Υπουργείο Οικονομίας: Τι ισχύει πραγματικά για τα προγράμματα του ΕΣΠΑ

Tην πραγ­μα­τική κατά­σταση των προ­γραμ­μά­των του ΕΣΠΑ αλλά και τους βασι­κούς ανα­πτυ­ξια­κού στόχους της κυβέρ­νη­σης, με στόχο την άμεση επα­νεκ­κί­νηση της οικο­νο­μίας, παρου­σιά­ζει με ανα­κοί­νωσή του το υπουρ­γείου Οικο­νο­μίας, Υπο­δο­μών, Ναυ­τι­λίας και Του­ρι­σμού.

1. Για την ετοι­μό­τητα υλο­ποί­η­σης του ΕΣΠΑ 2014 – 2020

Καταρ­χάς, πρέπει να διευ­κρι­νι­στεί πως η εντύ­πωση ότι το ΕΣΠΑ 2014 – 2020 ήταν έτοιμο να ξεκι­νή­σει αρχές του 2015 και πως «πάγωσε» λόγω λαθών και αβελ­τη­ριών της παρού­σας κυβέρ­νη­σης είναι λάθος. Το ΕΣΠΑ 2014–2020 τυπικά και μόνο ήταν έτοιμο και προς υλο­ποί­ηση στις αρχές του 2015.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα εξέ­λει­παν όλοι οι ουσια­στι­κοί παρά­γο­ντες πραγ­μα­τι­κής ετοι­μό­τη­τας και ενερ­γο­ποί­η­σης: Οι Επι­τρο­πές Παρα­κο­λού­θη­σης των προ­γραμ­μά­των δεν είχαν συστα­θεί και δεν είχαν συγκλη­θεί.

Μεγάλο τμήμα του δευ­τε­ρο­γε­νούς δικαίου που απαι­τεί­ται για την ενερ­γο­ποί­ηση των δράσεων δεν υπήρχε ή ήταν σε πρω­τό­λειο στάδιο. Πραγ­μα­τι­κοί όροι εκτέ­λε­σης και υλο­ποί­η­σης των προ­γραμ­μά­των (επιλογή Ενδιά­με­σων Φορέων Δια­χεί­ρι­σης, κρι­τή­ρια επι­λο­γής πράξεων. Σύστημα Δια­χεί­ρι­σης και Ελέγχου κλπ.) δεν πλη­ρού­νταν.

Σημα­ντι­κές αιρε­σι­μό­τη­τες (conditionalities) και «αυτο­δε­σμεύ­σεις» προ­γραμ­μά­των δεν είχαν ικα­νο­ποι­η­θεί για να μπορούν απρό­σκο­πτα να προ­κη­ρύσ­σο­νται δράσεις και να εκτε­λού­νται δαπάνες. Όλες αυτές οι κρί­σι­μες ελλεί­ψεις και ο μεγάλος βαθμός ανω­ρι­μό­τη­τας της νέας περιό­δου «κλη­ρο­δο­τή­θη­καν» ως κατά­σταση από τις προη­γού­με­νες κυβερ­νή­σεις.

Η νέα πολι­τική διοί­κηση των ανα­πτυ­ξια­κών πόρων ανέλαβε να επι­σπεύ­σει την ενερ­γο­ποί­ηση των ουσια­στι­κών παρα­γό­ντων, να συγκρο­τή­σει τα προ­γράμ­ματα του ΕΣΠΑ 2014 – 2020 και τους θεσμούς δια­κυ­βέρ­νη­σής τους, να άρει τις πιο σημα­ντι­κές αιρε­σι­μό­τη­τες, να προ­χω­ρή­σει τα κρι­τή­ρια επι­λο­γής πράξεων και το Σύστημα Δια­χεί­ρι­σης και Ελέγχου κλπ. Στην παρούσα φάση όλες οι προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές ενέρ­γειες προ­χω­ρούν κανο­νικά και εντός χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος.

Τα προ­γράμ­ματα βρί­σκο­νται πλέον σε πλήρη επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα και εντός του αμέσως επό­με­νου δια­στή­μα­τος θα εκδο­θούν οι επό­με­νες προ­σκλή­σεις.

2. Για την απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα του ΕΣΠΑ 2007-2013 και τον σχε­δια­σμό για την προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2020

Το δεύτερο σημείο αφορά τη λάθος εντύ­πωση περί μιας δήθεν «καλ­πά­ζου­σας» απορ­ρο­φη­τι­κό­τη­τας των προη­γού­με­νων χρόνων η οποία ανα­κό­πηκε αιφ­νι­δίως και λόγω της «οκνη­ρίας» της νέας κυβέρ­νη­σης.

Ναι μεν η απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα είχε φτάσει, στα τέλη του 2014, κοντά στο 90%, αλλά με εξαι­ρε­τικά άνισα ποσοστά, από πρό­γραμμα σε πρό­γραμμα, και με «ακριβό αντί­τιμο» μια δυσλει­τουρ­γική και επι­κίν­δυνη υπερ­δέ­σμευση που φτάνει ακόμα και το 40%. Με λίγα λόγια ούτε οι πόροι έχουν δια­σφα­λι­στεί (λόγω της ανι­σορ­ρο­πίας της απορ­ρό­φη­σης από πρό­γραμμα σε πρό­γραμμα) ενώ η επόμενη προ­γραμ­μα­τική περί­ο­δος 2014 – 2020 έχει υπερ­φορ­τω­θεί με έργα που δεν θα προ­λά­βουν να υλο­ποι­η­θούν μέχρι τέλους του 2015.

Στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι η όσο το δυνατόν μεγα­λύ­τερη «ελά­φρυνση» του δημο­σιο­νο­μι­κού κόστους του ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κού προ­γραμ­μα­τι­σμού των προη­γού­με­νων χρόνων αλλά και η όσο το δυνατόν μεγα­λύ­τερη δια­φύ­λαξη της προ­γραμ­μα­τι­κής αυτο­τέ­λειας της επό­με­νης περιό­δου 2014-2020.

Στόχος της Γ.Γ. ΕΣΠΑ είναι, σε μακρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, να παρου­σιά­σει ένα νέο ανα­πτυ­ξιακό τοπίο «ξεκά­θαρο» από «ουρές» έργων του παρελ­θό­ντος και με νέες προ­γραμ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες που δεν θα επι­κα­θο­ρί­ζο­νται από το παρελ­θόν, ούτε πολι­τικά αλλά ούτε και δημο­σιο­νο­μικά.

3. Το ΕΣΠΑ και το πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας

Όσον αφορά το πρό­σφατο πρό­βλημα της ρευ­στό­τη­τας που απο­τε­λεί την αιτία για τις δια­μαρ­τυ­ρίες περί «παγώ­μα­τος» του ΕΣΠΑ, σημειώ­νε­ται ότι δεν είναι πρώτη φορά που συμ­βαί­νει κάτι τέτοιο. Κατά την περίοδο 2011-2012 είχαν παρου­σια­στεί ανάλογα φαι­νό­μενα έντονης κρίσης ρευ­στό­τη­τας.

Και τότε, όπως και τώρα, υπήρξαν ανά­λο­γες κατα­στά­σεις «παγώ­μα­τος» των έργων, δυσκο­λίες έκδοσης εγγυ­η­τι­κών επι­στο­λών, αδυ­να­μία πλη­ρω­μής των προ­μη­θευ­τών, διά­λυ­σης εργο­λα­βιών, αδυ­να­μίας φορο­λο­γι­κών και ασφα­λι­στι­κών ενη­με­ρο­τή­των κλπ. Είναι γνωστό πως το ΕΣΠΑ είναι τρωτό σε πολλούς εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες όπως είναι η μεγάλη ύφεση, το μη αξιό­χρεο του ελλη­νι­κού δημο­σίου, η κρίση στον τρα­πε­ζικό τομέα κλπ.

Όλα τα προη­γού­μενα χρόνια το ΠΔΕ μειώ­θηκε ως σύνολο εθνικών και συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­νων πόρων και επι­πρό­σθετα απο­τέ­λεσε αντι­κεί­μενο έντονου λογι­στι­κού χει­ρι­σμού για τον προσ­διο­ρι­σμό των δημο­σιο­νο­μι­κών ελλειμ­μά­των. Ταυ­τό­χρονα όμως αυξή­θη­καν υπέ­ρο­γκα οι απαι­τή­σεις σε κοι­νο­τι­κές εισροές (παρου­σί­αση εσόδων από τα διαρ­θρω­τικά ταμεία) για να παρου­σιά­ζε­ται μειω­μένο το έλλειμμα.

Αυτή η δημο­σιο­νο­μική πολι­τική που ακο­λου­θή­θηκε τα τελευ­ταία χρόνια σε συν­δυα­σμό με τις αδυ­να­μίες του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος δημιουρ­γεί ανυ­πέρ­βλητα εμπόδια στη χρη­μα­το­δό­τηση τη οικο­νο­μίας και καθιστά ακόμα πιο ευάλωτο το ΕΣΠΑ στις εξω­γε­νείς επι­δρά­σεις και στα σοκ ρευ­στό­τη­τας.

4. Τα πρώτα μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος της ρευ­στό­τη­τας και οι προ­τά­σεις της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής

Η Γ.Γ. ΕΣΠΑ έχει ξεκι­νή­σει το τελευ­ταίο διά­στημα μια εργώδη προ­σπά­θεια απο­κα­τά­στα­σης της κανο­νι­κό­τη­τας στη ροή πλη­ρω­μών των έργων του ΕΣΠΑ.

Σε συντο­νι­σμό με το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους η ημε­ρή­σια ροή της χρη­μα­το­δό­τη­σης έχει φτάσει πλέον τα 10 εκατ. € την ημέρα και βαίνει αυξα­νό­μενη. Καθη­με­ρινά, σε συνερ­γα­σία με τις δια­χει­ρι­στι­κές αρχές των επι­χει­ρη­σια­κών προ­γραμ­μά­των, εξε­τά­ζο­νται εξο­νυ­χι­στικά οι δυνα­τό­τη­τες υλο­ποί­η­σης των έργων και ιεραρ­χού­νται οι πλη­ρω­μές ανάλογα με την ωρι­μό­τητα των έργων.

Εκτι­μά­ται ότι με τη συνέ­χιση αυτής της καθη­με­ρι­νής δου­λειάς σε συν­δυα­σμό με την εξα­σφά­λιση εναλ­λα­κτι­κών πηγών χρη­μα­το­δό­τη­σης θα οδη­γή­σει στην πλήρη απο­κα­τά­σταση των πλη­ρω­μών στο αμέσως επόμενο διά­στημα.

Σε αυτή την κατεύ­θυνση η Γ.Γ. ΕΣΠΑ βρί­σκε­ται σε προ­χω­ρη­μέ­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων για τη σύναψη νέων δανεια­κών συμ­φω­νιών που θα βοη­θή­σουν πολύ άμεσα στην ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας των προ­γραμ­μά­των των διαρ­θρω­τι­κών ταμείων.

Ταυ­τό­χρονα, το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μίας σε συνεν­νό­ηση με το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών προ­χω­ράει στην εφαρ­μογή ρύθ­μι­σης που θα εξα­σφα­λί­σει ότι οι εισροές από τα διαρ­θρω­τικά ταμεία θα κατευ­θύ­νο­νται απο­κλει­στικά στις πλη­ρω­μές των έργων του ΕΣΠΑ.

Επι­πρό­σθετα, το πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας αντι­με­τω­πί­ζε­ται και με τις προ­τά­σεις που παρου­σιά­στη­καν από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, και οι οποίες προ­βλέ­πουν:

• Αύξηση του ποσο­στού συγ­χρη­μα­το­δό­τη­σης σε 100% για την περίοδο 2007-2013 (από 95% που ίσχυε μέχρι τώρα). Η αύξηση αυτή θα οδη­γή­σει στην εισροή περίπου 500 εκ. κοι­νο­τι­κής συν­δρο­μής.

• Άμεση απόδοση του 5% του τρέ­χο­ντος ΕΣΠΑ που κανο­νικά παρα­κρα­τεί­ται μέχρι τη δήλωση ολο­κλή­ρω­σης των προ­γραμ­μά­των τον Μάρτιο του 2017, μέτρο το οποίο μπορεί να προ­σθέ­σει άλλα 500 εκ. επι­πλέον.

• Ειδι­κό­τερα, για την προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2010, η Επι­τροπή προ­τεί­νει την αύξηση της προ-χρηματοδότησης (προ­κα­τα­βολή) των προ­γραμ­μά­των Συνοχής κατά 7 ποσο­στιαίες μονάδες, κάτι που μπορεί να προ­σθέ­σει 1 δισ. ευρώ στα δια­θέ­σιμα κεφά­λαια των πρώτων ετών της περιό­δου.

Οι προ­τά­σεις αυτές μπορούν να συνει­σφέ­ρουν στην ενί­σχυση της ταμεια­κής ρευ­στό­τη­τας εφόσον εγκρι­θούν από το Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο και το Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου.

Καθώς τα ανωτέρω ενδέ­χε­ται να μην απο­δει­χθούν αρκετά για την αποφυγή απώ­λειας πόρων, η ελλη­νική Κυβέρ­νηση θα συνε­χί­σει να δια­τυ­πώ­νει στο ανώτατο δυνατό επίπεδο το εύλογο αίτημα για την παρά­ταση της κατα­βο­λής κοι­νο­τι­κών δαπανών για τα προ­γράμ­ματα της περιό­δου 2007-2013.

5. Οι στόχοι της Γ.Γ. ΕΣΠΑ και Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων για την επόμενη περίοδο

Α. Βρα­χυ­πρό­θε­σμα θα απο­κα­τα­στα­θεί πλήρως η ροή πλη­ρω­μών και υλο­ποί­η­σης των έργων έτσι ώστε το ΕΣΠΑ 2007–2013 να ολο­κλη­ρω­θεί χωρίς να επι­βα­ρύ­νει υπέρ­με­τρα τη δημο­σιο­νο­μική βάση των επό­με­νων χρόνων. Ο στόχος είναι διπλός: η ομαλή ολο­κλή­ρωση των προ­γραμ­μά­των με την ελά­χι­στη δυνατή επι­βά­ρυνση τόσο της νέας περιό­δου όσο και του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού.

Β. Μεσο­πρό­θε­σμα, θα εξα­σφα­λι­στεί η συνέ­χεια υλο­ποί­η­σης κρί­σι­μων έργων της προη­γού­με­νης περιό­δου χωρίς όμως να θίγουν τα κρι­τή­ρια επι­λε­ξι­μό­τη­τας της νέας περιό­δου και χωρίς να καταρ­γούν ολο­κλη­ρω­τικά την προ­γραμ­μα­τική αυτο­τέ­λεια του ΕΣΠΑ 2014 – 2020.

Γ. Στο μακρο­πρό­θε­σμο επίπεδο, στόχος είναι το ξεκα­θά­ρι­σμα του ανα­πτυ­ξια­κού τοπίου από τις υπο­χρε­ώ­σεις και τις επι­βα­ρύν­σεις του παρελ­θό­ντος έτσι ώστε να προ­χω­ρή­σουμε σε ένα νέο ανα­πτυ­ξιακό υπό­δειγμα που θα στη­ρί­ζε­ται στα μικρά και μεσαία χρήσιμα έργα, στις παρεμ­βά­σεις με έντονο πολ­λα­πλα­σια­στικό και οικο­λο­γικό απο­τύ­πωμα και σε μια νέα επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα που να συν­δυά­ζει την παρα­γωγή υψηλής ποιό­τη­τας και προ­στι­θέ­με­νης αξίας προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών με μια νέα μορφή επι­χει­ρη­μα­τι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης μέσα από συνερ­γα­τικά σχήματα και μορφές κοι­νω­νι­κής και συνε­ται­ρι­στι­κής οικο­νο­μίας.

Πηγή: newmoney.gr