Αφαλάτωση σε Δωδεκάνησα και Κυκλάδες- Η πρόταση του Πανεπιστημίου Πειραιά

Πολλά είναι τα ελ­λη­νι­κά νησιά που δεν δια­θέ­τουν νερό και κα­λύ­πτουν τις ανά­γκες τους με κο­στο­βό­ρες υδρο­φό­ρες.

Σύμ­φω­να με στοι­χεία της αρ­μό­διας για τη με­τα­φο­ρά του νερού Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Αι­γαί­ου, το 2014 η Πο­λι­τεία έστει­λε νερό με υδρο­φό­ρες σε επτά νησιά των Κυ­κλά­δων και πέντε των Δω­δε­κα­νή­σων.

Τις με­γα­λύ­τε­ρες πο­σό­τη­τες έλα­βαν η Πά­τμος (68.654 κυ­βι­κά), η Κί­μω­λος (55.340 κυ­βι­κά νερού), το Κου­φο­νή­σι (51.117 κυ­βι­κά) και η Αμορ­γός (33.936 κυ­βι­κά), ενώ μι­κρό­τε­ρες πο­σό­τη­τες νερού με­τα­φέρ­θη­καν στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, τη Σύμη, τη Σχοι­νού­σα, την Ηρα­κλειά, τη Δο­νού­σα, τους Λει­ψούς, το Αγα­θο­νή­σι, τη Λέρο και τη Φο­λέ­γαν­δρο.

Όσον αφορά στο κό­στος, από το 2006 ως το 2014 δια­τέ­θη­καν για τη με­τα­φο­ρά νερού στα άνυ­δρα νησιά 71,3 εκατ. ευρώ. Πέ­ρυ­σι, το κό­στος για τον έλ­λη­να φο­ρο­λο­γού­με­νο ανήλ­θε σε 5,5 εκατ. Ευρώ.

—Τι γί­νε­ται με τις μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης

Σύμ­φω­να με δη­μο­σί­ευ­μα της “Κα­θη­με­ρι­νής”, στη Δο­νού­σα, την Αι­γιά­λη Αμορ­γού και την Κί­μω­λο έχουν αγο­ρα­στεί τρεις μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης, οι οποί­ες ωστό­σο δεν έχουν εγκα­τα­στα­θεί καθώς εκ­κρε­μεί η εκτέ­λε­ση των συ­νο­δών έργων. Στα Κα­τά­πο­λα Αμορ­γού και στην Ηρα­κλειά δεν έχει γίνει ακόμα η αγορά των μο­νά­δων αφα­λα­τώ­σε­ων.

Στα Δω­δε­κά­νη­σα και συ­γκε­κρι­μέ­να στο Κα­στε­λό­ρι­ζο υπάρ­χει μο­νά­δα η οποία πρέ­πει να αντι­κα­τα­στα­θεί καθώς δεν λει­τουρ­γεί. Σε ακόμα τέσ­σε­ρα νησιά -Πά­τμος, Πα­νορ­μί­της Σύμης, Λει­ψοί, Λέρος- οι μο­νά­δες έχουν αγο­ρα­στεί αλλά δεν έχουν εγκα­τα­στα­θεί.

Τέλος, στο νη­σά­κι Πλάτη της Κα­λύ­μνου εκ­κρε­μεί η αγορά μιας μι­κρής μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης, δυ­να­μι­κό­τη­τας ενός κυ­βι­κού/ημέρα για τον ένα κά­τοι­κο του νη­σιού.

Εκτι­μά­ται ότι το κό­στος του νερού σε μία μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης την οποία θα δια­χει­ρί­ζε­ται ιδιώ­της θα είναι 1,5 ευρώ/κυ­βι­κό , όταν η με­τα­φο­ρά κο­στί­ζει 10 ευρώ/κυ­βι­κό και η ηλε­κτρο­δό­τη­ση 0,40 ευρώ/κυ­βι­κό.

Το κό­στος της ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής (μέσω χρή­σης πα­λιών και ρυ­πο­γό­νων ντι­ζε­λο­γεν­νη­τριών) προ­σεγ­γί­ζει το 0,5 ευρώ ανά kWhe, όταν το κό­στος πα­ρα­γω­γής των λι­γνι­τι­κών μο­νά­δων δεν ξε­περ­νά τα 0,03 ευρώ ανά kWhe, ενώ και η απο­ζη­μί­ω­ση των πα­ρα­γω­γών αιο­λι­κής ενέρ­γειας στα νησιά είναι μι­κρό­τε­ρη του 0,1 ευρώ ανά kWhe.

Ση­μειώ­νε­ται, ότι στο πα­ρελ­θόν τις ανά­γκες κα­τοί­κων και επι­σκε­πτών νη­σιών των Κυ­κλά­δων και των Δω­δε­κα­νή­σων έχουν κα­λύ­ψει υδρο­φό­ρες του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού, επει­δή το Κρά­τος δεν είχε εξο­φλή­σει τις υπο­χρε­ώ­σεις του προς του ιδιώ­τες με­τα­φο­ρείς.

—Η ιστο­ρία της Υδριά­δας

Εν­δει­κτι­κή της στά­σης που υιο­θε­τεί η Πο­λι­τεία, αλλά και οι το­πι­κοί φο­ρείς στο ζή­τη­μα της αφα­λά­τω­σης είναι η ιστο­ρία της Υδριά­δας.

Ο λόγος για μια πλωτή μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης που εγκα­τα­στά­θη­κε στην Ηρα­κλειά το 2007 με κό­στος 2,8 εκατ. Ευρώ και δυ­να­τό­τη­τα πα­ρα­γω­γής 70 κυ­βι­κών νερού την ημέρα.

Στη δη­μιουρ­γία της συ­νερ­γά­στη­καν – με συ­ντο­νι­στή της κοι­νο­πρα­ξί­ας το Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου και επι­κε­φα­λής τον κα­θη­γη­τή στο τμήμα Ναυ­τι­λί­ας & Επι­χει­ρη­μα­τι­κών Υπη­ρε­σιών, Νι­κή­τα Νι­κη­τά­κο- πολ­λοί φο­ρείς τόσο από τον ιδιω­τι­κό, όσο και από το δη­μό­σιο τομέα, οι οποί­οι διέ­θε­σαν δε­κά­δες επι­στή­μο­νες και τε­χνι­κούς με εκτε­τα­μέ­νη εμπει­ρία σε ευρύ διε­πι­στη­μο­νι­κό πεδίο.

Η πλωτή κα­τα­σκευή με την εν­σω­μα­τω­μέ­νη ανε­μο­γεν­νή­τρια (που όμοιά της δεν είχε ξα­να­γί­νει ως σή­με­ρα, γι’ αυτό χρειά­στη­κε να ξε­πε­ρα­στούν και κά­ποια νο­μι­κής φύ­σε­ως θέ­μα­τα), έπρε­πε να σχε­δια­στεί με τέ­τοιο τρόπο ώστε τα αρ­κε­τά μπο­φόρ του Αι­γαί­ου να μην επη­ρε­ά­ζουν τη λει­τουρ­γία της.

Έφερε τέσ­σε­ρεις πε­ρι­φε­ρεια­κούς κυ­λιν­δρι­κούς πλω­τή­ρες και έναν κε­ντρι­κό «άξονα», στα τρία επί­πε­δα του οποί­ου ήταν εγκα­τε­στη­μέ­να το «ερ­γο­στά­σιο» αφα­λά­τω­σης (με τη μέ­θο­δο της αντί­στρο­φης όσμω­σης), το κέ­ντρο ελέγ­χου του συ­στή­μα­τος και η δε­ξα­με­νή απο­θή­κευ­σης του πό­σι­μου νερού.

Επί­σης, ήταν εξο­πλι­σμέ­νη με φω­το­βολ­ταϊ­κό σύ­στη­μα που τρο­φο­δο­τού­σε ως εναλ­λα­κτι­κή πηγή τα συ­στή­μα­τα ελέγ­χου/τη­λε­χει­ρι­σμού, σε πε­ρί­πτω­ση προ­βλή­μα­τος με την ανε­μο­γεν­νή­τρια.

Η πι­λο­τι­κή μο­νά­δα κα­τα­σκευά­στη­κε, ρυ­μουλ­κή­θη­κε και αγκυ­ρο­βό­λη­σε το κα­λο­καί­ρι του 2007 στην Ηρα­κλειά. Η δο­κι­μα­στι­κή της λει­τουρ­γία, κατά την οποία ελέγ­χθη­καν όλα τα συ­στή­μα­τα σε πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες και έγι­ναν οι ανα­γκαί­ες διορ­θώ­σεις, ολο­κλη­ρώ­θη­κε με επι­τυ­χία.

Κά­τοι­κοι του νη­σιού κα­τήγ­γει­λαν τότε ότι η Υδριά­δα αφέ­θη­κε να σκου­ριά­σει για να εξυ­πη­ρε­τη­θούν οι ιδιώ­τες που με­τα­φέ­ρουν νερό στα νησιά.

Η ερευ­νη­τι­κή ομάδα σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες εξέ­τα­ζε τη με­τα­φο­ρά της μο­νά­δας σε χώρες της Αφρι­κής ή του Περ­σι­κού Κόλ­που.

—Η πρό­τα­ση του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πει­ραιά

Τον μίτο από τη χα­μέ­νη ευ­και­ρία της Υδριά­δας παίρ­νει πλέον το Ερ­γα­στή­ριο Ήπιων Μορ­φών Ενέρ­γειας και Προ­στα­σί­ας του Πε­ρι­βάλ­λο­ντος του ΑΕΙ Πει­ραιά με μια πι­λο­τι­κή μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης που θα τρο­φο­δο­τεί­ται από φω­το­βολ­ταϊ­κά και αιο­λι­κά συ­στή­μα­τα για να εξυ­πη­ρε­τή­σει τα άνυ­δρα νησιά του Αι­γαί­ου.

Σε πρώτη φάση γί­νο­νται ψη­φια­κές και πραγ­μα­τι­κές προ­σο­μοιώ­σεις της λει­τουρ­γί­ας μιας τέ­τοιας μο­νά­δας ώστε να προσ­διο­ρι­στεί η δια­στα­σιο­λό­γη­ση και το κό­στος για τα νησιά του Αι­γαί­ου.

«Η πρό­τα­σή μας κα­ταρ­χήν πε­ρι­λαμ­βά­νει την εγκα­τά­στα­ση υβρι­δι­κού σταθ­μού Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας στο νησί. Υβρι­δι­κού, γιατί θα συν­δυά­ζει την αιο­λι­κή με την ηλια­κή ενέρ­γεια, μέσω φω­το­βολ­ταϊ­κών, καθώς και με συ­στοι­χία μπα­τα­ριών. Θα εξα­σφα­λί­ζε­ται η με­τα­ξύ τους αλ­λη­λε­πί­δρα­ση και θα αντι­με­τω­πί­ζε­ται έτσι η μη συ­νε­χής πα­ρο­χή ενέρ­γειας από τις ΑΠΕ. Η ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια που λαμ­βά­νου­με μέσω του υβρι­δι­κού σταθ­μού θα διο­χε­τεύ­ε­ται στο ηλε­κτρι­κό δί­κτυο του νη­σιού, με στόχο την ενί­σχυ­ση της αυ­το­νο­μί­ας του. Ενα μέρος της θα αξιο­ποιεί­ται από τη μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης, για την πα­ρα­γω­γή κα­θα­ρού πό­σι­μου νερού», εξη­γεί στην «Κα­θη­με­ρι­νή» ο κ. Ιω­άν­νης Καλ­δέλ­λης, επι­κε­φα­λής του Ερ­γα­στη­ρί­ου και κα­θη­γη­τής Μη­χα­νο­λο­γί­ας στο ΑΤΕΙ Πει­ραιά.

Η πι­λο­τι­κή μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης λει­τουρ­γεί με την αρχή της αντί­στρο­φης όσμω­σης, όπως και οι υπό­λοι­πες μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης στα ελ­λη­νι­κά νησιά. Αφού το θα­λασ­σι­νό νερό πε­ρά­σει από προ­ε­πε­ξερ­γα­σία για να απο­βλη­θούν πέ­τρες, άμμος και άλλα υλικά, ωθεί­ται με πολύ με­γά­λη πίεση (70 ατμό­σφαι­ρες) σε μια ημι­πε­ρα­τή μεμ­βρά­νη, που φιλ­τρά­ρει το νερό και κα­τα­κρα­τά το αλάτι.

Εκτός από αυτό, η εν λόγω τε­χνο­λο­γία αξιο­ποιεί την υψηλή πίεση που δια­τη­ρεί το νερό μετά το φιλ­τρά­ρι­σμα (υπο­λο­γί­ζε­ται σε 55-60 ατμό­σφαι­ρες) για να κι­νη­θεί ένας στρό­βι­λος, μέσω του οποί­ου ανα­κτά­ται μέρος της ενέρ­γειας που κα­τα­να­λώ­θη­κε για την ώθηση του θα­λασ­σι­νού νερού στη μεμ­βρά­νη.

Η δια­δι­κα­σία ολο­κλη­ρώ­νε­ται με τη χλω­ρί­ω­ση και τον κα­θα­ρι­σμό του νερού, ώστε να γίνει πό­σι­μο. «Με αυτό τον τρόπο υπο­λο­γί­ζου­με πως για κάθε κυ­βι­κό μέτρο αφα­λα­τω­μέ­νου νερού χρεια­ζό­μα­στε πέντε κι­λο­βα­τώ­ρες ρεύ­μα­τος, ενώ πα­λιό­τε­ρες μο­νά­δες απαι­τούν 10 ή και 15 κι­λο­βα­τώ­ρες (kWhe)», εξη­γεί ο κ. Καλ­δέλ­λης.

Η με­λέ­τη ανα­πτύ­χθη­κε στο πλαί­σιο του Ερευ­νη­τι­κού Προ­γράμ­μα­τος «PHAROS-ΑΡΙ­ΣΤΕΙΑ ΙΙ» της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Ερευ­νας και Τε­χνο­λο­γί­ας.

econews