Χωριστές φοροδηλώσεις και εκκαθαριστικά για τους συζύγους

του Κωστή Πλάν­τζου

Τε­ρά­στιες ανα­τρο­πές στη δια­δι­κα­σία δή­λω­σης των ει­σο­δη­μά­των και εί­σπρα­ξης των φόρων ση­μα­το­δο­τεί νέα από­φα­ση του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας (ΣτΕ), η οποία ανοί­γει τον δρόμο για να υπο­βάλ­λο­νται και να εκ­κα­θα­ρί­ζο­νται χω­ρι­στά οι κοι­νές δη­λώ­σεις των έγ­γα­μων ή μελών συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης, εφό­σον το επι­θυ­μούν οι ίδιοι.

Το ανώ­τα­το δι­κα­στή­ριο κα­ταρ­ρί­πτει το επι­χεί­ρη­μα που επί δε­κα­ε­τί­ες προ­έ­βαλ­λε το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, πως «τε­χνι­κοί λόγοι» επι­βάλ­λουν να κα­τα­θέ­τουν κοινή δή­λω­ση τα νοι­κο­κυ­ριά προ­κει­μέ­νου να μην αυ­ξη­θεί ο όγκος των δη­λώ­σε­ων Ε1 που υπο­βάλ­λο­νται κάθε χρόνο. Θε­ω­ρεί ότι καμία διά­τα­ξη νόμου (Κώ­δι­κας Φο­ρο­λο­γί­ας Ει­σο­δή­μα­τος και Κώ­δι­κας Φο­ρο­λο­γι­κών Δια­δι­κα­σιών) δεν υπο­χρε­ώ­νει τους συ­ζύ­γους να συ­μπλη­ρώ­νουν από κοι­νού φο­ρο­λο­γι­κή δή­λω­ση, να απο­κα­λύ­πτουν τα ει­σο­δή­μα­τά τους και να κα­θί­στα­νται συ­νυ­πό­χρε­οι για το τε­λι­κό ποσό φόρου που δεί­χνει η κοινή εκ­κα­θά­ρι­ση.

Ποιος πλη­ρώ­νει την Εφο­ρία;

Την Ημέρα των Ερω­τευ­μέ­νων, στις 14 Φε­βρουα­ρί­ου 2018, το Β’ Τμήμα του ΣτΕ (σε επτα­με­λή σύν­θε­ση) εξέ­δω­σε την Α330 από­φα­ση που δη­μιουρ­γεί νέα δε­δο­μέ­να στο σύ­στη­μα υπο­βο­λής των φο­ρο­λο­γι­κών δη­λώ­σε­ων. Εναν χρόνο νω­ρί­τε­ρα, με την από­φα­ση 1215 του 2017, το ΣτΕ είχε επι­βά­λει να μπο­ρούν να υπο­βά­λουν ξε­χω­ρι­στά δη­λώ­σεις οι σύ­ζυ­γοι, εφό­σον του­λά­χι­στον ο ένας εξ αυτών ερ­γά­ζε­ται και έχει φο­ρο­λο­γι­κή έδρα στο εξω­τε­ρι­κό, προ­κει­μέ­νου να μην επι­βα­ρύ­νο­νται με φό­ρους που δεν οφεί­λουν στην Ελ­λά­δα.

Προ­χω­ρώ­ντας ένα βήμα πα­ρα­πέ­ρα, το Β’ Τμήμα του ΣτΕ ανοί­γει τον δρόμο πλέον και για ξε­χω­ρι­στή υπο­βο­λή των δη­λώ­σε­ων εάν του­λά­χι­στον ο ένας εξ αυτών το επι­θυ­μεί. Με άλλα λόγια, ανα­γνω­ρί­ζει το δι­καί­ω­μα σε κάθε μέλος του αν­δρο­γύ­νου ή του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης να επι­λέ­ξει εάν θα υπο­βά­λει κοινή δή­λω­ση με τον σύ­ντρο­φό του ή ξε­χω­ρι­στά ο κα­θέ­νας.

Η από­φα­ση στη­ρί­ζε­ται στις αρχές της ισό­τη­τας και της ελεύ­θε­ρης ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας. Και αυτό γιατί, αν και ο υπο­λο­γι­σμός φόρου γί­νε­ται για το κάθε μέλος της οι­κο­γέ­νειας ξε­χω­ρι­στά, το τε­λι­κό εκ­κα­θα­ρι­στι­κό πλη­ρω­μής ή επι­στρο­φής φόρου εκ­δί­δε­ται ενιαία για τους δύο φο­ρο­λο­γου­μέ­νους.

Οι αντι­δρά­σεις που είχαν προ­κλη­θεί λόγω του ισχύ­ο­ντος κα­θε­στώ­τος ήταν πολ­λές, καθώς σε πολλά νοι­κο­κυ­ριά τη­ρούν ξε­χω­ρι­στό τα­μείο. Τα πράγ­μα­τα πε­ρι­πλέ­κο­νται όταν οι σύ­ζυ­γοι δεν επι­θυ­μούν να απο­κα­λύ­ψουν τα πλήρη ει­σο­δή­μα­τα ή τις κα­τα­θέ­σεις τους, ή δι­καιού­νται επι­στρο­φή φόρων, αλλά τη χά­νουν επει­δή ο άλλος σύ­ζυ­γος οφεί­λει να πλη­ρώ­σει, ενώ σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις που δεν πλη­ρώ­νει την οφει­λή φόρου ο ένας βα­ρύ­νε­ται με τα χρέη και υφί­στα­ται τις κυ­ρώ­σεις και ο άλλος.

Ακόμα χει­ρό­τε­ρα, το πρό­βλη­μα εντεί­νε­ται και τα τε­λευ­ταία χρό­νια φτά­νει στα όρια του δια­ζυ­γί­ου με τις μα­ζι­κές κα­τα­σχέ­σεις που διε­νερ­γεί η Εφο­ρία, στε­ρώ­ντας χρή­μα­τα από τον έναν σύ­ζυ­γο για οφει­λές του άλλου. Προ­κει­μέ­νου μά­λι­στα να μην έχουν προ­βλή­μα­τα ενη­με­ρό­τη­τας κ.λπ., συ­νή­θως οι επι­τη­δευ­μα­τί­ες ανα­γκά­ζο­νται ακόμα και σε ει­κο­νι­κά δια­ζύ­για.

Από την άλλη, αν υπο­βάλ­λο­νταν ξε­χω­ρι­στά κάθε χρόνο οι δη­λώ­σεις φόρου ει­σο­δή­μα­τος, το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών θα αντι­με­τώ­πι­ζε πι­θα­νώς πολ­λα­πλά προ­βλή­μα­τα, καθώς ο αριθ­μός των δη­λώ­σε­ων μπο­ρεί να αυ­ξα­νό­ταν από τα 6 εκα­τομ­μύ­ρια στα 8 ή και τα 9 και τα στοι­χεία της εκ­κα­θά­ρι­σης και ο υπο­λο­γι­σμός εκ­πτώ­σε­ων και τεκ­μη­ρί­ων θα άλ­λα­ζαν άρδην.

Στο οι­κο­νο­μι­κό επι­τε­λείο ωστό­σο ανη­συ­χούν για τις ει­σπρά­ξεις αφού το Δη­μό­σιο χάνει τη δυ­να­τό­τη­τα να πιέ­ζει τον ένα σύ­ζυ­γο να πλη­ρώ­σει το συ­νο­λι­κό ποσό φόρο που ανα­λο­γεί και στους δύο.  Εκτός από την εί­σπρα­ξη των φόρων, όμως, δυ­σχε­ραί­νε­ται και το σύ­στη­μα υπο­λο­γι­σμού των οι­κο­γε­νεια­κών επι­δο­μά­των και των κρι­τη­ρί­ων χο­ρή­γη­σης που έχουν ορι­στεί σε επί­πε­δο νοι­κο­κυ­ριού (ΚΕΑ, επι­δό­μα­τα τέ­κνων κ.λπ.).

Πώς έκρι­νε το ΣτΕ

Απέ­να­ντι σε όλα αυτά η από­φα­ση Α330 του ΣτΕ, τα βα­σι­κά ση­μεία της οποί­ας δη­μο­σιεύ­ει ο ιστό­το­πος humanrightcaselaw.gr, ανα­φέ­ρει ότι:

■ Ο Κώ­δι­κας Φο­ρο­λο­γί­ας Ει­σο­δή­μα­τος προ­βλέ­πει ότι, προ­κει­μέ­νου περί συ­ζύ­γων, υπό­χρε­ος για τον φόρο που ανα­λο­γεί στο ει­σό­δη­μά του είναι κάθε σύ­ζυ­γος ξε­χω­ρι­στά, αν και δια­δι­κα­στι­κώς ως υπό­χρε­ος για την υπο­βο­λή της κοι­νής δή­λω­σης ορί­ζε­ται ο σύ­ζυ­γος. Και ο Κώ­δι­κας Φο­ρο­λο­γι­κών Δια­δι­κα­σιών, από την άλλη, προ­βλέ­πει ότι ο υπο­λο­γι­σμός του φόρου γί­νε­ται για κάθε σύ­ζυ­γο χω­ρι­στά. Στην πράξη, όμως, η οφει­λή που βα­ρύ­νει τα ει­σο­δή­μα­τα των συ­ζύ­γων εξα­κο­λου­θεί να εκ­δί­δε­ται στο όνομα του συ­ζύ­γου, που είναι και ο υπό­χρε­ος για την υπο­βο­λή της δή­λω­σης.

■ Με τον τρόπο αυτό, με την υπο­βο­λή από τον σύ­ζυ­γο μιας κοι­νής δή­λω­σης που πε­ρι­λαμ­βά­νει και το ει­σό­δη­μα της συ­ζύ­γου του κα­τα­λή­γει στο να χρε­ώ­νε­ται ή να πι­στώ­νε­ται ο φόρος στο όνομα του ενός συ­ζύ­γου ως άθροι­σμα του ποσού χρέ­ω­σης ή επι­στρο­φής φόρου των δύο συ­ζύ­γων. «Τούτο, όμως, δεν βρί­σκει έρει­σμα σε άλλη διά­τα­ξη του νόμου», το­νί­ζε­ται στην από­φα­ση.

■ Ως προς το επι­χεί­ρη­μα του υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών ότι θα προ­κα­λού­σε τε­χνι­κές δυ­σχέ­ρειες η υπο­βο­λή ξε­χω­ρι­στής δή­λω­σης από τους συ­ζύ­γους, το ΣτΕ κρί­νει πως αυτά ίσχυαν πριν από δε­κα­ε­τί­ες (ανα­λύ­ο­νταν στην αι­τιο­λο­γι­κή έκ­θε­ση του Ν. 1473/1984 όπως: αύ­ξη­ση του αριθ­μού των δη­λώ­σε­ων, κα­θυ­στέ­ρη­ση στην εκ­κα­θά­ρι­σή τους, σύ­ντα­ξη δι­πλών χρη­μα­τι­κών κα­τα­λό­γων κ.λπ.). Το δι­κα­στή­ριο λοι­πόν υπο­στη­ρί­ζει ότι αυτά τα προ­βλή­μα­τα «έχουν εκλεί­ψει προ πολ­λού, εν όψει και της εν τω με­τα­ξύ αλ­μα­τώ­δους προ­ό­δου της τε­χνο­λο­γί­ας, τις δυ­να­τό­τη­τες της οποί­ας υπο­χρε­ού­ται να αξιο­ποιεί η Φο­ρο­λο­γι­κή Διοί­κη­ση προς εξυ­πη­ρέ­τη­ση του έργου της», και ει­δι­κά μετά το έτος 2001, οπότε ξε­κί­νη­σε η ηλε­κτρο­νι­κή υπο­βο­λή των δη­λώ­σε­ων φόρου ει­σο­δή­μα­τος.

Το ΣτΕ επι­ση­μαί­νει ότι η υπο­βο­λή κοι­νής δή­λω­σης μπο­ρεί μεν να διευ­κο­λύ­νει τον υπο­λο­γι­σμό της φο­ρο­λο­γί­ας των εγ­γά­μων, αλλά αυτό μπο­ρεί να γίνει και χωρίς την κοινή δή­λω­ση, αφού το άθροι­σμα των ει­σο­δη­μά­των των συ­ζύ­γων μπο­ρεί να προ­κύ­πτει και από αυ­το­τε­λείς δη­λώ­σεις.

Το ίδιο ανα­φέ­ρει πως ισχύ­ει και για τη χο­ρή­γη­ση των δια­φό­ρων κοι­νω­νι­κής φύ­σε­ως επι­δο­μά­των και πα­ρο­χών που κρί­νο­νται σε οι­κο­γε­νεια­κή βάση, με άντλη­ση των συ­να­φών πλη­ρο­φο­ριών από τους φο­ρείς του Δη­μο­σί­ου.

Επι­τάσ­σει δε στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών να εξε­λί­ξει τα τε­χνο­λο­γι­κά μέσα υπο­βο­λής και εκ­κα­θά­ρι­σης των φο­ρο­λο­γι­κών δη­λώ­σε­ων ώστε να εξυ­πη­ρε­τούν τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες της φο­ρο­λο­γι­κής νο­μο­θε­σί­ας και όχι η τε­λευ­ταία να εφαρ­μό­ζε­ται με βάση τους πε­ριο­ρι­σμούς που προ­κύ­πτουν από τις αδυ­να­μί­ες των ηλε­κτρο­νι­κών συ­στη­μά­των της φο­ρο­λο­γι­κής διοί­κη­σης.

Στο διά ταύτα, το ΣτΕ απο­φαί­νε­ται ότι δεν συ­ντρέ­χει λόγος δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος που να δι­καιο­λο­γεί την υπο­χρε­ω­τι­κή υπο­βο­λή κοι­νής δή­λω­σης φόρου ει­σο­δή­μα­τος των συ­ζύ­γων, αλλά αντι­θέ­τως πρέ­πει ο σύ­ζυ­γος να υπο­βά­λει κοινή δή­λω­ση μετά της συ­ζύ­γου του μόνο εφό­σον και οι δύο συ­ναι­νούν.

Η επι­θυ­μία τους αυτή μπο­ρεί να δη­λώ­νε­ται κατά την υπο­βο­λή της κοι­νής δή­λω­σης, αλλά στην αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, όπου ο ένας από τους δύο συ­ζύ­γους δεν συ­ναι­νεί, πρέ­πει να μπο­ρεί να υπο­βάλ­λει ο κα­θέ­νας ξε­χω­ρι­στά τις δη­λώ­σεις φόρου για το ει­σό­δη­μά του.  Η από­φα­ση δεν έχει ακόμα δια­βι­βα­στεί στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, το οποίο θα κλη­θεί να τη με­λε­τή­σει και να απο­φα­σί­σει για τις αλ­λα­γές που απαι­τεί η εφαρ­μο­γή της.

newmoney.gr