Εντάσεις από Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων στη ρύθμιση για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων

Η Ένωση Δικα­στών και Εισαγ­γε­λέων δημο­σιο­ποί­ησε την Πέμπτη παρα­τη­ρή­σεις ανα­φο­ρικά με τις δρο­μο­λο­γού­με­νες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, εκφρά­ζο­ντας σαφείς ενστά­σεις επί συγκε­κρι­μέ­νων δια­τά­ξεων, όπως, για παρά­δειγμα, αυτής που ανα­φέ­ρε­ται στο αδίκημα της δια­σπο­ράς ψευδών ειδή­σεων.

Όπως επι­ση­μαί­νει:

Με την προ­τει­νό­μενη ρύθμιση το άρθρο 191 ΠΚ (δια­σπορά ψευδών ειδή­σεων) επα­νέρ­χε­ται στη μορφή που είχε πριν την ψήφιση του νέου ΠΚ (Ν. 4619/2019) και μάλιστα σε ακόμα πιο αυστηρή. Με την ισχύ­ουσα τυπο­ποί­ηση η δια­σπορά ψευδών ειδή­σεων συνιστά έγκλημα βλάβης και η πράξη καθί­στα­ται αξιό­ποινη μόνο εφόσον οι ψευδείς ειδή­σεις προ­κά­λε­σαν πραγ­μα­τικά φόβο σε αόριστο αριθμό ανθρώ­πων ή ορι­σμένο κύκλο ή κατη­γο­ρία προ­σώ­πων. Το Σχέδιο Νόμου μετα­τρέ­πει και πάλι το αδίκημα σε έγκλημα αφη­ρη­μέ­νης δια­κιν­δύ­νευ­σης και πλέον δεν θα είναι ανα­γκαίο να επέλθει όντως το απο­τέ­λε­σμα του φόβου ή της ανη­συ­χίας αλλά θα αρκεί η δυνα­τό­τητα των ειδή­σεων να προ­κα­λέ­σουν ανη­συ­χία ή φόβο.

Επι­πλέον εισάγει στην αντι­κει­με­νική υπό­σταση του αδι­κή­μα­τος την ικα­νό­τητα της ψευδούς είδησης να κλο­νί­σει την εμπι­στο­σύνη του κοινού στην ευρύ­τερη «δημόσια τάξη». Ο κλο­νι­σμός της εμπι­στο­σύ­νης του κοινού είναι ένα μέγεθος μη μετρή­σιμο, ενώ όσον αφορά το ψεύδος καθ’ εαυτό, η διά­κριση από την αλήθεια είναι σε πολλές περι­πτώ­σεις δύσκολη, καθώς μια «ψευδής είδηση» μπορεί να περιέ­χει και στοι­χεία αλή­θειας.

Αυτό που πρέπει να απο­φευ­χθεί πάση θυσία είναι η θέσπιση μιας και μονα­δι­κής κρα­τι­κής αλή­θειας και η δίωξη κάθε αντί­θε­της άποψης, μια πρα­κτική που εύκολα μπορεί να εκπέσει σε λογο­κρι­σία.

Προ­σθέ­τει την «δημόσια υγεία» στους τομείς που προ­στα­τεύ­ο­νται και απα­λεί­φει αυτούς του του­ρι­σμού και των διεθνών σχέσεων. Είναι προ­φα­νές ότι σκοπός της ρύθ­μι­σης είναι η δίωξη των «αιρε­τι­κών» απόψεων που δια­τυ­πώ­νο­νται στα ΜΜΕ σχετικά με την δια­χεί­ριση της παν­δη­μίας, την υπο­χρε­ω­τι­κό­τητα ή μη των εμβο­λια­σμών κλπ. Στο σημείο αυτό παρα­τη­ρούμε ότι η επι­στήμη (όπως η ιατρική) προ­χω­ράει μέσα από την πολυ­φω­νία, τις επι­στη­μο­νι­κές διχο­γνω­μίες, την δια­λε­κτική σύνθεση της θέσης και της αντί­θε­σης.

Η ιστο­ρική εμπει­ρία κατέ­δειξε ότι επι­στη­μο­νι­κές απόψεις που θεω­ρού­νταν στην εποχή τους αιρε­τι­κές, επι­βε­βαιώ­θη­καν με το πέρασμα των χρόνων ενώ αντί­θετα κατέ­πε­σαν αξιώ­ματα και αρχές που ίσχυαν για αιώνες ως δόγματα και ακλό­νη­τες αλή­θειες. Ακόμα και σκο­τα­δι­στι­κές θέσεις με τις οποίες βρί­σκε­ται σήμερα η κοι­νω­νία αντι­μέ­τωπη, δεν εξα­λεί­φο­νται με ποινική κατα­στολή αλλά με την επι­στήμη, τον ορθο­λο­γι­σμό, την παιδεία.

Ο Ποι­νι­κός Κώδικας δεν μπορεί να υπο­κα­τα­στή­σει την Ιερά Εξέταση του Μεσαί­ωνα και να εμπο­δί­σει την πρόοδο της επι­στή­μης με την απειλή της πυράς. Είναι προ­τι­μό­τερο να ακου­στεί και κάτι ψευδές παρά να φιμω­θούν εκατό αλή­θειες.

Υπό την άποψη αυτή η τρο­πο­ποί­ηση του άρθρου 191 ΠΚ συνιστά οπι­σθο­δρό­μηση καθώς διευ­ρύ­νει το αξιό­ποινο, εισάγει και πάλι αφενός την υπο­κει­με­νική κρίση της προ­σφο­ρό­τη­τας της είδησης να προ­κα­λέ­σει ανη­συ­χία ή φόβο και αφε­τέ­ρου το στοι­χείο του κλο­νι­σμού της εμπι­στο­σύ­νης του κοινού στην «δημόσια τάξη» περιο­ρί­ζο­ντας έτσι σημα­ντικά το δικαί­ωμα της ελεύ­θε­ρης έκφρα­σης και πλη­ρο­φό­ρη­σης όπως αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται στα άρθρα 5 και 14 του Συντάγ­μα­τος καθώς και στο άρθρο 11 παρ. 1 του Χάρτη Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Ορι­σμένα δικαιώ­ματα όπως αυτά του αρ. 14 παρ. 1 είναι τόσο κομβικά για το πολί­τευμα, που ο οποιοσ­δή­ποτε ρητός ή έμμεσος περιο­ρι­σμός τους, πρέπει να απο­φεύ­γε­ται. Τονί­ζε­ται εδώ ότι η αντί­θεσή μας με την επι­χει­ρού­μενη νομο­θε­τική παρέμ­βαση δεν συνί­στα­ται στην προ­στα­σία της «δημό­σιας υγείας» μέσω του εγκλή­μα­τος της δια­σπο­ράς ψευδών ειδή­σεων, αλλά στον τρόπο τυπο­ποί­η­σης του εγκλή­μα­τος και στην μετα­τροπή του σε έγκλημα αφη­ρη­μέ­νης δια­κιν­δύ­νευ­σης.

Επι­πλέον επα­νει­σά­γει την πρό­κληση «ανη­συ­χίας» στους πολίτες ενώ με τον ισχύ­ο­ντα Κώδικα η έννοια της ανη­συ­χίας είχε απα­λει­φθεί και απαι­τού­νταν μόνο η πρό­κληση «φόβου». Η ανη­συ­χία είναι ένα συναί­σθημα κατώ­τερο σε ένταση του φόβου, το οποίο δεν κρί­νε­ται ικανό να δικαιο­λο­γή­σει τις μετέ­πειτα ενέρ­γειες των πολιτών.

Τέλος για πρώτη φορά τιμωρεί και τον πραγ­μα­τικό ιδιο­κτήτη και τον εκδότη του μέσου με το οποίο τελέ­στη­καν οι πράξεις, καθιε­ρώ­νο­ντας έτσι ex officio ποινική ευθύνη στον βωμό της γενι­κο­προ­λη­πτι­κής λει­τουρ­γίας της ποινής και πλήτ­το­ντας καίρια την ελευ­θε­ρία του Τύπου.

Πηγή euro2day.gr