Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία – Για μια ζωή με υγεία, ισότητα και αξιοπρέπεια

Από τον ΟΗΕ έχει κα­θιε­ρω­θεί η 3η Δε­κεμ­βρί­ου ως Πα­γκό­σμια Ημέρα Ατό­μων με Ανα­πη­ρία. Η θέ­σπι­σή της έγινε το 1992 και έκτο­τε τη­ρεί­ται πα­γκο­σμί­ως ενώ εορ­τά­ζε­ται σε ολό­κλη­ρο τον πλα­νή­τη.Σκο­πός είναι να προ­ω­θη­θεί η κα­τα­νό­η­ση σε θέ­μα­τα ανα­πη­ρί­ας, η κι­νη­το­ποί­η­ση υπέρ των δι­καιω­μά­των αξιο­πρέ­πειας και ευ­η­με­ρί­ας των ατό­μων με ανα­πη­ρία, ενώ επι­διώ­κε­ται η αύ­ξη­ση του βαθ­μού έντα­ξης των ατό­μων με ανα­πη­ρία σε κάθε πτυχή της πο­λι­τι­κής, κοι­νω­νι­κής, οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­στι­κής ζωής, καθώς και η βελ­τί­ω­ση της ποιό­τη­τας ζωής τους και η υλο­ποί­η­ση με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων που θα εξα­σφα­λί­σουν την κοι­νω­νι­κή τους εν­σω­μά­τω­ση. Η αρ­χι­κή ονο­μα­σία της ημέ­ρας αυτής ήταν «Πα­γκό­σμια Ημέρα Ατό­μων με Ει­δι­κές Ανά­γκες».

Ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Υγεί­ας ανα­φέ­ρει ότι πε­ρισ­σό­τε­ρο από ένα δι­σε­κα­τομ­μύ­ριο άν­θρω­ποι είναι άτομα με ανα­πη­ρία ενώ πε­ρί­που 190.000.000 αντι­με­τω­πί­ζουν ση­μα­ντι­κές δυ­σκο­λί­ες στην κα­θη­με­ρι­νή τους ζωή.

Το βράδυ της 3ης Δε­κέμ­βρη, το κτί­ριο της Βου­λής θα φω­τι­στεί με τα αι­τή­μα­τα του ανα­πη­ρι­κού κι­νή­μα­τος.

Η Πα­γκό­σμια Ημέρα Ατό­μων με Ει­δι­κές Ανά­γκες 1981

Το 1976, η Γε­νι­κή Συ­νέ­λευ­ση του ΟΗΕ ανα­κή­ρυ­ξε το 1981 ως Διε­θνές Έτος των Ατό­μων με Ει­δι­κές Ανά­γκες ζη­τώ­ντας ένα σχέ­διο δρά­σης σε εθνι­κό, πε­ρι­φε­ρεια­κό και διε­θνές επί­πε­δο, με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στην ισό­τη­τα των ευ­και­ριών, την απο­κα­τά­στα­ση και την πρό­λη­ψη των ανα­πη­ριών. Το θέμα της συ­γκε­κρι­μέ­νη ημέ­ρας είναι “η πλή­ρης συμ­με­το­χή και ισό­τη­τα”, η οποία ορί­ζε­ται ως το δι­καί­ω­μα των ατό­μων με ανα­πη­ρία να συμ­με­τέ­χουν πλή­ρως στη ζωή και την ανά­πτυ­ξη των κοι­νω­νιών τους, να απο­λαμ­βά­νουν συν­θή­κες δια­βί­ω­σης ίσες με εκεί­νες των άλλων πο­λι­τών, και να έχουν ίσο με­ρί­διο στη βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών που προ­κύ­πτουν από την κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη.

Προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει ένα χρο­νι­κό διά­στη­μα κατά το οποίο οι κυ­βερ­νή­σεις και οι ορ­γα­νώ­σεις θα μπο­ρού­σαν να εφαρ­μό­σουν τις δρα­στη­ριό­τη­τες που συ­στή­νο­νται στο Πα­γκό­σμιο Πρό­γραμ­μα Δρά­σης των Η.Ε., η Γε­νι­κή Συ­νέ­λευ­ση ανα­κή­ρυ­ξε τα έτη 1983 έως1992 ως Δε­κα­ε­τία των Ηνω­μέ­νων Εθνών για τα Άτομα με Ει­δι­κές Ανά­γκες.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στο amea-care.gr, η επι­λο­γή της συ­γκε­κρι­μέ­νης ημε­ρο­μη­νί­ας συν­δέ­ε­ται με την υιο­θέ­τη­ση από τον Διε­θνή Ορ­γα­νι­σμό στις 3 Δε­κεμ­βρί­ου 1982 του προ­γράμ­μα­τος δρά­σης για τα ΑΜΕΑ, το οποίο οδή­γη­σε στην υπο­γρα­φή της διε­θνούς Σύμ­βα­σης για τα δι­καιώ­μα­τα των ατό­μων με ανα­πη­ρία στις 30 Μαρ­τί­ου 2007. (Η Κύ­προς την κύ­ρω­σε το 2011 και η Ελ­λά­δα το 2012). Σύμ­φω­να με στοι­χεία του ΟΗΕ, πε­ρί­που 1 δι­σε­κα­τομ­μύ­ριο άν­θρω­ποι σε όλο τον κόσμο πά­σχουν από κά­ποιας μορ­φής ανα­πη­ρία, το 80% των οποί­ων ζει στις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες.

Πάνω από 168 χώρες έχουν πλέον υπο­γρά­ψει τη Σύμ­βα­ση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για τα Δι­καιώ­μα­τα των Ατό­μων με Ανα­πη­ρία (ΑμεΑ), που τέ­θη­κε σε ισχύ πριν μια δε­κα­ε­τία. Μια νέα ανά­λυ­ση της Σχο­λής Δη­μό­σιας Υγεί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Κα­λι­φόρ­νια στο Λος ‘Αν­τζε­λες (UCLA) διε­ρευ­νά κατά πόσο έχει εφαρ­μο­σθεί η Σύμ­βα­ση μέσα στα δέκα χρό­νια που με­σο­λά­βη­σαν.

Με­τα­ξύ άλλων ευ­ρη­μά­των, ανα­φέ­ρει ότι:

– Μόνο μία στις τέσ­σε­ρις χώρες (24%) έχουν συ­ντάγ­μα­τα που ρητά απα­γο­ρεύ­ουν τη διά­κρι­ση κατά των ΑμεΑ ή εγ­γυώ­νται ίσα δι­καιώ­μα­τα γι’ αυτά τα άτομα.

– Μόνο το 28% των χωρών προ­στα­τεύ­ουν συ­νταγ­μα­τι­κά το δι­καί­ω­μα στην εκ­παί­δευ­ση των παι­διών με ανα­πη­ρία, με συ­νέ­πεια τα παι­διά αυτά να αντι­με­τω­πί­ζουν συχνά ση­μα­ντι­κά εμπό­δια στη μόρ­φω­σή τους, ιδίως στις χώρες χα­μη­λού και με­σαί­ου ει­σο­δή­μα­τος. Μόνο το 12% των χωρών έχουν ει­δι­κά σχο­λεία για ΑμεΑ και συχνά αυτά τα ιδρύ­μα­τα πε­ριο­ρί­ζο­νται σε συ­γκε­κρι­μέ­νες ανα­πη­ρί­ες.

– Μόνο το 18% των χωρών προ­στα­τεύ­ουν συ­νταγ­μα­τι­κά το δι­καί­ω­μα των ΑμεΑ στην ερ­γα­σία, με συ­νέ­πεια η ανερ­γία να είναι αυ­ξη­μέ­νη για αυτά τα άτομα. Πά­ντως στα­δια­κά η κα­τά­στα­ση εμ­φα­νί­ζει βελ­τί­ω­ση στο ερ­γα­σια­κό πεδίο, καθώς ενι­σχύ­ε­ται διε­θνώς η τάση να μη γί­νο­νται δια­κρί­σεις κατά των ΑμεΑ στους χώ­ρους ερ­γα­σί­ας.

– Μόνο το 26% των χωρών έχουν σύ­νταγ­μα που εγ­γυά­ται ρητά το δι­καί­ω­μα των ΑμεΑ στην υγεία. Μόνο το 11% των χωρών προ­βλέ­πουν πλη­ρω­μέ­νη άδεια για τους γο­νείς προ­κει­μέ­νου να φρο­ντί­σουν τις ανά­γκες υγεί­ας των παι­διών τους με ανα­πη­ρία. Από τα συ­ντάγ­μα­τα των χωρών που υιο­θε­τή­θη­καν μετά το 2010, πάνω από δύο στα τρία (68%) απα­γο­ρεύ­ουν τις δια­κρί­σεις με βάση την ανα­πη­ρία, το 58% εγ­γυώ­νται το δι­καί­ω­μα των ΑμεΑ στην ερ­γα­σία και το 63% το δι­καί­ω­μα στην εκ­παί­δευ­ση για τα παι­διά με ανα­πη­ρία. Αλλά, σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη, η αν­θρω­πό­τη­τα συ­νο­λι­κά απέ­χει ακόμη από το επι­θυ­μη­τό επί­πε­δο, όσον αφορά την αντι­με­τώ­πι­ση των ΑμεΑ.

ΕΣΑ­μεΑ: Η δια­κή­ρυ­ξη της 3ης Δε­κέμ­βρη 2020

Από την πλευ­ρά της η Εθνι­κή Συ­νο­μο­σπον­δία Ατό­μων με Ανα­πη­ρία εξέ­δω­σε δια­κή­ρυ­ξη με αφορ­μή την Εθνι­κή και Πα­γκό­σμια Ημέρα Ατό­μων με Ανα­πη­ρία την 3η Δε­κέμ­βρη όπου απευ­θύ­νει έκ­κλη­ση να μην γίνει η παν­δη­μία η προ­κρού­στεια κλίνη για τα δι­καιώ­μα­τα των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι διεκ­δι­κού­με ζωή με υγεία, ισό­τη­τα και αξιο­πρέ­πεια!

Όπως ανα­λυ­τι­κά ανα­φέ­ρε­ται στην ανα­κοί­νω­ση:

Η παν­δη­μία COVID-19, που έπλη­ξε και συ­νε­χί­ζει να πλήτ­τει την Ευ­ρώ­πη και τη χώρα μας, έφερε στο προ­σκή­νιο με τον πιο σκλη­ρό τρόπο τις ανι­σό­τη­τες και τον κοι­νω­νι­κό απο­κλει­σμό που αντι­με­τω­πί­ζουν τα άτομα με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και οι οι­κο­γέ­νειές τους. Ανέ­δει­ξε με τον πλέον εύ­γλωτ­το τρόπο τις ελ­λεί­ψεις στον τομέα της υγεί­ας του ρη­μαγ­μέ­νου ΕΣΥ και τις αδυ­να­μί­ες του τομέα της κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας και υπο­στή­ρι­ξης, με τρα­γι­κό πα­ρά­δειγ­μα το πε­ρι­στα­τι­κό της Κα­βά­λας.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. και οι ορ­γα­νώ­σεις μέλη της εξέ­φρα­σαν με κάθε τρόπο την ανά­γκη αντι­με­τώ­πι­σης της παν­δη­μί­ας με πλήρη συμ­με­το­χή των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους. Από την αρχή της παν­δη­μί­ας όμως, τα άτομα με ανα­πη­ρία και χρό­νιες πα­θή­σεις υπέ­στη­σαν δια­κρί­σεις χωρίς να γί­νουν δέ­κτες οποιασ­δή­πο­τε δια­κρι­τής προ­στα­σί­ας. Η Ε.Σ.Α.μεΑ. μαζί τις ορ­γα­νώ­σεις της, αλλά και τα ευ­ρω­παϊ­κά αντι­προ­σω­πευ­τι­κά όρ­γα­να των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους, χρειά­στη­κε να υψώ­σει το ανά­στη­μά της ενά­ντια στην κα­τα­πά­τη­ση κε­κτη­μέ­νων δι­καιω­μά­των των ατό­μων με ανα­πη­ρία, ελέω παν­δη­μί­ας. Όπως και τα άτομα με­γα­λύ­τε­ρης ηλι­κί­ας, έτσι και τα άτομα με ανα­πη­ρία εκτέ­θη­καν σε υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά μό­λυν­σης και θα­νά­των, ιδιαί­τε­ρα όσοι από αυ­τούς δια­μέ­νουν σε κλει­στές δομές και ιδρύ­μα­τα.

Εάν δεν υπήρ­χε η παν­δη­μία του κο­ρο­νοϊ­ού, τότε το 2020 θα το ση­μα­το­δο­τού­σε η 24η Νο­εμ­βρί­ου: η ιστο­ρι­κή ημέρα όπου συ­ζη­τή­θη­κε για πρώτη φορά στην ελ­λη­νι­κή Βουλή ένα ορ­γα­νω­μέ­νο σχέ­διο δρά­σης για την ανα­πη­ρία, που εμπλέ­κει όλα τα υπουρ­γεία, με τρόπο συμ­βα­τό με τη Σύμ­βα­ση του ΟΗΕ για τα δι­καιώ­μα­τα των ατό­μων με ανα­πη­ρία. Η κυ­βέρ­νη­ση το πα­ρου­σί­α­σε και η Ε.Σ.Α.μεΑ. κα­τέ­θε­σε τις προ­τά­σεις της ώστε να βελ­τιω­θεί πε­ραι­τέ­ρω, το σύ­νο­λο των εκ­προ­σώ­πων των κομ­μά­των του κοι­νο­βου­λί­ου που το­πο­θε­τή­θη­καν κα­τέ­θε­σαν πολύ εν­δια­φέ­ρου­σες προ­τά­σεις, ενώ το νε­ο­σύ­στα­το ιν­στι­τού­το της IN-ΕΣΑ­μεΑ κα­τέ­στρω­σε άμεσα έναν μη­χα­νι­σμό πα­ρα­κο­λού­θη­σης της υλο­ποί­η­σης των δρά­σε­ων. Το επό­με­νο βήμα που αι­τεί­ται η Ε.Σ.Α.μεΑ. είναι η συ­ζή­τη­ση του τε­λι­κού σχε­δί­ου σε επί­πε­δο αρ­χη­γών κομ­μά­των ώστε το σχέ­διο δρά­σης να λάβει την εθνι­κή συ­ναί­νε­ση και να απο­τε­λέ­σει δέ­σμευ­ση όλου του πο­λι­τι­κού φά­σμα­τος.

Εάν δεν βιώ­να­με την τρα­γω­δία της παν­δη­μί­ας του κο­ρο­νοϊ­ού, θα μπο­ρού­σα­με σή­με­ρα να ανα­δει­κνύ­ου­με το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Θε­μά­των Ανα­πη­ρί­ας της Ε.Σ.Α.μεΑ., το Ιν­στι­τού­το Ερευ­νών της Ε.Σ.Α.μεΑ., την εβδο­μα­διαία τη­λε­ο­πτι­κή εκ­πο­μπή της Ε.Σ.Α.μεΑ, θε­σμούς μο­να­δι­κούς και και­νο­τό­μους για το ανα­πη­ρι­κό κί­νη­μα. Όμως δεν είναι ώρα πα­νη­γυ­ρι­σμών. Η παν­δη­μία, σε συν­δυα­σμό με την οι­κο­νο­μι­κή κρίση των τε­λευ­ταί­ων ετών, εκτός των με­γά­λων επι­πτώ­σε­ων στο βιο­τι­κό επί­πε­δο των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους, είχε με­γά­λο αντί­κτυ­πο και στο θέμα των δι­καιω­μά­των. Στη λε­γό­με­νη με­τα­μνη­μο­νια­κή εποχή, ο σχε­δια­σμός που θα έπρε­πε να είναι ψηλά στις προ­τε­ραιό­τη­τες της Πο­λι­τεί­ας είναι η δια­σφά­λι­ση άσκη­σης των δι­καιω­μά­των των ατό­μων με ανα­πη­ρία, ώστε να μη κα­θί­στα­νται πα­ρί­ες της κοι­νω­νί­ας. Σε αυτό τον αγώνα επι­κε­ντρώ­νε­ται με­τα­ξύ άλλων η Ε.Σ.Α.μεΑ., αξιο­ποιώ­ντας πλή­ρως το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο, το Ιν­στι­τού­το, τα μέσα επι­κοι­νω­νί­ας που δια­θέ­τει.

Στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες, οι κυ­βερ­νή­σεις σε με­γά­λο βαθμό ξέ­χα­σαν τα άτομα με ανα­πη­ρία και χρό­νιες πα­θή­σεις, παρά το γε­γο­νός ότι αυτά είναι που επη­ρε­ά­ζο­νται δυ­σα­νά­λο­γα από την υγειο­νο­μι­κή κρίση, δια­μορ­φώ­νο­ντας έτσι μια ζο­φε­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα σε βάρος τους. Και ο πλέον κα­λο­προ­αί­ρε­τος αδυ­να­τεί να φα­ντα­στεί ότι τόσο η ΕΕ όσο και όλα τα μέλη της έχουν επι­κυ­ρώ­σει τη Σύμ­βα­ση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για τα δι­καιώ­μα­τα των ατό­μων με ανα­πη­ρία. Κα­θη­με­ρι­νά δη­μο­σιο­ποιού­νται φρι­κτές κα­τα­στά­σεις: άτομα με ανα­πη­ρία πε­θαί­νουν σε ιδρύ­μα­τα και στα σπί­τια τους, δεν έχουν πρό­σβα­ση σε φα­γη­τό, ζουν μέσα στο φόβο. Πάρα πολ­λοί άν­θρω­ποι με χρό­νιες πα­θή­σεις, τις οποί­ες πλέον συ­νη­θί­σα­με να ακού­με ως «υπο­κεί­με­να νο­σή­μα­τα», νο­σούν χωρίς πι­θα­νό­τη­τα πε­ρί­θαλ­ψης, πολ­λοί ανα­γκά­ζο­νται να συμ­βιώ­νουν για πα­ρά­δειγ­μα σε κλει­στές δομές και ιδρύ­μα­τα όπου η πι­θα­νό­τη­τα μό­λυν­σης είναι με­γα­λύ­τε­ρη, ενώ άλλοι χρειά­ζο­νται άμεσα στή­ρι­ξη στο σπίτι και την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους, καθώς οι συ­νή­θεις βοη­θοί τους και τα άτομα στο δί­κτυο υπο­στή­ρι­ξής τους είτε αρ­ρώ­στη­σαν είτε μπή­καν σε κα­ρα­ντί­να. Πολλά άτομα με ανα­πη­ρία επί­σης δεν είναι σε θέση να ακο­λου­θή­σουν στενά τις οδη­γί­ες πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας σχε­τι­κά με τον COVID 19 και τη δη­μό­σια υγεία – για πα­ρά­δειγ­μα, τα τυ­φλο­κω­φά άτομα που χρη­σι­μο­ποιούν τα χέρια τους για τη βα­σι­κή επι­κοι­νω­νία τους με τον γύρω κόσμο και πολλά άτομα με ανα­πη­ρία που χρη­σι­μο­ποιούν προ­σω­πι­κούς βοη­θούς και έρ­χο­νται κατ’ ανά­γκην σε στενή κα­θη­με­ρι­νή επαφή μαζί τους. Πόσο δύ­σκο­λη είναι επί­σης αυτή η πε­ρί­ο­δος με κα­λυ­μέ­να τα πρό­σω­πα από τις μά­σκες για όσους βα­σί­ζο­νται στη χει­λε­ο­α­νά­γνω­ση για την επι­κοι­νω­νία, ή πόσο κα­τα­πιε­στι­κή μπο­ρεί να κα­τα­στεί μια μάσκα προ­σώ­που για ένα άτομο με αυ­τι­σμό!

Το ανα­πη­ρι­κό κί­νη­μα της χώρας όμως είναι εδώ- δυ­να­μι­κό, μα­ζι­κό και ενω­μέ­νο. Το ανα­πη­ρι­κό κί­νη­μα είναι πάντα στο προ­σκή­νιο: διεκ­δι­κεί προ­τε­ραιο­ποί­η­ση των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους στο πρό­γραμ­μα εμ­βο­λια­σμού και αγω­νί­ζε­ται για το δι­καί­ω­μα στη ζωή με αξιο­πρέ­πεια, για την κα­θο­λι­κή πρό­σβα­ση στο σύ­στη­μα υγεί­ας και την υγειο­νο­μι­κή προ­στα­σία.

Σύσ­σω­μο το ανα­πη­ρι­κό κί­νη­μα, η Εθνι­κή Συ­νο­μο­σπον­δία Ατό­μων με Ανα­πη­ρία και οι ορ­γα­νώ­σεις της σε όλη τη χώρα, ανα­δει­κνύ­ουν την 3η Δε­κέμ­βρη, Εθνι­κή Ημέρα Ατό­μων με Ανα­πη­ρία, πα­λεύ­ο­ντας ενά­ντια στη φτώ­χεια, τον απο­κλει­σμό, τον ρα­τσι­σμό, τις στιγ­μα­τι­στι­κές προ­σεγ­γί­σεις, τη φι­λαν­θρω­πία, και τον πε­ριο­ρι­σμό των δι­καιω­μά­των των ατό­μων με ανα­πη­ρία, χρό­νιες πα­θή­σεις και των οι­κο­γε­νειών τους. Πα­λεύ­ο­ντας να μην γί­νουν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρα άτομα με ανα­πη­ρία και χρό­νιες πα­θή­σεις θύ­μα­τα της παν­δη­μί­ας, εξαι­τί­ας της αδια­φο­ρί­ας του κοι­νω­νι­κού ιστού και του κρά­τους.

Εί­μα­στε εδώ, εί­μα­στε πα­ρό­ντες!

Δεν ξε­χνά­με:

Τις ακού­σιες νο­ση­λεί­ες και τις πα­ρα­βιά­σεις που έχουν δια­πι­στω­θεί σε σχέση με τις ακού­σιες νο­ση­λεί­ες στις ψυ­χια­τρι­κές κλι­νι­κές. Αυτή η πρα­κτι­κή κατά των δι­καιω­μά­των των ατό­μων με ψυ­χο­κοι­νω­νι­κές ανα­πη­ρί­ες και της Σύμ­βα­σης υπήρ­χε ήδη πριν από την παν­δη­μία, αλλά έχει αυ­ξη­θεί από τότε, ει­δι­κά κατά τη διάρ­κεια του λοκ ντά­ουν.