Υφαλοκρηπίδα: Τι ισχύει για τα νησιά – Ποιες είναι οι απαιτήσεις της Τουρκίας

Υφα­λο­κρη­πίδα είναι ο βυθός και το υπέ­δα­φός του σε από­σταση έως 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές, ενώ Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη είναι η θαλάσ­σια έκταση που περι­λαμ­βά­νει τα υπερ­κεί­μενα ύδατα στην ίδια περιοχή, σε από­σταση έως 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές.

Υφα­λο­κρη­πίδα δια­θέ­τουν όλα τα κράτη που βρέ­χο­νται από θάλασσα, χωρίς ωστόσο τα εξω­τε­ρικά όρια αυτής της υφα­λο­κρη­πί­δας να είναι πάντοτε δια­σα­φη­νι­σμένα. Εάν υπάρχει άλλο κράτος απέ­να­ντι με ακτές, σε από­σταση μικρό­τερη των 400 ναυ­τι­κών μιλίων, τότε κανείς δεν μπορεί μονο­με­ρώς να εξα­σφα­λί­σει υφα­λο­κρη­πίδα 200 μιλίων. Τα αντι­κεί­μενα κράτη θα πρέπει να κατα­λή­ξουν σε σχετική μεταξύ τους συμ­φω­νία. Την ΑΟΖ ωστόσο από την άλλη, την έχεις μόνο όταν απο­φα­σί­σεις να την κηρύ­ξεις, με τη διευ­θέ­τηση των εξω­τε­ρι­κών της ορίων επίσης να υπό­κει­ται στους ίδιους κανόνες.

Η Ελλάδα δεν μπορεί μονο­με­ρώς να επε­κτεί­νει την υφα­λο­κρη­πίδα της στα 200 μίλια σε καμία από τις θάλασ­σες που την περι­βάλ­λουν καθώς υπάρ­χουν σε κάθε πλευρά γεί­το­νες με αξιώ­σεις, αν και υπάρχει και ένας νόμος, ο νόμος Μανιάτη του 2011, που θέτει ως εξω­τε­ρικό όριο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας τη μέση γραμμή (το σημείο δηλαδή που βρί­σκε­ται στο μέσο μεταξύ των απέ­να­ντι ακτών). Η Ελλάδα έχει συμ­φω­νή­σει τα όρια της υφα­λο­κρη­πίδα της μόνο με την Ιταλία. ΑΟΖ ωστόσο δεν έχει κηρύξει.

Για να εκμε­ταλ­λευ­θεί ένα κράτος τα όποια off-shore απο­θέ­ματα πετρε­λαίου και φυσικού αερίου, απαι­τεί­ται υφα­λο­κρη­πίδα. Για να εκμε­ταλ­λευ­θεί, από την άλλη, κατά απο­κλει­στι­κό­τητα όσα συμ­βαί­νουν στα νερά πάνω από τα ενερ­γειακά απο­θέ­ματα (αλιεία κ.ά.), απαι­τεί­ται ΑΟΖ. Η Τουρκία από την πλευρά της επι­μέ­νει να δια­μη­νύει το τελευ­ταίο διά­στημα ότι τα ελλη­νική νησιά (ακόμη και τα μεγάλα και κατοι­κη­μένα) δεν έχουν δικαί­ωμα σε υφα­λο­κρη­πίδα παρά μόνο σε χωρικά ύδατα 6 ναυ­τι­κών μιλίων. Με αυτήν την τουρ­κική θέση ωστόσο δια­φω­νούν πολλοί, όχι μόνο Έλληνες αλλά και Αμε­ρι­κα­νοί.

«Το διεθνές δίκαιο της θάλασ­σας ανα­γνω­ρί­ζει ότι τα νησιά έχουν ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πίδα όπως κάθε άλλη περιοχή», σημεί­ωσε εμφα­τικά ο Αμε­ρι­κα­νός υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών αρμό­διος για θέματα Ενέρ­γειας, Φράνσις Φάνον, στο πλαίσιο δια­δι­κτυα­κής εκδήλωσης- συζή­τη­σης  που διορ­γά­νωσε το Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νικό Εμπο­ρικό Επι­με­λη­τή­ριο.

Οι θέσεις της Ελλάδας επί της ουσίας του ζητή­μα­τος της υφα­λο­κρη­πί­δας και των ορίων αυτής, βασί­ζο­νται στις προ­βλέ­ψεις του ισχύ­ο­ντος δικαίου της θαλάσ­σης, συμ­βα­τι­κού και εθι­μι­κού και είναι οι εξής, όπως σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά στην επίσημη ιστο­σε­λίδα του το ελλη­νικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών:

• Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας προ­βλέ­πει κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα του παρα­κτίου κράτους επί της υφα­λο­κρη­πί­δας, το εύρος της οποίας είναι του­λά­χι­στον 200 ναυτικά μίλια, εφόσον το επι­τρέ­πει η από­σταση μεταξύ των αντι­κει­μέ­νων ακτών. Τα δικαιώ­ματα αυτά του παρα­κτίου κράτους υφί­στα­νται ipso facto  και ab initio. Η Ελλάδα κύρωσε την ως άνω Σύμβαση με τον Ν. 2321/1995, που βάσει του Συντάγ­μα­τος υπε­ρι­σχύει κάθε αντί­θε­της διά­τα­ξης νόμου, αλλά και ως νεώ­τε­ρος νόμος κατι­σχύει παντός παλαιό­τε­ρου.

• Σύμφωνα με το άρθρο 121 (2) της Σύμ­βα­σης Δικαίου της Θάλασ­σας, όλα τα νησιά δικαιού­νται αιγια­λί­τι­δας ζώνης, συνο­ρεύ­ου­σας ζώνης, απο­κλει­στι­κής οικο­νο­μι­κής ζώνης (ΑΟΖ) και υφα­λο­κρη­πί­δας.  Οι ζώνες αυτές καθο­ρί­ζο­νται σύμφωνα με τις γενικές δια­τά­ξεις της Σύμ­βα­σης, όπως αυτές εφαρ­μό­ζο­νται στις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές.  Ο γενικός αυτός κανόνας απο­τε­λεί και εθιμικό δίκαιο, δεσμεύει, δηλαδή, και τα κράτη που δεν είναι συμ­βαλ­λό­μενα στη Σύμβαση.  Κατ’ εφαρ­μογή του κανόνα αυτού, όλα τα ελλη­νικά νησιά, σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασ­σας, έχουν υφα­λο­κρη­πίδα.

• Στο πλαίσιο αυτό, ζήτημα οριο­θέ­τη­σης της υφα­λο­κρη­πί­δας τίθεται μόνον μεταξύ των αντι­κεί­με­νων ακτών των ελλη­νι­κών νησιών που βρί­σκο­νται απέ­να­ντι από την Τουρκία και των τουρ­κι­κών ακτών.

• Ως προς τη μέθοδο οριο­θέ­τη­σης, πάγια θέση της χώρας μας απο­τε­λεί ότι η οριο­θέ­τηση όλων των θαλασ­σίων ζωνών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της υφα­λο­κρη­πί­δας, θα πρέπει να γίνει με βάση την αρχή της ίσης από­στα­σης/μέσης γραμμής.

Συναφώς σημειώ­νε­ται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 156 του Ν 4001/2011 (ΦΕΚ Α΄ 179 – «για τη λει­τουρ­γία Ενερ­γεια­κών Αγορών Ηλε­κτρι­σμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παρα­γωγή και δίκτυα μετα­φο­ράς Υδρο­γο­ναν­θρά­κων και άλλες ρυθ­μί­σεις»), ελλεί­ψει συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη, το εξω­τε­ρικό όριο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας είναι η μέση γραμμή μεταξύ των ελλη­νι­κών ακτών και των ακτών που είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες σε αυτές.

Πηγή: ethnos.gr