Η ιστορία των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα Δωδεκάνησα

• Από τη δέσμευση Τσίπρα έως το «ακυ­ρώ­στε το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο και δώστε πίσω στα νησιά μας τους μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ» του Γιώργου Χατζη­μάρ­κου στον τότε πρω­θυ­πουργό!

Σε δυνα­μική εξέλιξη βρί­σκε­ται πλέον η διεκ­δί­κηση της επα­να­φο­ράς των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά μας. Μετά την ομόφωνη απόφαση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου και όλων των φορέων, το ζήτημα τίθεται σε δια­δι­κα­σία τεκ­μη­ρί­ω­σης σε ό,τι έχει να κάνει με το ποσό που στοι­χί­ζει το ΦΠΑ στο ταμείο του κράτους με την κατά­θεση εισή­γη­σης στο Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών.

Ο μειω­μέ­νος συντε­λε­στής ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου, δηλαδή η έκπτωση 30% στους ισχύ­ο­ντες συντε­λε­στές, τέθηκε σε εφαρ­μογή την 1η Ιανουα­ρίου 1993, με την ένταξη της Ελλάδας στο ενιαίο φορο­λο­γικό πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Ωστόσο υπήρξαν διά­φο­ρες φάσεις, ενώ όλα άλλαξαν άρδην όταν η χώρα τέθηκε υπό τον έλεγχο των μνη­μο­νια­κών υπο­χρε­ώ­σεων. Συνέ­πεια το προ­νο­μιακό καθε­στώς άρχισε να καταρ­γεί­ται στα­διακά από το 2015 και το 2018 καταρ­γή­θηκε πλήρως σε πολλά νησιά, ενώ στα νησιά με αυξη­μέ­νες προ­σφυ­γι­κές ροές – Κως, Λέρος, Σάμος, Χίος, Μυτιλήνη- ισχύει ακόμη με ανα­νε­ώ­σεις ανά εξάμηνο.

«Δώστε πίσω τον ΦΠΑ» είχε ζητήσει ο Γ. Χατζη­μάρ­κος  από τον Αλ. Τσίπρα

«Είναι σκαν­δα­λώ­δης η δέσμευση της κυβέρ­νη­σης Σαμαρά για μεγάλη αύξηση του ΦΠΑ στον του­ρι­σμό και στα ακρι­τικά νησιά μας, που θα υλο­ποι­ή­σει αν κερ­δί­σει τις εκλογές. Αυτή η κατά­σταση, λοιπόν, δεν μπορεί να συνε­χι­στεί. Τα Δωδε­κά­νησα μπορούν να δώσουν πολλά στην πατρίδα, αν η πατρίδα απο­φα­σί­σει να δώσει όσα πρέπει στα Δωδε­κά­νησα. Για αυτό, λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ δεσμεύ­ε­ται ότι: Από τις 26 Ιανουα­ρίου θα κλείσει κάθε συζή­τηση για αύξηση του ΦΠΑ στις νησιω­τι­κές περιο­χές» είχε υπο­στη­ρί­ξει ο Αλέξης Τσίπρας στις 15 Ιανουα­ρίου 2015 από τη Ρόδο.

«Ακυ­ρώ­στε το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο και δώστε πίσω στα νησιά μας τους μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ» είχε ζητήσει από το βήμα του 13ου Περι­φε­ρεια­κού Συνε­δρίου Νοτίου Αιγαίου που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τον Απρίλιο του 2018 στη Ρόδο, ο περι­φε­ρειάρ­χης Γιώργος Χατζη­μάρ­κος απευ­θυ­νό­με­νος στον τότε πρω­θυ­πουργό Αλέξη Τσίπρα, που είχε επι­χει­ρη­μα­το­λο­γή­σει με το αντι­στάθ­μι­σμα του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου.

Από πότε άρχισε να ισχύει το 30% χαμη­λό­τερα από τους ισχύ­ο­ντες συντε­λε­στές;

Ο μειω­μέ­νος συντε­λε­στής ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου, δηλαδή η έκπτωση 30% στους ισχύ­ο­ντες συντε­λε­στές, τέθηκε σε εφαρ­μογή την 1η Ιανουα­ρίου 1993, με την ένταξη της Ελλάδας στο ενιαίο φορο­λο­γικό πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η πρό­βλεψη αυτή περι­λή­φθηκε στον αρχικό νόμο για τον ΦΠΑ (Ν. 1642/1986) από την κυβέρ­νηση του Α. Παπαν­δρέου αλλά εφαρ­μό­στηκε πρα­κτικά από το 1993 από την κυβέρ­νηση του Κ. Μητσο­τάκη, όταν η χώρα εναρ­μό­νισε πλήρως τη φορο­λο­γική της νομο­θε­σία με την ευρω­παϊκή οδηγία για τον ΦΠΑ. Το ειδικό καθε­στώς προ­έ­βλεπε μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ για τα νησιά, ως αντι­στάθ­μι­σμα στο αυξη­μένο κόστος ζωής και μετα­φο­ρών.

Νέο σύστημα έμμεσης φορο­λο­γίας (Ν. 1642/1986)

Για την εφαρ­μογή του Φόρου Προ­στι­θέ­με­νης Αξίας και άλλες δια­τά­ξεις και με το Ν.1642/1986, όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε με τις δια­τά­ξεις του Ν.1676/1986 «Καθο­ρι­σμός των συντε­λε­στών του φόρου προ­στι­θέ­με­νης αξίας και ρύθμιση άλλων θεμάτων» (ΦΕΚ 204/ΑΆ), καθιε­ρώ­νε­ται στη χώρα μας ένα και­νού­ριο σύστημα έμμεσης φορο­λο­γίας, το σύστημα του φόρου προ­στι­θέ­με­νης αξίας (ΦΠΑ).

Με το νέο αυτό φορο­λο­γικό σύστημα δεν επι­βάλ­λε­ται κανένας απο­λύ­τως και­νού­ριος φόρος, αλλά αντι­κα­θί­στα­ται ένας σημα­ντι­κός αριθμός έμμεσων φόρων, που ισχύουν στη χώρα μας, από ένα μόνο φόρο.

Άρθρο 17- Μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές για την περιοχή Δωδε­κα­νή­σου

Με τη ίδια διάταξη του άρθρου αυτού προ­βλέ­πε­ται η καθιέ­ρωση μειω­μέ­νων συντε­λε­στών για την περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου, όπου ως γνωστό δεν είχε επε­κτα­θεί ο Φ.Κ.Ε. Με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 2 του Ν.1676/1986 ορί­ζε­ται ότι για την περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου οι φορο­λο­γι­κοί συντε­λε­στές 6% και 18% μειώ­νο­νται κατά 30% με την προ­ϋ­πό­θεση ότι τα αγαθά πωλού­νται από επι­χεί­ρηση που είναι εγκα­τα­στη­μένη στην περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου και βρί­σκο­νται κατά τον χρόνο γένεσης της φορο­λο­γι­κής υπο­χρέ­ω­σης (χρόνος παρά­δο­σης) στην περιοχή αυτή. Ο υψηλός φορο­λο­γι­κός συντε­λε­στής 36% μειώ­νε­ται κατά 15% για την περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου, εφόσον βέβαια συντρέ­χουν οι ίδιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Διευ­κρι­νί­ζε­ται, ότι οι συντε­λε­στές που προ­κύ­πτουν στρογ­γυ­λο­ποιού­νται στην πλη­σιέ­στερη ακέραια μονάδα.

Οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές θα ισχύουν μόνο για τα αγαθά που πωλού­νται μέσα στην περιοχή της Δωδε­κα­νή­σου, για τα αγαθά που πωλού­νται από την περιοχή αυτή προς τη λοιπή Ελλάδα, καθώς και για τα εισα­γό­μενα στην ίδια περιοχή από το εξω­τε­ρικό. Διευ­κρι­νί­ζε­ται σχετικά, ότι οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές δεν ισχύουν για τα αγαθά που πωλού­νται από τη λοιπή Ελλάδα σε επι­χει­ρή­σεις της Δωδε­κα­νή­σου. Επίσης οι μειώ­σεις των συντε­λε­στών δε γίνο­νται στις πωλή­σεις καπνο­βιο­μη­χα­νι­κών προ­ϊ­ό­ντων, έτοιμων πετρε­λαιοει­δών, στην παροχή ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος και γενικά στην παροχή οποιασ­δή­ποτε υπη­ρε­σίας. Ακο­λού­θησε η κατάρ­γηση του ΦΠΑ των νησιών και στη συνέ­χεια με αφορμή την προ­σφυ­γική κρίση με το άρθρο 21 και το Παράρ­τημα III του ν. 2859/2000, όπου ο κανο­νι­κός συντε­λε­στής του φόρου προ­στι­θέ­με­νης αξίας ορί­ζε­ται σε 24% επί της φορο­λο­γη­τέας αξίας, ενώ, εφαρ­μό­ζε­ται μειω­μέ­νος συντε­λε­στής Φ.Π.Α. 13% στα είδη που ανα­φέ­ρο­νται στο Παράρ­τημα III του ν. 2859/2000.

Για τα αγαθά και τις υπη­ρε­σίες, για τα οποία υπάρχει ειδική πρό­βλεψη στο Παράρ­τημα ΙΙΙ του παρό­ντος, ο συντε­λε­στής του φόρου ορί­ζε­ται σε 6%. Ισχύει μείωση των συντε­λε­στών κατά τριάντα τοις εκατό για τα νησιά Λέρο, Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο μέχρι 3 μήνες από την παύση λει­τουρ­γίας Κέντρων Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης και Δομών Προ­σω­ρι­νής Υπο­δο­χής /Φιλο­ξε­νίας και Κλει­στών Ελεγ­χό­με­νων Δομών – Κώδικας ΦΠΑ (άρθρο 21 παρ. 4 και 5), Ν.4811/21. Κατα­λυ­τική υπήρξε βεβαίως η ανα­κοί­νωση της 7ης Δεκεμ­βρίου 2021 του Ecofin για Συμ­φω­νία των κρατών-μελών στο Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών Οικο­νο­μι­κών, ως προς την Πρόταση Οδηγίας για τους συντε­λε­στές ΦΠΑ στην Ε.Ε. Η Συμ­φω­νία, η οποία θα υλο­ποι­η­θεί σε όλα τα κράτη-μέλη από το 2025, προ­βλέ­πει επα­να­φορά φορο­λο­γι­κών δικαιω­μά­των και εφαρ­μογή μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ κατά έως 30% στα νησιά του Αιγαίου.