Τα αναπάντητα ερωτήματα μιας τραγωδίας

«Τώρα μιλάω», «Σπάσε τη σιωπή», «Μη δι­στά­σεις», «Δεν είσαι μόνη». Ολες οι κα­μπά­νιες της Γε­νι­κής Γραμ­μεί­ας Ισό­τη­τας των Φύλων και της Αστυ­νο­μί­ας προ­τρέ­πουν τα θύ­μα­τα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας να απευ­θυν­θούν στις αρχές όταν βρί­σκο­νται σε κίν­δυ­νο.

Τα στοι­χεία δεί­χνουν πως χι­λιά­δες γυ­ναί­κες το 2023 έσπα­σαν τη σιωπή τους. Συ­γκε­κρι­μέ­να από την 1η Ια­νουα­ρί­ου μέχρι και 30 Οκτω­βρί­ου του 2023 είχαν κα­ταγ­γελ­θεί στις αρχές 9.860 πε­ρι­στα­τι­κά σε όλη την Ελ­λά­δα, εκ των οποί­ων 8.409 αφο­ρού­σαν γυ­ναί­κες.

Τι συμ­βαί­νει όμως όταν τα θύ­μα­τα μι­λούν αλλά δεν βρί­σκουν προ­στα­σία όταν τη χρειά­ζο­νται;

Η 28χρονη που δο­λο­φο­νή­θη­κε έξω από το Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα των Αγίων Αναρ­γύ­ρων, το βράδυ της Δευ­τέ­ρας είχε φτά­σει εκεί μαζί με φίλο της προ­κει­μέ­νου να ζη­τή­σει προ­στα­σία. Σύμ­φω­να με όσα έχουν γίνει γνω­στά, η ίδια ζή­τη­σε από τους αστυ­νο­μι­κούς να επι­στρέ­ψει στο σπίτι της με τη συ­νο­δεία ενός πε­ρι­πο­λι­κού διότι φο­βό­ταν να γυ­ρί­σει μόνη. Ωστό­σο, η αξιω­μα­τι­κός υπη­ρε­σί­ας είπε στη γυ­ναί­κα πως θα έπρε­πε να κα­λέ­σουν την Αμεση Δράση. Η κο­πέ­λα δο­λο­φο­νή­θη­κε την ώρα που μι­λού­σε από το κι­νη­τό της με το «100» σε από­στα­ση ανα­πνο­ής από την εί­σο­δο του Α.Τ.

Είχε προη­γη­θεί η δο­λο­φο­νία της 43χρο­νης στη Σα­λα­μί­να η οποία βρήκε τρα­γι­κό θά­να­το στο πα­τρι­κό της σπίτι, ενώ προη­γου­μέ­νως είχε προ­χω­ρή­σει σε κα­ταγ­γε­λία στο Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα Σα­λα­μί­νας για εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία.

Γκρί­ζες ζώνες

«Οι τρα­γι­κές δο­λο­φο­νί­ες της 28χρο­νης και της 43χρο­νης κα­τα­δει­κνύ­ουν τις γκρί­ζες ζώνες και τα κενά που υπάρ­χουν στην ορ­γά­νω­ση των αστυ­νο­μι­κών τμη­μά­των και των τμη­μά­των εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας που είναι υπεύ­θυ­να και αρ­μό­δια να προ­στα­τέ­ψουν και να κα­τευ­θύ­νουν ένα θύμα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και το παιδί του», ανα­φέ­ρει στην «Κ» η Ζέφη Δη­μα­δά­μα, γε­νι­κή γραμ­μα­τέ­ας Ισό­τη­τας και Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των.

Είναι αδια­νό­η­το ένα θύμα να φεύ­γει από Α.Τ. ενώ έχει δη­λώ­σει στους αρ­μό­διους πως κιν­δυ­νεύ­ει.

Οπως ση­μειώ­νει η ίδια, στην πε­ρί­πτω­ση της 28χρο­νης δη­μιουρ­γού­νται δύο ερω­τή­μα­τα τα οποία θα πρέ­πει να απα­ντη­θούν. Το πρώτο είναι αν οι αστυ­νο­μι­κοί έλα­βαν όλες τις απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες ώστε να εκτι­μη­θεί ο βαθ­μός επι­κιν­δυ­νό­τη­τας της υπό­θε­σης και το δεύ­τε­ρο αν έπρε­πε το θύμα να πα­ρα­μεί­νει στο Α.Τ. Αγίων Αναρ­γύ­ρων μέχρι να βρε­θεί δια­θέ­σι­μο πε­ρι­πο­λι­κό για να τη συ­νο­δεύ­σει σπίτι της.

«Είναι αδια­νό­η­το ένα θύμα να φεύ­γει από Α.Τ. ενώ έχει δη­λώ­σει στους αρ­μό­διους πως κιν­δυ­νεύ­ει», ση­μειώ­νει η γε­νι­κή γραμ­μα­τέ­ας: «Πρέ­πει να γίνει μία συ­νο­λι­κή κα­τα­γρα­φή των δυ­σλει­τουρ­γιών και των κενών που υπάρ­χουν τόσο στις αστυ­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες, όσο και σε όλα τα εμπλε­κό­με­να υπουρ­γεία όπως είναι το υπουρ­γείο Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη, Κοι­νω­νι­κής Συ­νο­χής και Οι­κο­γέ­νειας, Δι­καιο­σύ­νης, προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει μία κοινή στρα­τη­γι­κή προ­στα­σί­ας των θυ­μά­των έμ­φυ­λης βίας», κα­τα­λή­γει η κ. Δη­μα­δά­μα.

«Ο νόμος περί εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας δεν τη­ρεί­ται»

Πέρα όμως από την έλ­λει­ψη ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου πλαι­σί­ου προ­στα­σί­ας για όσες γυ­ναί­κες κα­ταγ­γέλ­λουν τον κα­κο­ποι­η­τή τους (με­τα­φο­ρά σε δομές φι­λο­ξε­νί­ας, ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κή πε­ρί­θαλ­ψη, νο­μι­κή βο­ή­θεια, γρα­φειο­κρα­τι­κή κα­θο­δή­γη­ση), έμπει­ρες νο­μι­κοί που έχουν ασχο­λη­θεί με πε­ρι­στα­τι­κά εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας επι­ση­μαί­νουν πως αρ­κε­τές φορές δεν τη­ρεί­ται καν ο νόμος.

«Εί­δα­με για πρώτη φορά σή­με­ρα να δο­λο­φο­νεί­ται μια γυ­ναί­κα, η οποία πήγε να κα­ταγ­γεί­λει την αξιό­ποι­νη πράξη της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας» λέει στην «Κ» η δι­κη­γό­ρος Αγ­γε­λι­κή Ψα­ρά­κη. «Οταν τα θύ­μα­τα δο­λο­φο­νού­νται εκεί όπου θα έπρε­πε να προ­στα­τεύ­ο­νται, πώς ανα­ρω­τιό­μα­στε μετά γιατί δο­λο­φο­νού­νται μέσα στα σπί­τια τους; Οι διαρ­κείς εκ­κλή­σεις να μη φο­βού­νται να μι­λή­σουν τα θύ­μα­τα πέ­φτουν σε κενό».

«Το πρώτο πράγ­μα που πρέ­πει να κάνει η αστυ­νο­μία είναι να συ­ντά­ξει μη­νυ­τή­ρια ανα­φο­ρά. Σή­με­ρα αυτό δεν έγινε. Οπως δεν έγινε και εκτί­μη­ση και δια­χεί­ρι­ση του κιν­δύ­νου»

Η νο­μι­κός που ει­δι­κεύ­ε­ται σε υπο­θέ­σεις Ποι­νι­κού Δι­καί­ου και Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των θέτει στη βάση της συ­ζή­τη­σης το αυ­τε­πάγ­γελ­το των αδι­κη­μά­των που εμπί­πτουν στον Ν 30500/2006, ο οποί­ος όμως στην πράξη δεν τη­ρεί­ται. «Οταν μια γυ­ναί­κα προ­σέρ­χε­ται στο αστυ­νο­μι­κό τμήμα και δη­λώ­νει ότι “είμαι θύμα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, δέ­χθη­κα σω­μα­τι­κή απει­λή, αι­σθά­νο­μαι ότι κιν­δυ­νεύω από τον σύ­ντρο­φό μου ή από τον πρώην σύ­ντρο­φό μου”, το πρώτο πράγ­μα που πρέ­πει να κάνει η αστυ­νο­μία είναι να συ­ντά­ξει μη­νυ­τή­ρια ανα­φο­ρά. Σή­με­ρα αυτό δεν έγινε. Οπως δεν έγινε και εκτί­μη­ση και δια­χεί­ρι­ση του κιν­δύ­νου».

Η Νά­ντια Κων­στά­ντου, δι­κη­γό­ρος με εμπει­ρία σε υπο­θέ­σεις εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, ανα­φέ­ρει μι­λώ­ντας στην «Κ» ότι έχουν υπάρ­ξει πε­ρι­πτώ­σεις όπου εντο­λείς της απευ­θύν­θη­καν στις αρχές για να κα­ταγ­γεί­λουν εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία ή απει­λή και απο­θαρ­ρύν­θη­καν να υπο­βά­λουν μή­νυ­ση. Μά­λι­στα, η κ. Κων­στά­ντου το­νί­ζει ότι πολ­λές φορές τα πε­ρι­στα­τι­κά δεν κα­τα­γρά­φο­νται καν, διότι αν κα­τα­γρα­φούν ως εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία θα πρέ­πει ο κα­ταγ­γελ­λό­με­νος να συλ­λη­φθεί στο πλαί­σιο του αυ­το­φώ­ρου. «Κι αν συλ­λά­βου­με αυτόν, θα σας κάνει αντί­θε­τη μή­νυ­ση και θα συλ­λά­βου­με κι εσάς».

Ακόμα όμως κι αν υπο­βλη­θεί μή­νυ­ση, σπά­νια ο φε­ρό­με­νος ως δρά­στης συλ­λαμ­βά­νε­ται στο πλαί­σιο του αυ­το­φώ­ρου, σύμ­φω­να με την ίδια. «Εννέα στις 10 πε­ρι­πτώ­σεις το αυ­τό­φω­ρο δεν κι­νεί­ται» λέει υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι στην πο­ρεία ο ανα­σταλ­τι­κός χα­ρα­κτή­ρας των δια­δι­κα­σιών δεν δια­σφα­λί­ζει προ­στα­σία για τα θύ­μα­τα. «Ο φε­ρό­με­νος ως δρά­στης θα κλη­θεί μήνες μετά να απο­λο­γη­θεί σχε­τι­κά με το κα­ταγ­γελ­λό­με­νο αδί­κη­μα. Εφό­σον ασκη­θεί δίωξη, θα κλη­θεί χρό­νια μετά να εμ­φα­νι­στεί στο δι­κα­στή­ριο. Και εν­διά­με­σα δεν θα έχει λη­φθεί κα­νέ­να μέτρο για την προ­στα­σία του θύ­μα­τος. Δεν υπάρ­χει πραγ­μα­τι­κά αξιο­λό­γη­ση κιν­δύ­νου ούτε και ενέρ­γειες για την απο­τρο­πή του» κα­τα­λή­γει.

Μιχ. Χρυ­σο­χο­ΐ­δης: «Να διε­ρευ­νη­θεί πλή­ρως το πε­ρι­στα­τι­κό»

Ο υπουρ­γός Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­της, Μι­χά­λης Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, μι­λώ­ντας σή­με­ρα στο Ertnews τό­νι­σε πως αυτό που προ­έ­χει είναι να διε­ρευ­νη­θεί πλή­ρως τι ακρι­βώς συ­νέ­βη στο Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα Αγίων Αναρ­γύ­ρων στο οποίο προ­σήλ­θε η 28χρονη, πριν βρε­θεί δο­λο­φο­νη­μέ­νη λίγα μέτρα μα­κριά.

«Οταν πη­γαί­νει στην αστυ­νο­μία ένα τέ­τοιο πε­ρι­στα­τι­κό υπάρ­χουν πολύ συ­γκε­κρι­μέ­να πρω­τό­κολ­λα τα οποία ακο­λου­θεί ένας αστυ­νο­μι­κός για να δια­χει­ρι­στεί το πε­ρι­στα­τι­κό. Αρα λοι­πόν θα πρέ­πει να εξε­τα­στεί κατά πόσο εφαρ­μό­στη­καν όλα αυτά για τα οποία είναι εκ­παι­δευ­μέ­νοι οι αστυ­νο­μι­κοί», ση­μεί­ω­σε.

Ο υπουρ­γός επι­ση­μαί­νει πως πάνω από 17.000 αστυ­νο­μι­κοί έχουν εκ­παι­δευ­θεί για να αντι­με­τω­πί­σουν τέ­τοια πε­ρι­στα­τι­κά. «Αυτό που προ­έ­χει είναι να διε­ρευ­νη­θεί πλή­ρως το πε­ρι­στα­τι­κό, κάτω από ποιες συν­θή­κες διε­ξή­χθη, πώς έχασε τη ζωή της η κο­πέ­λα τι έπρε­πε να κάνει και εν­δε­χο­μέ­νως τι δεν έκανε η αστυ­νο­μία», είπε.

Σύμ­βα­ση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης

Επι­ση­μαί­νε­ται πως η GREVIO (Council of Europe Expert Group on Action against Violence against Women and Domestic Violence), μία ανε­ξάρ­τη­τη αρχή που πα­ρα­κο­λου­θεί την εφαρ­μο­γή της «Σύμ­βα­σης του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης για την Πρό­λη­ψη και την Κα­τα­πο­λέ­μη­ση της Βίας κατά των Γυ­ναι­κών και της Εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής Βίας» είχε κα­λέ­σει τις ελ­λη­νι­κές αρχές να δια­σφα­λί­σουν ότι οι συ­στη­μα­τι­κές, ευαί­σθη­τες ως προς το φύλο αξιο­λο­γή­σεις κιν­δύ­νου και η δια­χεί­ρι­ση της ασφά­λειας θα γί­νουν τυ­πο­ποι­η­μέ­νες δια­δι­κα­σί­ες σε όλες τις πε­ρι­πτώ­σεις βίας κατά των γυ­ναι­κών που κα­λύ­πτο­νται από τη Σύμ­βα­ση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. Επι­πλέ­ον, εν­θάρ­ρυ­νε έντο­να τις ελ­λη­νι­κές Αρχές να ει­σα­γά­γουν ένα σύ­στη­μα ανα­δρο­μι­κής επα­νε­ξέ­τα­σης των υπο­θέ­σε­ων δο­λο­φο­νιών γυ­ναι­κών εξαι­τί­ας του φύλου τους και να αξιο­λο­γή­σουν κατά πόσον κενά στη θε­σμι­κή ή/και δι­κα­στι­κή αντα­πό­κρι­ση συ­νέ­βα­λαν στη μοι­ραία έκ­βα­ση, με στόχο να προ­λη­φθούν στο μέλ­λον και να κα­τα­στούν υπό­λο­γοι, τόσο οι δρά­στες όσο και οι θε­σμοί που έρ­χο­νται σε επαφή με τα θύ­μα­τα και τους δρά­στες.

Πηγή kathimerini.gr