Ενδοοικογενειακή βία την εποχή του κορωνοϊού: η ώρα της έμπρακτης αλληλεγγύης

γράφει η Καλ­λιόπη Α. Παπα­παύ­λου, Δικη­γό­ρος – Δια­με­σο­λα­βή­τρια, Γ. Γραμ­μα­τέας Δ.Σ. Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου και Επι­κε­φα­λής της Επι­τρο­πής Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των Δ.Σ.Ρ.

Η πρω­το­φα­νής υγειο­νο­μική κρίση την οποία βιώνει η υφήλιος το τελευ­ταίο διά­στημα με αφορμή την παν­δη­μία του νέου κορω­νοϊού ανέ­τρεψε ισορ­ρο­πίες και βέβαια την καθη­με­ρι­νό­τητα όλων μας. Τα περιο­ρι­στικά μέτρα για την ανά­σχεση της παν­δη­μίας μας έφεραν αντι­μέ­τω­πους με μια πρω­τό­γνωρη και ιδιό­τυπη κατά­σταση «εγκλεισμoύ». Η ιδιω­τι­κό­τητα της καθε­μίας και του καθένα από εμάς εντός της οικίας έχει στην πράξη χαθεί, ενώ οι σχέσεις όσων συμ­βιώ­νουν δοκι­μά­ζο­νται. Αυτή η έλλειψη ακριβώς της ιδιω­τι­κό­τη­τας, σε συν­δυα­σμό με τη μείωση της εργα­σίας, των εξω­τε­ρι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και ενδια­φε­ρό­ντων, εντεί­νουν μοιραία τις συγκρού­σεις. Η κατά­σταση δε αυτή θα βαίνει διο­γκού­μενη, όσο οι οδυ­νη­ρές επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στην οικο­νο­μία αρχί­σουν να γίνο­νται ορατές.

Έχει ήδη τονι­σθεί ότι η ιδιό­τυπη αυτή μορφή εγκλει­σμού δημιουρ­γεί πρό­σφορο έδαφος για την αύξηση των περι­στα­τι­κών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. Ο περιο­ρι­σμέ­νος χώρος του σπιτιού, ο οποίος στις περισ­σό­τε­ρες και στους περισ­σό­τε­ρους από εμάς παρέχει ασφά­λεια, απο­τε­λεί ένα ιδιαί­τερα επι­κίν­δυνο πλαίσιο για τις γυναί­κες και τα παιδιά θύματα βίας. Μεγάλος αριθμός γυναι­κών βρί­σκο­νται εγκλω­βι­σμέ­νες με μια ακόμη απειλή εντός της οικίας τους. Οι δυνα­τό­τη­τες για ανα­ζή­τηση βοή­θειας ελα­χι­στο­ποιού­νται, η προ­σβα­σι­μό­τητα σε υπη­ρε­σίες περιο­ρι­σμένη.

Τα ευρω­παϊκά κράτη εντάσ­σουν στα­διακά στο σχε­δια­σμό πολι­τι­κών για την κατα­πο­λέ­μηση της παν­δη­μίας τον αντί­κτυπο τον οποίο ο περιο­ρι­σμός των μετα­κι­νή­σεων θα φέρει στα θύματα έμφυλης βίας. Με τις δίκες σε ανα­στολή και τις υπο­θέ­σεις της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας να παρα­μέ­νουν σε εξέλιξη, οι δομές υπο­στή­ρι­ξης των γυναι­κών θυμάτων έμφυλης βίας απαι­τεί­ται να ενι­σχυ­θούν με βάση τα νέα δεδο­μένα. Όπως ήδη η Γενική Γραμ­μα­τεία Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων έχει επι­ση­μά­νει, η γραμμή SOS 15900 παρα­μέ­νει ανοιχτή σε εικο­σι­τε­τρά­ωρη βάση. Το ίδιο ισχύει για την τηλε­φω­νική γραμμή του Εθνικού Κέντρου Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης (197). Υπη­ρε­σίες Αντι­με­τώ­πι­σης Ενδοoικογενειακής Βίας λει­τουρ­γούν ήδη στην Ελλη­νική Αστυ­νο­μία, ενώ τα ανά την επι­κρά­τεια Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα Γυναι­κών της Γ.Γ.Ο.Π.Ι.Φ. και των Ο.Τ.Α. εξα­κο­λου­θούν να παρέ­χουν δωρεάν υπη­ρε­σίες ενη­μέ­ρω­σης και ψυχο­κοι­νω­νι­κής στή­ρι­ξης.

Παράλ­ληλα, όμως, η ατομική ευθύνη της καθε­μίας και του καθενός από εμάς απαι­τεί­ται έμπρα­κτα να επι­δει­χθεί προ­κει­μέ­νου τα θύματα να στη­ρι­χθούν και ν’ αντα­πε­ξέλ­θουν στη δύσκολη αυτή συγκυ­ρία. Η ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία δεν υπήρξε ποτέ μια ιδιω­τική υπόθεση. Αντί­θετα, είναι ένα φαι­νό­μενο που αφορά την κοι­νω­νία ολό­κληρη. Τώρα, περισ­σό­τερο από ποτέ, οφεί­λουμε να επι­δεί­ξουμε ενσυ­ναί­σθηση και κυρίως αλλη­λεγ­γύη για τις γυναί­κες της διπλα­νής μας πόρτας, τις γυναί­κες εκείνες που ίσως ήδη γνω­ρί­ζουμε ή και υπο­πτευό­μα­στε ότι συμ­βιώ­νουν μ’ ένα βίαιο σύντροφο.

Συγ­γε­νείς, φίλες ή φίλοι που γνω­ρί­ζουν, γονείς που για χάρη της έξωθεν καλής μαρ­τυ­ρίας προ­έ­τρε­παν τις κόρες τους να μείνουν σ’ ένα βίαιο γάμο, ενήλικα παιδιά που έζησαν στη δίνη της βίας και κλή­θη­καν να συγκα­τοι­κή­σουν σ’ ένα περι­βάλ­λον τοξικό αλλά δεν τόλ­μη­σαν ποτέ να έρθουν σε αντι­πα­ρά­θεση με το βίαιο γονιό τους, καλού­νται να ανα­λά­βουν τις ευθύνες τους. Οι σύνοι­κοι του διπλα­νού δια­με­ρί­σμα­τος που ήδη γνω­ρί­ζουν αλλά σιωπούν, οι συγ­χω­ρια­νοί που μέχρι τώρα κάτι υπο­πτεύ­ο­νταν αλλά «κοι­τού­σαν τη δουλειά τους» θα πρέπει να αντι­λη­φθούν ότι πλέον στην παρούσα κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης δικαιο­λο­γίες για απραξία δεν υπάρ­χουν.

Τώρα είναι η στιγμή που οφεί­λουμε να έχουμε τις κεραίες μας ανοι­κτές έτσι ώστε να βοη­θή­σουμε όπου είναι δυνατόν. Πάντα θα έχουμε την ευκαι­ρία να στα­θούμε, κατά το μέτρο που οι παρού­σες συν­θή­κες επι­τρέ­πουν, ουσια­στικά δίπλα στις γυναί­κες εκείνες με την δια­κρι­τική μας παρου­σία και επι­κοι­νω­νία. Μια επι­κοι­νω­νία με σεβασμό, έχοντας πάντα υπόψη ότι τα θύματα είναι σε συνεχή και άμεση επαφή με το θύτη και προσοχή στο να μην πυρο­δο­τη­θεί περαι­τέρω μια κατά­σταση, θα παρά­σχει ουσια­στική βοήθεια την παρούσα στιγμή. Κάποιες μορφές επι­κοι­νω­νίας, όπως για παρά­δειγμα τα γραπτά μηνύ­ματα, μπορεί να φέρουν το αντί­θετο απο­τέ­λε­σμα. Είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό οι γυναί­κες θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας να γνω­ρί­ζουν ότι σε μια στιγμή επεί­γουσα θα είμαστε έμπρα­κτα δίπλα τους.

Σ’ αυτή τη δύσκολη συγκυ­ρία, το να γίνουμε όλοι μας μέρος του υπο­στη­ρι­κτι­κού κοι­νω­νι­κού πλαι­σίου για όλες και όλους εκεί­νους που η κρίση αυτή βρίσκει σε ευάλωτη κατά­σταση, είναι ζωτικής σημα­σίας.

Όταν η παν­δη­μία τελειώ­σει θα είμαστε σίγουρα δια­φο­ρε­τι­κοί άνθρω­ποι. Στο χέρι μας είναι οι αξίες που θα βοη­θή­σουμε ν’ ανα­δει­χθούν να είναι ο αλτρουι­σμός και η αλλη­λεγ­γύη.

*Χρή­σι­μες πλη­ρο­φο­ρίες για το πώς μπορεί κανείς να βοη­θή­σει άτομα που γνω­ρί­ζει ότι κακο­ποιού­νται συστη­μα­τικά παρα­τί­θε­νται στις ιστο­σε­λί­δες της Γ.Γ.Ο.Π.Ι.Φ. : www.womensos.gr και της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας: www.astynomia.gr.