ΟΗΕ: Αύξηση των συνθετικών ναρκωτικών και το 2014

Συνα­γερμό σημαί­νει ο ΟΗΕ για τις νέες ψυχο­δρα­στι­κές ουσίες, που και το 2014 παρου­σί­α­σαν αύξηση κατά 11%, σε σχέση με το 2013. Συγκε­κρι­μένα, στην ετήσια έκθεση της Διε­θνούς Επι­τρο­πής του ΟΗΕ για τον Έλεγχο των Ναρ­κω­τι­κών (INCB) κατα­γρά­φο­νται 388 νέες ψυχο­δρα­στι­κές ουσίες, καθώς και αύξηση της θνη­σι­μό­τη­τας που σχε­τί­ζε­ται με τα ναρ­κω­τικά. Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τική είναι η χρήση κάν­να­βης από τη νεολαία, ανα­δει­κνύ­ο­ντας την ανάγκη ολο­κλη­ρω­μέ­νης προ­σέγ­γι­σης του προ­βλή­μα­τος.

Πιο ανα­λυ­τικά, το 2014 οι ψυχο­δρα­στι­κές ουσίες, κυρίως συν­θε­τικά καν­να­βι­νοειδή, συν­θε­τι­κές καθι­νό­νες και φαι­νε­θυ­λα­μί­νες, καθώς και πιπε­ρα­ζί­νες, τρυ­πτα­μί­νες ή ουσίες φυτικής προ­έ­λευ­σης που δεν υπό­κει­ται σε έλεγχο, παρου­σί­α­σαν αυξη­μένη ζήτηση, παγκο­σμίως.

Ιδιαί­τε­ρως ανη­συ­χη­τικό είναι το φαι­νό­μενο, της αυξη­μέ­νης κατά 66% παγκο­σμίως κατα­νά­λω­σης μεθυλ­φαι­νι­δά­της, ενός διε­γερ­τι­κού παρά­γο­ντα που χορη­γεί­ται στη θερα­πεία του συν­δρό­μου Ελλειμ­μα­τι­κής Προ­σο­χής και Υπερ­κι­νη­τι­κό­τη­τας. Η μεθυλ­φαι­νι­δάτη κατα­να­λώ­νε­ται από κυρίως από εφήβους και νεαρά άτομα σε περιό­δους εξε­τά­σεων, λόγω της λαν­θα­σμέ­νης αντί­λη­ψης ότι βελ­τιώ­νει τις σχο­λι­κές επι­δό­σεις. Οι συντά­κτες της έκθεσης απο­δί­δουν την αύξηση στην εσφαλ­μένη διά­γνωση του συν­δρό­μου, στο μάρ­κε­τινγκ των φαρ­μα­κευ­τι­κών εται­ρειών, καθώς και σε λαν­θα­σμέ­νες πρα­κτι­κές συντα­γο­γρά­φη­σης.

Ο παγκό­σμιος χάρτης των ναρ­κω­τι­κών

Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τική είναι και το 2014 η χρήση της κάν­να­βης από τη νεολαία, με την ουσία να παρα­μέ­νει πρώτη στην παρά­νομη δια­κί­νηση στη Βόρεια Αμερική. Στον Καναδά, η κάνναβη έχει τη μεγα­λύ­τερη ετήσια επι­κρά­τηση μετά το αλκοόλ, με το 45% των μαθητών να ανα­φέ­ρει ότι είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να την προ­μη­θευ­τούν.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έκθεσης, η Ελλάδα παρα­μέ­νει βασικός κόμβος της βαλ­κα­νι­κής οδού, μέσω της οποίας η αφγα­νική ηρωίνη φτάνει στην Δυτική Ευρώπη. Επίσης, η αύξηση των κατα­σχέ­σεων κάν­να­βης από τις ελλη­νι­κές διω­κτι­κές αρχές το 2011-2012 υπο­δη­λώ­νει ότι η χώρα εξε­λίσ­σε­ται σε δια­με­τα­κο­μι­στικό κέντρο της συγκε­κρι­μέ­νης ουσίας.

Η έκθεση δια­πι­στώ­νει επίσης ότι, η ηρωίνη αντι­κα­θί­στα­ται στα­διακά σε Δυτική και Κεντρική Ευρώπη από τα συν­θε­τικά οπιοειδή (κυρίως φαι­ντα­νύλη, βου­πρε­νορ­φίνη, μεθα­δόνη). Μάλιστα, σε ορι­σμέ­νες χώρες η πλειο­νό­τητα των ατόμων που εντάσ­σο­νται στα προ­γράμ­ματα απε­ξάρ­τη­σης από οπιοειδή, παρου­σιά­ζουν εξάρ­τηση στα υπο­κα­τά­στατα.

Στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη εξα­πλώ­νε­ται διαρκώς η παρά­νομη καλ­λιέρ­γεια κάν­να­βης, είτε με επαγ­γελ­μα­τι­κού τύπου μεθό­δους, είτε σε οικια­κές δομές. Η παρά­νομη παρα­γωγή και χρήση της κάν­να­βης απο­τέ­λεσε και το 2014 το σημα­ντι­κό­τερο πρό­βλημα στην Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη, όπου κατα­γρά­φηκε επίσης επι­κρά­τηση του ιού HIV στους χρήστες ενέ­σι­μων ναρ­κω­τι­κών ουσιών. Αξίζει να σημειω­θεί ότι το 2012, Ελλάδα και Ρου­μα­νία αντι­προ­σώ­πευαν το 73% του συνο­λι­κού αριθμού νέων δια­γνώ­σεων του ιού HIV μεταξύ των χρηστών ενδο­φλέ­βιων ουσιών στην ΕΕ.

Στην Κεντρική Αμερική και την Καραϊ­βική η δια­κί­νηση κοκα­ΐ­νης παρου­σιά­ζει αύξηση σε πολλές χώρες, ενώ παρά τη μείωση των προη­γού­με­νων ετών, το 2014 στη Βόρεια Αμερική κατα­γρά­φε­ται η υψη­λό­τερη θνη­σι­μό­τητα που σχε­τί­ζε­ται με τα ναρ­κω­τικά. Στις ΗΠΑ οι θάνατοι από υπερ­βο­λική δόση σχε­τί­ζο­νται κυρίως με τα συντα­γο­γρα­φού­μενα οπιοειδή, ανα­δει­κνύ­ο­ντας ένα σημα­ντικό πρό­βλημα δημό­σιας υγείας. Επίσης, η έκθεση κατα­γρά­φει και μια ανά­καμψη της ηρωίνης στις ΗΠΑ αφού βρί­σκε­ται ευκο­λό­τερα και κοστί­ζει λιγό­τερο από τα συντα­γο­γρα­φού­μενα οπιοειδή.

Στην Ανα­το­λική και Νοτιο­α­να­το­λική Ασία εξα­κο­λου­θεί να δημιουρ­γεί ανη­συ­χία η επέ­κταση των παρά­νο­μων αγορών διε­γερ­τι­κών ουσιών τύπου αμφε­τα­μί­νης. Στη Νότια Ασία μείζον πρό­βλημα παρα­μέ­νει η αύξηση της παρα­γω­γής, δια­κί­νη­σης και χρήσης μεθαμ­φε­τα­μί­νης, καθώς και η κατά­χρηση φαρ­μα­κευ­τι­κών σκευα­σμά­των που περιέ­χουν ναρ­κω­τι­κές και ψυχό­τρο­πες ουσίες.

Ανάλογο πρό­βλημα αντι­με­τω­πί­ζει και η Αυστρα­λία, όπου κυρί­αρχη ουσία χρήσης παρα­μέ­νει η κάνναβη. Τέλος, οι πολε­μι­κές συρ­ρά­ξεις σε διά­φο­ρες χώρες της Αφρικής έχουν πυρο­δο­τή­σει αύξηση της δια­κί­νη­σης παρά­νο­μων ουσιών, καθώς και χρήση αυτών.

Ενθαρ­ρυ­ντικό είναι το στοι­χείο ότι, το 2014 κατα­γρά­φε­ται περιο­ρι­σμός της παγκό­σμιας διά­θε­σης κοκα­ΐ­νης από τη Νότια Αμερική. Πάντως, η κοκαΐνη σύμφωνα με στοι­χεία της περιό­δου 2010-2012 είναι η πρώτη ουσία επι­λο­γής για άτομα που είναι ενταγ­μένα σε προ­γράμ­ματα απε­ξάρ­τη­σης στις νοτιο­α­με­ρι­κα­νι­κές χώρες.

Ελλιπής πρό­σβαση σε ναρ­κω­τικά φάρμακα

Η ετήσια έκθεση της Διε­θνούς Επι­τρο­πής του ΟΗΕ για τον Έλεγχο των Ναρ­κω­τι­κών (INCB) ανα­δει­κνύει επίσης ένα ακόμα σοβαρό πρό­βλημα: την αδυ­να­μία 5,5 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ατόμων παγκο­σμίως να έχουν πρό­σβαση σε φάρμακα που περιέ­χουν ναρ­κω­τι­κές ουσίες, όπως η κωδεΐνη ή η μορφίνη.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ το 75% του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού δεν έχει πρό­σβαση στην κατάλ­ληλη θερα­πεία για την ανα­κού­φιση του πόνου, παρότι η παγκό­σμια παρα­γωγή υπε­ραρ­κεί για να καλύψει τις ανάγκες. Το 92% της μορ­φί­νης που χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε όλο τον κόσμο, κατα­να­λώ­νε­ται μόνο από το 17% του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού, σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Δυτική Ευρώπη, η Αυστρα­λία και η Νέα Ζηλαν­δία.

Στην έκθεση της INCB γίνεται ειδική αναφορά και στη χρήση της κάν­να­βης για ψυχα­γω­γι­κούς σκοπούς, όπως ορίζουν σχε­τι­κοί νόμοι στην Ουρου­γουάη και μερικές Πολι­τείες των ΗΠΑ, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι τέτοιες νομο­θε­σίες δεν συνά­δουν με το άρθρο 4 της Ενιαίας Σύμ­βα­σης του 1961, που απαιτεί από τα κράτη να περιο­ρί­σουν τη χρήση των ναρ­κω­τι­κών φαρ­μά­κων για ιατρι­κούς και επι­στη­μο­νι­κούς σκοπούς.

Ανάγκη σφαι­ρι­κής ολο­κλη­ρω­μέ­νης προ­σέγ­γι­σης του προ­βλή­μα­τος

Ο ΟΗΕ καλεί τις κυβερ­νή­σεις να υιο­θε­τή­σουν μια σφαι­ρική, ολο­κλη­ρω­μένη και ισορ­ρο­πη­μένη προ­σέγ­γιση για την αντι­με­τώ­πιση των ναρ­κω­τι­κών, και προ­τρέ­πει τις κυβερ­νή­σεις να σχε­διά­σουν πολι­τι­κές που να αντα­να­κλούν την πολυ­πα­ρα­γο­ντική αιτιο­λο­γία του προ­βλή­μα­τος. Η Επι­τροπή καλεί επίσης της κυβερ­νή­σεις να δια­σφα­λί­σουν τον σεβασμό στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα και τις διε­θνείς αρχές δικαίου, υπο­στη­ρί­ζο­ντας πολι­τικά και υλικά τα προ­γράμ­ματα πρό­λη­ψης, έγκαι­ρης παρέμ­βα­σης, θερα­πείας, απε­ξάρ­τη­σης και κοι­νω­νι­κής επα­νέ­ντα­ξης, ακόμα και υπό συν­θή­κες οικο­νο­μι­κής λιτό­τη­τας.

health.in.gr