Κωνσταντίνος Φίλης: «Στόχος των Τούρκων να μας παρασύρουν στην πρώτη κίνηση»

Δοκι­μά­ζο­ντας μας η Τουρκία, ενδε­χο­μέ­νως θέλει να υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα να κάνει εκείνη την πρώτη κίνηση, η οποία θα της δώσει τον «νομι­μο­ποι­η­τικό» μανδύα, προ­κει­μέ­νου να απα­ντή­σει, χρε­ώ­νο­ντας την ευθύνη στην Αθήνα και υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η ίδια βρι­σκό­ταν σε άμυνα και όχι στην επίθεση, τονίζει στο liberal.gr ο Κων­στα­ντί­νος Φίλης, εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Διεθνών Σχέσεων.

Σχο­λιά­ζο­ντας την 12ωρη παρα­μονή στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα του τουρ­κι­κού πλοίου Oruc Reis μιλά για προφανή πρόβα τζε­νε­ράλε των επό­με­νων πιο προ­κλη­τι­κών κινή­σεων -όπως προβλέπει- εκ μέρους της Άγκυρας, που σύμφωνα με τον ίδιο θα μπο­ρού­σαν να περι­λαμ­βά­νουν την είσοδο κάποιου σκάφους πολύ πιο μέσα στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα και πιο κοντά στα χωρικά μας ύδατα – δηλαδή στην αιγια­λί­τιδα ζώνη- με ταυ­τό­χρονη προ­α­ναγ­γε­λία και δέσμευση περιο­χής για σει­σμι­κές έρευνες.

«Σε ένα τέτοιο σενάριο, προ­φα­νώς και η φύση της πρό­κλη­σης θα είναι πολύ πιο δια­φο­ρε­τική από αυτήν του Oruc Reis, αντί­στοιχη επο­μέ­νως θα είναι και η απά­ντηση», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Φίλης.

Στόχος της Τουρ­κίας, όπως εξηγεί, ήταν σε αυτή την φάση να προβεί σε μια δήλωση, σε ένα statement, ότι η περιοχή βρί­σκε­ται στην θαλάσ­σια δικαιο­δο­σία της, επο­μέ­νως μπορεί εκεί να κάνει οτι­δή­ποτε το οποίο εξυ­πη­ρε­τεί το συμ­φέ­ρον της : Σει­σμι­κές έρευνες και μελ­λο­ντικά ερευ­νη­τι­κές γεω­τρή­σεις ή να μην επι­τρέ­ψει την πόντιση του αγωγού EastMed, στέλ­νο­ντας στην ουσία ένα μήνυμα προς πάσα κατεύ­θυνση, όχι μόνο προς Ελλάδα και Κύπρο, αλλά και προς ΕΕ και ξένες εται­ρείες ότι αυτή είναι μια περιοχή τουρ­κι­κού ελέγχου, άρα για να συμβεί οτι­δή­ποτε εκεί, θα πρέπει να υπάρχει η συγκα­τά­θεση της Άγκυρας.

Συνέ­ντευξη στον Γιώργο Φιντι­κάκη: 

– Τελικά η 12ωρη παρα­μονή του τουρ­κι­κού ερευ­νη­τι­κού σκάφους Oruc Reis στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα οφεί­λε­ται στην κακο­και­ρία ή ήταν μια πρόβα τζε­νε­ράλε αυτού για το οποίο έχει απει­λή­σει ότι θα κάνει ο Ερντο­γάν, δηλαδή την έναρξη παρά­νο­μων σει­σμο­γρα­φι­κών ερευνών εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας;  

Ακόμη και στο σενάριο ότι αρχικά το σκάφος υπο­χρε­ώ­θηκε λόγω της κακο­και­ρίας να βρεθεί από την Κυπριακή ΑΟΖ στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα, εντού­τοις η παρα­τε­τα­μένη παρα­μονή του επί 12ωρο δεν αφήνει δεύ­τε­ρες σκέψεις για το αν υπήρχε ή όχι πρόθεση από πλευράς Τούρκων.

Είναι δεδο­μένο κατά την άποψή μου ότι υπήρχε πρόθεση καθώς μόνο τυχαία δεν είναι η χρονική συγκυ­ρία : Το περι­στα­τικό συνέ­πεσε με την συμπλή­ρωση 24 ετών από το επει­σό­διο των Ιμίων, έλαβε χώρα δύο ημέρες μετά την επί­σκεψη του Πρω­θυ­πουρ­γού στο Παρίσι και τις πολύ σκληρές δηλώ­σεις από πλευράς Μακρόν και εξε­λί­χθηκε κατά το ίδιο διά­στημα που ελάμ­βανε χώρα η κοινή άσκηση Ελλάδας-Γαλλίας και ενώ το αερο­πλα­νο­φόρο Σαρλ Ντε Γκολ βρί­σκε­ται στη Μεσό­γειο.

Επίσης συνέβη μια ημέρα μετά από τον εντο­πι­σμό πλοίου -εκ μέρους των Γάλλων- που μετέ­φερε από την Τουρκία στην κυβέρ­νηση της Λιβύης τεθω­ρα­κι­σμένα οχήματα, σπά­ζο­ντας για μια ακόμη φορά το εμπάρ­γκο όπλων του ΟΗΕ. Με βάση όλα αυτά δεν «αγοράζω» το σενάριο ότι το σκάφος βρι­σκό­ταν εκεί για 12 ώρες, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σει την κακο­και­ρία.

– Εκτι­μάτε ότι το τουρ­κικό σκάφος προέβη πράγ­ματι σε σει­σμι­κές έρευνες;

Ναι μεν δεν μπο­ρούμε να το ξέρουμε στην παρούσα φάση, ωστόσο υπάρχει η πλη­ρο­φο­ρία ότι δεν έκανε αβλαβή διέ­λευση από την στιγμή που είχε απλω­μένα τα καλώδια. Αν επι­χεί­ρησε να κάνει σει­σμι­κές έρευνες και αν το επέ­τρε­ψαν ή όχι οι και­ρι­κές συν­θή­κες, αυτό περνά σε δεύτερη μοίρα.

Το κυρί­αρχο στοι­χείο είναι ότι η Τουρκία προέβη σε αυτή την ενέρ­γεια, προ­κει­μέ­νου να κάνει μια δήλωση, ένα statement, ότι η περιοχή βρί­σκε­ται στην θαλάσ­σια δικαιο­δο­σία της, επο­μέ­νως μπορεί εκεί να κάνει οτι­δή­ποτε το οποίο εξυ­πη­ρε­τεί το συμ­φέ­ρον της: Σει­σμι­κές έρευνες και μελ­λο­ντικά ερευ­νη­τι­κές γεω­τρή­σεις ή να μην επι­τρέ­ψει την πόντιση του αγωγού EastMed, στέλ­νο­ντας στην ουσία ένα μήνυμα προς πάσα κατεύ­θυνση, όχι μόνο προς Ελλάδα και Κύπρο, αλλά και προς ΕΕ και ξένες εται­ρείες ότι αυτή είναι μια περιοχή τουρ­κι­κού ελέγχου. Επο­μέ­νως, για να συμβεί οτι­δή­ποτε εκεί, θα πρέπει να υπάρχει η συγκα­τά­θεση της Άγκυρας.

– Ας υπο­θέ­σουμε ότι το περι­στα­τικό με το Oruc Reis ήταν η πρόβα τζε­νε­ράλε αυτού για το οποίο έχει απει­λή­σει ο Ταγίπ Ερντο­γάν, δηλαδή την έναρξη σει­σμο­γρα­φι­κών ερευνών σε περιο­χές της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας οι οποίες έχουν «βαφτι­στεί» τουρ­κι­κές με το παρά­νομο μνη­μό­νιο Άγκυρας-Τρίπολης. Σε αυτή την περί­πτωση τι να περι­μέ­νουμε να δούμε από εδώ και πέρα, ποια εκτι­μάτε ότι θα είναι η επόμενη κίνηση των Τούρκων; 

Είναι μια πρόβα τζε­νε­ράλε από την Τουρκία που απο­σκο­πεί κυρίως στο να κάνει την δήλωση ότι «πρό­κει­ται για περιοχή δικού μου ελέγχου» αλλά και να δοκι­μά­σει τα αντα­να­κλα­στικά και την επι­χει­ρη­σιακή αντί­δραση της Ελλάδας. Η Τουρκία δεν είναι απο­φα­σι­σμένη και κατα­στα­λαγ­μένη ως προς το αν και με ποιο τρόπο θα περάσει στο επόμενο βήμα. Αν λοιπόν αυτό αφορά στην εφαρ­μογή του τουρκο-λιβυκού συμ­φώ­νου, θα μετρή­σει πρώτα τις αντι­δρά­σεις και την ελλη­νική επι­χει­ρη­σιακή αντι­με­τώ­πιση. Και επειδή σε αντί­θεση με το παρελ­θόν, δεν υπάρχει η ανοχή του διε­θνούς παράγοντα- μπορεί αυτός να μην κάνει αρκετά για να συγκρα­τή­σει την Τουρκία, ωστόσο δεν θα έχει ανοχή απέ­να­ντι σε μια προ­σπά­θεια πρό­κλη­σης «θερμής» κατά­στα­σης με την Ελλάδα – ας κρα­τή­σουμε και το εξής: Δοκι­μά­ζο­ντας μας η Τουρκία, ενδε­χο­μέ­νως να θέλει να υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα να κάνει εκείνη την πρώτη κίνηση, η οποία θα της δώσει τον «νομι­μο­ποι­η­τικό» μανδύα, προ­κει­μέ­νου να απα­ντή­σει, χρε­ώ­νο­ντας την Ελλάδα ότι πρώτη εκείνη ξεκί­νησε την κρίση.

Σας θυμίζω ότι το 2018 σε μια ενέρ­γεια που δεν έχει ακριβώς τις ίδιες ανα­λο­γίες με το περι­στα­τικό του Oruc Reis – καθώς τότε το τουρ­κικό ερευ­νη­τικό σκάφος είχε προ­α­ναγ­γεί­λει ότι θα κάνει σει­σμι­κές έρευνες και βρι­σκό­ταν πολύ μέσα στην ελλη­νική υφαλοκρηπίδα- η φρεγάτα Νικη­φό­ρος Φωκάς είχε κατα­φέ­ρει να κόψει τα καλώδια με τα οποία διε­ξά­γο­νταν οι έρευνες. Αυτή η ενέρ­γεια είναι στην ουσία και ο πήχης για την τωρινή ελλη­νική κυβέρ­νηση αλλά και για οποια­δή­ποτε επομένη. Δηλαδή σε μια πρό­κληση ανάλογη του 2018, όπου τουρ­κικό σκάφος θα έχει προ­α­ναγ­γεί­λει σει­σμι­κές έρευνες και θα βρί­σκε­ται πιο μέσα στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα, η μονα­δική επιλογή θα είναι να κατα­στρα­φούν μετα­φο­ρικά και κυριο­λε­κτικά τα σχέδια της Άγκυρας. Σας θυμίζω πάντως ότι το 2018, οι Τούρκοι είχαν μαζέψει τα κατε­στραμ­μένα καλώδια και μετά έφυγαν.

Αυτό που λέω δεν είναι ότι αν σε μια αντί­στοιχη περί­πτωση με το 2018, εφόσον κατα­στρέ­ψουμε τα καλώδια θα προ­κύ­ψει θερμό επει­σό­διο. Λέω ότι η Τουρκία επι­χει­ρεί να βρει με ποιο τρόπο θα υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα να κάνει εκείνη κάποια κίνηση – από λάθος ή κακή κρίση-  προ­κει­μέ­νου η ίδια να υπο­στη­ρί­ξει ότι βρι­σκό­ταν σε άμυνα και όχι στην επίθεση.

– Ποια φαντά­ζε­σθε επο­μέ­νως ότι μπορεί να είναι η επόμενη κίνηση της Άγκυρας; 

Θα έλεγα ότι θα μπο­ρούσε να είναι μια κίνηση πιο μέσα στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα, ίσως και πιο κοντά στα ελλη­νικά χωρικά ύδατα. Η Ελλάδα έχει καθο­ρί­σει το εύρος των χωρικών της υδάτων στα 6 ναυτικά μίλια από τις ακτές, ενώ έχει δικαί­ωμα να το επε­κτεί­νει στα 12 ναυτικά μίλια. Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, το Oruc Reis βρι­σκό­ταν πολύ μακριά, δηλαδή στα 124 ναυτικά μίλια. Επο­μέ­νως, θα μπο­ρούσε μελ­λο­ντικά ένα τουρ­κικό ερευ­νη­τικό σκάφος να έφτανε στα 14 ή στα 10 μίλια.

Στο επίπεδο των εκτι­μή­σεων πάντα, μια επόμενη κίνηση της Τουρ­κίας θα μπο­ρούσε να είναι αφενός πολύ πιο μέσα στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα και πιο κοντά στα χωρικά μας ύδατα – δηλαδή στην αιγια­λί­τιδα ζώνη- και ταυ­τό­χρονα να περι­λαμ­βά­νει προ­α­ναγ­γε­λία και δέσμευση περιο­χής για σει­σμι­κές έρευνες. Σε ένα τέτοιο σενάριο, προ­φα­νώς και η φύση της πρό­κλη­σης θα είναι πολύ πιο δια­φο­ρε­τική από αυτήν του Oruc Reis, αντί­στοιχη επο­μέ­νως θα είναι και η απά­ντηση.

– Ένα άλλο θέμα, αφορά στις πλη­ρο­φο­ρίες ότι είναι θέμα ημερών τα κράτη-μέλη της ΕΕ να κατα­λή­ξουν σε μια συμ­φω­νία για την επιβολή κυρώ­σεων κατά συγκε­κρι­μέ­νων φυσικών προ­σώ­πων που δια­δρα­μα­τί­ζουν ρόλο στις έκνομες ενέρ­γειες της Τουρ­κίας στην Κυπριακή ΑΟΖ.  Τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο; 

Πράγ­ματι, μέσα στο Φεβρουά­ριο, θα έχουμε λογικά κυρώ­σεις κατά συγκε­κρι­μέ­νων φυσικών προ­σώ­πων που σχε­τί­ζο­νται με τα παρα­πάνω. Μάλιστα οι κυρώ­σεις θα κινη­θούν με την λογική της κλι­μά­κω­σης, δηλαδή δεν θα επι­βλη­θούν άμεσα σε όλους, παρά στα­διακά και ανάλογα με την αντί­δραση της Τουρ­κίας. Δεν πρό­κει­ται όμως για μια πιο δυνα­μική στάση από την Ευρώπη, παρά για εφαρ­μογή από την βρα­δυ­κί­νητη ΕΕ, μιας ενέρ­γειας που θα μπο­ρούσε να είχε γίνει και νωρί­τερα, καθώς απο­τε­λεί προει­λημ­μένη απόφαση. Στην ουσία θα ενερ­γο­ποι­η­θεί η απόφαση που έχει ήδη ληφθεί εδώ και καιρό, δίχως ωστόσο μέχρι σήμερα να έχει εφαρ­μο­στεί.

ΠΗΓΉ liberal.gr