Θα μπει όριο στον τουρισμό της Αθήνας;

Την 1η Αυγού­στου ο Βασίλης Κικί­λιας σχεδόν πανη­γύ­ριζε στο Twitter για τους 16.000 του­ρί­στες που υπο­δε­χό­ταν εκείνες τις μέρες η Ακρό­πολη, στην αιχμή της καλο­και­ρι­νής περιό­δου. Πολλές ιστο­σε­λί­δες έσπευ­σαν να εμπλου­τί­σουν το ρεπορ­τάζ τους με ενα­έ­ριες φωτο­γρα­φίες που απει­κό­νι­ζαν μια ατε­λεί­ωτη λαο­θά­λασσα που πλημ­μύ­ριζε τον Ιερό Βράχο από τη μία του άκρη έως την άλλη. Υπέροχο; Ή τρο­μα­κτικό; Ονειρο; Ή εφιάλ­της εν τη γενέσει του;

Η ενθου­σιώ­δης αναφορά του υπουρ­γού Του­ρι­σμού είχε να κάνει προ­φα­νώς με το ελλη­νικό restart στην πιο προ­νο­μιακή μας βιο­μη­χα­νία, αλλά δεν ήταν λίγοι αυτοί που ανα­ρω­τή­θη­καν: Είναι αυτό που πραγ­μα­τικά θέλουμε για τη χώρα;

Ακόμη κι αν ελά­χι­στοι Ελληνες στρι­μω­χνό­μα­στε καλο­και­ριά­τικα στην Ακρό­πολη, η εμπει­ρία από πολλά νησιά αλλά και από την υπερ­συ­γκέ­ντρωση του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σεων στο κέντρο της Αθήνας χτύπησε και στα μέρη μας το καμπα­νάκι του υπερ­του­ρι­σμού. Ο φρε­νή­ρης ρυθμός δημιουρ­γίας νέων ξενο­δο­χείων έγινε το σύμβολο μιας εποχής που φέρει τόσο τη μετα­παν­δη­μική ελπίδα ότι ο του­ρι­σμός θα μας σώσει για άλλη μια φορά (και η αλήθεια είναι ότι χάρη στην υπε­ρα­πό­δοση των του­ρι­στι­κών εσόδων κατά 3 δισ. η κυβέρ­νηση μπόρεσε να αυγα­τί­σει το κοι­νω­νικό της πακέτο) όσο και μια πρω­το­φανή ανη­συ­χία: ότι αυτό που μας επι­τρέ­πει να ζούμε καλύ­τερα από τους Βαλ­κά­νιους γεί­το­νές μας μπορεί να γίνει (αν δεν προ­σέ­ξουμε) πηγή δεινών και κατα­στρο­φής· περι­βαλ­λο­ντι­κής, οικο­νο­μι­κής, του ίδιου του ελλη­νι­κού brand name.

Στην πρω­τεύ­ουσα η δυνα­μική επι­στροφή του του­ρι­σμού έχει ένα όνομα: ξενο­δο­χεία. Κάθε μικρό ή μεγάλο εργο­τά­ξιο σε κτίριο του κέντρου της πόλης κρύβει συνήθως ένα (ακόμη) ξενο­δο­χείο που ετοι­μά­ζε­ται να ανοίξει. Αλλά φαί­νε­ται ότι εδώ δεν μιλάμε μόνο για ένα προ­βλέ­ψιμο comeback ύστερα από μια παγκό­σμια υγειο­νο­μική κρίση. Η Αθήνα έγινε, γίνεται και θα γίνει ακόμη περισ­σό­τερο στο άμεσο μέλλον αυτό­νο­μος προ­ο­ρι­σμός. Οσο παρά­ξενο κι αν ακού­γε­ται σε ορι­σμένα αυτιά, η Αθήνα έχει σήμερα τους δικούς της επι­σκέ­πτες.

Και είναι κάτι που συμ­βαί­νει για πρώτη φορά στην ιστορία της· φυσικά ο βασικός όγκος των του­ρι­στών της συν­δυά­ζει ακόμη την Ακρό­πολη με τα νησιά. Αλλά μια νέα, ευδιά­κριτη ομάδα, διαρκώς αυξα­νό­μενη, ανα­ζη­τάει την αθη­ναϊκή εμπει­ρία. Για όλους αυτούς χρειά­ζο­νται πολύ περισ­σό­τερα (και πολύ καλύ­τερα) δωμάτια σε σχέση με το παρελ­θόν, νέα ξενο­δο­χεία, και φυσικά την γκρίζα ζώνη του airbnb που συνει­σφέ­ρει σε ποσοστό περίπου 40% της συνο­λι­κής ζήτησης. Οι αριθμοί του του­ρι­στι­κού boom είναι αδιά­ψευ­στοι: υπο­λο­γί­ζε­ται ότι αυτή την εποχή κατα­σκευά­ζο­νται 2.500 νέα δωμάτια στην ευρύ­τερη Αθήνα, χωρίς σε αυτά να περι­λαμ­βά­νο­νται άλλα τόσα που σχε­διά­ζο­νται στον μητρο­πο­λι­τικό πόλο του Ελλη­νι­κού, τη στιγμή που από το 2017 και μετά έχουν προ­στε­θεί στο ξενο­δο­χειακό δυνα­μικό της πόλης σχεδόν 3.000 νέα δωμάτια και συνο­λικά 71 νέα ξενο­δο­χεία, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας το 20% όλων των ξενο­δο­χείων της πρω­τεύ­ου­σας και το 14% των δωμα­τίων.

Κάθε μικρό ή μεγάλο εργο­τά­ξιο σε κτίριο του κέντρου της πόλης κρύβει συνήθως ένα (ακόμη) ξενο­δο­χείο που ετοι­μά­ζε­ται να ανοίξει.

Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα της GBR Consulting για λογα­ρια­σμό της Ενωσης Ξενο­δό­χων Αθηνών – Αττικής και Αργο­σα­ρω­νι­κού, από τα 71 νέα ξενο­δο­χεία, τα 25 ήταν στην κατη­γο­ρία των 4 αστέρων, 11 σε αυτή των 5 αστέρων, 15 σε αυτή των 3 αστέρων, 10 σε αυτή των 2 αστέρων και ακόμη 10 με 1 αστέρι ή καθόλου.

Η ποιο­τική ανα­βάθ­μιση του ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού της Αθήνας απο­τυ­πώ­νε­ται σε ένα επι­πλέον στοι­χείο: στην κατη­γο­ρία των 5 αστέρων το σύνολο πλέον φτάνει τις 34 μονάδες με 5.539 δωμάτια, σε σχέση με τα 24 ξενο­δο­χεία και τα 4.934 δωμάτια το 2017. Επίσης, 1 στα 5 δωμάτια, ή αλλιώς ποσοστό 20%, βρί­σκε­ται πλέον κάτω από την ομπρέλα διε­θνούς ξενο­δο­χεια­κού ομίλου. Ο επεν­δυ­τι­κός πυρετός δεν εμφα­νί­ζει σημάδια κόπωσης και το 2023 θα δούμε πολλές νέες μονάδες να προ­στί­θε­νται στο δυνα­μικό της πρω­τεύ­ου­σας. Ανάμεσά τους το NYX της Fattal στη θέση του πρώην Esperia Palace στη Σταδίου, το One & Only στα Αστέρια Γλυ­φά­δας, τo Hilton Curio Collection στο πρώην «Πεντε­λι­κόν» στην Κηφισιά κ.ά.

Οπως Πράγα;

Αν μιλή­σεις με παρά­γο­ντες της ξενο­δο­χεια­κής αγοράς, ένα από τα αγα­πη­μένα τους παρα­δείγ­ματα είναι η σύγκριση της Αθήνας με την Πράγα: η Αθήνα με 4,5 εκα­τομ­μύ­ρια πλη­θυ­σμό έχει ετησίως 5 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες, ενώ η Πράγα του 1,5 εκα­τομ­μυ­ρίου έχει 8 εκα­τομ­μύ­ρια. «Αδι­κούμε την Αθήνα και την Αττική όταν μιλάμε για φέρουσα ικα­νό­τητα του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, καθώς μιλάμε για τη μεγα­λύ­τερη περι­φέ­ρεια της χώρας με διαρκώς βελ­τιού­με­νες υπο­δο­μές», μου λέει υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. «Το θέμα που θα πρέπει να μας απα­σχο­λεί δεν είναι πόσα ξενο­δο­χεία ανοί­γουν, αλλά πώς δια­χει­ρι­ζό­μα­στε τους επι­σκέ­πτες μας. Αν, για παρά­δειγμα, τους περιο­ρί­ζουμε σε μια ακτίνα 200 μέτρων από την πλατεία Συντάγ­μα­τος, κάτι δεν κάνουμε σωστά. Από την άλλη πλευρά, εμπλου­τί­ζουμε διαρκώς το “πακέτο” του προ­ο­ρι­σμού μας; Τι και ποιες εμπει­ρίες έχουμε να τους προ­σφέ­ρουμε; Με την προ­ο­πτική που εμφα­νί­ζει σήμερα η Αθήνα και όσα δρο­μο­λο­γού­νται στο παρα­λιακό μέτωπο και όχι μόνο, θα σας πω ότι μπορεί σε πέντε χρόνια από σήμερα τα “πολλά” ξενο­δο­χεία που κατα­σκευά­ζο­νται σήμερα να μην είναι αρκετά».

Η Ιωάννα Δρέττα, διευ­θύ­νουσα σύμ­βου­λος της Marketing Greece, μιας εται­ρείας μη κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα που ιδρύ­θηκε το 2013 με πρω­το­βου­λία του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων και του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος, λέει στην «Κ» ότι «η Αθήνα είναι ο προ­ο­ρι­σμός που προ­σφέ­ρει το μεγα­λύ­τερο εύρος εμπει­ριών στη χώρα μας και από τις αξιο­λο­γή­σεις των του­ρι­στών που την έχουν επι­σκε­φθεί προ­κύ­πτει ότι η εμπει­ρία τους ξεπερνά τις προσ­δο­κίες τους». Αλλά το ζήτημα του υπερ­του­ρι­σμού είναι υπαρκτό, αρκεί η συζή­τηση να μην πάρει λάθος δρόμο. «Ενα από τα πρω­ταρ­χικά ζητού­μενα είναι η διάχυση των του­ρι­στι­κών ροών στην ευρύ­τερη πόλη αλλά και στην Αττική. Το ενδια­φέ­ρον για την Ακρό­πολη είναι προ­φα­νώς πολύ μεγάλο, αλλά με 16.000 επι­σκέ­πτες τη μέρα τι είδους εμπει­ρία τούς προ­σφέ­ρει; Πώς δια­φο­ρο­ποιεί­ται το τοπικό χρώμα της πόλης ανά γει­το­νιά; Πώς θα προ­στα­τευ­θεί και πώς θα ενσω­μα­τω­θεί στο προϊόν; Πώς θα δοθεί χώρος δημιουρ­γίας και κίνητρα στις εται­ρείες παροχής εμπει­ριών, που απο­τε­λούν και τον μοχλό για τον εμπλου­τι­σμό του προ­ϊ­ό­ντος και τη βιώσιμη ανά­πτυξή του; Πώς δια­μορ­φώ­νε­ται η ζήτηση για το κέντρο της πόλης με τη σπου­δαία για τη χώρα και την Αθήνα επέν­δυση στο Ελλη­νικό; Αν μεγάλες επι­χει­ρή­σεις (π.χ. τρά­πε­ζες) μετα­φέ­ρουν τους εργα­ζο­μέ­νους στο Ελλη­νικό, τα κυβερ­νη­τικά κτίρια μετα­φερ­θούν στην ΠΥΡΚΑΛ, οι κάτοι­κοι ολοένα εγκα­τα­λεί­πουν γει­το­νιές στο κέντρο, ποιον θα βλέπουν οι του­ρί­στες όταν το επι­σκέ­πτο­νται; Τα συμ­φέ­ρο­ντα του του­ρι­σμού και των κατοί­κων είναι κοινά. Κακή ποιό­τητα καθη­με­ρι­νό­τη­τας σημαί­νει κακός του­ρι­σμός και αντι­στρό­φως. Η τεχνο­γνω­σία, οι καλές και οι κακές πρα­κτι­κές βρί­σκο­νται εκεί έξω. Το πρώτο βήμα, η έναρξη της δημό­σιας συζή­τη­σης, έχει γίνει».

Πηγή kathimerini.gr