Τα… πάνω κάτω σε ηλικιακά όρια, εισφορές, ύψος συντάξεων

Τη μεγα­λύ­τερη από το 2012 επίθεση στα “κεκτη­μένα” δικαιώ­ματά τους θα δεχτούν ασφα­λι­σμέ­νοι και συντα­ξιού­χοι από φέτος.

Οι συντά­ξεις θα μειω­θούν κατά 8% μέσω των νέων εισφο­ρών υπέρ ΕΟΠΥΥ, όσοι ασφα­λί­στη­καν μέχρι το 1992 θα δουν την… πόρτα της πρόωρης συντα­ξιο­δό­τη­σης, εάν δεν θέλουν να δουν τις συντά­ξεις να μειώ­νο­νται κατά του­λά­χι­στον 16%, οι επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις βρί­σκο­νται ξανά ενώπιον μιας μείωσης 15%, όσοι συντα­ξιού­χοι παίρ­νουν ΕΚΑΣ θα χάσουν το 20% των απο­δο­χών τους έως το 2019, ενώ δεν “γλυ­τώ­νουν” ούτε οι κύριες συντά­ξεις, λόγω του “παγώ­μα­τος” των σχε­τι­κών δαπανών μέχρι το… 2021.

Σε πέντε μεγά­λους τομείς εντο­πί­ζο­νται οι αλλαγές που προωθεί η κυβέρ­νηση στο ασφαλιστικό-συνταξιοδοτικό:

1. Αύξηση των συντα­ξιο­δο­τι­κών ορίων

Την… ανηφόρα παίρ­νουν όλα τα όρια ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης για τους ασφα­λι­σμέ­νους που έχουν φτάσει στα απαι­τού­μενα έτη ασφά­λι­σης έως την 31η Δεκεμ­βρίου 2012 αλλά όχι το ηλι­κιακό όριο για να κάνουν αίτηση συντα­ξιο­δό­τη­σης, σύμφωνα με τις αλλαγές που έχουν ψηφι­στεί στις 15 Ιουλίου και ανα­μέ­νε­ται να ψηφι­στούν τις επό­με­νες εβδο­μά­δες.

Καμία κατη­γο­ρία ασφα­λι­σμέ­νων (ευρύ­τερο Δημόσιο, ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ) από εκεί­νους που ασφα­λί­στη­καν για πρώτη φορά μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου 1992 δεν “γλυ­τώ­νει” από αυτές τις αλλαγές.

Με βάση το καταρ­χήν σχέδιο το οποίο επε­ξερ­γά­ζε­ται η κυβέρ­νηση σε συνεν­νό­ηση με τους δανει­στές, τα ηλι­κιακά όρια συντα­ξιο­δό­τη­σης αυξά­νο­νται ανά 6 μήνες κάθε χρόνο, ξεκι­νώ­ντας από τις αρχές του β’ εξα­μή­νου (1η Ιουλίου) 2015 έως το 2022, έτσι ώστε να αγγί­ξουν τα 62 έτη για λήψη μειω­μέ­νης σύντα­ξης και τα 67 έτη για λήψη πλήρους σύντα­ξης. Στα 62 έτη μπορεί ένας ασφα­λι­σμέ­νος να λάβει πλήρη σύνταξη μόνο εφόσον έχει 40 έτη ασφά­λι­σης από την 1η Ιανουα­ρίου 2023.

Υπάρχει, όμως, ακόμα το ενδε­χό­μενο τα ηλιακά όρια συντα­ξιο­δό­τη­σης να αυξη­θούν ανά εξάμηνο, αλλά ανά έτος ή και παρα­πάνω και η μετα­βα­τική περί­ο­δος ισχύος των νέων ορίων να είναι μικρό­τερη, και συγκε­κρι­μένα μέχρι το 2017 ή το 2019 (και όχι μέχρι το 2022, που προ­βλέ­πει το καταρ­χήν σχέδιο).

Σύμφωνα, πάντως, με το έως τώρα γνωστό σχέδιο, θα ισχύουν τα ακό­λουθα:

– Όσοι ασφα­λι­σμέ­νοι κάνουν αίτηση από 1η Ιουλίου 2015 και έπειτα θα υπο­στούν αύξηση του ορίου συντα­ξιο­δό­τη­σης κατά 6 μήνες ανά έτος και λάβουν σύνταξη με το νέο όριο ηλικίας που θα ισχύσει το έτος που συμπλη­ρώ­νουν την ηλικία που προ­έ­βλε­παν οι μέχρι πρό­τι­νος δια­τά­ξεις.

– Ακόμα και οι ασφα­λι­σμέ­νοι που απο­φα­σί­ζουν να συντα­ξιο­δο­τη­θούν μόνο έχοντας φτάσει στην απαι­τού­μενη ηλικία ασφά­λι­σης θα υπο­στούν το νέο ηλι­κιακό όριο. Στην εν λόγω κατη­γο­ρία ανήκουν οι εργα­ζό­με­νοι που ασφα­λί­στη­καν στο Δημόσιο αλλά και σε ορι­σμένα άλλα Ταμεία (τρα­πε­ζών, πρώην ΔΕΚΟ, ΜΜΕ) πριν από το 1983, οι οποίοι μπορούν να βγουν στη σύνταξη με 35 χρόνια ασφα­λι­στι­κού βίου. Αυτοί θα πρέπει να φτάσουν τα 58 έτη της ηλικίας τους για να βγουν στη σύνταξη.

Ποιοι εξαι­ρού­νται από τα νέα όρια

– Υπα­γό­με­νοι σε καθε­στώς βαρέων και ανθυ­γιει­νών επαγ­γελ­μά­των, καθώς και ασφα­λι­σμέ­νοι απα­σχο­λού­με­νοι σε ορυχεία, λιγνι­τω­ρυ­χεία και υπό­γειες στοές.

– Μητέρες παιδιών που είναι ανίκανα για κάθε βιο­πο­ρι­στική εργασία.

– Σύζυγοι, γονείς και αδελφοί ανα­πή­ρων.

– Ασφα­λι­σμέ­νοι ανά­πη­ροι που κατα­λαμ­βά­νο­νται από τις δια­τά­ξεις του νόμου 612/77.

Ποιοι μπορούν να απο­φύ­γουν τις περι­κο­πές

Όσοι ασφα­λι­σμέ­νοι έχουν συμπλη­ρώ­σει και το νέο ηλι­κιακό όριο συντα­ξιο­δό­τη­σης, το οποίο θα ισχύσει πιθα­νό­τατα από την 1η Ιουλίου 2015, δεν φαί­νε­ται να πλήτ­το­νται από τις επερ­χό­με­νες αλλαγές.

Παρα­δείγ­ματα:

ΙΚΑ – Ασφα­λι­σμέ­νος με συμπλη­ρω­μένο το 60ό έτος του και 38 χρόνια ασφα­λι­στι­κού βίου δεν θα επη­ρε­α­στεί, εφόσον το νέο συντα­ξιο­δο­τικό όριο ηλικίας που θα ισχύσει από την 1η Ιουλίου 2015 είναι μικρό­τερο από τα 60 έτη.

Πρώην ΔΕΚΟ – Ασφα­λι­σμένη εδώ και 25 χρόνια με ανήλικο τέκνο το 2010 δεν θα δεχτεί τις συνέ­πειες από μια αύξηση των ορίων. Έτσι, σε περί­πτωση που το νέο ηλι­κιακό όριο είναι τα 50,5 έτη ή ακόμα και τα 51 έτη, εντού­τοις η ασφα­λι­σμένη έχει ήδη ηλικία 52 ή 53 ετών, τότε δεν θα υποστεί καμία επί­πτωση και μπορεί να κάνει αίτηση συντα­ξιο­δό­τη­σης οπο­τε­δή­ποτε.

Πρό­στιμο 16% σε πρόωρα συντα­ξιο­δο­τού­με­νους

Ενόσω θα ισχύει η μετα­βα­τική περί­ο­δος αύξησης των ορίων συντα­ξιο­δό­τη­σης, οι ασφα­λι­σμέ­νοι θα εξα­κο­λου­θούν να μπορούν να βγουν στη σύνταξη με βάση τα μέχρι πρό­τι­νος όρια συντα­ξιο­δό­τη­σης.

Ωστόσο, θα υπό­κει­νται σε ένα ετήσιο πρό­στιμο 16% για κάθε έτος που συντα­ξιο­δο­τού­νται νωρί­τερα από εκείνο που απαι­τούν τα νέα όρια. Π.χ., ένας ασφα­λι­σμέ­νος ο οποίος θα συντα­ξιο­δο­τη­θεί όντας 58 ετών το 2016, την ίδια στιγμή που το νέο όριο είναι τα 59 έτη, θα δει τη σύνταξή του μειω­μένη κατά 16% για ένα έτος.

Μετά το πέρας αυτού του έτους, η μείωση αυτή θα εξα­λει­φθεί. Στο ίδιο παρά­δειγμα, αντί των 1.000 ευρώ που θα δικαιού­νταν με βάση τα παλιά όρια, ο ασφα­λι­σμέ­νος που θα βγει στη σύνταξη στα 58 έτη, αντί να βγει στα 59, θα λάβει 840 ευρώ. Όταν ο ίδιος συμπλη­ρώ­σει τα 59 έτη, τότε θα λάβει 1.000 ευρώ.

Αυξά­νο­νται κατα­κό­ρυφα οι εισφο­ρές

– Από 1η Ιουλίου 2015 αυξά­νο­νται οι εισφο­ρές υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης που επι­βάλ­λο­νται πάνω σε όλες κύριες συντά­ξεις από 4% σε 6%. Παράλ­ληλα, επι­βάλ­λε­ται εισφορά 6% σε όλες τις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις.

Παρά­δειγμα

Aυτό σημαί­νει πως ένας συντα­ξιού­χος ο οποίος λαμ­βά­νει, π.χ., 700 ευρώ κύρια σύνταξη και 100 ευρώ επι­κου­ρική σύνταξη θα υποστεί μια επι­πλέον 2% εισφορά στην κύρια σύνταξη του υπέρ του ΕΟΠΥΥ (στο 4% υπάρχει ήδη) και μια εισφορά 6% στην επι­κου­ρική σύνταξή του.

Έτσι, θα χάσει 14 ευρώ επι­πλέον από την κύρια σύνταξή του και 6 ευρώ από την επι­κου­ρική του. Συνεπώς, θα χάσει συνο­λικά από τις νέες εισφο­ρές 20 ευρώ επί συνόλου 800 ευρώ ή 2,5% που ελάμ­βανε πριν από τις σχε­τι­κές παρα­κρα­τή­σεις.

– Έως τις 31 Ιουλίου 2015, με απο­φά­σεις του υπουρ­γού Εργα­σίας, Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης και Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης, ρυθ­μί­ζο­νται θέματα εναρ­μό­νι­σης των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών με την ισχύ­ουσα στο ΙΚΑ.

Παρά­δειγμα

Οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές που κατα­βάλ­λο­νται στο ΙΚΑ και στον ΕΟΠΥΥ ανέρ­χο­νται κοντά στο 40% των απο­δο­χών κάθε ασφα­λι­σμέ­νου στο ΙΚΑ. Έτσι, αν ένας μισθω­τός λαμ­βά­νει 586 ευρώ ως μικτό κατώ­τατο μισθό, θα πρέπει να κατα­βάλ­λει ο ίδιος και ο εργο­δό­της του κοντά στα 235 ευρώ κάθε μήνα στον κλάδο σύντα­ξης και υγείας του. Αντί­θετα, ένας αγρότης ή κτη­νο­τρό­φος ασφα­λι­σμέ­νος στον ΟΓΑ πρέπει να κατα­βάλ­λει κοντά στα 65 ευρώ κάθε μήνα, ενώ ένας μικρο­με­σαίος επι­χει­ρη­μα­τίας ασφα­λι­σμέ­νος στον ΟΑΕΕ κοντά στα 100 ευρώ κάθε μήνα (200 ευρώ το δίμηνο η κατώ­τατη κλίμακα).

Συνεπώς, μια εναρ­μό­νιση, π.χ., των κατώ­τα­των εισφο­ρών του ΟΓΑ και του ΟΑΕΕ με εκείνες του ΙΚΑ θα σήμαινε τον τρι­πλα­σια­σμό των εισφο­ρών των αγρο­το­κτη­νο­τρό­φων και τον διπλα­σια­σμό των εισφο­ρών των μικρο­με­σαίων.

Ενο­ποι­ή­σεις επι­κου­ρι­κών ασφα­λι­στι­κών ταμείων

Από 1η Ιανουα­ρίου 2015 εντάσ­σο­νται υπο­χρε­ω­τικά στο Ενιαίο Ταμείο Επι­κου­ρι­κής Ασφά­λι­σης (ΕΤΕΑ) όλα τα Ταμεία και οι τομείς επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης που δεν έχουν εντα­χθεί μέχρι τη δημο­σί­ευση του παρό­ντος νόμου.

Ποια Ταμεία μπαί­νουν στο ΕΤΕΑ

Τα επι­κου­ρικά ταμεία τα οποία δεν έχουν ακόμη εντα­χθεί στο ΕΤΕΑ είναι το ΤΕΑΠΑΣΑ (σώματα ασφα­λείας), τα επι­κου­ρικά των εργα­ζο­μέ­νων στα ΜΜΕ (π.χ., ΕΔΟΕΑΠ), τα τέσσερα επι­κου­ρικά ταμεία των τρα­πε­ζο­ϋ­παλ­λή­λων (π.χ., ΤΑΠΙΛΤ, το ταμείο των εργα­ζο­μέ­νων στην ΤτΕ), των αρτο­ποιών και των εργα­ζο­μέ­νων στη Ελλη­νική Βιο­μη­χα­νία Ζάχαρης.

Ρήτρα μηδε­νι­κού ελλείμ­μα­τος και στα­διακή κατάρ­γηση ΕΚΑΣ

Το δεύτερο μεγάλο “μέτωπο” της κυβέρ­νη­σης στην επι­κου­ρική ασφά­λιση, μετά την ένταξη όλων των επι­κου­ρι­κών ταμείων και τομέων στο ΕΤΕΑ, είναι να βρει εναλ­λα­κτι­κούς πόρους αυτο­χρη­μα­το­δό­τη­σης του ΕΤΕΑ, καθώς η συμ­φω­νία με τους δανει­στές προ­βλέ­πει ότι η ρήτρα μηδε­νι­κού ελλείμ­μα­τος “παγώνει” μέχρι τον Οκτώ­βριο, αλλά θα ισχύσει αμέσως μετά, εάν δεν βρεθούν ισο­δύ­ναμα μέτρα για να κλεί­σουν τα ελλείμ­ματα του εν λόγω Ταμείου.

Αν το τελευ­ταίο δεν γίνει, τότε θα έρθουν ανα­δρο­μι­κές μειώ­σεις 15% στις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις στο δ’ τρίμηνο του 2015. Έτσι, ένας ασφα­λι­σμέ­νος του ΕΤΕΑ με μέση σύνταξη 170 ευρώ θα χάσει 25 ευρώ.

Κατάρ­γηση του ΕΚΑΣ

Προ­ω­θεί­ται η στα­διακή κατάρ­γηση του Επι­δό­μα­τος Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης Συντα­ξιού­χων (ΕΚΑΣ) μέχρι το 2019, αρχής γενο­μέ­νης από τον Μάρτιο του 2016 (αφαί­ρεση του σχε­τι­κού επι­δό­μα­τος από το 20% των οικο­νο­μικά πιο εύπορων δικαιού­χων του).

Η κατάρ­γηση του εν λόγω επι­δό­μα­τος θα οδη­γή­σει σε μείωση έως 20% τις συνο­λι­κές απο­δο­χές τους από συντά­ξεις (κύριες ή/ και επι­κου­ρι­κές). Και αυτό, γιατί το “μέσο” ΕΚΑΣ ανέρ­χε­ται σε 150 ευρώ και όσοι ασφα­λι­σμέ­νοι το δικαιού­νται δεν πρέπει να λαμ­βά­νουν απο­δο­χές από συντά­ξεις πάνω από 700 ευρώ.

“Παγώ­νουν” οι συντα­ξιο­δο­τι­κές δαπάνες

Από 1η Ιανουα­ρίου 2016 η κρατική επι­χο­ρή­γηση προς τα ασφα­λι­στικά ταμεία κύριας ασφά­λι­σης δια­τη­ρεί­ται σε ονο­μα­στι­κούς όρους μέχρι το έτος 2021 στα επίπεδα του έτους 2015.

Το 2015 το κράτος προ­βλέ­πε­ται να κατα­βά­λει 15,6 δισ. ευρώ στα ταμεία κύριας ασφά­λι­σης για την κατα­βολή κύριων συντά­ξεων ύψους 25 δισ. ευρώ. Το “πάγωμα” της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης για την περίοδο 2016-2021 σημαί­νει πως το κράτος δεν θα μπορεί να κλείσει καμία “τρύπα” στα ταμεία κύριας ασφά­λι­σης που θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γη­θεί σε περί­πτωση που τα έσοδα από ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές ήταν μικρό­τερα από τα προσ­δο­κώ­μενα.

“Ρήτρα” και στα ταμεία κύριας ασφά­λι­σης

Με άλλα λόγια, εισά­γε­ται έμμεσα μια “ρήτρα μηδε­νι­κού ελλείμ­μα­τος” και στα ταμεία κύριας ασφά­λι­σης (όπως ισχύει ήδη στα ταμεία επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης και πρό­νοιας).

Η γενική αυτή τάση δεν θα αλλάξει ακόμα και αν η κυβέρ­νηση “διορ­θώ­σει” τη σχετική νομο­θε­σία, όπως ζητούν πλέον οι δανει­στές, και επι­βάλ­λει το “πάγωμα” των δαπανών για κύριες συντά­ξεις (και όχι μόνο την κρατική χρη­μα­το­δό­τηση) για την περίοδο 2016-2021 στα επίπεδα του 2015 (25 δισ. ευρώ, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των συντά­ξεων του Δημο­σίου). Αυτό σημαί­νει πως κάθε υπέρ­βαση των δαπανών για συντά­ξεις θα οδηγεί σε… αντί­στοιχη μείωσή τους.

* Ανα­δη­μο­σί­ευση από την εφη­με­ρίδα “Κεφά­λαιο”