Απαλλαγή από τα Θρησκευτικά χωρίς «προαπαιτούμενα»

«Πράσινο φως» για να γίνει ευκο­λό­τερη η απαλ­λαγή των μαθητών από το μάθημα των Θρη­σκευ­τι­κών στα σχολεία, χωρίς να παρα­βιά­ζο­νται τα ευαί­σθητα προ­σω­πικά δεδο­μένα τους και οι θρη­σκευ­τι­κές πεποι­θή­σεις (των ιδίων ή των γονέων τους), είναι έτοιμη να ανάψει η Αρχή Προ­στα­σίας Προ­σω­πι­κών Δεδο­μέ­νων (ΑΠΠΔ).

Οι λόγοι συνεί­δη­σης και η… κατά­χρηση

Σε διδα­κτικό επίπεδο, από διά­φο­ρους κύκλους υπο­στη­ρι­ζό­ταν ότι γίνεται κατά­χρηση της δυνα­τό­τη­τας απαλ­λα­γής από το μάθημα, γιατί δεν σχε­τί­ζε­ται με συνει­δη­σια­κούς λόγους, αλλά επειδή στόχος των παιδιών και των γονέων τους είναι να έχουν ένα μάθημα λιγό­τερο για διά­βα­σμα, ώστε να επι­κε­ντρώ­νο­νται σε εκείνα που τους ενδια­φέ­ρουν άμεσα.

Μετά από απόφαση που εξέδωσε η Ανε­ξάρ­τητη Αρχή, «τρίζει» η πρό­σφατη εγκύ­κλιος που έβγαλε το υπουρ­γείο Παι­δείας στις 23 Ιανουα­ρίου (δύο ημέρες πριν από τις εκλογές) σχετικά με τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την απαλ­λαγή από τα Θρη­σκευ­τικά, ενώ παράλ­ληλα τίθεται ζήτημα νομι­μό­τη­τας και για τις προ­γε­νέ­στε­ρες σχε­τι­κές εγκυ­κλί­ους των προη­γού­με­νων ετών, καθώς οδη­γού­σαν σε παρα­βί­αση ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων.

Στην πράξη, ανοίγει ο δρόμος για να ανα­τρα­πούν ως μη νόμιμες διά­φο­ρες εγκύ­κλιοι του υπουρ­γείου Παι­δείας, που έθεσαν κατά καιρούς ως προ­ϋ­πό­θεση για να απαλ­λα­γεί ένας μαθητής είτε να απο­κα­λύ­πτει το θρή­σκευμά του είτε να δηλώνει ρητά ότι δεν είναι χρι­στια­νός ορθό­δο­ξος, δίνο­ντας παράλ­ληλα και δικαί­ωμα ελέγχου της τεκ­μη­ρί­ω­σης των λόγων απαλ­λα­γής (άρα του θρη­σκεύ­μα­τος). Αντί­θετα, η Αρχή επι­ση­μαί­νει ότι οι γονείς (ή κηδε­μό­νες) που επι­θυ­μούν τα παιδιά τους να απαλ­λα­γούν από τα Θρη­σκευ­τικά (ή οι ίδιοι οι μαθητές εφόσον είναι ενή­λι­κοι) «πρέπει να μπορούν να ασκούν το δικαί­ωμά τους αυτό, κατ’ επί­κληση των πεποι­θή­σεών τους και χωρίς να προ­βαί­νουν σε καμία περαι­τέρω διευ­κρί­νιση αν είναι άθρη­σκοι, ετε­ρό­δο­ξοι ή ετε­ρό­θρη­σκοι». Παράλ­ληλα η ΑΠΠΔ θέτει και ένα δεύτερο ζήτημα νομι­μό­τη­τας όλων των επί­μα­χων εγκυ­κλίων, καθώς δεν φαί­νε­ται να στη­ρί­ζο­νται σε κάποια συγκε­κρι­μένη εξου­σιο­δό­τηση νόμου, ενώ ταυ­τό­χρονα δεν έχουν δημο­σιευ­θεί στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, μολο­νότι προ­βλέ­πουν κανόνες δικαίου (με συνέ­πεια, κατά νομι­κούς κύκλους, να μπορούν να θεω­ρη­θούν ανυ­πό­στα­τες και ανε­φάρ­μο­στες).

Εν όψει όλων αυτών των δια­πι­στώ­σεων, η ΑΠΠΔ απο­φά­σισε να παρα­πέμ­ψει στην ολο­μέ­λειά της το ζήτημα της απαλ­λα­γής από το μάθημα των Θρη­σκευ­τι­κών ως «μεί­ζο­νος σημα­σίας», προ­κει­μέ­νου να εκδώσει απόφαση «μπού­σουλα», ώστε να προσ­διο­ρι­στούν μια και καλή οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις γύρω από το ακαν­θώ­δες αυτό ζήτημα, που έχει προ­κα­λέ­σει αρκετές αντι­πα­ρα­θέ­σεις και δια­φω­νίες στη σχολική κοι­νό­τητα αλλά και παρεμ­βά­σεις εκκλη­σια­στι­κών, διδα­κτι­κών και άλλων κοι­νω­νι­κών φορέων και παρα­γό­ντων.

Καταγ­γε­λίες γονέων

Το θέμα έφθασε στην ΑΠΠΔ, ύστερα από καταγ­γε­λίες γονέων για παρά­νομη και αυθαί­ρετη άρνηση των αρμο­δίων σχο­λι­κών οργάνων να εγκρί­νουν το αίτημα μαθητών για απαλ­λαγή από τα Θρη­σκευ­τικά, αλλά και κατόπιν προ­σφυ­γής που έχει υπο­βά­λει για το ίδιο ζήτημα η Ενωση Αθέων προ­σβάλ­λο­ντας την τελευ­ταία εγκύ­κλιο, όπως και προ­γε­νέ­στε­ρες ως αντι­συ­νταγ­μα­τική και παρά­νομη. Κι αυτό γιατί αξιώνει την απο­κά­λυψη ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων (όπως είναι η αρνη­τική δήλωση θρη­σκεύ­μα­τος) ως όρο για να χορη­γη­θεί η απαλ­λαγή. Σε σχε­τι­κές ανα­φο­ρές γονέων, αλλά και της Ενωσης, καταγ­γέλ­λο­νται επίσης διάφορα γρα­φειο­κρα­τικά προ­σκόμ­ματα και περιο­ρι­σμοί του δικαιώ­μα­τος προς απαλ­λαγή, κραυ­γα­λέες αυθαι­ρε­σίες των αρμο­δίων, συντε­χνιακά συμ­φέ­ρο­ντα των θεο­λό­γων, κατα­τα­λαι­πώ­ρηση γονέων και μαθητών, που είδαν να ολο­κλη­ρώ­νε­ται η σχολική χρονιά τους, χωρίς να έχουν θετική ή τελική απά­ντηση στο αίτημά τους.

Σε παλαιό­τε­ρες εγκυ­κλί­ους του υπουρ­γείου Παι­δείας είχε τεθεί ως προ­ϋ­πό­θεση απαλ­λα­γής η υπο­χρε­ω­τική δήλωση του θρη­σκεύ­μα­τος που πρε­σβεύει έκαστος (γονέας ή μαθητής). Το γεγονός αυτό είχε προ­κα­λέ­σει την παρέμ­βαση της ΑΠΠΔ αλλά και του Συνη­γό­ρου του Πολίτη (ΣτΠ), που έθεσαν ζητή­ματα θρη­σκευ­τι­κής ελευ­θε­ρίας και προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων.

Η συμ­μόρ­φωση προς τις παρεμ­βά­σεις και οδηγίες τους έγινε για ένα μικρό μόνο διά­στημα και τα συνταγ­μα­τικά ζητή­ματα παρέ­μει­ναν «ανοικτά» και μετά την αλλαγή των προ­ϋ­πο­θέ­σεων περί απαλ­λα­γής, παρόλο που και η νομο­λο­γία του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που (ΕΔΔΑ) επέ­κρινε τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που οδη­γού­σαν σε άμεση ή έμμεση απο­κά­λυψη θρη­σκευ­τι­κών πεποι­θή­σεων.

Στη βασική υπόθεση που απα­σχό­λησε την ΑΠΠΔ, δύο γονείς ζήτησαν τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο να απαλ­λα­γεί από τα Θρη­σκευ­τικά ο γιος τους, μαθητής της Α’ τάξης Λυκείου, για λόγους θρη­σκευ­τι­κής συνεί­δη­σης.

Ο αρμό­διος διευ­θυ­ντής του Γενικού Λυκείου (ΓΕΛ) της περι­φέ­ρειας Β’ Αθηνών απέρ­ριψε το αίτημα, αρχικά προ­φο­ρικά και ύστερα από μερικές εβδο­μά­δες και εγγρά­φως, επι­κα­λού­με­νος την εγκύ­κλιο του υπουρ­γείου Παι­δείας. Η μητέρα προ­σέ­φυγε στη Διεύ­θυνση Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης, που ακύρωσε την απά­ντηση του διευ­θυ­ντή λόγω έλλει­ψης αιτιο­λο­γίας, ξανα­στέλ­νο­ντάς του την υπόθεση για νέα νόμιμη κρίση. Εκείνος επέ­μεινε στην απορ­ρι­πτική του θέση, επι­κα­λού­με­νος ότι στο απο­λυ­τή­ριο του γυμνα­σίου ανα­γρα­φό­ταν ως θρή­σκευμα του μαθητή «Χρι­στια­νός Ορθό­δο­ξος» (σημειώ­νε­ται ότι η ΑΠΠΔ από το 2002 έχει κρίνει παρά­νομη την ανα­γραφή του θρη­σκεύ­μα­τος στους απο­λυ­τή­ριους τίτλους, γιατί δεν έχει καμία σχέση με την επίδοση και διαγωγή του μαθητή η απο­κά­λυψη των θρη­σκευ­τι­κών του πεποι­θή­σεων).

Ακο­λού­θησε νέα ιεραρ­χική προ­σφυγή της μητέρας, που έγινε εν μέρει δεκτή, γιατί ο διευ­θυ­ντής έλαβε υπόψη του την αναφορά στο απο­λυ­τή­ριο γυμνα­σίου ότι ο μαθητής είναι χρι­στια­νός ορθό­δο­ξος, παρά την αντί­θετη νεότερη δήλωση των γονέων του. Ωστόσο, για να δοθεί η απαλ­λαγή από τα Θρη­σκευ­τικά, ζητή­θηκε από τη μητέρα να υπο­βά­λει ρητή αναφορά ότι ο γιος της δεν είναι ορθό­δο­ξος χρι­στια­νός, όπως ζητά και η νέα εγκύ­κλιος.

Η μητέρα προ­σέ­φυγε στην ΑΠΠΔ καταγ­γέλ­λο­ντας ότι η Διεύ­θυνση του σχο­λείου ζητά παρα­νό­μως τη συλλογή ενός ευαί­σθη­του προ­σω­πι­κού δεδο­μέ­νου και επι­διώ­κο­ντας να ληφθούν όλες οι ενδε­δειγ­μέ­νες ενέρ­γειες για την απο­κα­τά­σταση της νομι­μό­τη­τας.

ΕΘΝΟΣ