Στη Λαχανιά της Ρόδου το 40% – 50% των κατοικιών ανήκει σε αλλοδαπούς

Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά το σύνθημα των Ισπανών «Happy retirement in Spain», οι Έλληνες έρχο­νται να πάρουν το μερίδιό τους στην αγορά παρα­θε­ρι­στι­κής κατοι­κίας, που έχει ανα­πτυ­χθεί τόσο στη Μεσό­γειο όσο και στον υπό­λοιπο πλανήτη. Η χώρα μας, που εισέρ­χε­ται με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στη συγκε­κρι­μένη αγορά, διεκ­δι­κεί πλέον με αξιώ­σεις τον τίτλο της Φλό­ρι­ντα της Ευρώπης.

Μέχρι σήμερα, όπως ανα­φέ­ρουν οι άνθρω­ποι του κτη­μα­το­με­σι­τι­κού κλάδου, η αγορά αυτή στην Ελλάδα ήταν ανοιχτή μόνον για όσους έτρεφαν υπερ­βο­λική αγάπη για τη χώρα. Ο λόγος για αλλο­δα­πούς, κυρίως βορειο­ευ­ρω­παί­ους, οι οποίοι, επι­σκε­πτό­με­νοι κάποια στιγμή στη ζωή τους την Ελλάδα, κυριο­λε­κτικά ερω­τεύ­θη­καν κάποιο νησί, κάποιον οικισμό, κάποια παραλία. Εν τούτοις, ποτέ το ελλη­νικό κράτος δεν άσκησε μια πολι­τική προ­σέλ­κυ­σης αλλο­δα­πών, όπως συνέβη στην Ισπανία, αλλά και σε άλλες χώρες της Μεσο­γείου. Η στάση αυτή, ως έναν βαθμό, κρί­νε­ται φυσιο­λο­γική. Στην Ελλάδα, από το 1960 και μετά η αξία της γης και των ακι­νή­των διαρκώς αυξά­νε­ται. Κατά συνέ­πεια, κανένας δεν είχε λόγους να ανα­πτύ­ξει μια στρα­τη­γική προ­σέλ­κυ­σης ξένων επεν­δυ­τών/αγο­ρα­στών ακι­νή­των, αφού η εσω­τε­ρική ζήτηση παρέ­μενε ζωηρή. Έτσι, παρά την αφθονία των «3S» (sun, sea, sand), η χώρα δεν είχε καμία στό­χευση στο International Retirement Migration (IRM) που αφορά τη μετα­κί­νηση ηλι­κιω­μέ­νων ευκα­τά­στα­των κατοί­κων του κόσμου, σε περιο­χές με πιο γλυκό κλίμα.

Όλα αυτά όμως σήμερα απο­τε­λούν παρελ­θόν. Έπειτα από πέντε δεκα­ε­τίες, για πρώτη φορά μετά το 2008 ο κτη­μα­το­με­σι­τι­κός κλάδος υφί­στα­ται μια καθί­ζηση. Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι η πτώση των τιμών των ακι­νή­των είναι 32,7%, σε σχέση με τα υψηλά του 2008. Ο Θεο­λό­γος Μπόσδας, διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Engel & Voelkers North, ανα­φέ­ρε­ται σε μείωση των συναλ­λα­γών ακι­νή­των της τάξης του 95% μέσα στην τελευ­ταία πεντα­ε­τία, ενώ η Alpha Bank σε οικο­νο­μικό της δελτίο, κάνει λόγο για μείωση της τάξης του 90% στην αξία των συναλ­λα­γών ακι­νή­των την περίοδο 2007-2012. Από 110 δισ. ευρώ που ήταν το 2007, το 2012 περιο­ρί­σθηκε στα 10 δισ. ευρώ. Οι πιέσεις δε στην κατα­σκευα­στική/κτη­μα­το­με­στική αγορά πολ­λα­πλα­σιά­στη­καν, όταν το ελλη­νικό Δημόσιο, στην προ­σπά­θεια να μειώσει τα ελλείμ­ματά του, άρχισε να φορο­λο­γεί έντονα την ακίνητη περιου­σία. Η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ιδιο­κτη­τών Ακι­νή­των (ΠΟΜΙΔΑ) ανα­φέ­ρει ότι η φορο­λο­γία στην ακίνητη περιου­σία εκτι­μά­ται ότι έχει αυξηθεί από το 2009 έως το 2013 περίπου έξι φορές. Τα παρα­πάνω έχουν φέρει σε από­γνωση τους κατό­χους ακι­νή­των και πολλοί από αυτούς πλέον στρέ­φο­νται προς το εξω­τε­ρικό για την τόνωση της ζήτησης.

Δια­βά­στε ακόμη: Νέες αλλαγές στη φορο­λο­γία εισο­δη­μά­των από ακίνητα

Έτσι, δεκάδες ιστό­το­ποι που απευ­θύ­νο­νται σε αγο­ρα­στές εκτός Ελλάδος έχουν δημιουρ­γη­θεί στο δια­δί­κτυο. Στην ανα­θέρ­μανση όμως του ενδια­φέ­ρο­ντος συμ­βάλ­λει και η οργα­νω­μένη προ­σπά­θεια της πολι­τείας να τους προ­σελ­κύ­σει. Η κυβέρ­νηση, ύστερα από δεκα­ε­τίες απρα­ξίας, σχε­διά­ζει το θεσμικό πλαίσιο που θα δώσει ώθηση σε αυτού του είδους τις συναλ­λα­γές. Επι­πλέον, προωθεί συστη­μα­τικά και την αξιο­ποί­ηση της ακί­νη­της περιου­σίας του Δημο­σίου. Σε ό,τι αφορά το πρώτο, η ψήφιση του ν. 4146/2013 το περα­σμένο καλο­καίρι παρέχει σε υπη­κό­ους τρίτων χωρών (εκτός Ευρω­παϊ­κής Ένωσης) να απο­κτούν άδεια δια­μο­νής στην Ελλάδα, εφόσον γίνουν ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των αξίας 250.000 ευρώ και άνω. Το μέτρο ήδη έχει προ­κα­λέ­σει ενδια­φέ­ρον, αλλά είναι πολύ νωρίς για να εκτι­μη­θεί η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά του. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των κτη­μα­το­με­σι­τών Ελλάδος και επι­κε­φα­λής της εται­ρείας Bigestate Γιάννη Ρεβύθη, αυτή η αγορά θ’ ανοίξει μόλις υπάρξει το κατάλ­ληλο marketing από την πλευρά της Ελλάδας. Οι άνθρω­ποι της κτη­μα­τα­γο­ράς εκτι­μούν ότι το συγκε­κρι­μένο μέτρο θα πρέπει στα επόμενα τρία με πέντε χρόνια να επι­φέ­ρει από 3.000 έως 5.000 πωλή­σεις κατοι­κιών. Και ανα­φε­ρό­μα­στε κατά βάση σε ακριβά ακίνητα, καθώς, όπως ανα­φέ­ρει ο Θεο­λό­γος Μπόσδας, «τα χρήματα στην περί­πτωση αυτή δεν απο­τε­λούν θέμα». Τα κεφά­λαια που μπορεί να δώσουν αυτοί που επι­θυ­μούν μια κατοι­κία στη χώρα μας δεν αρκούν για μια θέση πάρ­κινγκ αυτο­κι­νή­του στο Χονγκ Κονγκ ή στη Σαγκάη.

Από την άλλη πλευρά, συστη­μα­το­ποιεί­ται και η αξιο­ποί­ηση της σχο­λά­ζου­σας ακί­νη­της περιου­σίας του ελλη­νι­κού Δημο­σίου. Η αρχή ήδη έγινε με τις πωλή­σεις των ακι­νή­των IBC (Αττική), Κασ­σιόπη (Κέρκυρα), Παλιούρι (Χαλ­κι­δική) κ.ά. Η πιο κρίσιμη, ωστόσο, πώληση ήταν αυτή του Αστέρα της Βου­λιαγ­μέ­νης. «Σημα­το­δο­τεί το εναρ­κτή­ριο λάκτι­σμα για επεν­δύ­σεις στην παρα­λιακή ζώνη της Αττικής» λέει ο Γιάννης Ρεβύθης. Ο ίδιος παρα­δέ­χε­ται ότι η αξιο­ποί­ηση του ακι­νή­του έγινε με τίμημα πολύ χαμη­λό­τερο απ’ ό,τι θα συνέ­βαινε στο παρελ­θόν, αλλά, όπως επι­ση­μαί­νει, «δεν πρέπει να γκρι­νιά­ζουμε… Του­λά­χι­στον θα γίνουν επεν­δύ­σεις».

Στη Λαχανιά της Ρόδου το 40% – 50% των κατοι­κιών ανήκει σε αλλο­δα­πούς, κυρίως Βορειο­ευ­ρω­παί­ους. 20 από αυτούς που αντι­στοι­χούν στο 20% του μόνιμου πλη­θυ­σμού του χωριού, είναι μόνιμοι κάτοι­κοι και έχουν δικαί­ωμα ψήφου στις δημο­τι­κές εκλογές.

Στη Λαχανιά της Ρόδου το 40% – 50% των κατοι­κιών ανήκει σε αλλο­δα­πούς, κυρίως Βορειο­ευ­ρω­παί­ους. 20 από αυτούς που αντι­στοι­χούν στο 20% του μόνιμου πλη­θυ­σμού του χωριού, είναι μόνιμοι κάτοι­κοι και έχουν δικαί­ωμα ψήφου στις δημο­τι­κές εκλογές.

Η εται­ρεία AGC Equity Partners (αγο­ρα­στής του Αστέρα) γνω­στο­ποί­ησε ότι στην περιοχή θα ανα­πτύ­ξει δύο ξενο­δο­χεια­κές μονάδες κατη­γο­ρίας επτά αστέρων, ενώ θα κατε­δα­φί­σει μια τρίτη ξενο­δο­χειακή μονάδα που βρί­σκε­ται στο ακίνητο, με στόχο την ανά­πτυξη δεκα­τριών με δεκα­πέ­ντε υπερ­πο­λυ­τε­λών κατοι­κιών, εκτι­μώ­με­νης αξίας περίπου 30 εκατ. ευρώ η καθεμία.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο των κτη­μα­το­με­σι­τών Ελλάδος, τέτοιες εξα­γο­ρές είναι κρί­σι­μης σημα­σίας για να μπει ξανά η χώρα στο ραντάρ των ξένων επεν­δυ­τών και των ξένων κεφα­λαίων, που τόσο έχει ανάγκη η Ελλάδα. Ο ίδιος σημειώ­νει ότι η ανά­καμψη της χει­μα­ζό­με­νης αγοράς ακι­νή­των στην Ελλάδα περνά μέσα από τέτοιες μεγάλες κινή­σεις, όπως οι πρό­σφα­τες εξα­γο­ρές της Eurobank Properties από την κανα­δέ­ζικη Fairfax Financial Holdings και της Εθνικής Παν­γαίας από την ισραη­λι­νών συμ­φε­ρό­ντων Ιnvel Real Estate II BV. Οι κινή­σεις αυτές, αν και θα στο­χεύ­σουν σε μεγάλες ανα­πτύ­ξεις ακι­νή­των, είναι σίγουρο ότι θα δώσουν ώθηση και στο απο­κα­λού­μενο IRM, λόγω των φυσικών πλε­ο­νε­κτη­μά­των που δια­θέ­τει η χώρα, όπως ήλιος, θάλασσα, εύκρατο κλίμα, φυσικές ομορ­φιές, μεγάλη πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά κ.ο.κ.

«Πείτε μου μια πρω­τεύ­ουσα κράτους και μάλιστα μέλους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης που βρέ­χε­ται από τη Μεσό­γειο;» ανα­ρω­τιέ­ται ο Θεο­λό­γος Μπόσδας. Ο ίδιος δίνει την απά­ντηση: «Η Αθήνα». Κι όμως, σημειώ­νει, ακόμη και αυτή τη μονα­δι­κό­τητα δεν την έχουμε αξιο­ποι­ή­σει ως Έλληνες. Ο ίδιος ανα­φέ­ρε­ται στο παρά­δειγμα της Μαγιόρκα, η οποία, αν και δια­θέ­τει λιγό­τε­ρες φυσικές ομορ­φιές, τείνει να κατα­στεί γερ­μα­νική «αποικία». Επίσης, θεωρεί ακόμη αδια­νό­ητο οι τιμές ακι­νή­των στην Κορσική να είναι υψη­λό­τε­ρες από εκείνες των ελλη­νι­κών νησιών. Εκτι­μά­ται, όμως, ότι πάνω από 50.000 κατοι­κίες σε ολό­κληρη τη χώρα βρί­σκο­νται σε χέρια αλλο­δα­πών, οι οποίοι είτε δια­μέ­νουν σε αυτές ολό­κληρο τον χρόνο, είτε για μια μεγάλη περίοδο. Σε αρκετές περιο­χές, μάλιστα, οι αλλο­δα­ποί μόνιμοι κάτοι­κοι έχουν ξανα­ζω­ντα­νέ­ψει πολλούς οικι­σμούς που εγκα­τα­λεί­πο­νταν λόγω της αστυ­φι­λίας των Ελλήνων.

Σύμφωνα με την πτυ­χιακή εργασία της Μαρίας Μηνατσή («Του­ρι­σμός και μετα­νά­στευση στη νησιω­τική Ελλάδα: H περί­πτωση της Ρόδου», Χαρο­κό­πειο Πανε­πι­στή­μιο), με βάση τα στοι­χεία που της έδωσε το τμήμα αγο­ρα­πω­λη­σιών και γονικών παροχών της ΔΟΥ Ρόδου, μόνον την εξαετία 2003-2008 αγο­ρά­στη­καν στο νησί από αλλο­δα­πούς 1.102 κατοι­κίες. Η ΔΟΥ ανέφερε ότι για το 2007 το 70% των πωλή­σεων κατοι­κιών αφο­ρούσε Άγγλους υπη­κό­ους, το 10% Ιταλούς και το υπό­λοιπο 20% άλλες εθνι­κό­τη­τες (Γερ­μα­νούς, Γάλλους κ.λπ.). Επίσης, όπως ανέ­δειξε η έρευνα, το 80% των αλλο­δα­πών που κατεί­χαν ακίνητα στο νησί της Ρόδου και ήταν μόνιμοι κάτοι­κοι ήταν συντα­ξιού­χοι άνω των 65 ετών.

Δυστυ­χώς, ανάλογα στοι­χεία για άλλες περιο­χές της Ελλάδας δεν κατα­γρά­φο­νται, καθώς στην Ε.Ε. ισχύει η ελευ­θε­ρία εγκα­τά­στα­σης ανθρώ­πων και επι­χει­ρή­σεων. Κατά συνέ­πεια, δεν υπάρ­χουν αρχεία όσων υπηκόων άλλων κρατών-μελών δια­μέ­νουν στη χώρα μας. «Ο μονα­δι­κός τρόπος για να μάθει κάποιος πόσες κατοι­κίες βρί­σκο­νται σε χέρια ξένων είναι να ανα­ζη­τή­σει ένα-ένα τα ακίνητα στα υπο­θη­κο­φυ­λα­κεία της χώρας» παρα­δέ­χε­ται ο Θεο­λό­γος Μπόσδας. Ο ίδιος εκτιμά ότι σε ποσοστό άνω του 95% οι ξένοι ιδιο­κτή­τες είναι υπήκοοι άλλων κρατών-μελών της Ε.Ε. και ειδικά Βορειο­ευ­ρω­παίοι υπήκοοι (Βρε­τα­νοί, Γερ­μα­νοί, Σκαν­δι­να­βοί κ.λπ.). Άλλωστε, είναι γνωστά τα «γερ­μα­νικά» και «βρε­τα­νικά» χωριά της Κρήτης και της Μάνης.

Μάλιστα, οι προ­ερ­χό­με­νοι μετα­νά­στες από χώρες της Ε.Ε. σημεί­ω­σαν αύξηση κατά 137%, ενώ οι προ­ερ­χό­με­νοι από τον πυρήνα της Ε.Ε. (Ε.Ε. των «15») σημειώ­νουν αύξηση κατά 120%. Τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ επι­βε­βαιώ­νουν ότι σε ό,τι αφορά την κατη­γο­ρία «ηλι­κιω­μέ­νοι άνω των 60 ετών, προ­ερ­χό­με­νοι από τον βασικό πυρήνα της Ε.Ε.» το 2001 ζούσαν μόνιμα στη χώρα μας περίπου 6.000 πολίτες, ενώ 10 χρόνια αργό­τερα ο αριθμός τους ανήλθε σε 13.000. Συνο­λικά οι αλλο­δα­ποί μόνιμοι κάτοι­κοι της χώρας άνω των 60 ετών ξεπερ­νούν τους 150.000. Και όλα δεί­χνουν ότι ο αριθμός θα αυξηθεί.

Δια­βά­στε: Το πριν και το μετά για το Ελλη­νικό

Τόσο οι ξένοι που ανα­γνω­ρί­ζουν τις ευκαι­ρίες που δημιούρ­γησε η κρίση όσο και η ανάγκη για συστη­μα­τι­κό­τερη αξιο­ποί­ηση των μεγάλων ακι­νή­των της χώρας εκτι­μά­ται ότι θα προ­σελ­κύ­σουν ένα νέο ρεύμα ξένων συντα­ξιού­χων που θα θελή­σουν να μετοι­κή­σουν στην Ελλάδα. Μόνον η αξιο­ποί­ηση του Ελλη­νι­κού εκτι­μά­ται ότι θα προ­σφέ­ρει πάνω από 2.500 νέες κατοι­κίες. Επίσης, η αξιο­ποί­ηση της Αφάντου στη Ρόδο, της Κασ­σιό­πης στην Κέρκυρα, του Αγίου Αθα­να­σίου στο όρος Βόρας, του Αγίου Ιωάννη στη Σιθωνία Χαλ­κι­δι­κής κ.λπ. θα αυξήσει τη ζήτηση για δημιουρ­γία οικι­στι­κών συγκρο­τη­μά­των είτε για μόνιμη είτε για εποχική χρήση.

H μακέτα του νέου Ελλη­νι­κού, που ανα­λαμ­βά­νει να ανα­πλά­σει η Lamda.

H μακέτα του νέου Ελλη­νι­κού, που ανα­λαμ­βά­νει να ανα­πλά­σει η Lamda.

Οι άνθρω­ποι της αγοράς εκτι­μούν ότι περίπου δέκα εκα­τομ­μύ­ρια Ευρω­παίοι βρί­σκο­νται σε δια­δι­κα­σία μετε­γκα­τά­στα­σης, με στόχο να περά­σουν τα τελευ­ταία χρόνια της ζωής τους σε ένα πιο ευχά­ρι­στο και φιλό­ξενο κλι­μα­τικά περι­βάλ­λον. Αν η Ελλάδα κατα­φέ­ρει να ελκύσει το 10%, τότε θα προ­κλη­θεί μια τερά­στια ζήτηση κατοι­κιών, ικανή να βγάλει την κατα­σκευα­στική/κτη­μα­το­με­σι­τική αγορά από την κρίση.

* Το κείμενο δημο­σιεύ­ε­ται στο περιο­δικό Fortune που κυκλο­φο­ρεί στα περί­πτερα.