Έξαρση στις ηλεκτρονικές απάτες – Ποιες συναλλαγές είναι ασφαλείς

Πυκνώ­νουν τα περι­στα­τικά ηλε­κτρο­νι­κής απάτης εις βάρος των κατα­να­λω­τών που βλέπουν τα χρήματά τους να κάνουν “φτερά” από τους τρα­πε­ζι­κούς τους λογα­ρια­σμούς, είτε λόγω δικού τους λάθους είτε λόγω υπο­κλο­πής των στοι­χείων των καρτών ή των λογα­ρια­σμών τους.

Αυτός είναι και ο λόγος που το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης έχει κατα­θέ­σει σε δια­βού­λευση διάταξη που στο­χεύει στην ενί­σχυση των δικλεί­δων ασφα­λείας για ακόμη μεγα­λύ­τερη θωρά­κιση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών.

Σύμφωνα με τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, το πρώτο εξάμηνο του 2022 ο αριθμός των περι­στα­τι­κών απάτης μέσω κάρτας πλη­ρω­μών μειώ­θηκε στις 136.153 έναντι 209.382 έναν χρόνο νωρί­τερα, ωστόσο η αξία των συναλ­λα­γών αυτών αυξή­θηκε συνο­λικά από 6,1 εκατ. ευρώ σε 6,2 εκατ. ευρώ.

Κατα­κό­ρυφη αύξηση κατέ­γρα­ψαν τα κρού­σματα απάτης στις μετα­φο­ρές πίστω­σης (τρα­πε­ζικά εμβά­σματα), όπου η συνο­λική αξία αυτών των συναλ­λα­γών εκτι­νά­χθηκε στα 26,3 εκατ. ευρώ το 2021 από 6,2 εκατ. ευρώ το 2020, Σε όρους πλήθους συναλ­λα­γών, κατα­γρά­φηκε άλμα 609% σε και σε όρους αξίας 320% σε ετήσια βάση.

Παρ’ όλα αυτά, το ποσοστό απάτης στις μετα­φο­ρές πίστω­σης είναι αισθητά χαμη­λό­τερο από τις κάρτες, μόλις 0,00199% έναντι 0,02%, γεγονός που καθιστά την πληρωμή μέσω τρα­πε­ζι­κού εμβά­σμα­τος σημα­ντικά ασφα­λέ­στερο τρόπο πλη­ρω­μής από την κάρτα.

Ακόμη πιο ασφα­λείς συναλ­λα­γές -με σχεδόν μηδε­νικό ποσοστό απάτης- είναι τα άμεσα εμβά­σματα ή οι μετα­φο­ρές σε φίλους μέσω IRIS όπου η απο­στολή των χρη­μά­των γίνεται με αριθμό κινητού ή όνομα και όχι με τρα­πε­ζικό λογα­ρια­σμό.

“Ψαρεύ­ουν” πελάτες τρα­πε­ζών

Όπως ανα­φέ­ρουν στο Capital.gr πηγές με γνώση του κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου, το 2020 δια­πι­στώ­θηκε μια μαζική στροφή των εγκλη­μα­τι­κών ομάδων που βρί­σκο­νται πίσω από τις ηλε­κτρο­νι­κές απάτες στις υπη­ρε­σίες ηλε­κτρο­νι­κής τρα­πε­ζι­κής των παρόχων υπη­ρε­σιών πλη­ρω­μών.

Οι ομάδες αυτές, αξιο­ποιώ­ντας είτε πλαστές ιστο­σε­λί­δες με τις οποίες αλιεύ­ουν τα εξα­το­μι­κευ­μένα δια­πι­στευ­τή­ρια ασφα­λείας των πελατών τους είτε χει­ρα­γω­γώ­ντας τους με εκλε­πτυ­σμέ­νες μεθό­δους στο να τους τα απο­κα­λύ­ψουν απευ­θείας, έχουν κατορ­θώ­σει σε αρκετές περι­πτώ­σεις να απο­σπά­σουν τους κωδι­κούς των χρηστών internet ή mobile banking.

Η τάση αυτή κλι­μα­κώ­θηκε περισ­σό­τερο κατά το 2021. Στο φαι­νό­μενο αυτό συνε­τέ­λεσε η ανα­γκαιό­τητα για αξιο­ποί­ηση ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών από όλο και περισ­σό­τε­ρες ομάδες κατα­να­λω­τών κατά την περίοδο της παν­δη­μίας, ενώ η εκτε­τα­μένη αξιο­ποί­ηση των δυνα­το­τή­των που παρέ­χουν τα smartphones, παρόλο που εκπλη­ρώ­νουν τις απαι­τή­σεις για την εφαρ­μογή SCA του Κανο­νι­σμού (ΕΕ) 2018/389 απο­δει­κνύ­ε­ται ότι δυσκο­λεύ­ουν μεγάλη μερίδα χρηστών.

Ο λόγος είναι ότι πολλοί οι κατα­να­λω­τές οι οποίοι αδυ­να­τούν να αντι­λη­φθούν τη δυνα­τό­τητα έγκρι­σης συναλ­λα­γών μέσω push notification ή τη σημασία ενός ειδο­ποι­η­τι­κού μηνύ­μα­τος από τον πάροχό τους για την κατα­χώ­ρηση νέας συσκευής από χρήστη που ενδέ­χε­ται να μην είναι ο ίδιος.

Ευρω­παϊκή “ομπρέλα” κατά της απάτης

Η ευρω­παϊκή οδηγία που διέπει τις πλη­ρω­μές “PSD2” και ενσω­μα­τώ­θηκε στην ελλη­νική νομο­θε­σία το 2018 προ­βλέ­πει αυξη­μένα μέτρα ασφα­λείας στις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές.

Για πρώτη φορά, ορί­ζο­νται συγκε­κρι­μέ­νες απαι­τή­σεις για την ταυ­το­ποί­ηση των πελατών κατά τη χρήση των υπη­ρε­σιών πλη­ρω­μών και παράλ­ληλα εισά­γο­νται οι  προ­ϋ­πο­θέ­σεις κάτω από τις οποίες θεω­ρεί­ται εγκε­κρι­μένη μία πράξη πλη­ρω­μής ή όχι.

Μία από τις πιο ουσια­στι­κό­τε­ρες εξε­λί­ξεις που επέβαλε η PSD2 για την ασφά­λεια των συναλ­λα­γών είναι η υπο­χρέ­ωση εφαρ­μο­γής μηχα­νι­σμών Ισχυρής Ταυ­το­ποί­η­σης Πελάτη (Strong Customer Authentication – SCA).

Από τον Σεπτέμ­βριο του 2019, όλες οι ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές πρέπει είτε να εγκρί­νο­νται από τους χρήστες βάσει της δια­δι­κα­σίας SCA, είτε να εξαι­ρού­νται βάσει μίας εκ των δυνα­το­τή­των εξαί­ρε­σης που προ­βλέ­πο­νται στον Κανο­νι­σμό. Σε περι­πτώ­σεις κατά τις οποίες οι πάροχοι υπη­ρε­σιών πλη­ρω­μών δεν εφαρ­μό­ζουν SCA, οφεί­λουν να απο­ζη­μιώ­νουν πλήρως τους πελάτες τους που έχουν πέσει θύμα απάτης.

Η Τράπεζα της Ελλάδος, από την πλευρά της, στις 30 Αυγού­στου 2022 απηύ­θυνε στις τρά­πε­ζες και τους παρό­χους υπη­ρε­σιών πλη­ρω­μών συστά­σεις λήψης επι­πλέον μέτρων για την ενί­σχυση των μηχα­νι­σμών ελέγχου συναλ­λα­γών και απο­τρο­πής απάτης, των δια­δι­κα­σιών διε­νέρ­γειας συναλ­λα­γών πλη­ρω­μών υψηλού κιν­δύ­νου μέσα από τις ηλε­κτρο­νι­κές τους υπη­ρε­σίες, του περι­βάλ­λο­ντος του web & mobile banking, καθώς επίσης και των μεθόδων που σχε­τί­ζο­νται με τη δια­δι­κα­σία δια­χεί­ρι­σης αναγ­γε­λιών απάτης.

Όπως δια­βε­βαιώ­νουν πηγές με γνώση των δια­δι­κα­σιών, τόσο από την Τράπεζα της Ελλάδος, όσο και από την Ευρω­παϊκή Αρχή Τρα­πε­ζών (ΕΑΥ) η επαρκής και διαρκής ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κατα­να­λω­τι­κού κοινού θεω­ρεί­ται πάντα υψίστης σημα­σίας για τον περιο­ρι­σμό του φαι­νο­μέ­νου ηλε­κτρο­νι­κής απάτης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΑΤ δημο­σί­ευσε στις 12 Ιανουα­ρίου 2023 θεμα­τική έκθεση για την εφαρ­μογή πρα­κτι­κών από επο­πτι­κές αρχές και δημό­σιους φορείς για τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική εκπαί­δευση, με έμφαση στην κυβερ­νο­α­σφά­λεια και τις απάτες, λαν­σά­ρο­ντας παράλ­ληλα και καμπά­νια ευαι­σθη­το­ποί­η­σης του κοινού με θέμα “Μια παύση αρκεί για να απο­φύ­γουμε την ηλε­κτρο­νική απάτη”.

Πηγή capital.gr