ΙΝΕ/ΓΣΕΕ:Υψηλού ρίσκου οι προσδοκίες για έξοδο στις αγορές το 2017

Στην εν­διά­με­ση έκ­θε­σή του για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία και την απα­σχό­λη­ση το­νί­ζει ότι η δη­μιουρ­γία νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας και η επέ­κτα­ση της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας απαι­τούν «ανα­πτυ­ξια­κό πραγ­μα­τι­σμό και πρω­το­βου­λί­ες ευ­ρύ­τε­ρες των αβέ­βαιων απο­τε­λε­σμά­των που θα έχει το πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης στην εξο­μά­λυν­ση των πι­στω­τι­κών συν­θη­κών και στη χρη­μα­το­δό­τη­ση της οι­κο­νο­μί­ας».

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα στην έκ­θε­ση ση­μειώ­νε­ται:

“Τα μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κά με­γέ­θη της οι­κο­νο­μί­ας πα­ρου­σιά­ζουν σχε­τι­κή στα­θε­ρο­ποί­η­ση, με τις εκτι­μή­σεις για την πο­ρεία του Ακα­θά­ρι­στου Εγ­χώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ) το 2016 να συ­γκλί­νουν σε ορια­κή αρ­νη­τι­κή με­τα­βο­λή. Ωστό­σο, το μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον πα­ρα­μέ­νει αβέ­βαιο και αστα­θές ώς απο­τέ­λε­σμα τών με­τα­σχη­μα­τι­σμών που έχουν γίνει στα χρό­νια της κρί­σης και κυ­ρί­ώς της δρα­μα­τι­κής απο­ε­πέν­δυ­σης.

Η ση­μα­ντι­κή πλέον από­κλι­ση του πραγ­μα­τι­κού κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ της Ελ­λά­δας από τον αντί­στοι­χο μέσο όρο της ΕΕ απο­κτά ανη­συ­χη­τι­κές οι­κο­νο­μι­κές και πο­λι­τι­κές δια­στά­σεις. Σε όρους ακα­θά­ρι­στης προ­στι­θέ­με­νης αξίας η με­τα­ποί­η­ση πα­ρου­σιά­ζει ση­μά­δια ισχνής ανά­καμ­ψης στα δύο πρώτα τρί­μη­να του 2016, ενώ ση­μα­ντι­κή πτώση πα­ρα­τη­ρεί­ται στο εμπό­ριο και στις επαγ­γελ­μα­τι­κές, επι­στη­μο­νι­κές και άλλες υπη­ρε­σί­ες. Για το ίδιο διά­στη­μα, θε­τι­κή είναι η εξέ­λι­ξη της απα­σχό­λη­σης, η οποία ενι­σχύ­ε­ται ση­μα­ντι­κά στους κλά­δους της γε­ώρ­γί­ας, της με­τα­ποί­η­σης και τών χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών και ασφα­λι­στι­κών υπη­ρε­σιών, κυ­ρί­ώς όμώς αφορά επι­σφα­λείς θέ­σεις ερ­γα­σί­ας. Η ιδιώ­τι­κή κα­τα­νά­λώ­ση πα­ρου­σιά­ζει μικρή πτώση, η οποία αντι­σταθ­μί­ζε­ται από το ορια­κό πλε­ό­να­σμα στο ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών. Οι με­τα­βο­λές στο εμπο­ρι­κό ισο­ζύ­γιο είναι επί­σης ορια­κές, με εμ­φα­νή όμώς πτώση τόσο του όγκου εξα­γώ­γών προ­ϊ­ό­ντών και υπη­ρε­σιών όσο και τών ει­σα­γώ­γών. Οι ιδιώ­τι­κές επεν­δύ­σεις πα­ρου­σιά­ζουν αύ­ξη­ση στο β΄ τρί­μη­νο του 2016 σε σχέση με το 2 αντί­στοι­χο τρί­μη­νο του 2015, χώρίς όμώς να προ­βλέ­πε­ται ση­μα­ντι­κή θε­τι­κή ετή­σια με­τα­βο­λή τους.

Ανα­φο­ρι­κά με τη δια­δι­κα­σία δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, η ασκού­με­νη πο­λι­τι­κή λι­τό­τη­τας εξα­κο­λου­θεί να υπο­νο­μεύ­ει τη φε­ρεγ­γυό­τη­τα του δη­μό­σιου τομέα και τη βιώ­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους. Η μεί­ώ­ση του πι­στώ­τι­κού ρί­σκου της χώρας και συ­νε­πώς του κό­στους δα­νει­σμού, όπώς και η πι­θα­νό­τη­τα εξό­δου της χώρας για δα­νει­σμό στις ιδιώ­τι­κές αγο­ρές, εξαρ­τά­ται σε ση­μα­ντι­κό βαθμό από τη βιώ­σι­μό­τη­τα τών πρώ­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­τών σε συν­θή­κες δια­τη­ρή­σι­μης οι­κο­νο­μι­κής με­γέ­θυν­σης και κοι­νώ­νι­κής στα­θε­ρό­τη­τας. Η έντα­ξη της οι­κο­νο­μί­ας στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρώ­σης της Ευ­ρώ­παϊ­κής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας (ΕΚΤ) ίσώς διευ­κο­λύ­νει την έξοδο στις αγο­ρές, δεν προσ­διο­ρί­ζει όμώς τη φε­ρεγ­γυό­τη­τα της χώρας.

Η έντα­ση της δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, σε συν­δυα­σμό με την πο­λι­τι­κή εσώ­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης, συ­μπιέ­ζει το ει­σό­δη­μα τών νοι­κο­κυ­ριών επη­ρε­ά­ζο­ντας αρ­νη­τι­κά τη φο­ρο­δο­τι­κή τους ικα­νό­τη­τα και τη δυ­να­τό­τη­τα κά­λυ­ψης τών δα­νεια­κών τους υπο­χρε­ώ­σε­ών. Αυτό έχει ώς άμεσο απο­τέ­λε­σμα την επι­δεί­νώ­ση του προ­βλή­μα­τος φε­ρεγ­γυό­τη­τας του τρα­πε­ζι­κού τομέα. Ανα­φο­ρι­κά με την πο­λι­τι­κή εσώ­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης, το Μο­να­διαίο Κό­στος Ερ­γα­σί­ας (ΜΚΕ), ώς δεί­κτης αντα­γώ­νι­στι­κό­τη­τας, πα­ρου­σιά­ζει βελ­τί­ώ­ση μετά το δ’ τρί­μη­νο του 2012. Ωστό­σο, οι επι­πτώ­σεις στις εξα­γώ­γές αγα­θών δεν ήταν οι ανά­λο­γες. Αν και οι εξα­γώ­γές αυ­ξή­θη­καν ώς με­ρί­διο του ΑΕΠ, η αύ­ξη­ση του όγκου τους, που αντα­να­κλά την πα­ρα­γώ­γι­κή επέ­κτα­ση της οι­κο­νο­μί­ας, ήταν πε­ριο­ρι­σμέ­νη. Αντί­στρο­φη είναι η ει­κό­να τών ει­σα­γώ­γών, καθώς η υπο­χώ­ρη­ση του όγκου τους είναι πολύ με­γά­λη, εύ­ρη­μα που δεν απο­κα­λύ­πτε­ται από το λόγο τών ει­σα­γώ­γών προς το ΑΕΠ λόγώ της με­γά­λης μεί­ώ­σης του τε­λευ­ταί­ου.

Ένα εν­δια­φέ­ρον εύ­ρη­μα για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία είναι ο σχε­τι­κά στα­θε­ρός λόγος ει­σα­γώ­γών προς το ΑΕΠ, κάτι που υπο­δει­κνύ­ει την υψηλή εξάρ­τη­ση της εγ­χώ­ριας δα­πά­νης από τον εξώ­τε­ρι­κό τομέα της οι­κο­νο­μί­ας. Αυτό είναι έν­δει­ξη του ότι μια εν­δε­χό­με­νη αύ­ξη­ση του ΑΕΠ θα δη­μιουρ­γή­σει εκ νέου αρ­νη­τι­κές πιέ­σεις στο 3 εμπο­ρι­κό ισο­ζύ­γιο της χώρας. Ένα άλλο ζή­τη­μα που ανα­δει­κνύ­ε­ται στην πα­ρού­σα Έκ­θε­ση είναι η επί­δρα­ση που είχε η πο­λι­τι­κή της εσώ­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης στον εμπο­ρεύ­σι­μο τομέα της οι­κο­νο­μί­ας. Από την ανά­λυ­σή μας προ­κύ­πτει ότι στη με­τα­ποί­η­ση, τον πιο ση­μα­ντι­κό δη­λα­δή εμπο­ρεύ­σι­μο κλάδο της οι­κο­νο­μί­ας, η αξιο­ση­μεί­ώ­τη πτώση που ση­μειώ­θη­κε στο ΜΚΕ δεν οδή­γη­σε σε αντί­στοι­χη μεί­ώ­ση του επι­πέ­δου τών τιμών, αλλά σε ανα­δια­νο­μή του ει­σο­δή­μα­τος υπέρ του κε­φα­λαί­ου. Όλα τα εμπει­ρι­κά ευ­ρή­μα­τα δεί­χνουν ότι το εγ­χεί­ρη­μα με­τα­σχη­μα­τι­σμού του μα­κρο­α­να­πτυ­ξια­κού υπο­δείγ­μα­τος της οι­κο­νο­μί­ας από ένα υπό­δειγ­μα με­γέ­θυν­σης μέσώ της κα­τα­νά­λώ­σης σε ένα υπό­δειγ­μα με­γέ­θυν­σης μέσώ τών εξα­γώ­γών και/ή τών ιδιώ­τι­κών επεν­δύ­σε­ών δεν έχει επι­τευ­χθεί.

Οι εξε­λί­ξεις στην αγορά ερ­γα­σί­ας δεί­χνουν στοι­χεία συ­νέ­χειας με τά­σεις ορια­κής βελ­τί­ώ­σης που εμ­φα­νί­ζο­νται τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, πα­ρα­τη­ρού­με μεί­ώ­ση του πο­σο­στού ανερ­γί­ας από 24,9% τον Ιού­νιο του 2015 σε 23,4% τον Ιού­νιο του 2016, και αντί­στοι­χη ορια­κή αύ­ξη­ση της απα­σχό­λη­σης κατά 1,7% την ίδια πε­ρί­ο­δο. Ση­μειώ­νου­με ότι, δια­τη­ρώ­ντας το ρυθμό μεί­ώ­σης της ανερ­γί­ας και με δε­δο­μέ­νες τις δη­μο­γρα­φι­κές και άλλες πα­ρα­μέ­τρους, η απο­κλι­μά­κώ­ση της ανερ­γί­ας σε πο­σο­στά αντί­στοι­χα με αυτά του 2008 θα χρεια­στεί πε­ρί­που 20 χρό­νια. Ανα­λύ­ο­ντας τα ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας πα­ρα­τη­ρού­με ότι το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό ανερ­γί­ας κατά ηλι­κια­κή κα­τη­γο­ρία εμ­φα­νί­ζε­ται στους νέους 15-24 ετών (49,1%), ενώ οι γυ­ναί­κες εμ­φα­νί­ζουν πο­σο­στό ανερ­γί­ας ση­μα­ντι­κά υψη­λό­τε­ρο ένα­ντι τών αν­δρών (27,6% ένα­ντι 19,4%). Πα­ράλ­λη­λα, πρέ­πει να το­νί­σου­με το γε­γο­νός ότι η μα­κρο­χρό­νια ανερ­γία ανέρ­χε­ται σε 72,2% του συ­νό­λου τών ανέρ­γών.

Επί­σης, η απορ­ρύθ­μι­ση τών ερ­γα­σια­κών σχέ­σε­ών έχει προ­κα­λέ­σει τη στα­θε­ρή άνοδο της με­ρι­κής απα­σχό­λη­σης, τη χει­ρο­τέ­ρευ­ση βα­σι­κών δει­κτών προ­στα­σί­ας της απα­σχό­λη­σης και τη δρα­μα­τι­κή αύ­ξη­ση τών επι­χει­ρη­σια­κών συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σε­ών ερ­γα­σί­ας (ΣΣΕ). Ο δε νο­μο­θε­τη­μέ­νος κα­τώ­τα­τος μι­σθός ο οποί­ος είναι χα­μη­λό­τε­ρος του 60% της δια­μέ­σου τών 4 μι­σθών ου­σια­στι­κά θε­σμο­θε­τεί έναν «μισθό φτώ­χειας» σύμ­φώ­να με τον δεί­κτη Kaitz”.

Κλεί­νο­ντας, η έκ­θε­ση επι­ση­μαί­νει πως “η εκτί­μη­σή μας είναι ότι οι όποιες προσ­δο­κί­ες για γρή­γο­ρη έξοδο της οι­κο­νο­μί­ας από την κρίση και για επι­στρο­φή της στις αγο­ρές το 2017 είναι υψη­λού ρί­σκου. Η δη­μιουρ­γία νέών θέ­σε­ών ερ­γα­σί­ας και η επέ­κτα­ση της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας απαι­τούν ανα­πτυ­ξια­κό πραγ­μα­τι­σμό και πρώ­το­βου­λί­ες ευ­ρύ­τε­ρες τών αβέ­βαιών απο­τε­λε­σμά­τών που θα έχει το πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρώ­σης στην εξο­μά­λυν­ση τών πι­στώ­τι­κών συν­θη­κών και στη χρη­μα­το­δό­τη­ση της οι­κο­νο­μί­ας.

Την ίδια στιγ­μή το πρό­βλη­μα τών κόκ­κι­νών δα­νεί­ών γί­νε­ται όλο και πιο πο­λύ­πλο­κο λόγώ του εγκλώ­βι­σμού της οι­κο­νο­μί­ας σε μια κα­τά­στα­ση «υφε­σια­κής στα­σι­μό­τη­τας» η οποία πα­ρα­τεί­νει το πρό­βλη­μα φε­ρεγ­γυό­τη­τας τών ελ­λη­νι­κών συ­στη­μι­κών τρα­πε­ζών. Βιώ­σι­μες συν­θή­κες μεί­ώ­σης του πι­στώ­τι­κού ρί­σκου της χώρας και του κό­στους δα­νει­σμού θα δια­μορ­φώ­θούν μόνο ώς απο­τέ­λε­σμα της δη­μιουρ­γί­ας βιώ­σι­μών πρώ­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­τών με δια­τη­ρή­σι­μες συν­θή­κες με­γέ­θυν­σης, αύ­ξη­σης της απα­σχό­λη­σης και τών ει­σο­δη­μά­τών. Αυτές είναι και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα μειώ­σουν το έλ­λειμ­μα ποιό­τη­τας του ενερ­γη­τι­κού τών τρα­πε­ζών, ανοί­γο­ντας το δρόμο για την επι­στρο­φή της οι­κο­νο­μί­ας σε κα­νο­νι­κό­τη­τα ρευ­στό­τη­τας και χρη­μα­το­δό­τη­σης με πρό­σβα­ση στις αγο­ρές”.