Σε μια περίοδο όπου σημαντικά ζητήματα για τη Ρόδο βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος κ. Τηλέμαχος Καμπούρης καταθέτει τη δική του οπτική για τον τρόπο με τον οποίο η Δημοτική Αρχή διαχειρίζεται κρίσιμες υποθέσεις. Από την επένδυση του καζίνου και τη διαχείριση των παραλιών μέχρι το πρόγραμμα με τα drones και τις σχέσεις με την ΕΤΑΔ, ο κ. Καμπούρης υποστηρίζει ότι η Ρόδος χρειάζεται περισσότερο σχεδιασμό, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή του Δημοτικού Συμβουλίου στις μεγάλες αποφάσεις.
Σε συνέντευξή του, αναφέρεται στις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί, ξεκαθαρίζει ότι δεν βρίσκεται απέναντι στις επενδύσεις, αλλά ζητά διασφάλιση του δημόσιου συμφέροντος και μιλά για την ανάγκη μιας διαφορετικής διοικητικής αντίληψης.
• Κύριε Καμπούρη, στην τελευταία συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου συζητήθηκε μεταξύ άλλων το θέμα του καζίνου, με τη συζήτηση τελικά να αναβάλλεται. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Η αναβολή ήταν μια εξέλιξη που προέκυψε μετά το αίτημα των νομικών εκπροσώπων της εταιρείας, οι οποίοι ενημέρωσαν ότι δεν μπορούσαν να παραστούν στη συνεδρίαση. Αυτό μεταφέρθηκε από τη Δημοτική Αρχή και δεν έχουμε λόγο να το αμφισβητήσουμε.
Ωστόσο, το ζήτημα είναι ότι δεν καταλάβαμε γιατί ήταν απαραίτητη η παρουσία της νομικής εκπροσώπησης για να γίνει η συζήτηση. Θα μπορούσαμε να ενημερωθούμε, να ακούσουμε όλα τα δεδομένα, να κάνουμε τις ερωτήσεις μας και η τελική απόφαση να ληφθεί όταν θα υπήρχε πλήρης εικόνα.
Σε κάθε περίπτωση, υπήρχαν και άλλα σοβαρά ζητήματα. Το βασικότερο ήταν ότι δεν είχαμε στα χέρια μας το τελικό κείμενο της σύμβασης πάνω στο οποίο θα καλούμασταν να ψηφίσουμε. Δεν μπορεί ένα Δημοτικό Συμβούλιο να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς να έχει προηγουμένως μελετήσει το πλήρες υλικό.

• Υπάρχει όμως και η άποψη ότι μια μεγάλη επένδυση, όπως αυτή του καζίνου, δεν πρέπει να καθυστερεί λόγω διαδικαστικών ζητημάτων.
Δεν είμαστε απέναντι σε καμία επένδυση. Η Ρόδος χρειάζεται επενδύσεις και χρειάζεται σοβαρούς επενδυτές. Το καζίνο είναι ένα εμβληματικό κτήριο και προφανώς η αξιοποίησή του αποτελεί σημαντικό ζήτημα για το νησί.
Όμως άλλο πράγμα είναι η ανάπτυξη και άλλο η λογική «υπογράφουμε και βλέπουμε». Η Δημοτική Αρχή οφείλει να διασφαλίσει ότι κάθε όρος μιας συμφωνίας υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, προστατεύει τη δημοτική περιουσία και λαμβάνει υπόψη τους εργαζόμενους.
Πρέπει να αναγνωρίσω ότι στο θέμα των εργαζομένων είδαμε μια προσπάθεια από τη Δημοτική Αρχή να διασφαλίσει την επόμενη ημέρα και αυτό είναι κάτι που πιστώνεται θετικά. Από εκεί και πέρα, όμως, υπάρχουν ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν δημόσια.
• Ένα από τα ζητήματα που τέθηκαν αφορά και στην έγκριση από τις αρμόδιες υπηρεσίες για το επιχειρηματικό σχέδιο του καζίνου.
Ένα σημαντικό θέμα είναι ότι δεν υπήρχε, όπως ενημερωθήκαμε, η τελική έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία της Μεσαιωνικής Πόλης. Υπήρχε μια πρώτη θετική αξιολόγηση, αλλά με προϋποθέσεις και με την επισήμανση ότι κάποια στοιχεία θα εξεταστούν στην πορεία.
Το ερώτημα είναι απλό: Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε σε μια τόσο σημαντική απόφαση όταν δεν έχουν ολοκληρωθεί όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις; Δεν πρέπει πρώτα να διασφαλιστεί ότι όλα τα ζητήματα έχουν κλείσει και μετά να προχωρήσουμε;
• Έχετε πει ότι βλέπετε ένα κοινό μοτίβο στον τρόπο με τον οποίο η Δημοτική Αρχή, αντιμετωπίζει διαφορετικά ζητήματα.
Αν δούμε το καζίνο, τις παραλίες και την ΕΤΑΔ, τη ΔΕΥΑΡ, τα drones, φαίνεται μια κοινή αντίληψη στη διοίκηση. Η αίσθησή μου είναι ότι αντί να υπάρχει ένας σχεδιασμός και μια προληπτική πολιτική, πολλές φορές η Δημοτική Αρχή ακολουθεί τις εξελίξεις και καλείται να διαχειριστεί προβλήματα όταν αυτά ήδη έχουν δημιουργηθεί.
Η διοίκηση ενός Δήμου πρέπει να προβλέπει, να οργανώνει και να έχει σχέδιο. Δεν μπορεί κάθε φορά να δημιουργούνται τετελεσμένα και μετά να αναζητούνται λύσεις.

• Έχετε αναφερθεί και άλλες φορές, στον τρόπο ενημέρωσης των δημοτικών συμβούλων. Πού εντοπίζετε το πρόβλημα;
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές η ενημέρωση είναι ελλιπής. Πληροφορίες σημαντικές για τη λειτουργία της πόλης τις μαθαίνουμε από δημοσιεύματα, από ιστοσελίδες ή από συζητήσεις εκτός Δημοτικού Συμβουλίου.
Όταν ερχόμαστε στη συνεδρίαση και ζητάμε διευκρινίσεις, αρκετές φορές δεν υπάρχει η αναγκαία διάθεση για ουσιαστικό διάλογο. Έχουμε συναντήσει ειρωνεία ή αμυντική στάση, αντί για μια αναγνώριση ότι ο ρόλος της αντιπολίτευσης είναι να ελέγχει και να καταθέτει προτάσεις.
Η μειοψηφία δεν είναι απέναντι στη λειτουργία του Δήμου. Θέλουμε να υπάρχει καλύτερη λειτουργία και καλύτερες αποφάσεις.
• Πρόσφατα ζητήσατε μαζί με τον κ. Χ. Μαλιαράκη έλεγχο από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων για το θέμα με την λειτουργία των drones στην Μεσαιωνική Πόλη. Γιατί προχωρήσατε σε αυτή την κίνηση;
Η κίνηση αυτή έγινε γιατί θεωρούμε ότι υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία και τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Δεν είμαστε αντίθετοι στην τεχνολογία. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει την πόλη, αρκεί να εφαρμόζεται σωστά. Είμαστε όμως υπέρ της νομιμότητας και όχι της προχειρότητας.
Αυτό που μας προβληματίζει είναι η αντίληψη ότι πρώτα λαμβάνεται μια απόφαση, προχωρά μια διαδικασία και μετά εξετάζεται αν έχουν γίνει όλα όσα απαιτούνται από τον νόμο.
Στην περίπτωση των drones, αν υπάρχει οποιοδήποτε ζήτημα με τα δικαιώματα των πολιτών, δεν υπάρχει η λογική «το διορθώνουμε μετά». Πρέπει όλα να έχουν γίνει σωστά από την αρχή.
• Τι γίνεται με το θέμα της ΕΤΑΔ και τις παραλίες; Υπάρχει εικόνα για το πού βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις;
Η ενημέρωσή μας προέρχεται κυρίως από όσα ακούμε μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο, γιατί δεν υπάρχει ουσιαστική συμμετοχή μας στη διαδικασία. Δεν καλούμαστε να συναποφασίσουμε.
Ακούσαμε ότι συλλέγονται στοιχεία και ότι θα ακολουθήσει η νομική διαδικασία. Το ίδιο όμως έχουμε ακούσει και στο παρελθόν. Θα πρέπει να δούμε πράξεις και συγκεκριμένα βήματα.
Η διαχείριση των παραλιών είναι ένα σοβαρό θέμα που αφορά την εικόνα της Ρόδου, στον τουρισμό και στη λειτουργία της πόλης.
• Θα ήθελα την εκτίμησή σας για την πορεία του Δήμου Ρόδου.
Δεν είμαι άνθρωπος που θέλει να μηδενίζει ή να κάνει στείρα κριτική. Όμως υπάρχουν ζητήματα που τα βλέπει ολόκληρη η κοινωνία. Η εικόνα της πόλης, η καθημερινότητα, η καθαριότητα, η διαχείριση μεγάλων θεμάτων.
Η Ρόδος χρειάζεται μια διοίκηση που θα λειτουργεί με σχέδιο και όχι με τη λογική των εκ των υστέρων διορθώσεων. Τα μεγάλα ζητήματα απαιτούν συνεργασία, ενημέρωση και συμμετοχή όλων.
Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: πρώτα η νομιμότητα, πρώτα η σωστή προετοιμασία και μετά οι αποφάσεις. Μόνο έτσι μπορούμε να έχουμε αποτελέσματα που θα υπηρετούν πραγματικά τους πολίτες της Ρόδου.
Αυτό που χρειάζεται περισσότερο η Ρόδος είναι σχέδιο. Τα προβλήματα μιας μεγάλης τουριστικής περιοχής δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά. Ο Δήμος πρέπει να έχει στρατηγική, να γνωρίζει πού θέλει να πάει το νησί τα επόμενα χρόνια και να οργανώνει τις κινήσεις του.
Σήμερα βλέπουμε πολλές φορές να δημιουργούνται καταστάσεις και στη συνέχεια να αναζητούνται λύσεις. Αυτό δεν είναι αποτελεσματική διοίκηση. Η σωστή σειρά είναι διαφορετική: πρώτα η μελέτη, η διαβούλευση, η εξασφάλιση της νομιμότητας και μετά η εφαρμογή.
Δεν λέμε ότι όλα είναι εύκολα. Η αυτοδιοίκηση έχει δυσκολίες και πολλές φορές καλείται να διαχειριστεί πιέσεις. Όμως ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται προετοιμασία.
• Έχετε αναφερθεί αρκετές φορές στην ανάγκη διαφάνειας. Θεωρείτε ότι υπάρχει έλλειμμα σε αυτό το επίπεδο;
Θεωρώ ότι υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη ενημέρωση και περισσότερη συμμετοχή. Τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν στη Ρόδο δεν πρέπει να συζητούνται μόνο όταν φτάσουν στο Δημοτικό Συμβούλιο για ψήφιση.
Το Δημοτικό Συμβούλιο δεν πρέπει να λειτουργεί ως χώρος επικύρωσης αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί. Πρέπει να είναι χώρος ουσιαστικού διαλόγου.
Για παράδειγμα, όταν μιλάμε για θέματα όπως το καζίνο, οι παραλίες, η τεχνολογία επιτήρησης ή μεγάλα έργα, η ενημέρωση πρέπει να προηγείται. Οι δημοτικοί σύμβουλοι πρέπει να έχουν τον χρόνο και τα στοιχεία για να διαμορφώσουν άποψη.

Τηλέμαχος Καμπούρης: «Η Ρόδος χρειάζεται σχέδιο, όχι αποφάσεις εκ των υστέρων – Πρώτα η νομιμότητα και μετά οι επιλογές»

Η Ρένα Διακοσάββα, επιχειρηματίας στον χώρο του τουρισμού και ο σύζυγός της Μιχάλης Κορνελάκης, γιατρός στο Κέντρο Υγείας Έμπωνα, αποτελούν ένα ζευγάρι που έχει μετατρέψει το ταξίδι σε τρόπο ζωής. Μέχρι σήμερα έχουν επισκεφθεί περισσότερες από 86 χώρες, πραγματοποιώντας ουσιαστικά τον γύρο του κόσμου!! Η τελευταία τους ταξιδιωτική εμπειρία ήταν στην Κίνα, απ’ όπου επέστρεψαν στις 16 Ιουλίου, έχοντας στις αποσκευές τους νέες εικόνες, εμπειρίες και ιστορίες. 23 χρόνια ταξιδιών-86 χώρες-6 ήπειροι: Τα ταξίδια που έχουν κάνει αντιπροσωπεύουν περίπου το 43% των χωρών του πλανήτη! Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλούν για το πώς ξεκίνησε η κοινή τους αγάπη για τα ταξίδια, πώς οργανώνουν τις εξορμήσεις τους, ποιοι προορισμοί έχουν αφήσει το πιο έντονο αποτύπωμα στη ζωή τους και γιατί πιστεύουν ότι το ταξίδι αποτελεί το μεγαλύτερο σχολείο ζωής.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Ξεκινώ από εσάς κα. Διακοσάββα: πόσες χώρες έχετε επισκεφθεί μέχρι σήμερα με τον σύζυγό σας;
Μέχρι σήμερα κα. Παμπρή, έχουμε επισκεφθεί 86 χώρες μέσα σε 23 χρόνια κοινών ταξιδιών. Κάθε προορισμός μας έχει προσφέρει διαφορετικές εμπειρίες, εικόνες και συναισθήματα. Νιώθουμε πραγματικά τυχεροί που είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε τόσους διαφορετικούς πολιτισμούς και ανθρώπους.
• Τα ταξίδια κ. Κορνελάκη, είναι για πολλούς η καλύτερη «επένδυση», για εμπειρία, ξεκούραση, γνωριμία πολιτισμών, ιστορίας κλπ. Αναμφίβολα καταλαβαίνει κανείς, πως αντίστοιχα και για σας είναι η πρώτη προτεραιότητα; Τι σημαίνει για εσάς το ταξίδι; Είναι μια απόδραση από την καθημερινότητα ή κάτι πολύ περισσότερο;
Για μας το ταξίδι είναι «τρόπος ζωής» και η καλύτερη «επένδυση» που μπορεί να κάνει κανείς. Πράγματι, δεν είναι απλώς μια απόδραση από την καθημερινότητα, αλλά μια ευκαιρία να γνωρίσουμε νέα μέρη, διαφορετικούς πολιτισμούς, ήθη και έθιμα και να επιστρέφουμε κάθε φορά πιο πλούσιοι σε εμπειρίες.
Οφείλω, όμως, να ομολογήσω ότι αυτό το “μικρόβιο” των ταξιδιών το χρωστάω στη σύζυγό μου. Στην αρχή ήμουν αρκετά επιφυλακτικός και δεν μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου να ταξιδεύει σε τόσο μακρινούς και διαφορετικούς προορισμούς. Εκείνη ήταν που με ενθάρρυνε να βγω από τη ζώνη άνεσής μου και να τολμήσω ταξίδια που μέχρι τότε θεωρούσα αδιανόητα.
Εμπειρίες όπως να περπατήσω στο Σινικό Τείχος, να ανέβω στο Μάτσου Πίτσου, να κολυμπήσω με λευκούς καρχαρίες στη Νότια Αφρική και φαλαινοκαρχαρχίες στις Φιλιππίνες, ενώ στην Αφρική πλησίασα από κοντά λιοντάρια, ρινόκερους και πολλά άλλα άγρια ζώα, έχω ανέβει σε κρατήρα ηφαιστείου στη Νικαράγουα και πολλά άλλα. Αν μου έλεγε κάποιος πριν από 23 χρόνια ότι θα ζούσα όλα αυτά, δύσκολα θα τον πίστευα. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη αξία των ταξιδιών. Σε κάνουν να ξεπερνάς τα όριά σου, να ανακαλύπτεις δυνατότητες που δεν ήξερες ότι έχεις, να βλέπεις τον κόσμο με άλλα μάτια και τελικά να γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος. Οι εμπειρίες και οι αναμνήσεις που μας χαρίζουν είναι πραγματικά ανεκτίμητες και μας συνοδεύουν για μια ζωή.

• Αγαπούσατε τα ταξίδια και πριν γνωρίσετε τον σύζυγό σας ή αυτή η κοινή αγάπη αναπτύχθηκε στη συνέχεια κα. Διακοσάββα;
Η αγάπη μου για τα ταξίδια ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία. Οι γονείς μου συνήθιζαν να ταξιδεύουν και κάθε χρόνο επισκεπτόμασταν κυρίως χώρες της Ευρώπης. Μέσα από αυτά τα ταξίδια έμαθα να εκτιμώ τη γνωριμία με διαφορετικούς πολιτισμούς, την ιστορία και τις ομορφιές κάθε τόπου. Νομίζω ότι τότε μπήκαν οι βάσεις για το πάθος που έχω σήμερα για τα ταξίδια.
Όταν γνώρισα τον σύζυγό μου, διαπίστωσα ότι ήταν πιο επιφυλακτικός απέναντι στα μακρινά ταξίδια. Δεν προσπάθησα ποτέ να τον πιέσω· απλώς του πρότεινα να κάνουμε μαζί το πρώτο βήμα. Με τον καιρό ανακάλυψε κι εκείνος τη μαγεία των ταξιδιών και σήμερα χαίρομαι που έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε αμέτρητες κοινές αναμνήσεις σε 86 χώρες μέσα σε 23 χρόνια. Πλέον, το ταξίδι είναι οικογενειακή υπόθεση. Έχουμε μια κόρη 16 ετών, η οποία έχει ήδη ταξιδέψει μαζί μας στους περισσότερους προορισμούς που έχουμε επισκεφθεί. Από μικρή προσπαθήσαμε να της μεταδώσουμε την ίδια αγάπη για την εξερεύνηση, τον σεβασμό σε διαφορετικούς πολιτισμούς και τη χαρά της ανακάλυψης. Είναι μεγάλη μας ικανοποίηση να βλέπουμε ότι έχει αγαπήσει κι εκείνη τα ταξίδια και ανυπομονεί για κάθε νέο προορισμό.
• Συνήθως με ποια κριτήρια επιλέγετε κάθε νέο προορισμό που θα ακολουθήσετε κ. Κορνελάκη; Σας ελκύει περισσότερο η περιπέτεια, ο πολιτισμός, η ιστορία, η γαστρονομία, η φύση ή κάτι άλλο;
Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ατζέντα ή λίστα που ακολουθούμε. Φυσικά και μας ελκύουν οι προορισμοί που συνδυάζουν περιπέτεια με πολιτισμό, ιστορία, αυθεντικές γεύσεις και όμορφη φύση, όμως εξίσου σημαντικό είναι και το οικονομικό σκέλος καθώς και η ασφάλεια. Όταν προκύψει μια καλή προσφορά για έναν προορισμό που μας ενδιαφέρει, δεν διστάζουμε να την αξιοποιήσουμε.
Προσπαθούμε να οργανώνουμε τα ταξίδια μας με τρόπο που να είναι οικονομικά εφικτά, χωρίς να επιβαρύνουν την καθημερινότητα της οικογένειάς μας. Πιστεύουμε ότι με σωστό προγραμματισμό, έγκαιρες κρατήσεις και λίγη ευελιξία μπορεί κανείς να γνωρίσει τον κόσμο χωρίς υπερβολικό κόστος. Από την άλλη πλευρά, παρακολουθούμε πάντα τις διεθνείς εξελίξεις. Εάν σε μια χώρα υπάρχουν πολεμικές συγκρούσεις, πολιτική αστάθεια ή άλλοι σοβαροί παράγοντες που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλειά μας, την αφαιρούμε από τα άμεσα σχέδιά μας. Για εμάς η ασφάλεια είναι πάντα η πρώτη προτεραιότητα.

• Υπάρχει κάποια χώρα ή ήπειρος που παραμένει ακόμη ανεκπλήρωτο όνειρο;
Όσο περισσότερο ταξιδεύεις, τόσο περισσότερο συνειδητοποιείς πόσα πολλά μέρη υπάρχουν ακόμη να ανακαλύψεις. Η λίστα με τους προορισμούς που θα θέλαμε να γνωρίσουμε δεν τελειώνει ποτέ. Για εμάς δεν υπάρχει ένας μόνο προορισμός-όνειρο, αλλά η επιθυμία να συνεχίσουμε να εξερευνούμε όσο περισσότερες γωνιές του κόσμου μπορούμε. υπόψη. Ανάμεσα στα πολλά όνειρα που έχουμε ακόμη είναι να επισκεφθούμε την Νέα Ζηλανδία, την Παπούα Νέα Γουινέα, τα νησιά Βανουάτου και αρκετούς ακόμη προορισμούς που μας γοητεύουν. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να συνεχίσουμε να ταξιδεύουμε, να ζούμε νέες εμπειρίες και να δημιουργούμε όμορφες αναμνήσεις ως οικογένεια.
• Και πάμε στα ταξίδια που ξεχωρίζετε; Ποια έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό σας και προτείνετε στους αναγνώστες μας κα Διακοσάββα να επιλέξουν κάποια στιγμή;
Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να ξεχωρίσουμε κάποια ταξίδια, γιατί κάθε προορισμός μας έχει αφήσει το δικό του αποτύπωμα και μας έχει χαρίσει μοναδικές εμπειρίες.
Αν όμως έπρεπε να αναφέρουμε μια ήπειρο που έχει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μας, θα λέγαμε την Ασία. Ήταν το πρώτο μας υπερατλαντικό ταξίδι και ουσιαστικά όλες οι χώρες της που έχουμε επισκεφθεί είναι μαγευτικές. Η Ιαπωνία, η Κίνα, η Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ, η Ταϊλάνδη κτλ παραμένουν μέχρι σήμερα αγαπημένοι προορισμοί. Οι άνθρωποι, οι πολιτισμοί, η φιλοξενία, η ιστορία, οι ναοί, οι γεύσεις και η διαφορετική φιλοσοφία ζωής μάς έχουν κερδίσει. Όποια ασιατική χώρα κι αν επιλέξει κάποιος, πιστεύουμε ότι έχει κάτι ξεχωριστό να του προσφέρει και οπότε μας δίνεται η ευκαιρία, επιστρέφουμε ξανά και ξανά.
Εξίσου όμως σημαντικές εμπειρίες έχουμε ζήσει και στη Λατινική Αμερική και στην Αφρική με τον πλούσιο πολιτισμό, τη φύση και τους ανθρώπους που μας εντυπωσίασαν βαθιά. Βέβαια, τα ταξίδια είναι κάτι πολύ προσωπικό και δεν ταιριάζουν όλοι οι προορισμοί σε όλους τους ανθρώπους. Το σημαντικό είναι ο καθένας να ανακαλύπτει εκείνα τα μέρη που τον συγκινούν και του δημιουργούν όμορφες αναμνήσεις.

• Αντίθετα, υπήρξε κάποιος προορισμός που σας απογοήτευσε ή στον οποίο νιώσατε ανασφάλεια κ. Κορνελάκη;
Δεν θα λέγαμε ότι κάποιος προορισμός μάς απογοήτευσε. Κάθε χώρα έχει τη δική της μοναδική ομορφιά και κάτι διαφορετικό να προσφέρει. Όμως επίσης πιστεύουμε και ότι κάθε προορισμός έχει τους δικούς του κινδύνους και ότι το σημαντικό είναι να ταξιδεύεις με προσοχή και υπευθυνότητα. Δεν πρέπει ποτέ να ξεπερνάς τα προσωπικά σου όρια, αλλά ούτε και τους νόμους και τους κανόνες της κάθε χώρας που επισκέπτεσαι. Η κοινή λογική είναι ο καλύτερος οδηγός καταλαβαίνεις πότε μια κατάσταση δεν σου εμπνέει ασφάλεια και ενεργείς ανάλογα.
Μέχρι σήμερα, με σωστή προετοιμασία, ενημέρωση και προσοχή, δεν έχουμε αισθανθεί ότι κάποιο ταξίδι μας έθεσε σε πραγματικό κίνδυνο. Για εμάς η ασφάλεια είναι πάντα η πρώτη προτεραιότητα, ώστε να μπορούμε να απολαμβάνουμε κάθε εμπειρία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.• Ποιος από τους δύο είναι εκείνος που συνήθως οργανώνει το ταξίδι; Υπάρχει καταμερισμός ρόλων στον προγραμματισμό; Ως γιατρός, κύριε Κορνελάκη, αντιμετωπίζετε διαφορετικά την προετοιμασία ενός ταξιδιού, όσον αφορά στην υγεία και στην ασφάλεια;
Για εμάς το ταξίδι κα. Παμπρή είναι οικογενειακή υπόθεση. Στην επιλογή του προορισμού συμμετέχουμε όλοι και δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή πλέον και στις επιθυμίες της κόρης μας που είναι στην εφηβεία άρα αρκετά μεγάλη για να έχει και αυτή λόγο στη συζήτηση. Τον βασικό όμως ρόλο στην οργάνωση των ταξιδιών τον έχει πάντα η σύζυγός μου. Εκείνη είναι που προτείνει τους επόμενους προορισμούς, μελετά τις πληροφορίες, οργανώνει το πρόγραμμα και φροντίζει όλες τις λεπτομέρειες του, ενώ εγώ ως γιατρός, ασχολούμαι με τα θέματα υγείας, ασφάλειας, πρόληψης και σωστής προετοιμασίας.
Θεωρώ σημαντικό, πριν από κάθε ταξίδι, να έχουμε ενημερωθεί σωστά και να λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να προλαμβάνουμε δυσάρεστες εκπλήξεις που αφορούν θέματα υγείας .
• Ο επόμενος προορισμός ποιος θα είναι;
Ο επόμενος προορισμός μας θα είναι ξανά η Ασία. Συγκεκριμένα, θέλουμε να επιστρέψουμε στην Ιαπωνία και την Κίνα, όχι για μια πρώτη γνωριμία, αλλά για να εξερευνήσουμε διαφορετικές περιοχές αυτών των χωρών και να γνωρίσουμε ακόμη περισσότερες πτυχές του πολιτισμού, της ιστορίας και της καθημερινής ζωής τους, άλλωστε ένας προορισμός δεν εξαντλείται σε μία μόνο επίσκεψη. Ιδιαίτερο ρόλο στην επιλογή αυτού του ταξιδιού έπαιξε η αγάπη της κόρης μας στην ασιατική κουλτούρα.

• Συνήθως ταξιδεύετε μόνοι ή προτιμάτε την παρέα φίλων;
Ευτυχώς καταφέρνουμε να περνάμε υπέροχα και ως οικογένεια αλλά και με την παρέα φίλων. Το κάθε είδος ταξιδιού έχει την δική του ξεχωριστή αξία. Το σημαντικό είναι είτε είσαι με φίλους είτε μόνο με την οικογένεια, να υπάρχει η κατάλληλη οργάνωση έτσι ώστε να συμφωνούν και να περνάνε καλά όλοι. Πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι με τους οποίους ταξιδεύεις επηρεάζουν σημαντικά την εμπειρία και δημιουργούνται ακόμη πιο όμορφες αναμνήσεις. Τελικά αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για εμάς είναι να μοιραζόμαστε αυτές τις στιγμές με ανθρώπους που αγαπάμε κι εκτιμούμε.
• Κυρία Διακοσάββα, η επαγγελματική σας ενασχόληση με τον τουρισμό σάς βοηθά να βλέπετε τους προορισμούς με διαφορετική ματιά;
Αναμφίβολα. Η ενασχόλησή μου με τον τουρισμό με βοηθά να παρατηρώ λεπτομέρειες που ίσως δεν θα πρόσεχα διαφορετικά, όπως το επίπεδο των υπηρεσιών, τη φιλοξενία, την οργάνωση και τον τρόπο με τον οποίο κάθε τόπος αναδεικνύει την ταυτότητά του.
Παράλληλα, μέσα από τα ταξίδια μας νιώθουμε ιδιαίτερη χαρά και υπερηφάνεια ως Έλληνες, όταν διαπιστώνουμε πόσο αγαπητή, σεβαστή και αναγνωρίσιμη είναι η Ελλάδα σε πολλές γωνιές του κόσμου. Είναι πραγματικά συγκινητικό να βλέπεις ότι, παρότι είμαστε μια μικρή πληθυσμιακά χώρα, ο ελληνικός πολιτισμός, η ιστορία, η γλώσσα και οι αξίες μας έχουν αφήσει ένα τόσο έντονο αποτύπωμα παγκοσμίως. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τις φορές που άνθρωποι σε μακρινές χώρες μάς πλησίασαν και μας μίλησαν ελληνικά ή μας εξέφρασαν την αγάπη τους για την Ελλάδα.
Έχουμε συναντήσει Έλληνες μόνιμους κατοίκους σε πολλά μέρη του κόσμου, ιδιαίτερα στην Αυστραλία, και κάθε τέτοια συνάντηση μας γεμίζει συγκίνηση και περηφάνια. Μια ιδιαίτερα ξεχωριστή στιγμή ήταν όταν ένας Ιάπωνας, μόλις έμαθε ότι είμαστε Έλληνες, μας έκανε υπόκλιση ως ένδειξη σεβασμού, λέγοντάς μας ότι είχε διαβάσει πολλά για την ιστορία της Ελλάδας.
Είναι στιγμές σαν κι αυτές που αντιλαμβάνεσαι τη δύναμη της πολιτιστικής κληρονομιάς μιας χώρας και πόσο σημαντικό είναι να τη μεταφέρουμε με σεβασμό όπου κι αν ταξιδεύουμε. Τελικά, τα ταξίδια δεν μας βοηθούν μόνο να γνωρίσουμε τον κόσμο, αλλά και να εκτιμήσουμε ακόμη περισσότερο τον τόπο από τον οποίο προερχόμαστε.

• Τι θα συμβουλεύατε κάποιον που ονειρεύεται να γνωρίσει τον κόσμο, αλλά θεωρεί ότι αυτό είναι δύσκολο ή οικονομικά απρόσιτο;
Θα συμβουλεύαμε όποιον ονειρεύεται να γνωρίσει τον κόσμο να μην θεωρεί ότι τα ταξίδια είναι κάτι δύσκολο ή απρόσιτο. Το σημαντικότερο είναι να υπάρχει η επιθυμία για εξερεύνηση και η διάθεση να ανοίξεις τους ορίζοντές σου. Με σωστό προγραμματισμό, έγκαιρη οργάνωση, έρευνα και σωστές επιλογές, μπορεί κανείς να πραγματοποιήσει πολύ περισσότερα ταξίδια από όσα ίσως φαντάζεται.
Δεν χρειάζεται ένα ταξίδι να είναι πάντα πολυτελές ή ιδιαίτερα ακριβό για να έχει αξία. Αυτό που μένει στο τέλος δεν είναι το κόστος, αλλά οι εμπειρίες, οι άνθρωποι που γνωρίζεις, οι εικόνες που κρατάς και οι αναμνήσεις που δημιουργείς. Τα ταξίδια δεν είναι απλώς διακοπές. Είναι ένα πραγματικό σχολείο ζωής. Μας κάνουν πιο ανοιχτόμυαλους, μας βοηθούν να γνωρίσουμε και να σεβαστούμε άλλους πολιτισμούς και τελικά μας κάνουν να εκτιμούμε ακόμη περισσότερο τόσο τον κόσμο γύρω μας όσο και τον τόπο από τον οποίο προερχόμαστε.
Το σημαντικότερο είναι να ξεκινήσει κανείς. Γιατί πολλές φορές το πρώτο βήμα είναι αυτό που οδηγεί στις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής.

Ρένα Διακοσάββα – Μιχάλης Κορνελάκης: Το ζευγάρι που γύρισε τον κόσμο όλο!

Με καταγωγή από την Πάτρα και αφετηρία τις σπουδές της από πολύ νεαρή ηλικία, η Βασιλική Καραγιάννη διαγράφει μια λαμπρή, πολυετή πορεία στη διεθνή λυρική σκηνή.
Στενή συνεργάτις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ήδη από τα πρώτα της καλλιτεχνικά βήματα, η διακεκριμένη σοπράνο κολορατούρα έχει κατακτήσει μερικά από τα σπουδαιότερα λυρικά θέατρα του κόσμου, από τη Σκάλα του Μιλάνου και το Royal Opera House του Λονδίνου, μέχρι την Κρατική Όπερα της Κοπεγχάγης, τη Σαν Κάρλο της Νάπολης, την Όπερα του Τόκιο και το Carnegie Hall της Νέας Υόρκης.
Έχοντας δοκιμαστεί με επιτυχία στους πλέον απαιτητικούς ρόλους του ρεπερτορίου, από τη Βασίλισσα της Νύχτας και τη Λουτσία ντι Λαμερμούρ, μέχρι τη Μιμή, τη Ροζίνα και τη Βιολέτα, η καριέρα της σφραγίστηκε από εμβληματικές στιγμές, όπως η α καπέλα ερμηνεία του Ολυμπιακού Ύμνου στην Αρχαία Ολυμπία το 2021, αλλά και η τιμητική της βράβευση ως Καλύτερη Καλλιτέχνης Όπερας «Μαρία Κάλλας» στο Μόντε Κάρλο το 2023.
Με αφορμή την επιστροφή της στον εμβληματικό ρόλο της Βιολέτας στην Τραβιάτα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η Βασιλική Καραγιάννη μιλάει σήμερα στη «δημοκρατική» για τις εσωτερικές εντάσεις του Βέρντι, τη φωνητική ωρίμανση που λειτουργεί «σαν το καλό κρασί», την αφοσίωση στη μελέτη, αλλά και τη βαθιά της πεποίθηση ότι η όπερα δεν είναι ένα ελιτίστικο είδος, αλλά μια τέχνη που προσφέρει κάθαρση ψυχής και ανήκει σε όλους.
• Κυρία Καραγιάννη, η Βιολέτα είναι ένας από τους πιο απαιτητικούς ρόλους του λυρικού ρεπερτορίου. Τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας συγκινεί κάθε φορά που την ερμηνεύετε;
Η Βιολέτα είναι πρόσωπο υπαρκτό και αυτό από μόνο του κίνησε αμέσως το ενδιαφέρον μου, σαν μια ρομαντική και δραματική ιστορία. Υπήρξε πραγματικά αυτή η ηρωίδα και η σύντομη, ρομαντική και δραματική πορεία της ζωής της ήταν αληθινή. Αυτό με συγκινεί πολύ από την αρχή.
Εκείνο όμως που κυρίως μου έχει κεντρίσει την αγάπη και τον θαυμασμό είναι ο τρόπος που την έχει προσεγγίσει ο Βέρντι, από την πρώτη φορά που άκουσα την όπερα, παιδί ακόμα.
Έχω καταλάβει ότι ο Βέρντι έκανε ένα ψυχογράφημα πάνω σε αυτόν τον χαρακτήρα, πάνω σε αυτό το κορίτσι, γιατί ουσιαστικά δεν πρόλαβε να μεγαλώσει. Παρότι έζησε μόνο 23 χρόνια, θα μπορούσε κανείς να πει ότι έζησε τη ζωή όχι μίας, αλλά δύο 80χρονων γυναικών.
Ο Βέρντι κάνει λοιπόν ένα ψυχογράφημα σαν να το γύριζε κινηματογραφικά, με μία μόνο κάμερα, παίρνοντας τη ζωή της από τα 14 χρόνια της, όταν αναγκαστικά μπήκε στο επάγγελμα της εταίρας, μέχρι τα 23, όταν πέθανε. Ο τρόπος που το έχει κάνει είναι θαυμαστός, γιατί εξυμνεί κυρίως τον χαρακτήρα και ίσως αυτό το πλήρωσε κιόλας στην εποχή που ανέβηκε το έργο, καθώς είναι σαν να «αγιοποιεί» κάπως ένα κορίτσι που έγινε εταίρα της υψηλής κοινωνίας εκείνης της εποχής. Στα 14 της η Βιολέτα συναναστρεφόταν με ανθρώπους σε υψηλούς κύκλους, ερωτεύεται έναν ευγενή, θυσιάζεται για την αγάπη του και στο τέλος αρρωσταίνει και τελικά πεθαίνει. Αυτός ο τρόπος που έχει δοθεί το έργο, στα σημεία που φωτογραφίζει τη Βιολέτα, την εξυψώνει, και αυτό το βρίσκω μεγαλειώδες, όπως και τη μουσική και την έμπνευση που είχε ο Βέρντι εξαιτίας αυτής της ιστορίας και αυτής της κοπέλας.
Αυτό είναι το ένα κομμάτι, που αφορά στον χαρακτήρα της Βιολέτας. Το άλλο είναι ότι αποτελεί τεράστια πρόκληση για μια σοπράνο η ερμηνεία της, ακριβώς γιατί ξεκινά από τη λαμπερή ζωή μιας εταίρας, ενός αστεριού, και περνάει σταδιακά σε όλο το έργο από εκεί στο δράμα και στην προσπάθειά της να αντέξει τις μεγάλες εσωτερικές αντιφάσεις.
Έχει τεράστιες απαιτήσεις ο Βέρντι σε αυτό το κομμάτι από τις σοπράνο, είναι ρεαλιστικά δύσκολο, πολύ δύσκολο. Πολλοί λένε ότι η Βιολέτα, για να ερμηνευτεί, χρειάζεται δύο ή τρεις διαφορετικές φωνές, διαφορετικών κατηγοριών. Αυτό και μόνο δείχνει πόσο μεγάλη πρόκληση μπορεί να είναι, αλλά και πόσο ενδιαφέρουσα και προκλητική, με την καλή έννοια.

• Είπατε πως από παιδί έχετε εντυπωσιαστεί με τον ρόλο της Βιολέτας. Είχατε φανταστεί, ωριμάζοντας καλλιτεχνικά στην πορεία των ετών, ότι θα είχατε τόσο μεγάλη ενασχόληση με αυτόν τον ρόλο;
Σίγουρα το ευχόμουν. Ως σοπράνο ήξερα βαθιά μέσα μου ότι κάποια στιγμή θα το κάνω. Δεν ήξερα το πόσο, αλλά ήξερα ότι θα έχω την τιμή να ερμηνεύσω αυτόν τον ρόλο, και είμαι ευγνώμων που από πολύ νεαρή ηλικία μού έχει προταθεί. Την πρώτη φορά, η αλήθεια είναι ότι το αρνήθηκα, γιατί ήμουν πολύ μικρή και δεν θεωρούσα τη φωνή μου ώριμη τότε. Ήταν κάτι δύσκολο και για την υγεία της φωνής, αλλά και για τον τρόπο που θα με έκριναν στη συνέχεια, κάτι που μπορεί να μου κόστιζε στην πορεία μου. Ήταν μια πρόσκληση από το εξωτερικό,
Τις άριες της Βιολέτας πάντως τις έχω τραγουδήσει από πολύ μικρή, ειδικά το «Addio, del passato», την άρια που τραγουδάει πριν πεθάνει και αποχαιρετά τα όμορφα χρόνια που έζησε, ένα από τα πιο γνωστά κομμάτια του έργου. Την είχα μελετήσει στα 16 μου χρόνια τόσο πολύ που είχα ταυτιστεί μαζί της. Τραγουδώντας την σε εξετάσεις στο ωδείο, θυμάμαι ότι κάτι είχα καταφέρει ερμηνευτικά, γιατί συγκινήθηκε όλη η επιτροπή.
• Σε αυτή την ηλικία, δηλαδή στα 16 σας, ασχολιόσασταν ήδη σε αυτό το απαιτητικό επίπεδο του λυρικού τραγουδιού. Σημαίνει αυτό ότι από μικρή είχατε ουσιαστικά αποφασίσει να ακολουθήσετε αυτή την κατεύθυνση;
Μέσα μου νομίζω πως ναι, το ήθελα. Το αν το είχα αποφασίσει είναι μεγάλη κουβέντα, όμως το ό,τι είχα σχέση με τη μουσική είναι γεγονός, γιατί είχα πολύ έντονα ερεθίσματα από την οικογένειά μου.
Ο μπαμπάς μου έπαιζε ακορντεόν, ακούγαμε συνεχώς μουσική, οπότε η μουσική ήταν μέσα μου όσο θυμάμαι τον εαυτό μου. Το κομμάτι της όπερας όμως δεν το είχα γνωρίσει ολοκληρωτικά. Πήγαινα στο ωδείο μαθαίνοντας ακορντεόν, το πρώτο μουσικό όργανο που ξεκίνησα να σπουδάζω στα επτά μου χρόνια. Άκουγα τις άλλες μαθήτριες, τις μεγαλύτερες, που έκαναν μαθήματα φωνητικής, έπαιρνα την καρεκλίτσα μου και καθόμουν πίσω από την πόρτα.
Ήταν κάτι που το θαύμαζα και το αγαπούσα, χωρίς να ξέρω αν είμαι ικανή να κάνω κάτι τέτοιο. Στα δέκα μου χρόνια είδα πρώτη φορά ολόκληρη όπερα, στην τηλεόραση, γιατί είμαι από την επαρχία, από την Πάτρα, και δεν είχα την ευκαιρία να ακούσω ζωντανά όπερα παρά μόνο σε ρεσιτάλ ή κάποιες συναυλίες.
Εκεί μαγεύτηκα πραγματικά. Αυτό όμως που ένιωσα στο πρώτο μου μάθημα δεν ξέρω αν μπορώ να το περιγράψω με λόγια.
Ήταν στα 14, πολύ νωρίς βέβαια, γιατί καλό είναι τα κορίτσια να ξεκινούν από τα 16 και μετά, και τα αγόρια από τα 18, ώστε να έχει ωριμάσει η φωνή και το σώμα. Ξεκίνησα λοιπόν στα 14, για καλή μου τύχη με εξαιρετική δασκάλα στην Πάτρα. Μέχρι τότε «έκλεβα» τα ακούσματα, παρακολουθώντας κρυφά τα μαθήματα των άλλων πίσω από την κλειστή πόρτα. Από τη στιγμή που έκανα το πρώτο μου μάθημα, ένιωσα ότι αυτό θα κάνω στη ζωή μου, αυτό αγαπώ, αυτό θέλω, η καρδιά μου χτυπούσε τόσο πολύ. Το πρώτο μάθημα ήταν συγκλονιστικό και έκτοτε δεν έχανα κανένα, από την ημέρα που είχα το δικό μου μάθημα, έμπαινα πρώτη και έφευγα τελευταία, ακούγοντας όλους τους άλλους. Οι γονείς μου μού έδωσαν τις ευκαιρίες, δεν το αγνόησαν, το πρόσεξαν και προσπάθησαν να μου ανοίξουν όσο μπορούσαν τους δρόμους. Είμαι ευγνώμων για αυτό, γιατί δεν είναι δεδομένο σε όλες τις οικογένειες.
• Η αλήθεια είναι πως αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τόσο εξειδικευμένα είδη μουσικής. Εσείς έχετε κάνει σημαντική διεθνή πορεία, όμως στην Ελλάδα θεωρώ ότι έχουμε ακόμα κάποιες αγκυλώσεις.
Συμφωνώ πολύ μαζί σας, ειδικά στην επαρχία.

• Γιατί, λοιπόν, η όπερα θεωρείται ένα είδος που απευθύνεται σε λίγους; Τι έχετε να πείτε σε κάποιον που έχει αυτή την άποψη;
Ότι κάνει μεγάλο λάθος. Στην εποχή του Βέρντι, η όπερα θεωρούνταν λαϊκό είδος για τη χώρα. Θεωρώ ότι η όπερα είναι για όλους. Αυτό όμως που συμβαίνει δυστυχώς στη χώρα μας, παρότι έχει γνωρίσει μεγάλη πρόοδο, είναι ότι ο κόσμος δεν έχει γνωρίσει το είδος όσο θα έπρεπε, δεν έχει διαφημιστεί αρκετά όπως αλλά ήδη μουσικής , κυρίως δεν έχει διδαχτεί όσο του αξίζει. Δεν ξέρω αν άλλη χώρα στον κόσμο έχει μόνο μία όπερα όπως εμείς, παρότι η όπερα είναι η εξέλιξη της αρχαίας τραγωδίας. Και δυστυχώς έχουμε μόνο μία που ευτυχώς από την άλλη, κάνει τεράστιο έργο! Και με τις υψηλού επιπέδου παραστάσεις στο κεντρικό θέατρο στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Αλλά και με παραστάσεις, εμφανίσεις και συναυλίες και στην επαρχία, όπου ο κόσμος τις αγκαλιάζει. Δεν φαντάζεστε πώς αντιδρά! Με τι αγάπη! Πώς διψάει! Σε διάφορες περιοδείες μας, όπως πρόσφατα στην Κρήτη που ήμασταν για συναυλίες, χωρίς καν να είναι ολοκληρωμένη παράσταση όπερας, ο κόσμος ερχόταν στο τέλος και μας έλεγε «ευχαριστούμε, να ξανάρθετε, μη μας ξεχάσετε».
• Το έχουμε ανάγκη στην επαρχία, κυρία Καραγιάννη, το βλέπουμε, όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και σε άλλα, μικρότερα νησιά, όπου γίνονται κάποιες προσπάθειες, με τη μετάδοση και σε ζωντανό χρόνο κάποιων παραστάσεων. Πόσο μεγάλη ανταπόκριση υπάρχει από τον κόσμο;
Μεγάλη, γι’ αυτό δεν το θεωρώ καθόλου ελιτίστικο είδος. Δεν έχω γνωρίσει άνθρωπο, οποιασδήποτε ηλικίας, παιδί, έφηβο ή μεγαλύτερο, που να έρθει για πρώτη φορά στην όπερα και να μη γοητευτεί. Δεν έχω δει κανέναν που να περάσει την πόρτα της όπερας και να μη γίνει φανατικός, ειδικά σε ολοκληρωμένη παράσταση, γιατί σε μια συναυλία, παρότι μαγεύεται ο κόσμος από αυτό που ακούει, δεν έχει ολοκληρωμένη εικόνα, ακούει αποσπάσματα από όπερες.
Γι’ αυτό προσπαθούμε τελευταία να τους δίνουμε ένα στίγμα, τι θα ακούσουν στο επόμενο κομμάτι, από πού είναι το απόσπασμα και τι ακριβώς λέει, ώστε να μπαίνουν λίγο στο νόημα. Δεν υπάρχει όμως άνθρωπος που να έρθει να δει παράσταση και να φύγει χωρίς να θέλει να ξανάρθει.
• Εχετε ερμηνεύσει τη Βιολέτα σε διάφορες σκηνές και παραγωγές, τι διαφορετικό φέρνει για εσάς η παρουσίαση στην Εθνική Λυρική Σκηνή, στη συγκεκριμένη παραγωγή;
Η συγκεκριμένη παραγωγή, σε σκηνοθεσία Νίκου Πετρόπουλου, είναι για μένα πλέον ιστορική. Είναι κλασικό ανέβασμα, με την έννοια των κοστουμιών, των σκηνικών και της σκηνοθεσίας, είναι σχεδόν όλα στην εποχή στην οποία αναφέρεται ο Βέρντι, στην εποχή που έζησε η Μαρί Ντυπλεσί, η αληθινή ηρωίδα του μυθιστορήματος, αφού το έργο βασίζεται στο μυθιστόρημα «Η κυρία με τις καμέλιες». Η μεταφορά γίνεται σε μια εποχή που βλέπουμε την όπερα να ζει και πολύ μοντέρνες, ακραίες σκηνοθεσίες. Βλέπουμε όμως και την αγάπη του κόσμου για το κλασικό, χωρίς να απορρίπτουμε το μοντέρνο. Δεν είμαι κατά των μοντέρνων προσεγγίσεων, αρκεί να σέβονται πρώτα απ’ όλα το έργο και τον συνθέτη, και μετά φυσικά το κοινό, για τους καλλιτέχνες και αντίστροφα. Ο κόσμος όμως αγαπάει το κλασικό, και όταν έρχεται να δει μια παράσταση, θέλει να ταξιδέψει για αυτές τις δυόμισι, τρεις ή τρεισήμισι ώρες που θα βρίσκεται εκεί.

• Μετά το τέλος της παράστασης, ο κόσμος μοιράζεται μαζί σας σκέψεις και συναισθήματα, που φαντάζομαι θα είναι έντονα. Με τον τρόπο που περιγράφετε την απόδοση, έρχονται κοπέλες που σας ρωτούν για τον τρόπο ή εκφράζουν την επιθυμία να ασχοληθούν με αυτό το ρεπερτόριο;
Φυσικά έρχονται, υπάρχει ενδιαφέρον. Έχω κάποιες μαθήτριες, υπέροχες, και η αγάπη τους είναι πραγματικά μεγάλη για την όπερα. Αν δεν το αγαπάς, δεν αντέχεις την σκληρή δουλειά που απαιτεί! Με συμβουλεύονται πάντα για τον τρόπο προσέγγισης των ρόλων, κυρίως για την τεχνική κι αυτό είναι που θέλω να διδαχτούν. Πώς αντιμετωπίζεις το συναίσθημα πάνω στη σκηνή, ώστε να μην παρασυρθείς και εξαντληθείς ψυχικά και να μην αντέξεις μέχρι το τέλος της παράστασης. Είναι πολλά τα στοιχεία που πρέπει κανείς να αντιμετωπίσει, με την καλή έννοια.
• Με τη διεθνή σας πορεία, εντοπίζετε διαφορές όταν τραγουδάτε μπροστά στο ελληνικό κοινό σε σχέση με το εξωτερικό, τόσο για το κοινό όσο και για εσάς την ίδια;
Για μένα, είτε τραγουδήσω στην Κρήτη σε μια συναυλία, είτε στην Εθνική Λυρική Σκηνή, είτε στο Covent Garden, είναι η ίδια ευθύνη, από κάθε άποψη, και για παρόμοιους λόγους, πολλοί από τους οποίους είναι κοινοί. Το κοινό είναι εκεί και περιμένει να ζήσει, να αισθανθεί κάτι, δεν το ζυγίζουμε ανάλογα με το πού απευθυνόμαστε. Είτε είναι εκατό ψυχές που περιμένουν στο κοινό είτε 1.500 ή 5.000 δεν μπορώ να πω ότι εδώ θα δώσω κάτι λιγότερο ή περισσότερο. Σαφώς αυτό που αλλάζει κατά κάποιον τρόπο είναι το άγχος και η προετοιμασία. Και σίγουρα αίσθημα μιας ακόμα μεγαλύτερης ευθύνης όταν πρόκειται για παραστάσεις στα μεγάλα θέατρα είτε Ελλάδα είτε εξωτερικού. Σχετικά με το κοινό, δεν έχω παράπονο από πουθενά. Παντού με έχουν «αγκαλιάσει» με πολλή αγάπη!
• Το κοινό βλέπει τη λάμψη και την υπερπαραγωγή πάνω στη σκηνή. Όμως πόση δουλειά και ίσως προσωπικές θυσίες κρύβονται πίσω από μια τέτοια παράσταση;
Πάρα πολλή δουλειά. Αν αναλογιστείτε ότι εγώ ξεκίνησα να σπουδάζω από τα 14 μου, και αν με ρωτήσετε πώς νιώθω τώρα, θα σας πω, μαθήτρια. Θα πάρω την παρτιτούρα μου, το βιβλίο που έχει τις νότες, τα λόγια και τη συνοδεία του πιάνου, της Τραβιάτα για παράδειγμα, σαν μαθήτρια, και θα πάω στον μέντορά μου να την ξαναμελετήσω, παρότι την έχω τραγουδήσει πάρα πολλές φορές. Το ίδιο έκανα και με τη Λουτσία, το ίδιο και με τη Μιμή, ρόλους που έχω ξανακάνει αλλά και καινούργιους. Πάντα μαθαίνεις, αυτό δεν σταματά ποτέ.
Η φωνή, όσο ωριμάζει περισσότερο, σου δίνει τη δυνατότητα για διαφορετική, πιο ώριμη ερμηνεία. Πάντα ένιωθα ότι η φωνή μου, ήταν ιδανική για την πρώτη πράξη, που είναι η πιο λαμπερή και πιο ελαφριά σκηνή, γιατί η φωνή μου ήταν πιο κοντά σε αυτό. Ένιωθα όμως ότι η τρίτη πράξη, που είναι πιο δραματική, χρειαζόταν κάτι πιο σκούρο στη φωνή μου, το οποίο έχει έρθει τώρα, ενώ παλιότερα υπήρχε σε μικρότερο βαθμό. Αυτό μού δίνει τη δυνατότητα να ερμηνεύσω ακόμα πιο άνετα αυτό που θέλω να βγάλω. Σε ό,τι αφορά τις θυσίες, το έχω ξαναπεί, πως όταν αγαπάς κάτι, οτιδήποτε κάνεις για αυτό δεν το νοιώθεις ως θυσία. Η μόνη θυσία που έχω κάνει για την όπερα είναι ο επιπλέον χρόνος που αφιέρωσα σ’ αυτήν αφαιρώντας τον από τον χρόνο που θα ήμουν με τον γιο μου.

• Αν μπορούσατε να κρατήσετε μόνο μία εικόνα ή ένα συναίσθημα που θα πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την «Τραβιάτα», ποιο θα θέλατε να είναι;
Θέλω να αφεθεί και να νοιώσει, ακόμα και να συγκινηθεί, κάτι που προϋποθέτει ότι εγώ και οι συνάδελφοί μου θα του το έχουμε προκαλέσει, και να αισθανθεί ψυχικά πιο ελαφρύς. Η τέχνη, όπως πίστευαν και οι αρχαίοι μας, είναι κάθαρση ψυχής. Δεν είναι τυχαίο που στα αρχαία Ασκληπιεία, το τελευταίο στάδιο θεραπείας των ασθενών ήταν το θέατρο.
• Μετά από τόσες σκηνές, χειροκροτήματα και επιτυχίες, κυρία Καραγιάννη, υπάρχει κάτι που σας προκαλεί την ίδια αγωνία με την πρώτη φορά που ανεβήκατε στη σκηνή;
Η αγωνία υπάρχει πάντα πριν ανέβεις, απλώς η εμπειρία σε κάνει να τη διαχειρίζεσαι όσο το δυνατόν καλύτερα. Δεν είναι όμως μόνο η εμπειρία, είναι και η πολύ καλή προετοιμασία, η μελέτη, αυτό που σας είπα, ότι αισθάνομαι πάντα μαθήτρια. Η μελέτη χρειάζεται και λόγω της εξέλιξης και της ωρίμανσης της φωνής, οπότε προσεγγίζεις κάθε φορά διαφορετικά τον ρόλο, και φωνητικά. Αυτές είναι λοιπόν οι προϋποθέσεις, καλή προετοιμασία και εμπειρία, που σε κάνουν να αντιμετωπίζεις οποιοδήποτε τυχόν συμβάν επί σκηνής. Ωστόσο η αγωνία αυτή, με το που ανοίγει η αυλαία, κατακαθίζει.
• Κλείνοντας, κυρία Καραγιάννη, υπάρχει κάποιος ρόλος που θέλετε να ερμηνεύσετε και δεν έχετε ακόμα καταφέρει, χρονικά εννοώ, ή έχετε την ευλογία να έχετε ερμηνεύσει ό,τι είχατε επιθυμήσει;
Έχω την ευλογία να έχω ερμηνεύσει πολλά από αυτά που είχα ονειρευτεί. Έχω όμως και την άλλη ευλογία να νιώθω ότι η φωνή μου, ωριμάζοντας, θα μου δώσει τη δυνατότητα, κάτι που δεν είναι δεδομένο σε όλους, να κάνω και άλλους πολλούς ρόλους που ίσως δεν είχα σκεφτεί παλιότερα, αλλά μου το δείχνει το χρώμα της φωνής όπως εξελίσσεται. Έχω την ευλογία να εξελίσσομαι βήμα βήμα, και για αυτό αισθάνομαι τεράστια ευγνωμοσύνη. Ξεκίνησα σαν ελαφριά κολορατούρα, τώρα είμαι λυρική κολορατούρα, προς λυρική φωνή, και βλέπω, όπως και ο δάσκαλός μου, ότι εξελίσσομαι προς τη δραματική κολορατούρα, και χαίρομαι πάρα πολύ γι’ αυτό. Ρόλος που θα ήθελα να ερμηνεύσω κάποια στιγμή, είναι η Μαντάμ Μπατερφλάι. Στο μέλλον θα ήθελα να εξαντλήσω όλους τους ρόλους του μπελ κάντο, που είναι αυτή τη στιγμή ιδανικοί για τη φωνή μου. Είναι ευλογία, δεν έχει σταματημό.
• Σωστό, όλα αυτά είναι απόρροια της εξέλιξης, της προσωπικής και της καλλιτεχνικής.
Ακριβώς, και θέλω να προσθέσω ότι είναι απόρροια και του σεβασμού στη φωνή. Συμβαίνει κάποιοι συνάδελφοι πολύ νωρίς να βαραίνουν τη φωνή τους με ρόλους που δεν είναι ακόμα έτοιμοι να υποστηρίξουν, και αυτό την κουράζει, τη ζημιώνει και εμποδίζει την εξέλιξή της· φιγουράρει, αλλά δεν μπορεί να βρει τον φυσικό της δρόμο. Εγώ έχω επιλέξει να ακολουθώ το ρεπερτόριό μου σύμφωνα πρώτα με την εξέλιξη της φωνής μου, σύμφωνα με αυτό που η ίδια μού δείχνει. Το σέβομαι απόλυτα, και πιστεύω ότι αυτό με ανταμείβει.

Βασιλική Καραγιάννη: «Η όπερα δεν είναι ελιτίστικη, είναι μια τέχνη που προσφέρει κάθαρση ψυχής και ανήκει σε όλους»

• Κύριε Πορτσέλη, καθημερινά γίνεται μεγάλη συζήτηση για το κυκλοφοριακό στη Ρόδο. Ποια είναι η εικόνα που έχετε εσείς, μέσα από την εμπειρία σας ως εκπαιδευτής οδηγών;
Η πραγματικότητα είναι ότι βρισκόμαστε σε μια δύσκολη κατάσταση. Το κυκλοφοριακό στη Ρόδο έχει αυξηθεί σημαντικά και όλοι όσοι κινούμαστε καθημερινά στους δρόμους το βιώνουμε. Εμείς, από την πλευρά μας, προσπαθούμε να εκπαιδεύσουμε τους νέους οδηγούς όσο καλύτερα μπορούμε. Πρόκειται κυρίως για παιδιά που τελείωσαν το σχολείο, έδωσαν πανελλαδικές εξετάσεις και τώρα θέλουν να αποκτήσουν το δίπλωμά τους πριν φύγουν για σπουδές ή για την επόμενη φάση της ζωής τους.
Η εκπαίδευση αυτών των νέων ανθρώπων είναι πολύ σημαντική, γιατί δεν μαθαίνουν μόνο να χειρίζονται ένα όχημα. Μαθαίνουν να κινούνται μέσα σε ένα δύσκολο οδικό περιβάλλον, να σέβονται τους άλλους χρήστες του δρόμου και να αντιλαμβάνονται τους κινδύνους.
• Έχουν γίνει παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο της Ρόδου, όπως οι κυκλικοί κόμβοι. Θεωρείτε ότι έχουν βοηθήσει;
Σίγουρα έχουν βοηθήσει. Οι κυκλικοί κόμβοι συμβάλλουν τόσο στη συνεχή ροή της κυκλοφορίας όσο και στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας. Διαφορετικά λειτουργεί μια διασταύρωση με φανάρια, όπου κάποιος μπορεί να παραβιάσει έναν σηματοδότη, και διαφορετικά ένας κυκλικός κόμβος, όπου ο οδηγός υποχρεώνεται να μειώσει ταχύτητα και να κινηθεί πιο προσεκτικά.
Βέβαια, χρειάζεται χρόνος για να προσαρμοστούν όλοι. Οι περισσότεροι οδηγοί πλέον έχουν κατανοήσει ότι προτεραιότητα έχουν όσοι βρίσκονται ήδη μέσα στον κυκλικό κόμβο και ότι εκείνοι που εισέρχονται πρέπει να παραχωρούν προτεραιότητα. Το σημαντικό είναι να υπάρχει ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε όλους τους κυκλικούς κόμβους, ώστε να μην προκαλείται σύγχυση στους οδηγούς.

• Ένα από τα θέματα που απασχολούν έντονα την κοινωνία και κυρίως την επικαιρότητα, λόγω πολλών ατυχημάτων (και θανατηφόρων) είναι τα ηλεκτρικά πατίνια. Πρόσφατα ψηφίστηκε νέα νομοθεσία. Πώς την αξιολογείτε;
Η νέα νομοθεσία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς επιχειρεί να βάλει ένα πιο αυστηρό πλαίσιο στη χρήση των ηλεκτρικών πατινιών, τα οποία πλέον αντιμετωπίζονται ως οχήματα και όχι ως απλά παιχνίδια.
Με τις νέες ρυθμίσεις προβλέπονται περιορισμοί στη χρήση τους από μικρότερες ηλικίες, υποχρεωτική ασφάλιση, αλλά και διαδικασίες ταυτοποίησης ώστε να γνωρίζουμε ποιος είναι ο κάτοχος κάθε οχήματος.
Από την πλευρά μας, ως κλάδος των εκπαιδευτών οδήγησης, έχουμε επισημάνει ότι δεν μπορεί κάποιος να κυκλοφορεί στον δρόμο χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια βασική εκπαίδευση. Είναι απαραίτητο ο χρήστης να γνωρίζει τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.

• Πολλοί θεωρούν ότι τα πατίνια αποτελούν μια εύκολη και οικονομική λύση μετακίνησης. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Δεν είμαστε αντίθετοι στη χρήση τους. Τα ηλεκτρικά πατίνια μπορούν να είναι χρήσιμα, οικονομικά και φιλικά προς το περιβάλλον. Το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το μέσο. Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές για να κινούνται με ασφάλεια.
Σε μια περιοχή όπως η Ρόδος, όπου έχουμε μεγάλη κυκλοφοριακή επιβάρυνση, πολλά αυτοκίνητα, ενοικιαζόμενα οχήματα, δίκυκλα, λεωφορεία και αυξημένη τουριστική κίνηση, η χρήση τους χωρίς κανόνες μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Χρειάζονται ειδικές λωρίδες κυκλοφορίας, κατάλληλα διαμορφωμένοι δρόμοι και χώροι όπου θα μπορούν να συνυπάρχουν με τους πεζούς και τα ποδήλατα. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις υπάρχουν τέτοιες υποδομές και οι χρήστες γνωρίζουν πώς να κινούνται. Εδώ ακόμη δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το επίπεδο.
• Ποια είναι τα βασικά πράγματα που πρέπει να προσέχουν όσοι χρησιμοποιούν ηλεκτρικά πατίνια;
Πρέπει πρώτα από όλα να καταλάβουν ότι πρόκειται για κανονικά οχήματα. Δεν είναι ένα παιχνίδι. Μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες 20 ή και 25 χιλιομέτρων την ώρα και ο χρήστης είναι πλήρως εκτεθειμένος.
Το κράνος είναι απαραίτητο. Επίσης τη νύχτα χρειάζεται ανακλαστικό γιλέκο ή αντίστοιχος εξοπλισμός ώστε ο χρήστης να είναι ορατός. Δεν επιτρέπεται η μεταφορά δεύτερου ατόμου πάνω στο πατίνι, ενώ δεν πρέπει ο οδηγός να κρατά αντικείμενα που δυσκολεύουν τον χειρισμό του οχήματος.
Χρειάζεται επίσης να γνωρίζει βασικούς κανόνες: ποιος έχει προτεραιότητα, πώς στρίβει, πότε σταματά, πώς κινείται στις διασταυρώσεις. Αυτά είναι απλά πράγματα, αλλά μπορούν να σώσουν ζωές.
• Κατά την εκτίμησή σας, οι έλεγχοι από την Τροχαία είναι απαραίτητοι;
Ασφαλώς και είναι απαραίτητοι. Η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να εφαρμοστεί στην πράξη. Χρειάζονται έλεγχοι ώστε όλοι να αντιληφθούν ότι υπάρχουν κανόνες και ότι πρέπει να τηρούνται.
Είναι θετικό ότι ήδη έχουν ξεκινήσει έλεγχοι και στα συγκεκριμένα οχήματα. Αυτό βοηθά ώστε να δημιουργηθεί μια κουλτούρα υπευθυνότητας.
• Πολλοί επισκέπτες της Ρόδου ωστόσο, οι τουρίστες δηλαδή, επιλέγουν τα ηλεκτρικά πατίνια για τις μετακινήσεις τους. Πώς το βλέπετε αυτό;
Είναι λογικό. Οι τουρίστες γνωρίζουν το συγκεκριμένο μέσο από τις χώρες τους, όπου πολλές φορές υπάρχουν οργανωμένες υποδομές και ειδικές λωρίδες. Το χρησιμοποιούν γιατί είναι οικονομικό και πρακτικό.
Το ζήτημα όμως παραμένει το ίδιο: πρέπει να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ασφαλή κυκλοφορία. Δεν φταίει το όχημα. Χρειάζεται σωστός σχεδιασμός και καλύτερη οργάνωση.
• Εν κατακλείδι, διανύουμε μια δύσκολη περίοδο για την Ρόδο, που είναι οι καλοκαιρινοί μήνες. Τι πρέπει να προσέχουμε όλοι στον δρόμο –και όχι μόνον στο κέντρο της πόλης.
Χρειάζεται υπομονή, ψυχραιμία και σεβασμός. Βρισκόμαστε στους πιο δύσκολους μήνες του χρόνου όσον αφορά στην κυκλοφορία στη Ρόδο και είναι πραγματικά κρίμα να διαβάζουμε καθημερινά για τροχαία περιστατικά.
Η Ρόδος είναι ένα μικρό νησί, οι αποστάσεις δεν είναι μεγάλες και δεν υπάρχει λόγος να οδηγούμε με υπερβολικές ταχύτητες ή απερίσκεπτα. Όλοι έχουμε ευθύνη για την ασφάλεια στους δρόμους. Η προσοχή μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Στέφανος Πορτσέλη: «Δεν έχουμε τις υποδομές για ασφαλή κυκλοφορία»

• Τα τελευταία χρόνια γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον υπερτουρισμό σε αρκετούς ελληνικούς προορισμούς. Πώς κρίνετε εσείς αυτό το φαινόμενο; Μήπως τα όσα συμβαίνουν σε νησιά μικρής κλίμακας (Μύκονος, Σαντορίνη κλπ) μας οδηγούν συνολικά σε μια εσφαλμένη συζήτηση;
Η συζήτηση για τον υπερτουρισμό διεξάγεται συχνά με όρους ισοπέδωσης. Είναι λάθος να παίρνουμε τα οριακά φαινόμενα που παρατηρούνται σε νησιά πολύ μικρής κλίμακας και να τα θεωρούμε ομοειδή με όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Το πρόβλημα στην πλειονότητα των ελληνικών προορισμών -συμπεριλαμβανομένης της Κω- δεν είναι ο υπερτουρισμός, αλλά η έλλειψη επαρκών υποδομών και σωστής διαχείρισης των ροών (destination management).
Όταν υπάρχουν σύγχρονες υποδομές σε δίκτυα ύδρευσης, ενέργεια, αποκομιδή απορριμμάτων, οδικό δίκτυο, συγκοινωνία, και λιμάνια, ένας ώριμος προορισμός μπορεί να υποδεχθεί με ασφάλεια τους επισκέπτες του χωρίς να επιβαρύνεται η καθημερινότητα των κατοίκων.
Αντί, λοιπόν, να δαιμονοποιούμε τη δραστηριότητα που τρέφει την ελληνική οικονομία, οφείλουμε να περάσουμε από το αφήγημα του “υπερτουρισμού” στην ουσία της βιώσιμης διαχείρισης: ενίσχυση των δημόσιων υποδομών, χωροταξικός σχεδιασμός, ψηφιακά εργαλεία ελέγχου των ροών και επένδυση στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού για τη διασπορά των επισκεπτών.
• Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις; Είναι το ενεργειακό κόστος, η έλλειψη προσωπικού ή η διεθνής αβεβαιότητα;
Δεν πρόκειται για μεμονωμένα προβλήματα, αλλά για μια συνδυαστική πίεση που δοκιμάζει καθημερινά τις αντοχές των επιχειρήσεών μας. Η διεθνής αβεβαιότητα, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η οικονομική στενότητα στην Ευρώπη επηρεάζουν άμεσα τη ζήτηση, οδηγώντας τους ταξιδιώτες σε επιφυλακτικότητα και κρατήσεις της τελευταίας στιγμής.
Από την άλλη πλευρά, το εκρηκτικό ενεργειακό κόστος και ο πληθωρισμός στις πρώτες ύλες πλήττουν τον πυρήνα της βιωσιμότητάς μας. Αυξάνουν κατακόρυφα τα λειτουργικά έξοδα και ροκανίζουν τα περιθώρια κέρδους, με αποτέλεσμα οι αυξημένοι τζίροι να μην μεταφράζονται σε κτηθείσα κερδοφορία.
Ωστόσο, η οξύτερη εσωτερική πρόκληση παραμένει η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Όταν λείπουν χιλιάδες εργαζόμενοι από τον κλάδο, απειλείται άμεσα η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, δηλαδή η ίδια η ουσία της ελληνικής φιλοξενίας.
Συνεπώς, η διεθνής αβεβαιότητα επηρεάζει τις ροές των τουριστών, αλλά το λειτουργικό κόστος και η έλλειψη προσωπικού απειλούν την ίδια τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητα των ξενοδοχείων μας.
• Η εύρεση εργαζομένων αποτελεί πλέον πανελλαδικό πρόβλημα στον τουρισμό. Ποιες πρωτοβουλίες χρειάζονται ώστε ο κλάδος να γίνει πιο ελκυστικός για τους νέους;
Η έλλειψη προσωπικού έχει πάψει να είναι ένα εποχικό φαινόμενο και εξελίσσεται σε δομική κρίση για ολόκληρη την ελληνική οικονομία. Για να παραμείνει ο τουρισμός ελκυστικός στους νέους ανθρώπους, οφείλουμε ως κλάδος να αναδείξουμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που προσφέρει η φιλοξενία.
Αυτό σημαίνει συνεχή βελτίωση των παρεχόμενων όρων απασχόλησης, με έμφαση στις ποιοτικές υποδομές στέγασης για το προσωπικό μας -ένα ζήτημα που στα νησιά αποτελεί κομβική προτεραιότητα. Παράλληλα, απαιτείται ριζική αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε οι νέοι να μην αντιμετωπίζουν τη φιλοξενία ως μια πρόσκαιρη λύση, αλλά ως μια σταδιοδρομία με προοπτικές, κύρος και εξέλιξη. Τέλος, η σταδιακή επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου θα προσφέρει μεγαλύτερη εργασιακή σταθερότητα, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας των εργαζομένων.
Οι άνθρωποί μας είναι το πρόσωπο της ελληνικής φιλοξενίας. Επενδύοντας σε αυτούς, επενδύουμε στην ίδια την ποιότητα και το μέλλον του τουρισμού μας.
• Ως αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου & πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Οινοτουρισμού, ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι οινοποιοί της χώρας μας;
Ο ελληνικός αμπελώνας κα Παμπρή, διανύει μια εξαιρετική πορεία, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με τρεις μεγάλες προκλήσεις. Η πρώτη και οξύτερη είναι η κλιματική κρίση, καθώς η παρατεταμένη ανομβρία και οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν άμεσα τις αποδόσεις και τις καλλιεργητικές μας πρακτικές. Η δεύτερη είναι το αυξημένο κόστος παραγωγής και υλικών συσκευασίας, που συμπιέζει την κερδοφορία μας. Η τρίτη αφορά στις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες διεθνώς και στον έντονο παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Η απάντησή μας απέναντι σε αυτές τις πιέσεις είναι η στροφή σε βιώσιμες καλλιέργειες, η ανάδειξη των αυτόχθονων ποικιλιών μας και, φυσικά, η ανάπτυξη του οινοτουρισμού. Ο οινοτουρισμός συνδέει το κρασί με τη φιλοξενία, προσφέρει μοναδικές εμπειρίες στον επισκέπτη και δίνει τεράστια προστιθέμενη αξία στο ελληνικό προϊόν. Και εμείς στα Δωδεκάνησα και γενικότερα στο Νότιο Αιγαίο, κρατάμε ψηλά το ενδιαφέρον των επισκεπτών μας για τα οινοποιεία και το κρασί.
• Αν μπορούσατε να ζητήσετε από την πολιτεία τρεις άμεσες παρεμβάσεις για την Κω, ποιες θα ήταν;
Αν έπρεπε να θέσω τρεις απόλυτες προτεραιότητες για την Κω, αυτές θα εστίαζαν στις υποδομές, στην υγεία και στον σχεδιασμό.
Πρώτον, την άμεση χρηματοδότηση για τον εκσυγχρονισμό των βασικών υποδομών του νησιού -με αιχμή τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενέργεια, την αποκομιδή απορριμμάτων και το οδικό δίκτυο- ώστε να αντέχουν την αυξημένη πίεση της τουριστικής περιόδου.
Δεύτερον, τη στελέχωση και ενίσχυση των δημόσιων δομών υγείας, που αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την ασφάλεια των μόνιμων κατοίκων όσο και για την αξιοπιστία μας ως προορισμού.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να πούμε ότι είμαστε ιδιαίτερα ευχαριστημένοι για την προσπάθεια που έγινε από την κυβέρνηση ώστε να αποκτήσει η Κως νέο σύγχρονο νοσοκομείο με την παράλληλη ανέγερση κατοικιών για τους γιατρούς.
Τρίτον, την επίσπευση ενός ειδικού χωροταξικού σχεδιασμού για τον τουρισμό μαζί με κίνητρα για την πράσινη μετάβαση των τουριστικών επιχειρήσεων, ώστε η ανάπτυξη της Κω να προχωρά με όρους βιωσιμότητας και σεβασμού στο περιβάλλον. Στη διαβούλευση όμως για αυτό το χωροταξικό θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι παράγοντες του τουρισμού να συμμετέχουν ενεργά από την αρχή.

• Έχετε διατελέσει επί σειρά ετών σε θέσεις ευθύνης και γνωρίζετε από κοντά τον τουρισμό, την επιχειρηματικότητα και την παραγωγή. Όταν κοιτάτε την Κω σήμερα, είστε περισσότερο αισιόδοξη ή ανήσυχη για το μέλλον του νησιού;
Όταν έχεις ζήσει τον τουρισμό και την παραγωγή στην πράξη για τόσα χρόνια, δεν δικαιούσαι ούτε να εθελοτυφλείς ούτε να μοιρολατρείς. Θα έλεγα ότι είμαι ρεαλιστικά αισιόδοξη, αλλά με δημιουργική ανησυχία. Ανησυχώ επειδή τα περιθώρια χρόνου στενεύουν. Αν δεν θωρακίσουμε άμεσα τις υποδομές μας, αν δεν προστατεύσουμε το φυσικό μας περιβάλλον και δεν επενδύσουμε στους ανθρώπους μας, κινδυνεύουμε να χάσουμε την ισορροπία μας.
Από την άλλη, είμαι βαθιά αισιόδοξη γιατί γνωρίζω τις τεράστιες δυνατότητες της Κω. Έχουμε ένα μοναδικό προϊόν που συνδυάζει υψηλού επιπέδου φιλοξενία, πλούσιο πολιτισμό, εξαιρετικό πρωτογενή τομέα και έναν επιχειρηματικό κόσμο που ξέρει να προσαρμόζεται και να παλεύει. Το μέλλον του νησιού βρίσκεται στα χέρια μας. Αν κινηθούμε με σχέδιο, συνέργειες και σεβασμό στον τόπο μας, η Κως όχι μόνο θα αντέξει, αλλά θα συνεχίσει να πρωταγωνιστεί.

Μαίρη Τριανταφυλλοπούλου: Η Κως χρειάζεται υποδομές και σχέδιο για να διατηρήσει τη δυναμική της

• Κα Γαβαλά, επανεκλεγήκατε πρόσφατα πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Κω. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η ανανέωση της εμπιστοσύνης των συναδέλφων σας;
Είναι μια ιδιαίτερα σημαντική προσωπική αλλά και συλλογική επιτυχία. Το γεγονός ότι οι συνάδελφοί μου με στήριξαν για ακόμη μία φορά σε αυτή τη θέση αποτελεί μεγάλη τιμή και ταυτόχρονα μια ευθύνη. Θεωρώ ότι δείχνει πως όλοι μαζί μπορούμε να πετύχουμε πράγματα προς όφελος της ιατρικής κοινότητας και της κοινωνίας μας.
Το ζητούμενο πλέον είναι να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε ώστε οι γιατροί που υπηρετούν στα νησιά μας να έχουν καλύτερες συνθήκες εργασίας και οι πολίτες να αισθάνονται ασφαλείς όσον αφορά την υγειονομική τους κάλυψη. Η υγεία αποτελεί βασικό παράγοντα για τη ζωή και την ανάπτυξη των νησιών μας.
• Οι Ιατρικοί Σύλλογοι των νησιωτικών περιοχών έχουν διαχρονικά θέσει συγκεκριμένα αιτήματα προς την Πολιτεία. Θα συνεχιστούν αυτές οι διεκδικήσεις;
Οπωσδήποτε. Τίποτα από όσα έχουμε θέσει όλα αυτά τα χρόνια δεν πρόκειται να μπει στην άκρη. Τα προβλήματα παραμένουν στο τραπέζι και θα συνεχίσουμε να πιέζουμε το Υπουργείο Υγείας και την κυβέρνηση για ουσιαστικές λύσεις.
Η φωνή των νησιωτικών Ιατρικών Συλλόγων γίνεται ολοένα πιο δυνατή. Η υγεία στα νησιά δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνο τους κατοίκους των νησιών. Είναι ζήτημα που αφορά ολόκληρη τη χώρα. Η διατήρηση ζωντανών και κατοικημένων νησιών, η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και η ανάπτυξη της περιφέρειας συνδέονται άμεσα με την ύπαρξη ενός ισχυρού δημόσιου συστήματος υγείας.
• Βλέπουμε συνέχεια κυβερνητικές παρουσίες σε νησιά με αφορμή ανακαινίσεις και εγκαίνια δομών υγείας. Πόσο σημαντικά είναι αυτά τα έργα;
Οι ανακαινίσεις των κτηρίων είναι ασφαλώς θετικές και χρειάζονται. Όμως τα κτήρια από μόνα τους δεν μπορούν να καλύψουν τις υγειονομικές ανάγκες των πολιτών. Αυτό που χρειάζονται τα νησιά είναι ανθρώπινο δυναμικό, γιατροί και υγειονομικοί που θα στελεχώσουν τις δομές.
Θα προτιμούσαμε να βλέπουμε λιγότερα εγκαίνια και περισσότερες προσλήψεις συναδέλφων στα νησιά. Αυτό είναι που τελικά κάνει τους κατοίκους να αισθάνονται ασφαλείς. Η πραγματική ενίσχυση της υγείας δεν κρίνεται μόνο από τις υποδομές αλλά κυρίως από τους ανθρώπους που τις λειτουργούν.
• Περνώντας στο πολιτικό σκέλος, βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου όλα τα κόμματα κινούνται σε προεκλογικούς ρυθμούς, παρότι δεν έχουν προκηρυχθεί εκλογές. Πώς το σχολιάζετε;
Είναι φυσιολογικό να υπάρχει αυτή η κινητικότητα, ιδιαίτερα από τη στιγμή που ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει αναφερθεί σε εκλογικό ορίζοντα. Σε μια τέτοια συγκυρία είναι λογικό όλα τα κόμματα να προετοιμάζονται.
Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται ήδη σε μια διαδικασία έντονης πολιτικής δράσης. Έχουμε αυξήσει τους ρυθμούς μας, έχουμε μια πιο στοχευμένη αντιπολιτευτική παρουσία και προσπαθούμε καθημερινά να επικοινωνούμε στους πολίτες το πρόγραμμά μας και τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να κυβερνήσουμε τη χώρα.
Πιστεύουμε ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει μια αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης, με στόχο να προσφέρει ασφάλεια και προοπτική στους πολίτες.
• Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ διατηρεί τις δυνάμεις του στα Δωδεκάνησα. Βλέπετε περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσης;
Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι υπάρχει μια διαφορετική συζήτηση πλέον μέσα στην κοινωνία. Σε κάθε γειτονιά, σε κάθε χωριό, σε κάθε συνάντηση με πολίτες, βλέπουμε ότι υπάρχει ενδιαφέρον για το τι μπορεί να προσφέρει το ΠΑΣΟΚ.
Αυτό συμβαίνει στην Κω, στην Κάλυμνο, στη Ρόδο και σε όλα τα νησιά μας. Ο κόσμος δεν είναι πλέον αδιάφορος απέναντι στην πολιτική πρόταση του ΠΑΣΟΚ. Αυτό μας δημιουργεί αισιοδοξία για καλύτερα αποτελέσματα στα Δωδεκάνησα.
Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια τάση, αλλά η κάλπη είναι αυτή που τελικά αποφασίζει. Πιστεύω ότι πολλές φορές η πραγματική εικόνα της κοινωνίας διαμορφώνεται διαφορετικά από τις μετρήσεις.
• Θα είστε εκ νέου υποψήφια στις επόμενες εθνικές εκλογές;
Είναι ακόμη νωρίς για μια τέτοια συζήτηση. Αυτή τη στιγμή προτεραιότητά μου είναι ο ρόλος που έχω αναλάβει στον Ιατρικό Σύλλογο Κω και η προσπάθεια για την καλύτερη υγειονομική κάλυψη των νησιών μας.
Από εκεί και πέρα, όταν έρθει η ώρα, θα υπάρξει η σχετική συζήτηση. Το σημαντικό όμως δεν είναι μόνο ποιοι θα είναι υποψήφιοι, αλλά ποιοι άνθρωποι επιλέγουν να ασχοληθούν με την πολιτική με πραγματική διάθεση προσφοράς.
Η πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επάγγελμα, αλλά ως υπηρεσία προς την κοινωνία. Οι πολίτες έχουν ανάγκη από ανθρώπους που γνωρίζουν τα προβλήματα των τόπων τους και θέλουν να εργαστούν για τη λύση τους.
• Με δεδομένο ότι η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί συνήθως σημείο αναφοράς για τις πολιτικές εξαγγελίες, τι θα πρέπει να περιμένουμε από την επόμενη περίοδο;
Οι πολίτες πρέπει να ακούσουν προσεκτικά όλες τις προτάσεις και τις εξαγγελίες που θα παρουσιαστούν. Χρειάζεται κρίση και αξιολόγηση, όχι απλώς προσδοκία ή ελπίδα.
Οι κοινωνίες χρειάζονται πραγματικές λύσεις και όχι υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. Το ζητούμενο είναι ποιος μπορεί να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη χώρα και για τις τοπικές κοινωνίες.
Για εμάς στο ΠΑΣΟΚ, η πολιτική πρέπει να έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, τις ανάγκες του και την καθημερινότητά του.

Κατερίνα Γαβαλά: «Η υγεία στα νησιά δεν μπορεί να περιμένει – Το ΠΑΣΟΚ επιστρέφει στο προσκήνιο με πρόταση διακυβέρνησης»

• Κύριε Ραπτάκη, βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη προεκλογική περίοδο για τις ΗΠΑ. Πώς διαμορφώνεται το τοπίο ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου και ποιες είναι οι προβλέψεις σας για τους συσχετισμούς δυνάμεων;
Το πολιτικό σκηνικό είναι εξαιρετικά δυναμικό. Όπως γνωρίζετε, κάθε τέσσερα χρόνια έχουμε τις προεδρικές εκλογές, αλλά η ενδιάμεση μάχη για το νομοθετικό σώμα είναι εξίσου κρίσιμη. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, στην Εθνική Βουλή στην Ουάσιγκτον, και οι 435 βουλευτές από όλες τις πολιτείες διεκδικούν την επανεκλογή τους κάθε δύο χρόνια. Την ίδια στιγμή, στη Γερουσία, η οποία αποτελείται από 100 μέλη –δύο από κάθε πολιτεία– το ένα τρίτο των εδρών ανανεώνεται, καθώς η θητεία των Γερουσιαστών είναι εξαετής.
Όσον αφορά στην Προεδρία, δεν έχουμε εκλογές φέτος. Αυτή η μάχη θα δοθεί το 2028, όπου, όπως είναι ήδη γνωστό, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα θέσει ξανά υποψηφιότητα. Επομένως, το ενδιαφέρον τώρα επικεντρώνεται στο Κογκρέσο. Προσωπικά εκτιμώ ότι οι Δημοκρατικοί έχουν πολύ καλές πιθανότητες να κερδίσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ωστόσο, η Γερουσία θα είναι μια πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρούν ένα σημαντικό προβάδισμα. Στην προηγούμενη σύνθεση η αναλογία ήταν 53-47 υπέρ τους, και είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατραπεί αυτή η ισορροπία και να αλλάξει χέρια μια έδρα από το ένα κόμμα στο άλλο.
• Ποιες εξωτερικές προκλήσεις πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν την ψήφο των Αμερικανών πολιτών;
Η εξωτερική πολιτική παίζει πάντα ρόλο, ειδικά όταν επηρεάζει την ασφάλεια και την οικονομία. Αν δεν αλλάξουν δραματικά τα πράγματα μέχρι τον Νοέμβριο, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, το ανοιχτό μέτωπο με το Ιράν, θα αποτελέσουν βαρίδι για την κυβέρνηση. Αυτές οι εστίες έντασης δημιουργούν σοβαρά προβλήματα και οι ψηφοφόροι ζητούν σταθερότητα και αποφασιστικότητα.
• Αναφερθήκατε στους Δημοκρατικούς. Παρατηρούμε, ωστόσο, μια έντονη εσωτερική συζήτηση στο κόμμα. Υπάρχει όντως μια ιδεολογική μετατόπιση;
Δεν θα ήταν υπερβολή να πω ότι μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα διεξάγεται ένας άτυπος «εμφύλιος πόλεμος». Τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά. Το κόμμα έχει μετατοπιστεί πολύ προς τα αριστερά –κατά τη γνώμη μου, υπερβολικά αριστερά– και αυτό δεν κάνει καλό στην ευρύτερη απήχησή του.
Αυτή η αριστερή πτέρυγα καταφέρνει συχνά να επικρατεί έναντι των μετριοπαθών Δημοκρατικών, οι οποίοι βρίσκονται στο πολιτικό κέντρο. Όμως, αυτή η στρατηγική θα δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα απέναντι στους Ρεπουμπλικάνους στις γενικές εκλογές. Σε παραδοσιακά προπύργια των Δημοκρατικών, όπως η Νέα Υόρκη ή το Σικάγο, δεν νομίζω ότι θα υπάρξει απώλεια εδρών, καθώς η βάση εκεί είναι πολύ ισχυρή. Ωστόσο, στις αμφίρροπες περιφέρειες, στις λεγόμενες “swing states”, εκεί δηλαδή όπου παίζεται το μεγάλο παιχνίδι, αυτή η αριστερή στροφή μπορεί να κοστίσει ακριβά.
• Σε αυτό το ρευστό σκηνικό, πώς τα πηγαίνουν οι Ελληνοαμερικανοί υποψήφιοι; Υπάρχει κάποια μάχη που ξεχωρίζει;
Για εμάς, για την Παγκόσμια Διακοινοβουλευτική Ένωση Ελληνισμού (ΠΑΔΕΕ), αυτή η αναμέτρηση είναι ιστορική. Η προσοχή μας είναι στραμμένη στον Κρις Πάππας, ο οποίος κάνει το μεγάλο βήμα: μεταπηδά από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και διεκδικεί τη θέση του Ομοσπονδιακού Γερουσιαστή.
Αυτή η μάχη είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα θρίλερ, με τα ποσοστά να βρίσκονται στο 43%-42% και ένα 5% των ψηφοφόρων να δηλώνει ακόμα αναποφάσιστο. Αν ο Κρις τα καταφέρει, θα έχουμε τον πρώτο Ελληνοαμερικανό Ομοσπονδιακό Γερουσιαστή μετά την εποχή του εμβληματικού Πολ Σαρμπάνη. Καταλαβαίνετε πόσο τεράστιας σημασίας είναι αυτό για την ΠΑΔΕΕ και για την προώθηση των ελληνικών θεμάτων στο υψηλότερο επίπεδο της αμερικανικής νομοθετικής εξουσίας.

• Ποια είναι η εικόνα για τους υπόλοιπους ομογενείς που δίνουν τη μάχη της κάλπης;
Είμαι πολύ αισιόδοξος. Έχουμε μια εξαιρετική ομάδα εν ενεργεία βουλευτών και νέων υποψηφίων που κατεβαίνουν για το Κογκρέσο και πιστεύω ότι θα νικήσουν ξανά. Μιλάω για τη Νικόλ Μαλλιωτάκη, τον Γκας Μπιλιράκη –ο οποίος πρόσφατα επισκέφθηκε την Ελλάδα–, την Ντίνα Τάιτους, τον Μάικ Χαριντόπουλο, τον Πετρόνη και την Γκόλντλαντερ.
Παράλληλα, έχουμε ισχυρή εκπροσώπηση σε επίπεδο Πολιτειών. Έχουμε τρεις Ελληνοαμερικανούς που υπηρετούν ως Κυβερνήτες ή Αντικυβερνήτες σε κορυφαίες πολιτείες, όπως η Καλιφόρνια (με την Ελένη Κουναλάκη), η Νεβάδα και το Κονέκτικατ. Επίσης, έχουμε Υπουργούς Εσωτερικών (Secretaries of State) των πολιτειών, όπως ο Αλέξης Γιαννούλιας στο Ιλινόις, καθώς και τη Ντιάνα ΝτιΖόγκλιο στη Μασαχουσέτη.
Μέχρι σήμερα, το 2026, έχουμε καταφέρει να έχουμε τον μεγαλύτερο αριθμό εκλεγμένων Ελληνοαμερικανών στην ιστορία των ΗΠΑ. Μιλάμε για περίπου 50 εκλεγμένα μέλη σε όλα τα επίπεδα –από το Εθνικό Κογκρέσο μέχρι τα πολιτειακά κοινοβούλια, όπου διαθέτουμε 43 εκλεγμένους εκπροσώπους. Παρόλο που πέντε ή έξι έμπειρα στελέχη μας αποφάσισαν να μην θέσουν ξανά υποψηφιότητα –όπως η Σάντι Πάππας από τη Μινεσότα, ο Στίβεν Πάππας από το Ουαϊόμινγκ και ο Μιχάλης Γιάνναρης από τη Νέα Υόρκη– είμαι βέβαιος ότι θα έχουμε νέο αίμα που θα μπει στη μάχη για να κρατήσουμε τον συνολικό αριθμό μας σταθερά πάνω από τους 50.
• Αυτή η ισχυρή παρουσία μεταφράζεται σε ουσιαστική στήριξη για την Ελλάδα και την Κύπρο; Φοβάστε τυχόν αλλαγές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ μετά τις εκλογές;
Όχι, δεν πιστεύω ότι θα αλλάξει η αμερικανική στάση στα εθνικά μας θέματα. Και αυτό γιατί η δύναμή μας είναι μοιρασμένη: οι μισοί Ελληνοαμερικανοί πολιτικοί ανήκουν στο Δημοκρατικό Κόμμα και οι άλλοι μισοί στους Ρεπουμπλικάνους. Τα εθνικά θέματα της Ελλάδας και της Κύπρου αντιμετωπίζονται με απόλυτα διακομματικό τρόπο στην Ουάσιγκτον, και αυτή είναι η μεγαλύτερη επιτυχία μας.
Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα από τη δική μου πολιτεία, το Ρόουντ Άιλαντ, όπου υπηρετώ ως εκλεγμένος Πολιτειακός Γερουσιαστής. Και οι τέσσερις εκπρόσωποί μας στην Ουάσιγκτον είναι Δημοκρατικοί: οι δύο Ομοσπονδιακοί Γερουσιαστές μας, ο Τζακ Ριντ και ο Σέλντον Γουάιτχαους, καθώς και ο Γκέιμπ Αμό, ο οποίος είναι πραγματικά ο «νούμερο ένα» υποστηρικτής της Ελλάδας. Όταν προέκυψε το θέμα της αποστολής επιστολής στο Κογκρέσο για το μπλοκάρισμα της πώλησης ή της αναβάθμισης των F-35 στην Τουρκία, κινητοποιηθήκαμε αμέσως. Τους στείλαμε επίσημη επιστολή από το δικό μας γραφείο ζητώντας τη στήριξή τους. Και οι δύο υπέγραψαν αμέσως και τα δύο έγγραφα που κυκλοφόρησαν στο Κογκρέσο για να μπλοκάρουμε τα F-35.

• Αυτή η πίεση για τα εξοπλιστικά της Τουρκίας δεν είναι νέα. Έχει όμως πρακτικό αποτέλεσμα;
Φυσικά και έχει! Θυμάστε τη μεγάλη μάχη που δώσαμε πριν από μερικά χρόνια για τα F-16; Ή τις αλλεπάλληλες παρεμβάσεις μας για την προστασία του Καστελλόριζου; Αυτή είναι η καθημερινή μας δουλειά. Μπορεί να είμαστε λίγοι –μόνο 50 εκλεγμένοι ομογενείς σε σύνολο χιλιάδων πολιτικών σε 50 πολιτείες, και μόλις 7 στην Εθνική Βουλή στην Ουάσιγκτον– αλλά κάνουμε ένα εξαιρετικά συντονισμένο λόμπι.
Το μυστικό μας είναι η ενότητα και η άμεση πρόσβαση. Έχουμε εκλεγμένους Ελληνοαμερικανούς σε 22 πολιτείες. Κάθε πολιτεία στέλνει δύο Γερουσιαστές στην Ουάσιγκτον. Αυτό σημαίνει ότι μέσω των ομογενών πολιτικών έχουμε άμεση, προσωπική πρόσβαση –είτε με ένα τηλέφωνο είτε με μια επιστολή– σε 44 από τους 100 Γερουσιαστές των ΗΠΑ! Οι ίδιοι άνθρωποι που ψηφίζουν εμένα στο Ρόουντ Άιλαντ, ψηφίζουν και τον εθνικό Γερουσιαστή ή Βουλευτή που στέλνουμε στην Ουάσιγκτον. Αυτό μας δίνει τεράστια διαπραγματευτική ισχύ.
• Φέτος η ΠΑΔΕΕ γιορτάζει μια σημαντική επέτειο, τα 30 χρόνια από την ίδρυσή της.
Η οργάνωσή μας γεννήθηκε το 1996, μέσα από τις στάχτες της μεγάλης κρίσης των Ιμίων. Ήταν μια πρωτοβουλία ορισμένων πρωτοπόρων ομογενών, όπως ο Δημήτρης Γιάνναρος από το Κονέκτικατ (με καταγωγή από τη Σάμο), μερικών συναδέλφων από την Αυστραλία και δύο Καναδών.
Η ιδέα ήταν απλή αλλά πανίσχυρη: Πώς μπορεί το παγκόσμιο πολιτικό δίκτυο της ομογένειας –Ελληνοαμερικανοί, Αυστραλοί, Καναδοί– να συντονιστεί για να υποστηρίξει αποτελεσματικά τα εθνικά θέματα της Ελλάδας και της Κύπρου; Εγώ εντάχθηκα στην ΠΑΔΕΕ το 2002, όταν το ζήτημα αυτό ήταν στην κορυφή της ατζέντας. Σήμερα, νιώθω περήφανος που ηγούμαι αυτής της προσπάθειας ως Πρόεδρος, μια θητεία που ολοκληρώνεται σύντομα, καθώς έχουμε εκλογές για τη νέα ηγεσία της Ένωσης.

• Πώς θα γιορτάσετε αυτή την επέτειο; Μαθαίνουμε ότι ετοιμάζετε ένα πολύ σημαντικό συνέδριο στην Ρόδο.
Πράγματι, διοργανώνουμε ένα εξαιρετικά φιλόδοξο επετειακό συνέδριο. Θα ξεκινήσουμε από την Αθήνα, όπου θα βρεθούμε για μία ημέρα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο για να απευθύνουμε χαιρετισμούς και να βραβεύσουμε τους παλιούς προέδρους της ΠΑΔΕΕ.
Στη συνέχεια, μεταφερόμαστε στη Ρόδο, όπου από την Πέμπτη 23 Ιουλίου έως και την Παρασκευή 24 Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί το μεγάλο μας Forum στο ξενοδοχείο Rodos Palace.
Θέλουμε να καταστήσουμε σαφές προς κάθε κατεύθυνση, και ιδιαίτερα προς την τουρκική κυβέρνηση και τον κ. Ερντογάν, ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου είναι αδιαπραγμάτευτα. Η Άγκυρα δεν μπορεί να υποστηρίζει αυθαίρετα ότι τα σύνορά της φτάνουν απευθείας στη Λιβύη, αγνοώντας προκλητικά τη γεωγραφική πραγματικότητα και το Διεθνές Δίκαιο.
Δεν μπορείς να εξαφανίζεις από τον χάρτη τη Ρόδο, το Καστελλόριζο, την Κρήτη, την Κύπρο και όλα τα ελληνικά νησιά, ούτε να αμφισβητείς το δικαίωμα επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια.
Η παρουσία εκλεγμένων ομογενών από όλο τον κόσμο στη Ρόδο δίνει τεράστια αξία και βαρύτητα στο μήνυμα που εκπέμπουμε.
Η μάχη για την πατρίδα είναι διαρκής και η ομογένεια θα είναι πάντα εκεί, στην πρώτη γραμμή, ως η πιο αξιόπιστη και ισχυρή φωνή της Ελλάδας στο εξωτερικό. Ανυπομονώ να βρεθούμε από κοντά στη Ρόδο για να συνεχίσουμε αυτή την προσπάθεια.

Λεωνίδας Ραπτάκης: «Η ομογένεια είναι η ασπίδα της Ελλάδας στο Κογκρέσο»

Η συζήτηση για το μέλλον της Ρόδου δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας. Απαιτεί όραμα, συνεργασίες και ανθρώπους που μπορούν να συνδέσουν τη γνώση με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Με αυτή τη φιλοσοφία συμμετέχει στην «Ανοιχτή Ατζέντα», η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μαρία Κλαδάκη, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό του Τομέα Πολιτισμού και Ταυτότητας Πόλης.
Με σημαντική ακαδημαϊκή διαδρομή στις Επιστήμες της Αγωγής και πολυετή ενασχόληση με τη σχέση εκπαίδευσης, πολιτισμού και θεάτρου, η κα Κλαδάκη καταθέτει μια διαφορετική προσέγγιση για την ανάπτυξη του νησιού. Γεννημένη και μεγαλωμένη στη Ρόδο, προσεγγίζει τον πολιτισμό ως στοιχείο που διαμορφώνει την ποιότητα της εκπαίδευσης, ενισχύει την κοινωνική συνοχή και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον τόπο τους.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί στη «δ» εκφράζει την πεποίθηση ότι η γνώση αποκτά αξία όταν επιστρέφει στην κοινωνία και ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν τόπο δεν είναι μόνο να διαφυλάξει την κληρονομιά του, αλλά να τη μετατρέψει σε ζωντανή εμπειρία για τις επόμενες γενιές.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Ποιες είναι οι πρώτες εμπειρίες στην «Ανοιχτή Ατζέντα» κα Κλαδάκη; Γιατί μιλάμε για ένα εγχείρημα που πρώτη φορά καταγράφεται στην περιοχή μας. Δηλαδή ένα think tank ανθρώπων που επιθυμεί να συμβάλει με προτάσεις στην λειτουργία του τόπου. Πώς θα μπορούσατε να περιγράψετε το κίνητρο αλλά και την συμμετοχή;
Η επιστημονική μου πορεία κα Παμπρή, ήταν πάντοτε συνδεδεμένη με την εκπαίδευση, την έρευνα και τη συνεργασία. Ωστόσο, αυτή η πορεία με δίδαξε κάτι πολύ ουσιαστικό, ότι η γνώση έχει πραγματική αξία μόνο όταν επιστρέφει στην κοινωνία. Όταν δηλαδή δεν μένει μέσα σε ένα αμφιθέατρο ή σε ένα επιστημονικό άρθρο, αλλά γίνεται εργαλείο που βελτιώνει την καθημερινότητα των ανθρώπων.
Αυτός είναι και ο λόγος που συμμετέχω στην Ανοιχτή Ατζέντα. Γιατί είναι ένας χώρος όπου άνθρωποι από διαφορετικούς επαγγελματικούς και επιστημονικούς χώρους συζητούν, συνθέτουν ιδέες και αναζητούν λύσεις.
Η Ρόδος διαθέτει ανθρώπους με γνώση, εμπειρία και διάθεση να προσφέρουν. Αν η Ανοιχτή Ατζέντα μπορέσει να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση, τότε θα έχει ήδη πετύχει έναν πολύ σημαντικό στόχο.
• Στην Ανοιχτή Ατζέντα αναλάβατε ρόλο συντονιστή στον Τομέα Πολιτισμού & Ταυτότητας Πόλης. Αντιλαμβάνομαι ότι οι προτεραιότητες υπερβαίνουν την απλή διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς;
Ο πολιτισμός δεν είναι μόνο αυτό που κληρονομήσαμε. Είναι, κυρίως, αυτό που επιλέγουμε να κρατήσουμε ζωντανό και να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Γι’ αυτό χρειάζεται να τον προσεγγίσουμε διαφορετικά. Όχι μόνο ως τη διαχείριση των μνημείων μας ή τη διοργάνωση εκδηλώσεων, αλλά ως τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία γνωρίζει τον εαυτό της, αφηγείται την ιστορία της και διαμορφώνει το μέλλον της
Η σχέση αυτή αρχίζει να χτίζεται από πολύ νωρίς. Όταν ένα παιδί ακούει τις ιστορίες των μεγαλύτερων, όταν συμμετέχει σε μια θεατρική παράσταση, όταν επισκέπτεται ένα μουσείο, όταν ζει τη χαρά ενός τοπικού πανηγυριού ή γνωρίζει έναν τεχνίτη του τόπου του. Μέσα από αυτές τις εμπειρίες δεν αποκτά μόνο γνώσεις· διαμορφώνει την ταυτότητά του και την αίσθηση ότι ανήκει σε μια κοινότητα με παρελθόν, παρόν και μέλλον.
Η Ρόδος διαθέτει ένα μοναδικό κεφάλαιο. Η Μεσαιωνική Πόλη, οι παραδόσεις, η γαστρονομία, το φυσικό τοπίο, οι ντόπιοι δημιουργοί και οι πολιτιστικοί σύλλογοι δεν είναι ξεχωριστές ψηφίδες. Συνθέτουν μια ενιαία αφήγηση που αξίζει να οργανωθεί και να αναδειχθεί.
Αυτό προϋποθέτει μια διαφορετική προσέγγιση. Να διαχειριστούμε την πολιτιστική δημιουργία όχι ως έναν απομονωμένο τομέα, αλλά ως δύναμη που διαπερνά την εκπαίδευση, ενισχύει την κοινωνική συνοχή και καλλιεργεί τη δημιουργικότητα. Παράλληλα στηρίζει την τοπική παραγωγή, εμπλουτίζει την εμπειρία του επισκέπτη και συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη του νησιού.
Σε αυτά τα πλαίσια, θα ήθελα να δω τη Ρόδο να αποκτά μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα συνδέει τη Μεσαιωνική Πόλη με τα χωριά, την ιστορία με τη σύγχρονη δημιουργία. Να δημιουργεί γέφυρες ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο και την τοπική κοινωνία, τους καλλιτέχνες με τα σχολεία, τους κατοίκους με τους επισκέπτες. Όχι ως αποσπασματικές πρωτοβουλίες, αλλά ως μέρη ενός κοινού σχεδίου που θα αναδεικνύει τη μοναδική ταυτότητα του νησιού. Γιατί, τελικά, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο η εικόνα που προβάλλουμε. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ζούμε καθημερινά στον τόπο μας. Στόχος θα πρέπει να είναι να κάνουμε τη Ρόδο πιο δημιουργική, πιο συμμετοχική και πιο ανθρώπινη για τους ίδιους τους κατοίκους.

• Ως αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου εκτιμώ ότι και η εκπαίδευση σε σχέση και με τους νέους ανθρώπους είναι ένα στοιχείο που θα υπάρχει στις προσεγγίσεις σας;
Κα Παμπρή συχνά λέμε ότι οι νέοι είναι το μέλλον. Είναι μια φράση σωστή, αλλά και κάπως άδικη. Οι νέοι δεν είναι μόνο το μέλλον· είναι και το παρόν ενός τόπου. Και ο τρόπος με τον οποίο τους αντιμετωπίζουμε σήμερα καθορίζει το μέλλον που θα έχουμε αύριο. Οι νέοι άνθρωποι έχουν ιδέες, διάθεση και ευαισθησία. Εκείνο που συχνά τους λείπει είναι οι ευκαιρίες να συμμετάσχουν ουσιαστικά. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η σχέση της εκπαίδευσης με την τοπική κοινωνία πρέπει να γίνει πολύ πιο ζωντανή.
Ένα πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο ένας χώρος παραγωγής γνώσης. Μπορεί να είναι ένας σταθερός συνομιλητής της πόλης, των σχολείων, των πολιτιστικών φορέων και της αυτοδιοίκησης.
Αντίστοιχα, η πόλη μπορεί να γίνει ένα ανοιχτό εργαστήριο μάθησης. Η εκπαίδευση, άλλωστε, δεν περιορίζεται στη σχολική αίθουσα. Κάθε πόλη εκπαιδεύει τους ανθρώπους της, ακόμη και όταν δεν το αντιλαμβάνεται.
Τους εκπαιδεύει μέσα από τους δημόσιους χώρους της, μέσα από τις πολιτιστικές της επιλογές, μέσα από τον τρόπο που φροντίζει τη μνήμη της και από τις ευκαιρίες που δίνει στους νέους να δημιουργήσουν.
Ωστόσο, εκείνο που θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι ότι κανένα παιδί δεν αγαπά τον τόπο του επειδή του το ζητήσαμε. Τον αγαπά όταν τον βιώσει. Εκεί γεννιέται η σχέση με τον πολιτισμό. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πολιτιστική επένδυση δεν είναι μόνο τα μνημεία. Είναι η νέα γενιά. Αν θέλουμε σε είκοσι χρόνια η Ρόδος να παραμένει ένας τόπος με ισχυρή ταυτότητα, πρέπει σήμερα να δώσουμε στα παιδιά και στους νέους την ευκαιρία να αισθανθούν ότι αυτή η ταυτότητα τους ανήκει. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Όχι ως ένας θεσμός που λειτουργεί παράλληλα με την κοινωνία, αλλά ως ένας ενεργός συνομιλητής της.
Μαζί με τα σχολεία, τους πολιτιστικούς φορείς, τους συλλόγους, τους καλλιτέχνες και την τοπική αυτοδιοίκηση μπορούμε να δημιουργήσουμε ευκαιρίες συμμετοχής, δημιουργίας και μάθησης που θα συνδέουν τη γνώση με την πραγματική ζωή. Γιατί, τελικά, η παιδεία δεν είναι μόνο η μετάδοση γνώσεων. Είναι η καλλιέργεια ανθρώπων που αισθάνονται υπεύθυνοι για τον τόπο τους. Και αυτό, πιστεύω, είναι το πιο αισιόδοξο στοίχημα για τη Ρόδο του αύριο.
• Η Μεσαιωνική Πόλη που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, αλλά και τα χωριά είναι κεφάλαιο που θα μελετήσετε στην Ανοιχτή Ατζέντα;
Η Ρόδος διαθέτει ένα προνόμιο που ελάχιστοι τόποι έχουν. Μπορεί κανείς να διαβάσει την ιστορία της περπατώντας. Από την αρχαιότητα έως τη Μεσαιωνική Πόλη, από την ιταλική αρχιτεκτονική μέχρι τα χωριά και τις ζωντανές παραδόσεις τους, το νησί είναι ένα ανοιχτό βιβλίο ιστορίας και πολιτισμού.
Ωστόσο πόσα παιδιά του νησιού έχουν περπατήσει στη Μεσαιωνική Πόλη όχι ως επισκέπτες μιας σχολικής εκδρομής, αλλά με την αίσθηση ότι αυτός ο χώρος αποτελεί κομμάτι της δικής τους ιστορίας; Πόσα γνωρίζουν τις αφηγήσεις των χωριών τους, τις τοπικές παραδόσεις, τα τραγούδια και τις τέχνες; Εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ουσία της πολιτιστικής πολιτικής. Δεν αρκεί μόνο να προστατεύουμε τα μνημεία. Χρειάζεται να καλλιεργούμε τη σχέση των ανθρώπων με αυτά. Με άλλα λόγια αξία έχει όταν μια οικογένεια επισκέπτεται ένα μουσείο όχι επειδή «πρέπει», αλλά επειδή αισθάνεται ότι εκεί βρίσκεται ένα κομμάτι της ιστορίας της. Αυτό είναι πολιτισμός.
Το ίδιο ισχύει και για τα χωριά μας. Κάθε χωριό της Ρόδου είναι ένας ζωντανός φορέας πολιτισμού και μια μικρή κιβωτός μνήμης. Αυτή η άυλη πολιτιστική κληρονομιά είναι εξίσου σημαντική με τα μνημεία μας. Και ίσως σήμερα να είναι ακόμη πιο ευάλωτη. Γιατί είναι ένα κομμάτι της συλλογικής μας ταυτότητας που αν χαθεί δεν μπορεί να αναπληρωθεί. Άρα δεν κινδυνεύουν μόνο τα κτήρια ή τα μνημεία. Κινδυνεύουν να χαθούν οι ιστορίες, οι μνήμες, τα τραγούδια, οι τοπικές διάλεκτοι, οι παραδοσιακές τέχνες και οι γνώσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να στοχεύσουμε σε μια νέα πολιτιστική φιλοσοφία.

• Ποια είναι η άποψη σας για την εικόνα της Ρόδου, δεν είναι καθόλου λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται απλά μια διαχείριση, χωρίς να διαμορφώνουμε μακροπρόθεσμη στρατηγική;
Κάθε περίοδος μπορεί να μας φέρνει αντιμέτωπους με δύσκολες και σύνθετες προκλήσεις και, φυσικά, η σωστή διαχείρισή είναι απαραίτητη. Ωστόσο, εκείνο που θεωρώ ότι χρειαζόμαστε σήμερα είναι μια κοινή αφήγηση για το μέλλον του τόπου και μια στόχευση για το πού θέλουμε να βρίσκεται το νησί μας σε δέκα ή είκοσι χρόνια.
Η Ρόδος είναι ένα νησί με τεράστιες δυνατότητες. Διαθέτει ιστορία, πολιτισμό, φυσικό πλούτο, ένα ισχυρό όνομα στον παγκόσμιο τουρισμό και ανθρώπους δημιουργικούς και δραστήριους. Το ζητούμενο είναι πώς θα συνδέσουμε τις δυνατότητες και τα πλεονεκτήματα σε ένα κοινό σχέδιο με διάρκεια.
Αυτό σημαίνει να δούμε τη σχέση του τουρισμού με την εκπαίδευση, του πολιτισμού με την καινοτομία, της τοπικής παραγωγής με την εξωστρέφεια, της προστασίας του περιβάλλοντος με την ανάπτυξη. Να μην τα αντιμετωπίζουμε αποσπασματικά, αλλά να αρχίσουμε να τα βλέπουμε ως ένα ενιαίο οικοσύστημα, όπου όλα αλληλοεπιδρούν. Αυτή η κουλτούρα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού είναι, κατά τη γνώμη μου, το μεγάλο ζητούμενο. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα διαχειριστούμε τη Ρόδο του σήμερα. Το ερώτημα είναι ποια Ρόδο θέλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά που θα ζήσουν εδώ αύριο. Και αυτή είναι μια συζήτηση που αφορά όλους μας.
• Τι έχουμε ως «όπλο» στο νησί μας και τι θεωρείτε ότι λείπει από τον τόπο;
Η Ρόδος έχει ιστορία, πολιτισμό, φυσική ομορφιά και διεθνή αναγνώριση. Έχει όμως και κάτι ακόμη πιο πολύτιμο. Τους ανθρώπους της.
Οι ντόπιοι, είναι άνθρωποι που δημιουργούν, που επιχειρούν, που προσφέρουν εθελοντικά, που κρατούν ζωντανές τις παραδόσεις, που παράγουν γνώση, που διδάσκουν, που καλλιεργούν τη γη, που επιμένουν να ονειρεύονται και να επενδύουν στον τόπο τους. Αυτή είναι η πραγματική δύναμη της Ρόδου. Και εδώ πιστεύω ότι βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση. Όχι στην έλλειψη δυνατοτήτων, αλλά στην ανάγκη να συνδεθούν οι δυνάμεις που ήδη υπάρχουν.
Ο στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε γέφυρες ανάμεσα στην εκπαίδευση και την κοινωνία, ανάμεσα στον πολιτισμό και την επιχειρηματικότητα, ανάμεσα στους νέους ανθρώπους και την εμπειρία των προηγούμενων γενεών. Να μάθουμε να συνεργαζόμαστε περισσότερο και να σχεδιάζουμε με ορίζοντα που ξεπερνά το σήμερα.
Εκείνο που θα πρέπει να επιδιώξουμε είναι να γίνει η Ρόδος το παράδειγμα ενός νησιού που δεν αρκείται στη διαχείριση της επιτυχίας του, αλλά επενδύει συστηματικά στη γνώση, στη δημιουργικότητα, στην ποιότητα της καθημερινής ζωής και στη συμμετοχή των πολιτών. Ενός τόπου που δεν είναι γνωστός μόνο για όσα προσφέρει στους επισκέπτες του, αλλά και για τις ευκαιρίες που δημιουργεί για τους ανθρώπους που ζουν εδώ. Στο τέλος της ημέρας, αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό κριτήριο για κάθε κοινωνία: όχι μόνο τι κληρονόμησε, αλλά τι θα επιλέξει να αφήσει πίσω της.

Μαρία Κλαδάκη: Η Ρόδος χρειάζεται ένα κοινό όραμα, όχι μόνο διαχείριση

• Πολλοί πιστεύουν ότι η δωρεάν στέγαση αφορά αποκλειστικά το πρώτο έτος σπουδών. Ισχύει αυτό;
Όχι, και χαίρομαι ιδιαίτερα που μου κάνετε αυτή την ερώτηση, γιατί είναι ένας από τους μεγαλύτερους μύθους γύρω από το πρόγραμμα. Η στήριξή μας δεν είναι αποσπασματική. Δεν αφορά μόνο στις πρωτοετείς. Μια φοιτήτρια μπορεί να υποβάλει αίτηση ακόμα κι αν βρίσκεται στο δεύτερο, στο τρίτο ή στο τέταρτο έτος των σπουδών της, σε περίπτωση που οι οικονομικές συνθήκες της οικογένειάς της άλλαξαν στην πορεία.
Επιπλέον, η διαμονή δεν διακόπτεται στους δώδεκα μήνες. Η φιλοξενία μπορεί να ανανεώνεται κάθε χρόνο, για συνολικό διάστημα έως και πέντε ετών, εφόσον η φοιτήτρια συνεχίζει κανονικά τη φοίτησή της και εξακολουθεί να πληροί τα προβλεπόμενα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Στόχος μας είναι να προσφέρουμε σταθερότητα, ώστε να ολοκληρώσει τον κύκλο των σπουδών της χωρίς το άγχος της έξωσης ή της αναζήτησης νέας στέγης.
• Με ποιον τρόπο γίνεται η επιλογή των ωφελούμενων; Ποια είναι τα κριτήρια που εξετάζονται;
Η επιλογή γίνεται με απόλυτη διαφάνεια, αντικειμενικότητα και σεβασμό στην προσωπικότητα των υποψηφίων. Υπάρχει ένας σαφής πίνακας μοριοδότησης που βασίζεται σε οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια. Προφανώς, το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα παίζει καθοριστικό ρόλο, όμως συνεκτιμώνται πολύ σοβαρά και άλλες κοινωνικές παράμετροι.
Για παράδειγμα, μοριοδοτούνται επιπλέον οι πολύτεκνες ή τρίτεκνες οικογένειες, οι μονογονεϊκές οικογένειες, η ύπαρξη άλλου αδελφού ή αδελφής που σπουδάζει ταυτόχρονα σε διαφορετική πόλη, η ανεργία των γονέων, η απώλεια γονέα, καθώς και θέματα υγείας ή αναπηρίας μέσα στην οικογένεια. Θέλουμε οι θέσεις να πηγαίνουν σε εκείνες τις κοπέλες που έχουν την πραγματική, τη ζωτική ανάγκη αυτής της στήριξης.
Η διαδικασία έχει απλουστευτεί σημαντικά. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της ΧΕΝ Ελλάδος, όπου υπάρχει αναλυτικός οδηγός με όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά που πρέπει να επισυναφθούν.
Επειδή όμως κατανοούμε ότι η γραφειοκρατία μερικές φορές τρομάζει ή μπερδεύει, εμείς εδώ στη ΧΕΝ Ρόδου είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε κάθε δυνατή βοήθεια. Οποιαδήποτε κοπέλα ή οικογένεια δυσκολεύεται με την πλατφόρμα, μπορεί να έρθει σε επικοινωνία μαζί μας. Θα τις καθοδηγήσουμε βήμα-βήμα, θα ελέγξουμε μαζί τα έγγραφα και θα διασφαλίσουμε ότι η αίτησή τους θα υποβληθεί σωστά και έγκαιρα.
• Μιλήστε μας για την φιλοσοφία της ΧΕΝ.
Η φιλοσοφία της ΧΕΝ, διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, εστιάζει στην ολιστική ενδυνάμωση της γυναίκας. Το «Αθηνά» δεν είναι μια απλή φοιτητική εστία. Είναι μια ζωντανή κοινότητα υποστήριξης. Στις φοιτήτριες που φιλοξενούνται παρέχονται, εντελώς δωρεάν, εξειδικευμένες υπηρεσίες που τις βοηθούν να σταθούν στα πόδια τους.
Αυτό περιλαμβάνει υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και συμβουλευτικής από ειδικούς επιστήμονες, νομική πληροφόρηση για ζητήματα που τις απασχολούν, καθώς και προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού και σύνταξης βιογραφικού. Διοργανώνουμε σεμινάρια, εργαστήρια και πολιτιστικές δράσεις. Θέλουμε αυτές οι κοπέλες, φεύγοντας από το Πολυκέντρο με το πτυχίο τους, να είναι προσωπικότητες ισχυρές, ανεξάρτητες, έτοιμες να διεκδικήσουν τη θέση τους στην κοινωνία με αυτοπεποίθηση.

• Το πρόγραμμα μετρά 12 χρόνια λειτουργίας, έχει φιλοξενήσει πάνω από 180 κοπέλες, αλλά από τη Ρόδο η συμμετοχή είναι σχεδόν μηδενική. Πώς το εξηγείτε αυτό;
Πρόκειται για ένα παράδοξο που μας στενοχωρεί και μας προβληματίζει έντονα. Η Ρόδος και τα γύρω νησιά έχουν δεκάδες παιδιά που εισάγονται κάθε χρόνο σε σχολές της Αθήνας. Γνωρίζουμε καλά ότι υπάρχουν οικογένειες στον τόπο μας που πιέζονται οικονομικά. Το γεγονός ότι δεν έχουμε αιτήσεις από την περιοχή μας οφείλεται, κατά την εκτίμησή μας, αποκλειστικά στην έλλειψη ενημέρωσης.
Ίσως πολλοί να μην γνωρίζουν καν την ύπαρξη της ΧΕΝ στη Ρόδο ή να θεωρούν ότι τέτοια προγράμματα αφορούν μόνο την Αθήνα. Ήταν χρέος μας να βγούμε μπροστά, να μιλήσουμε δημόσια μέσω των ΜΜΕ και να σπάσουμε αυτό το έλλειμμα πληροφόρησης. Δεν θέλουμε να χαθεί ούτε μία θέση που θα μπορούσε να ανακουφίσει μια οικογένεια της Δωδεκανήσου.
Εμείς, σαν ΧΕΝ Ρόδου, κινούμαστε σε πολλά επίπεδα. Κάθε χρόνο αποστέλλουμε πλήρες ενημερωτικό υλικό στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου, ζητώντας να προωθηθεί σε όλα τα λύκεια, ώστε να ενημερωθούν οι μαθητές της Γ’ Λυκείου και οι γονείς τους πριν καν συμπληρώσουν το μηχανογραφικό τους. Επίσης, συνεργαζόμαστε με την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου, με δήμους, κοινωνικές υπηρεσίες και τοπικούς φορείς.
Ωστόσο, η προσωπική επαφή και η διάδοση από στόμα σε στόμα παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο. Γι’ αυτό ζητάμε και τη βοήθεια των ίδιων των πολιτών. Αν κάποιος γνωρίζει μια οικογένεια που δυσκολεύεται, ας της μιλήσει για το πρόγραμμα «Αθηνά». Μια απλή κουβέντα μπορεί να γίνει η αφορμή για να ανοίξει μια πόρτα ζωής για ένα νέο κορίτσι.

Δέσποινα Μουτάφη: «Καμία φοιτήτρια δεν πρέπει να στερηθεί τις σπουδές της επειδή δεν μπορεί να πληρώσει ενοίκιο»

Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Αναλάβατε πριν από ένα μήνα τη θέση του γενικού γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, έχοντας υπηρετήσει ως δήμαρχος ενός μικρού ακριτικού νησιού. Ποιες θα είναι οι πρώτες σας προτεραιότητες για τη νησιωτική Ελλάδα;
Αναλαμβάνω αυτή την ευθύνη κα. Παμπρή, έχοντας πλήρη επίγνωση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι νησιώτες. Ως δήμαρχος των Λειψών για δώδεκα χρόνια έζησα από κοντά τις δυσκολίες αλλά και τις μεγάλες δυνατότητες των μικρών και ακριτικών νησιών. Για τον λόγο αυτό, η μετάβασή μου στη θέση του γενικού γραμματέα δεν σηματοδοτεί μια αλλαγή πορείας, αλλά τη συνέχιση της ίδιας προσπάθειας από ένα διαφορετικό μετερίζι.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, που εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για πολλά νησιά του Αιγαίου. Η ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης, η προώθηση νέων μονάδων αφαλάτωσης, η καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων και η υποστήριξη των δήμων αποτελούν βασικούς άξονες της πολιτικής μας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουμε στη βελτίωση και ενίσχυση του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, ώστε να μειώνεται το πρόσθετο κόστος που δημιουργεί η νησιωτικότητα στις μετακινήσεις των πολιτών, στη μεταφορά προϊόντων και στη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Εξίσου σημαντική είναι η προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας. Τα νησιά του Αιγαίου μπορούν να αποτελέσουν πεδία εφαρμογής νέων τεχνολογιών και πρότυπων πολιτικών σε θέματα περιβάλλοντος, ενέργειας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία έχει έναν σημαντικό θεσμικό και πολιτιστικό ρόλο. Η Ρεγκάτα Αιγαίου, οι Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες και οι πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις που στηρίζουμε αποτελούν θεσμούς που προβάλλουν τα νησιά μας και ενισχύουν τη συνοχή του νησιωτικού χώρου. Το σημαντικότερο όμως καθήκον μας είναι να διασφαλίζουμε ότι η αρχή της νησιωτικότητας λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη σε κάθε κυβερνητική πολιτική, σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία και σε κάθε αναπτυξιακό σχεδιασμό. Η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αποτελεί απλή αναφορά, αλλά ουσιαστικό κριτήριο σχεδιασμού πολιτικών.

• Από τη θέση του δημάρχου κ. Μάγγο, περάσατε στη θέση του γενικού γραμματέα. Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που πήρατε από την αυτοδιοίκηση και θα σας καθοδηγήσει στα νέα σας καθήκοντα;
Η αυτοδιοίκηση με δίδαξε ότι πίσω από κάθε απόφαση υπάρχουν άνθρωποι και πραγματικές ανάγκες. Ως δήμαρχος ενός μικρού νησιού έμαθα να λειτουργώ με αμεσότητα, να αναζητώ λύσεις και να κρίνω κάθε πολιτική από το αποτέλεσμα που έχει στην καθημερινότητα των πολιτών.
Έμαθα επίσης ότι οι καθυστερήσεις και η γραφειοκρατία έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος στα μικρά νησιά. Αυτό είναι ένα μάθημα που με συνοδεύει και στη νέα μου θέση. Θέλω η Γενική Γραμματεία να βρίσκεται δίπλα στους νησιώτες και στους δήμους, ως ένας ουσιαστικός σύμμαχος στην επίλυση προβλημάτων.
Η εμπειρία της αυτοδιοίκησης μου έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίζω από πρώτο χέρι τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και να αντιλαμβάνομαι πού υπάρχουν δυσκολίες αλλά και πού υπάρχουν ευκαιρίες για παρεμβάσεις.

• Γενικέ, έχετε διεκδικήσει ως δήμαρχος το μεταφορικό ισοδύναμο. Πώς μπορεί να ενισχυθεί ώστε να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά;
Το Μεταφορικό Ισοδύναμο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές στήριξης της νησιωτικής Ελλάδας, καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των ανισοτήτων που δημιουργεί η γεωγραφική απομόνωση των νησιών.
Σήμερα, βασικός μας στόχος είναι να επιταχύνουμε τις διαδικασίες καταβολής των ενισχύσεων και για τα τρία σκέλη του μέτρου, δηλαδή για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και το αντιστάθμισμα του αυξημένου κόστους καυσίμων στα νησιά. Προτεραιότητά μας είναι να αποδοθούν το συντομότερο δυνατό τα ποσά που εκκρεμούν στους δικαιούχους, ώστε το μέτρο να λειτουργεί με συνέπεια και αξιοπιστία.
Στόχος μας είναι μέσα στο επόμενο διάστημα να ολοκληρωθούν οι εκκρεμότητες που αφορούν δικαιούχους μέχρι και το 2025, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η κανονικότητα στη λειτουργία του μέτρου και να παραμείνει ως τρέχουσα υποχρέωση μόνο η καταβολή των ενισχύσεων του 2026.
Με αυτόν τον τρόπο το Μεταφορικό Ισοδύναμο θα αποκτήσει τη συνέπεια, την αξιοπιστία και την προβλεψιμότητα που απαιτούν οι νησιώτες και οι επιχειρήσεις των νησιών μας.
Παράλληλα, εργαζόμαστε για τη συνεχή βελτίωση των ψηφιακών διαδικασιών και τη μείωση της γραφειοκρατίας, ώστε το μέτρο να λειτουργεί με μεγαλύτερη ταχύτητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.

• Πολλοί μικροί δήμοι δεν διαθέτουν μηχανικούς και τεχνικές υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να καθυστερούν έργα και χρηματοδοτήσεις. Το γνωρίζετε άριστα. Τι μπορεί να γίνει;
Το γνωρίζω πολύ καλά γιατί το έζησα. Η έλλειψη τεχνικού προσωπικού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικροί νησιωτικοί δήμοι.
Δεν αρκεί να υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Χρειάζονται άνθρωποι που θα προετοιμάσουν μελέτες, θα ωριμάσουν έργα και θα παρακολουθήσουν την υλοποίησή τους. Για τον λόγο αυτό απαιτείται καλύτερη τεχνική υποστήριξη και ενίσχυση των δυνατοτήτων των μικρών δήμων.
Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι και οι ίδιοι οι Δήμοι έχουν σημαντικό ρόλο και ευθύνη στην αναζήτηση λύσεων. Υπάρχουν δυνατότητες συνεργασίας με φορείς της γενικής κυβέρνησης, όπως οι Περιφέρειες, άλλοι Δήμοι, αλλά και αναπτυξιακοί οργανισμοί, ώστε να μπορούν να υποστηρίζονται τεχνικά, να ωριμάζουν μελέτες και να δημοπρατούν έργα. Η αξιοποίηση αυτών των συνεργασιών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους, μέχρι να αντιμετωπιστούν οι μόνιμες ανάγκες στελέχωσής τους.

• Πώς θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες ωρίμανσης και υλοποίησης έργων στα μικρά νησιά;
Απαιτείται καλύτερος συντονισμός, απλούστευση διαδικασιών και μεγαλύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Πολλές φορές ένα έργο καθυστερεί όχι λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, αλλά λόγω διοικητικών εμποδίων και καθυστερήσεων στην ωρίμανσή του.
Χρειάζεται στενότερη συνεργασία μεταξύ υπουργείων, περιφερειών, δήμων και υπηρεσιών, ώστε τα προβλήματα να αντιμετωπίζονται έγκαιρα.
Για τα μικρά νησιά ο χρόνος έχει ιδιαίτερη αξία. Κάθε καθυστέρηση επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου.

• Πώς μπορεί να επιτευχθεί ανάπτυξη χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας των μικρών νησιών;
Η απάντηση για μένα είναι ξεκάθαρη, γιατί είναι κάτι που έχω εφαρμόσει στην πράξη και γνωρίζω πολύ καλά. Κάθε νησί πρέπει να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα, τη δική του προσωπικότητα, αυτό που σήμερα θα λέγαμε το δικό του brand name.
Δεν χρειάζεται τα νησιά να αντιγράφουν το ένα το άλλο. Αντιθέτως, αυτό που κουράζει τον επισκέπτη είναι να συναντά παντού τα ίδια χαρακτηριστικά, τις ίδιες εικόνες και το ίδιο μοντέλο ανάπτυξης. Η πραγματική αξία βρίσκεται στη διαφορετικότητα και στη μοναδικότητα κάθε τόπου.
Γι’ αυτό κάθε νησί οφείλει να αναδείξει τα δικά του συγκριτικά πλεονεκτήματα, το δικό του τοπόσημο, τη δική του ιστορία, τον πολιτισμό του, τις παραδόσεις του, τα τοπικά προϊόντα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που το κάνουν να ξεχωρίζει. Η ταυτότητα ενός τόπου πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτό που πραγματικά είναι και όχι με αυτό που προσπαθεί να αντιγράψει.
Αυτός είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Τα μικρά νησιά, λόγω του μεγέθους και των περιορισμένων υποδομών τους, δεν μπορούν και δεν πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο της μαζικότητας. Η επιλογή τους πρέπει να είναι η ποιότητα και όχι η ποσότητα.
Πιστεύω ότι το μέλλον των μικρών νησιών βρίσκεται σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που σέβεται το περιβάλλον, προστατεύει την αυθεντικότητα του τόπου και αναδεικνύει τη μοναδικότητα κάθε νησιωτικής κοινωνίας. Έτσι δημιουργούνται καλύτερες προοπτικές για τους κατοίκους, ισχυρότερη τοπική οικονομία και μια τουριστική ανάπτυξη με διάρκεια και ουσία.

• Αν οι εκλογές γίνουν την άνοιξη του 2027, ποιο θα θέλατε να είναι το αποτέλεσμα, καθώς η θητεία σας μέχρι τότε θα είναι μικρότερη του έτους;
Καταρχάς, θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι η διάρκεια της δικής μου παρουσίας στη θέση του γενικού γραμματέα είναι προφανώς μικρότερης σημασίας μπροστά στην πορεία της χώρας. Το πραγματικό διακύβευμα των εκλογών είναι η κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.
Ως άνθρωπος που έχω επιλεγεί για αυτή τη θέση από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, δεν θα μπορούσα να επιθυμώ διαφορετικό αποτέλεσμα από τη συνέχιση της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας με μια αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Πιστεύω ότι η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα, συνέχιση της οικονομικής πορείας που έχει χαραχθεί τα τελευταία χρόνια, περαιτέρω ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, αλλά και συνέχιση μιας σταθερής και αποφασιστικής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας.
Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου και θεωρώ ότι η σταθερότητα είναι βασική προϋπόθεση για να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις, οι επενδύσεις και οι πολιτικές που ενισχύουν την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Από εκεί και πέρα, οι πολίτες είναι αυτοί που αποφασίζουν και η δημοκρατική διαδικασία είναι πάντα σεβαστή. Όμως, έχοντας ζήσει και στο παρελθόν περιόδους πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας, θεωρώ ότι η χώρα δεν πρέπει να επιστρέψει σε καταστάσεις που δημιουργούν ανασφάλεια και ανακόπτουν την αναπτυξιακή της πορεία.

Φώτης Μάγγος: Η νησιωτικότητα πρέπει να αποτελεί κριτήριο σχεδιασμού κάθε πολιτικής

Φώτης Σκάλτσας: «Τα ρεκόρ των αφίξεων δεν μεταφράζονται σε θέσεις εργασίας»