• Άρα παραμένετε εντός του χρονοδιαγράμματος που είχε τεθεί εξαρχής;
Βεβαίως. Ο σχεδιασμός μας προβλέπει να φτάσουμε σε ετοιμότητα δημοπράτησης μέσα στο 2026 και μέχρι σήμερα κινούμαστε εντός αυτού του πλαισίου. Αυτό είναι το ουσιαστικό στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες.
• Στην συνεδρίαση, αναφέρατε ακόμη, ότι η χρηματοδότηση του έργου είναι διασφαλισμένη.
Ναι, και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Η Ακαδημία δεν αποτελεί μια θεωρητική εξαγγελία ή μια πρόθεση χωρίς αντίκρυσμα. Υπάρχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, η οποία προέκυψε ύστερα από συγκεκριμένες θεσμικές ενέργειες και τεχνική προετοιμασία. Σήμερα μπορούμε να μιλάμε για ένα έργο που διαθέτει τόσο χρηματοδοτική βάση όσο και τεχνική ωριμότητα.
• Κατά τη συνεδρίαση λογοδοσίας αναδείχθηκε και ο ρόλος του Αναπτυξιακού Οργανισμού του Δήμου Ρόδου. Πόσο σημαντικός είναι και σαν εργαλείο για τον δήμο;
Είναι καθοριστικός. Ο Δήμος Ρόδου χρειάζεται έναν ισχυρό τεχνικό και αναπτυξιακό βραχίονα που να μπορεί να ανταποκρίνεται στις αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων έργων. Ο Αναπτυξιακός Οργανισμός έχει αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να ωριμάζει έργα, να ετοιμάζει φακέλους, να σχεδιάζει παρεμβάσεις και να διεκδικεί χρηματοδοτήσεις με αποτελεσματικότητα.
• Επειδή αναφερθήκατε και στα άλλα έργα του Αναπτυξιακού Οργανισμού, ποια θεωρείτε ενδεικτικά;
Αναφέρθηκαν περισσότερα από είκοσι έργα. Ανάμεσά τους βρίσκονται το συγκοινωνιακό έργο στη Μεσαιωνική Πόλη, το νέο σχολείο στο Φρυ της Κάσου, το έργο του Ενυδρείου Ρόδου, η Νευρολογική Κλινική στην Κάρπαθο και οι προτάσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση δεκάδων σχολικών μονάδων. Όλα αυτά δείχνουν ότι υπάρχει ουσιαστικό και μετρήσιμο αποτέλεσμα.

• Με ποιον τρόπο ο Αναπτυξιακός Οργανισμός συμβάλλει στην επιτάχυνση των διαδικασιών με δεδομένο ότι υπάρχουν καθυστερήσεις στα δημόσια έργα λόγω γραφειοκρατίας;
Σε πολλές περιπτώσεις αποφεύγονται χρονοβόρα στάδια που θα απαιτούσαν ξεχωριστές διαδικασίες διαγωνισμών για μελέτες και τεχνική υποστήριξη. Ο οργανισμός διαθέτει ήδη ανθρώπινο δυναμικό, τεχνογνωσία και συνεργάτες, γεγονός που επιτρέπει την ταχύτερη προώθηση των έργων. Αυτό μεταφράζεται σε σημαντική εξοικονόμηση χρόνου για τον Δήμο.

• Κύριε Καλοπήτα, δώσατε ιδιαίτερη έμφαση και στην περιβαλλοντική διάσταση του έργου της Ακαδημίας. Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Για εμάς η περιβαλλοντική πολιτική δεν είναι ένα σύνθημα. Είναι μια πρακτική που ενσωματώνεται στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε τις δημόσιες υποδομές. Η Ακαδημία θα αναβαθμιστεί ενεργειακά, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, τη βελτίωση των συνθηκών για τους μαθητές και τη δημιουργία ενός σύγχρονου και φιλικού προς το περιβάλλον εκπαιδευτικού χώρου.
• Με την ευκαιρία, ποιες άλλες δράσεις εντάσσονται σε αυτή τη φιλοσοφία;
Η ηλεκτροκίνηση στη Μεσαιωνική Πόλη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα βιώσιμης παρέμβασης, καθώς μειώνει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μετακινήσεων. Παράλληλα, προωθούμε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης σε σχολικά και δημοτικά κτήρια, καθώς και δράσεις που μειώνουν το λειτουργικό κόστος των υποδομών.
• Ένα από τα θέματα που απασχολούν γονείς και εκπαιδευτικούς είναι η μετεγκατάσταση των μαθητών κατά τη διάρκεια των εργασιών. Τι απαντάτε;
Κατανοώ απόλυτα την ανησυχία τους. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε ακριβείς και υπεύθυνοι. Η μετεγκατάσταση αφορά στο στάδιο της υλοποίησης και όχι το σημερινό στάδιο της μελετητικής ωρίμανσης. Επομένως, δεν θα ήταν σωστό να ανακοινώσουμε τώρα σενάρια που δεν βασίζονται σε οριστικά δεδομένα.
• Πότε θα υπάρξουν συγκεκριμένες αποφάσεις κατά την εκτίμησή σας;
Όταν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες και αναδειχθεί ο ανάδοχος. Τότε θα γνωρίζουμε με ακρίβεια το χρονοδιάγραμμα των εργασιών και θα μπορέσουμε να παρουσιάσουμε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη σχολική λειτουργία, τους χώρους που θα χρησιμοποιηθούν προσωρινά και όλες τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις.
• Κατά την άποψή σας, είναι πρόωρη τη συζήτηση που γίνεται σήμερα;
Πράγματι, κι αυτό γιατί υπάρχουν παράγοντες που δεν μπορούν να προβλεφθούν από τώρα. Σε κάθε διαγωνιστική διαδικασία ενδέχεται να υπάρξουν ενστάσεις ή άλλες διοικητικές εξελίξεις που επηρεάζουν τον χρόνο ολοκλήρωσης των διαδικασιών. Η διοίκηση οφείλει να σχεδιάζει με πραγματικά δεδομένα και όχι με υποθέσεις. Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι η Ακαδημία αποτελεί ένα μεγάλο και σημαντικό έργο για τη Ρόδο, το οποίο βρίσκεται σε καλό δρόμο. Η χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη, οι μελέτες προχωρούν, το αρχιτεκτονικό και τεχνικό σκέλος αποκτούν ολοένα και πιο συγκεκριμένη μορφή και ο στόχος για δημοπράτηση εντός του 2026 παραμένει σταθερός. Πρόκειται για μια παρέμβαση που συνδέει την εκπαίδευση, την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Γι’ αυτό και αντιμετωπίζουμε το έργο με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Βάιος Καλοπήτας: «Η Ακαδημία προχωρά κανονικά – Δεν έχει χαθεί χρόνος και η χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη»

Για το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, δηλώνει ότι «πρόκειται για ένα άθροισμα αντισυστημικών, δήθεν αριστερόστροφων πολιτών που λατρεύουν την συνωμοσιολογία και κοινωνικά συντηρητικών αντιλήψεων» και επισημαίνει ότι ως Πολιτική Αρχηγός πλέον «θα κρίνεται καθημερινά».
Τέλος, αναφερόμενη στις δημοσκοπήσεις, ξεκαθαρίζει πως «μια έρευνα είναι μια φωτογραφία της στιγμής», υπενθυμίζοντας ότι «εμείς δεν είμαστε πολιτικοί αναλυτές, είμαστε πολιτικοί», ενώ ζητά από το κίνημα να προχωρήσει με «αέρα και αυτοπεποίθηση» ρίχνοντας το βάρος στα καυτά προβλήματα, όπως η ακρίβεια και το στεγαστικό.
• Κυρία Γιαννακοπούλου, ο Χάρης Δούκας πρότεινε ανοιχτά ένα “μοντέλο Δήμου Αθηναίων” για την κεντρική πολιτική σκηνή. Ζητά προγραμματικό διάλογο από τώρα με την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα, με ορίζοντα μια εκλογική σύμπραξη στις δεύτερες κάλπες. Εσείς, που έχετε προειδοποιήσει ότι τέτοιες κινήσεις αποτελούν “δώρο στη ΝΔ”, πώς απαντάτε σε αυτή τη συγκεκριμένη πρόταση;
Βρισκόμαστε στην τελική ευθεία προς τις εκλογές και αυτό που χρειάζεται το ΠΑΣΟΚ είναι συσπείρωση, προβολή συγκεκριμένων θέσεων για τα καυτά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας ώστε να γίνεται όλο και πιο καθαρό ότι υπάρχει άλλος δρόμος, συνεχής πορεία προς τον λαό.
Τα κεντρικά θέματα της τακτικής μας τα συζητήσαμε στο Συνέδριο. Για μένα εκεί μπαίνει η τελεία. Όταν λες ότι διεκδικείς την πρώτη θέση , δεν βοηθάει οποιαδήποτε άλλη κουβέντα. Είπαμε ότι δεσμευόμαστε ότι δεν θα συνεργαστούμε με την Ν.Δ θέλοντας να στείλουμε καθαρό μήνυμα ποιος είναι ο ιδεολογικός και πολιτικός μας αντίπαλος, όχι για να αναζητούμε με ποιον θα αγκαλιαστούμε. Οι κάλπες θα δείξουν τον δρόμο. Με πιο πιθανό σενάριο να έχουμε δεύτερες εκλογές αφού δεν θα υπάρχει αυτοδυναμία, η συζήτηση περί εκλογικών συμπράξεων ενόψει δεύτερων δημιουργεί σύγχυση.

• Σχετικά με την επίσημη πρεμιέρα του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, θεωρείτε ότι η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί πραγματική απειλή για τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ ή απλώς θα ανακυκλώσει ψηφοφόρους εντός των τειχών της Αριστεράς;
Ο Α. Τσίπρας προχώρησε τελικά στην ίδρυση του κόμματος του πιο γρήγορα απ΄ό,τι άφηνε να εννοηθεί και αποτελεί πια πολιτικό αντίπαλο.
Σκεφτείτε λίγο την εκδήλωση ξανά. Από την μια εμιμούτο τον Α. Παπανδρέου και ταυτόχρονα με την ομιλία του επιτέθηκε στο ΠΑΣΟΚ. Είναι φανερός ο στόχος του να αντλήσει δυνάμεις από το ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο υποτιμά παράγοντες.
Το 70% της ελληνικής κοινωνίας, ανάμεσά τους οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ θυμούνται πολύ καλά την κυβερνητική θητεία του, το κλείσιμο των Τραπεζών, το δημοψήφισμα, την υπερφορολόγηση της μεσαίας τάξης.
Θυμάται ότι κατάφερε ένα κόμμα σαν το ΣΥΡΙΖΑ που όταν έχασε είχε 32% να το φτάσει στο 17% και στην συνέχεια να το οδηγήσει εξ αποστάσεως στην διάλυση. Ότι έχει χάσει κάθε μάχη που έδωσε απέναντι στον Κ. Μητσοτάκη.
Πώς να πείσει επομένως ότι έρχεται σαν Μεσσίας να σώσει και πάλι τον λαό; Δεν υποτιμάω κανένα αντίπαλο, αλλά ταυτόχρονα ξέρω ότι ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ δεν έχει κάνει λοβοτομή. • Το νέο κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού γεννιέται μέσα από ένα βαθύ κύμα κοινωνικής οργής. Μήπως η εμφάνιση τέτοιων σχημάτων αποτελεί μια έμμεση παραδοχή ότι η αντιπολίτευση, συμπεριλαμβανομένου του ΠΑΣΟΚ, δεν κατάφερε να εκφράσει αυθεντικά τους πολίτες που νιώθουν απογοητευμένοι από το κράτος και τη δικαιοσύνη;
Η κ. Μ. Καρυστιανού έγινε ευρύτατα γνωστή και απέκτησε κάποια στιγμή τεράστια δημοφιλία λόγω της τραγωδίας της και του ρόλου της στο κίνημα των συλλαλητηρίων πέρυσι. Τώρα όμως είναι Πολιτική Αρχηγός και θα κρίνεται καθημερινά για τις θέσεις που θα διατυπώνει, όπως και όλοι.
Δεν μπορεί να κρυφτεί πια όσο και αν το επιδιώξει κάνοντας μόνο δηλώσεις ή προφυλασσόμενη από τα δύσκολα. Προφανώς και εκφράζει ένα χώρο για να συγκεντρώνει τα ποσοστά που δείχνουν σε πρώτη βέβαια φάση. Πρόκειται για ένα άθροισμα αντισυστημικών, δήθεν αριστερόστροφων πολιτών που λατρεύουν την συνωμοσιολογία και κοινωνικά συντηρητικών αντιλήψεων. Θα δούμε πως και αν θα μπορέσει να συγκεράσει αυτά τα διαφορετικά υποσύνολα. Δεν είναι και εύκολο.
• Με αφορμή μετακινήσεις στελεχών προς το ΠΑΣΟΚ, δηλώσατε ξεκάθαρα ότι η διεύρυνση δεν μπορεί να γίνεται με “γυρολόγους” που στο παρελθόν καθύβρισαν την παράταξη. Πού ακριβώς βάζετε την κόκκινη γραμμή;
Νομίζω ότι πάντα ήμουν πολύ καθαρή για το θέμα , όπως και το ΠΑΣΟΚ.
Η αμφίπλευρη διεύρυνση αποτελεί μια αναγκαιότητα για να αυξήσει σημαντικά τις δυνάμεις του το ΠΑΣΟΚ. Αυτό αφορά πριν απ όλα στην διεύρυνση στην κοινωνία, στις κοινωνικές κατηγορίες και ομάδες που έχοντας διαφορετικές ιδεολογικές και πολιτικές προελεύσεις προσεγγίζουν τις αρχές και αξίες μας, στο πρόγραμμά μας. Ασφαλώς η διεύρυνση αφορά και σε στελέχη. Τα τελευταία χρόνια πολλοί άλλαξαν κόμμα, αλλά δεν είμαστε καμία σέχτα. Στον βαθμό που συμφωνούν με το πρόγραμμά μας είναι ευπρόσδεκτοι να δώσουμε μαζί μια σκληρή μάχη.
Ωστόσο, υπάρχουν στελέχη που ξεχώρισαν με τις επιθέσεις τους, με τους χαρακτηρισμούς κατά του ΠΑΣΟΚ στα δύσκολα χρόνια που βρεθήκαμε και στο 5%, με την πολεμική τους. Φαντάζομαι ότι ο Πρόεδρος και η Επιτροπή Διεύρυνσης θα τα λάβουν αυτά υπόψη.

• Διαφοροποιηθήκατε δημόσια από τη γραμμή στελεχών που επιτέθηκαν στις εταιρείες δημοσκοπήσεων, θεωρείτε ότι το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ αυτή τη στιγμή είναι οι μετρήσεις ή το γεγονός ότι δεν καταφέρνει να πείσει ως η μοναδική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης;
Έχω μια γενική άποψη. Την είχα πάντα. Σέβομαι την επιστημονική δουλειά των Εταιρειών Δημοσκοπήσεων ιδιαίτερα αυτών που είναι στον ΣΕΔΕΑ. Μελετώ πάντα τις δημοσκοπήσεις και τις λαμβάνω υπόψη, τόσο για τα ποσοτικά ευρήματά τους, όσο και για τα ποιοτικά. Δεν αλλάζω αυτή την άποψη, όπως πιστεύω και το ΠΑΣΟΚ, είτε οι δημοσκοπήσεις μας στέλνουν θετικά σινιάλα είτε μας στέλνουν αρνητικά σινιάλα.
Σε κάθε περίπτωση μια έρευνα είναι μια φωτογραφία της στιγμής και ο ρόλος μας ως στελέχη δεν είναι απλά να μελετάμε, αλλά να κάνουμε και τις αναγκαίες προσαρμογές. Εμείς δεν είμαστε πολιτικοί αναλυτές, είμαστε πολιτικοί και πρέπει να μας απασχολεί πως θα αλλάζουμε προς το θετικότερο το κλίμα, πως θα αυξάνουμε την επιρροή μας. Αυτό θα συμβαίνει όσο περισσότερο πείθουμε για την εναλλακτική μας πρόταση, θα πείθουμε δυνάμεις του Κέντρου και της Μεταρρυθμιστικής Κεντροαριστεράς.
• Με την Νέα Δημοκρατία να καταγράφει φθορές και την Αριστερά να ανασυντάσσεται, το ΠΑΣΟΚ δείχνει να δυσκολεύεται να εισπράξει το σύνολο αυτής της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Τι φταίει; Τι πρέπει να αλλάξει ριζικά στην επικοινωνία, στα πρόσωπα ή στην πολιτική του ΠΑΣΟΚ από εδώ και πέρα για να πείσει τους πολίτες ότι αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης;
Το έθιξα και πριν. Είμαστε ένα μεγάλο κόμμα, ένα κόμμα ιστορικό, κόμμα με σημαντικές κοινωνικές ρίζες. Κυβερνήσαμε τη χώρα τα μισά χρόνια της Μεταπολίτευσης και αφήσαμε το ιδεολογικό, πολιτικό αποτύπωμά μας πάνω σε κάθε μεγάλη αλλαγή υπέρ της χώρας και της κοινωνίας. Μ΄αυτόν τον αέρα και την αυτοπεποίθηση πρέπει να προχωράμε. Καταγγέλλοντας την Κυβέρνηση για την συνολική της πολιτική, αλλά και ρίχνοντας μεγαλύτερο βάρος στην προβολή των θέσεών μας για τα καυτά προβλήματα της κοινωνίας όπως η ακρίβεια, το στεγαστικό, συνολικά το πρόβλημα του βιοτικού επιπέδου. Να μας νιώθει η κοινωνία παντού και με την παρουσία μας και με τις συνεχείς παρεμβάσεις.
• Κυρία Γιαννακοπούλου, κλείνοντας, το κόμμα πρέπει να επιμείνει στην απόλυτα αυτόνομη πορεία διεκδικώντας την εξουσία μόνο του, ή οφείλει να γίνει ο καταλύτης για τη δημιουργία ενός μεγάλου, ενιαίου προοδευτικού πόλου, ακόμη κι αν αυτό απαιτεί γενναίες εσωτερικές υπερβάσεις;
Το Συνέδριο κατέληξε σε ένα τρίπτυχο: Αυτόνομη κάθοδος – Διεκδίκηση της πρωτιάς – Όχι συνεργασία με την Ν.Δ. Το συζητήσαμε, το αποφασίσαμε πρέπει να παλέψουμε να υλοποιηθεί.
Προφανώς και η αναγκαία αλλαγή χρειάζεται ένα ισχυρό προοδευτικό πόλο. Αυτός θα είναι το ισχυρό ΠΑΣΟΚ που έχει την δυνατότητα να κάνει έκπληξη στις εκλογές με την παρουσία του. Από αυτό θα κριθούμε όλοι.

Νάντια Γιαννακοπούλου: «Ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ δεν έχει κάνει λοβοτομή»

• Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να δυσκολεύεται να αποκτήσει ισχυρή δυναμική. Πού εντοπίζετε τα βασικά αίτια;
Το ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε αμέσως μετά την επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη τον Νοέμβριο του 2024 να συγκεντρώνει ποσοστά της τάξης του 18%-19%, κατά την διάρκεια του 2025 να οδηγηθεί σε μια διακύμανση από 12.5%-13.5% και πριν ένα μήνα να ανεβαίνει στο 14.5%, για να χάσει 2%-3% με την ίδρυση των δύο νέων κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Φαίνεται επομένως ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στην ξαφνική απομάκρυνσή του από τον χώρο του Κέντρου στρέφοντας αριστερά , κάτι που το οδήγησε να μην έχει τελικά κέρδη ούτε από το Κέντρο ούτε από τον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Ήταν ένα μεγάλο δώρο προς τον Κ. Μητσοτάκη, την στιγμή που θα έπρεπε να τραβήξει δυνάμεις του Κέντρου και ταυτόχρονα να αξιοποιήσει την σταδιακή κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ ώστε να απορροφήσει δυνάμεις με τις δικές του θέσεις και όχι διολισθαίνοντας προς τις θέσεις ενός χώρου που μαστιζόταν από κρίση. Ταυτόχρονα εξέπεμπε ένα θολό μήνυμα με ροπή στην καταγγελία, αντί ν’ αξιοποιήσει την προγραμματική προετοιμασία που είχε να κάνει και πάνω σ΄ αυτό να οικοδομήσει μια θετική εναλλακτική πρόταση.
Οι πολίτες θέλουν να ξέρουν τι θα κάνεις, πως θα το κάνεις και με ποιους θα το κάνεις. Το ΠΑΣΟΚ φαινόταν και φαίνεται να μην απαντά σ΄ αυτή την τριάδα ερωτημάτων. Έτσι δεν ανέβηκε και τώρα υφίσταται μια μείωση, ενώ έχουν εμφανιστεί και νέοι ανταγωνιστές. Πρέπει να κινηθεί γρήγορα, να φτιάξει οχυρωματικά έργα για να εμποδίσει διείσδυση από Τσίπρα αλλά και Καρυστιανού, προχωρώντας σε γενναίες αλλαγές της τακτικής του – κατά την ταπεινή μου άποψη- στις κατευθύνσεις που ανέφερα.
• Πότε θα έχουμε μια ρεαλιστική εικόνα της προοπτικής της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα;
Πάντα λέμε ότι όταν εμφανίζονται νέα κόμματα όπως τώρα το ΕΛ.Α.Σ. ή και η ΕΛΠΙΔΑ για ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ χρειαζόμαστε ένα διάστημα για να κατασταλάξει ο κουρνιαχτός. Εν ολίγοις, χρειάζεται να δούμε τις πρωτοβουλίες τους, τις θέσεις τους όχι μέσα από γενικόλογες διακηρύξεις αλλά από προτάσεις, να δούμε τους συνεργάτες και βέβαια την κριτική από τα συνδυασμένα πυρά όλων των άλλων κομμάτων που θα νιώθουν απειλή. Αν θέλετε, να φύγει και το πρώτο κλίμα, ο πρώτος πιθανά ενθουσιασμός πολιτών.
Άρα θα χρειαστούμε τουλάχιστον δύο- τρεις έρευνες ακόμα για να μιλήσουμε για μια πιο εδραιωμένη εικόνα και για τάσεις. Δηλαδή μιλάμε για τον Σεπτέμβριο. Πάντως να συνεννοηθούμε για το τι βλέπουμε αυτήν την ώρα έστω ως αφετηρία: Βλέπουμε δεύτερο τον Αλέξη Τσίπρα, μάχη ΠΑΣΟΚ – ΕΛΠΙΔΑΣ για την θέση 3-4, δραματική συμπίεση του ΣΥΡΙΖΑ, μείωση της απήχησης όλων των κομμάτων, αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού βασικά στον χώρο της αντιπολίτευσης, συνέχιση της κυριαρχίας της Νέας Δημοκρατίας με μεγάλη διαφορά από τον δεύτερο, κίνδυνο εξαφάνισης μικρών κομμάτων. Θα δούμε τι θα γίνει…
• Θεωρείτε κ. Ζούπη ότι υπάρχει κοινωνική και πολιτική ζήτηση στον χώρο της Κεντροαριστεράς; Δηλαδή θα μπορούσε μια συμφωνία μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ κλπ. όπως προτείνει ο Χ. Δούκας να αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση;
Δεν μπορεί να υπάρχει τέτοια εξέλιξη. Πρώτον, γιατί δεν το συζητά το ΠΑΣΟΚ. Τυχόν τέτοια απόφαση θα οδηγούσε σε δραματικές απώλειες. Δεύτερο, γιατί δεν το συζητάει ούτε ο Αλέξης Τσίπρας ο οποίος νομίζω ότι προσανατολίζεται στο τράβηγμα δυνάμεων από το ΠΑΣΟΚ. Άλλωστε δεν συζητάει καν με τον ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα, θα συζητήσει με το ΠΑΣΟΚ;
Είναι φανερό ότι θα ζήσουμε μια σκληρή μάχη των δύο γιατί όποιος πάρει κεφάλι θα εμπεδωθεί ως ο αντίπαλος του Μητσοτάκη και ως νικητής της μάχης για την ηγεμονία στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
• Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του αναποφάσιστου ψηφοφόρου;
Πρώτη δύναμη στους αναποφάσιστους εμφανίζεται η Νέα Δημοκρατία και ακολουθούν πολίτες ψηφοφόροι του πάλαι ποτέ μεγάλου ΣΥΡΙΖΑ. Κοινωνικά βλέπουμε πιο πολλούς αναποφάσιστους στους κεντρώους, στις γυναίκες και στις ηλικίες 35-55 δηλαδή στον παραγωγικό ιστό της χώρας και ιδιαίτερα τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα.
• Αν έπρεπε να περιγράψετε με μια φράση το πολιτικό σκηνικό του 2026, ποια θα ήταν αυτή που θα χαρακτήριζε όσα βιώνουμε;
Το πολιτικό σκηνικό έχει μια αστάθεια και προοπτικές αναμόρφωσής του, με την κοινωνία να αναζητεί σταθερότητα αλλά και καλύτερη ζωή, βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.
• Υπάρχει πιθανό πολιτικό γεγονός που σήμερα υποτιμάται αλλά μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς;
Από εδώ και πέρα κάθε γεγονός, κάθε επιλογή μετράει περισσότερο, αφού γύρισε η κλεψύδρα για τις εκλογές όποτε και αν αυτές γίνουν. Εκκρεμούν επίσης και εξελίξεις όπως π.χ η πιθανή ίδρυση του κόμματος Σαμαρά. Υπάρχει πάντα και ο ρόλος του απρόοπτου γεγονότος στην πολιτική. Αν και μου αρέσει η μελέτη σεναρίων νομίζω ότι πρώτη δύναμη θα είναι η Ν.Δ και ότι αυτό δεν ανατρέπεται. Θα δούμε τον δεύτερο και αν χρειαστεί θα δοθεί μια σκληρή μάχη σε δεύτερες εκλογές με επίδικο την ανάγκη να κυβερνηθεί η χώρα.

Ζαχαρίας Ζούπης: Οποιος πάρει κεφάλι στην Κεντροαριστερά θα είναι ο αντίπαλος του Μητσοτάκη

Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Είναι κυριολεκτικά άλμα να αποφασίζεις να μεταναστεύσεις από τη Ρόδο στην Αγγλία όταν ακόμη τα παιδιά σου είναι μικρά, η επαγγελματική εξέλιξη αβέβαιη, η χώρα άγνωστη. Θέλει τόλμη αντιλαμβάνομαι και προφανώς στοιχείο του χαρακτήρα σου;
Κοίτα, είμαι παιδί οικονομικών μεταναστών, οπότε η μετανάστευση δεν ήταν ποτέ κάτι ξένο για μένα. Ο πατέρας μου, ορφανός και προστάτης οικογένειας από μικρό παιδάκι, έκανε νυχτερινό σχολείο και δούλευε παράλληλα. Η μαμά μου, αποσπασμένη από την Αθήνα στο εμπορικό επιμελητήριο της Λάρισας, γνώρισε τον βλάχο με τα πράσινα μάτια, τον ερωτεύτηκε κι έφυγε μαζί του στο εξωτερικό. Για Γερμανία ξεκίνησαν, αλλά τα σχέδια άλλαξαν στον σταθμό του τρένου και βρέθηκαν στο Παρίσι. Ωραία ιστορία. Για ταινία. 24 χρονών τότε, ξεβράκωτοι που λέμε, έφυγαν για μια καλύτερη μοίρα. Πήγαν καλά όλα, έκαναν εμάς εκεί, αλλά ο καημός του πατέρα μου ήταν πάντα η πατρίδα. «Vive la Grace, merci la France» έλεγε. Το έχω και tattoo στο χέρι μου. Γυρίσαμε στην Ελλάδα όταν ήμουν εννιά. Η μετανάστευση μού χάρισε τη διγλωσσία, που τη θεωρώ τεράστιο δώρο για ένα παιδί, και την αίσθηση ότι είμαστε πολίτες του κόσμου. Οπότε για μένα δεν ήταν ποτέ αδιανόητο να ξαναφύγω.
Η κρίση μάς βρήκε με τον Μάρκο στη Ρόδο. Εγώ μόνιμα διορισμένη στην εκπαίδευση, εκείνος ένας εξαιρετικός προγραμματιστής που δούλευε ως τεχνικός υπολογιστών και δικτύων, γιατί αυτό υπήρχε. Το πάθος και το ταλέντο του ήταν ο κώδικας, αλλά στη Ρόδο πήγαινε χαμένος. Μαράζωνε. Ήρθε και η κρίση και τα αποτελείωσε όλα. Πίεση, απαίσια δουλειά, λίγα λεφτά. Εγώ δεν είχα παράπονο. Αγαπούσα τη δουλειά μου. Μου έδωσε και της έδωσα πολλά. Αλλά είχα κάπως συμβιβαστεί. Τα άσχημα του δημοσίου: δεν τολμάς να ονειρευτείς επειδή ζεις το δήθεν όνειρο του κάθε Έλληνα. Μια θεσούλα στο δημόσιο. Ένιωθα ότι κι αυτός ο κύκλος έκλεινε. Με τα πολλά, ο Μάρκος μού είπε ότι θέλει να φύγουμε. Για να σου πω την αλήθεια, εγώ πετούσα τη σκούφια μου. Χάρηκα όμως ακόμα περισσότερο που ήταν δική του πρωτοβουλία. Ένιωθα πιο ασφαλής που δεν έσερνα κάποιον με το ζόρι. Η κουνιάδα μου ήταν τότε στην Αγγλία με τον άντρα της, γιατροί και οι δύο, και μας πρότειναν να ξεκινήσουμε από εκεί και βλέπουμε. Το πλάνο ήταν να φύγει πρώτος ο Μάρκος, να στρώσει την κατάσταση, κι εγώ να μείνω πίσω στη Ρόδο με τα παιδιά, τότε 5 και 7 ετών, για να κλείσω σπίτι, σχολικές χρονιές, μεταπτυχιακό, όλα. Είχε κλείσει τρεις συνεντεύξεις πριν φύγει: Οξφόρδη, Μπαθ, Μάντσεστερ. Είχα σκάσει με τη σειρά γιατί ήθελα την Οξφόρδη και φοβόμουν ότι την πρώτη, ειδικά χωρίς εμπειρία, θα την έκαιγε. Όμως πήγε το κομάντο στην πρώτη συνέντευξη και σε 15’ λεπτά του πρόσφεραν τη θέση. Θυμάμαι είχα πάει το Νικολάκι μου στο ποδόσφαιρο όταν με πήρε να μου το πει. Καθόμουν σε ένα παρκάκι κι έκλαιγα από χαρμολύπη. «Κοίτα να δεις», σκεφτόμουν. «Δεν είναι αρκετός για τη Ρόδο και είναι αρκετός για το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης». Θύμωσα πολύ με την Ελλάδα τότε. Αλλά άνοιγε μπροστά μας η ελπίδα. Μια νέα προοπτική λίγο πριν τα 40 μας. Μεγάλη υπόθεση. Με πονάει που άφησα τη χώρα μου. Νιώθω καμιά φορά ότι την πρόδωσα στα δύσκολα. Αλλά κι εκείνη δεν έκανε τίποτα για να μας κρατήσει. Ο ήλιος και η θάλασσα δεν μας αρκούσαν πια.
• Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που συνάντησες στην αρχή; Ήταν τα πάντα στρωμένα με ροδοπέταλα ή υπήρξαν στιγμές που αμφισβήτησες την απόφασή σου;
Υπάρχουν καταγεγραμμένα στάδια στην ψυχολογία των μεταναστών. Στην αρχή είσαι ντοπαρισμένος από χαρά, αισιοδοξία και ενθουσιασμό. Μετά αρχίζουν οι δεύτερες σκέψεις, καταλαγιάζει ο πρώτος ενθουσιασμός και διογκώνονται στο μυαλό σου αυτά που σου λείπουν.
Για μας ήταν η οικογένεια, οι φίλοι, ο ήλιος, το φαγητό, κυρίως οι πρώτες ύλες, η ποιότητα ζωής. Δεν μπορούσες να πιείς το καφεδάκι σου το πρωί με τις φίλες πριν πας δουλειά, δεν έκανες το απογευματινό σου μπάνιο, δεν χτυπούσες τα τυλιχτά σου απ’ τους “Κέληδες”. Την πρώτη χρονιά είχαμε αποφασίσει να μη δουλέψω. Ήθελα να έχω τα παιδιά από κοντά. Νέο περιβάλλον, μεγάλη αλλαγή, μάτια δεκατέσσερα. Να εντοπίσω εκφοβισμό, να συνοδεύσω εκδρομές και δραστηριότητες, να τους μάθω την πόλη, τα μουσεία, να ενταχθούν, να ξαναχτίσουμε ένα σπίτι για την οικογένειά μας.
Εκείνη η χρονιά με ρήμαξε ψυχολογικά. Χωρίς δουλειά ένιωθα μισή. Ήρθε μια καταθλιψάρα όλη δική μου. Θυμάμαι να μη θέλω να σηκωθώ απ’ το κρεβάτι, να μην έχω κίνητρο για ζωή, με δύο μικρά παιδιά. Τρομοκρατήθηκα, αλλά μου έκοψε να ζητήσω βοήθεια. Όσα και να λένε για το σύστημα υγείας της Αγγλίας, στα σοβαρά θέματα λειτουργεί άψογα. Αφού συνήλθα και αγάπησα ξανά τη ζωή, άρχισα να ψάχνω για δουλειά ως πρώτη προτεραιότητα. Δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ήταν αδιέξοδο. Δεν σε εμπιστεύονται χωρίς εργασιακή εμπειρία στην Αγγλία και δεν μπορείς να αποκτήσεις εμπειρία αν δεν σε εμπιστευτεί έστω κάποιος. Ειδικά στην περίπτωσή μου, που επιχειρούσα και αλλαγή καριέρας.
Όμως με υπομονή και επιμονή άνοιξε η πρώτη πόρτα και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Τώρα πλέον έχω βρει το όνειρό μου. Αδυνατώ να πιστέψω ότι πληρώνομαι για να κάνω το χόμπι μου. Επαγγελματικά διανύω την καλύτερη φάση της ζωής μου. Και μιας και έχουμε περίοδο πανελληνίων τώρα, θέλω να σταθώ σε ένα σημείο. Πέρα από το φρικτό άγχος στο οποίο υποβάλλουμε τα παιδιά στην Ελλάδα, ίσως πρέπει να αναλογιστούμε και το θέμα του προσανατολισμού. Πολλά παιδιά, όπως κι εγώ, πέφτουν θύματα των ίδιων τους των επιδόσεων. Στοχεύουν όσο ψηλότερα μπορούν βαθμολογικά και από άποψη πρεστίζ, χωρίς να σκέφτονται πάντα αν αυτό που διαλέγουν το θέλουν πραγματικά.
Η δουλειά σου είναι κάτι που θα κουβαλάς για χρόνια και θα της αφιερώνεις περίπου το 1/3 του χρόνου σου. Δεν πρέπει να τη βλέπουμε ως κριτήριο αντικειμενικής επιτυχίας. Πρέπει να βρούμε κάτι που να το γουστάρουμε με όλο μας το είναι, χωρίς να συνυπολογίζουμε το κύρος ως παράμετρο. Και οι σπουδές, ανεξάρτητα από το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθείς εργασιακά, είναι τεράστιο εφόδιο. Είναι οι ορίζοντες που σου ανοίγουν, η κοινωνική εμπειρία της φοιτητικής ζωής, η αυτοπεποίθηση που αποκτάς όταν μελετάς ένα αντικείμενο.

• Τώρα πλέον θεωρείσαι «έμπειρη μετανάστης». Τι πιστεύεις ότι εκτιμούν περισσότερο οι εργοδότες στο εξωτερικό;
Να ξεκινήσω λέγοντας ότι δεν έχω προσωπική εμπειρία από τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα. Ό,τι γνωρίζω είναι από διηγήσεις φίλων. Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι η σχέση εργοδότη – εργαζομένου εδώ μου φαίνεται πολύ πιο υγιής. Υπάρχει σεβασμός εκατέρωθεν. Υπάρχει μέριμνα για την ευημερία, την ψυχική υγεία και την ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. Όχι μόνο επειδή υπάρχει θεσμικό πλαίσιο, αλλά επειδή οι εργοδότες έχουν καταλάβει κάτι πολύ απλό, ο ευτυχισμένος εργαζόμενος αποδίδει καλύτερα, παίρνει πρωτοβουλίες, καινοτομεί και εξελίσσεται, μαζί του και η επιχείρηση. Στην παρούσα δουλειά μου έχουμε 15 λεπτά μασάζ κάθε μήνα στο γραφείο, περιπάτους στο lunch break (δεν έχω πατήσει ούτε μία φορά), χριστουγεννιάτικες παρτάρες και το καλοκαιρινό εταιρικό Σαββατοκύριακο. Πέρυσι κάναμε glamping, τζακούζι, silent disco και talent show. Πολύ χρήσιμο για το περίφημο team bonding αλλά και για να μάθεις να ξεφτιλίζεσαι μπροστά στους συναδέλφους σου και να επιβιώνεις. Όταν τα περιγράφω όλα αυτά σε φίλους μου στην Ελλάδα, συνήθως γελάνε μέχρι δακρύων. Οπότε μάλλον αυτά είναι ψιλά γράμματα στην ελληνική εργασιακή κουλτούρα. Σε σχέση με το τι εκτιμούν και αναγνωρίζουν, θα έβαζα πολύ ψηλά το εργασιακό ήθος. Με όλο το ρίσκο της γενίκευσης, θεωρώ ότι οι Έλληνες δεν είμαστε άνθρωποι του αυστηρού 9-5. Κάνουμε το έξτρα μίλι. Αναλαμβάνουμε ευθύνη. Βρίσκουμε λύσεις. Έχουμε μια σπιρτάδα και μια πρακτικότητα που εκτιμώνται πολύ. Διακρίνω επίσης μια αξιοπρέπεια. Δεν κρυβόμαστε εύκολα πίσω από δικαιολογίες. Αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας και διεκπεραιώνουμε. Τώρα πώς καλλιεργήθηκε αυτή η κουλτούρα μέσα σε τόσα κακώς κείμενα, αδυνατώ να εξηγήσω. Ίσως το περίφημο φιλότιμο να μην είναι τόσο καραμέλα τελικά.
Πολύ δυνατοί είμαστε και στην ικανότητα διαχείρισης κρίσεων. Την έχουμε μάθει με τον δύσκολο τρόπο. Μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον όπου συχνά έπρεπε να αυτοσχεδιάσεις για να ξεμπερδέψεις καταστάσεις. Όταν όμως αυτή η νοοτροπία συνδυάζεται με οργάνωση και σεβασμό στις διαδικασίες, το «κατ’ εξαίρεση» παύει να είναι δικαιολογία και γίνεται επαγγελματικό πλεονέκτημα.
Ένα τελευταίο χαρακτηριστικό που εκτιμάται, και όχι για λόγους πολιτικής ορθότητας αλλά για λόγους ουσίας, είναι η πολυπολιτισμικότητα. Αυτό το μαγικό πλέξιμο κουλτούρων, νοοτροπιών και εμπειριών σε ένα μωσαϊκό ανθρώπων. Το πόσο προάγει τη δημιουργικότητα και πόσο ανοίγει τους ορίζοντες. Εκεί νομίζω ότι έχουμε ακόμη δρόμο στην Ελλάδα μέχρι να το αντιληφθούμε ως πραγματική δύναμη στον εργασιακό χώρο. Σε κάποια φάση είχα ξεκινήσει στα γραφείο το ελληνικό κουίζ της Παρασκευής: μια αγγλική λέξη ελληνικής ρίζας κάθε εβδομάδα και να μαντεύουν από πού προέρχεται. Ένιωθα λίγο ο κ. Πορτοκάλος που ισχυριζόταν ότι και το κιμονό βγαίνει από τον χειμώνα. Όμως έφερνα την ετυμολογία στο τραπέζι, μια έννοια αρκετά ξένη για πολλούς Άγγλους που είναι κατά πλειοψηφία μονόγλωσσοι. Και προς έκπληξή μου είχε φανατικό κοινό.
• Πώς έχει αλλάξει ο κλάδος της πληροφορικής από τότε που ξεκίνησες και ποια στιγμή της επαγγελματικής ζωής σε έχει κάνει περήφανη;
Αμιγώς με τον κλάδο της πληροφορικής πλέον έχω μια σχέση πάθους. Εξωσυζυγική θα την έλεγα. Έχω κάνει μεγάλη στροφή στην καριέρα μου και ασχολούμαι κυρίως με τον δημιουργικό τομέα. Το υπόβαθρό μου όμως με βοηθάει πολύ. Μπορώ να διακρίνω τι είναι τεχνικά εφικτό και δεν δέχομαι εύκολα φούμαρα από τους προγραμματιστές όταν έρχεται η ώρα να υλοποιήσουν τα σχέδιά μου. Βρίσκουν λίγο τον μπελά τους. Ως χρήστης της τεχνολογίας και όχι ως επαγγελματίας της πληροφορικής πλέον, διαπιστώνω ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει εκτινάξει τη δημιουργικότητα. Διανύει βέβαια ακόμη τα νηπιακά της βήματα, αλλά σαρώνει τα πάντα στο διάβα της, όπως κάθε μωρό όταν μαθαίνει να περπατάει. Μαζί της σαρώνει και το άγχος των «γονιών» της. Θα πάρει τη δουλειά μου; Θα κάνει λάθη; Θα ξεφύγει από τον έλεγχο;
Κι όμως, νιώθω ότι είμαστε απίστευτα τυχεροί που ζούμε αυτή τη στιγμή της τεχνολογικής ιστορίας. Βλέπουμε κάτι εντελώς καινούργιο να γεννιέται και να μεγαλώνει μπροστά στα μάτια μας. Εγώ τουλάχιστον έτσι το βλέπω. Σαν να παρακολουθούμε το παιδί μας να κάνει τα πρώτα του βήματα. Με ενθουσιασμό, περηφάνια και λίγο τρόμο ταυτόχρονα.
Επιστρέφοντας στο θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού, θα πω ότι ο δικός μου στα 17 ήταν παταγώδης αποτυχία. Μπήκα στο Πολυτεχνείο επειδή μπορούσα. Το πραγματικό μου κάλεσμα ήταν πάντα το δημιουργικό, αλλά το κυνήγι των βαθμών και της «επιτυχίας» δεν το άφησαν να ακουστεί. Χρειάστηκε να φτάσω σε μεγάλη ηλικία για να το ακούσω ξανά. Για χρόνια έβλεπα έναν επαναλαμβανόμενο εφιάλτη ότι χρωστάω μαθήματα και δεν έχω πάρει πτυχίο. Ένας πολύ προικισμένος ψυχοθεραπευτής της Ρόδου, όταν του το ανέφερα, με ρώτησε απλά: «Μήπως χρωστάς;». Ώπα, λέω, κάτι θέλει να πει ο ποιητής. Και κάπως έτσι ξεκίνησα μεταπτυχιακό στις γραφικές τέχνες και τα πολυμέσα. Παρεμπιπτόντως, τα χρήματα που έχω δώσει για ψυχοθεραπεία ήταν μακράν η καλύτερη επένδυση που έχω κάνει στον εαυτό μου. Ούτε μπότοξ ούτε κουραφέξαλα.
Το μεταπτυχιακό και η διάκριση στον διαγωνισμό για το λογότυπο της υποψηφιότητας της Ρόδου ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2021 άνοιξαν τον δρόμο για τη δεύτερη επαγγελματική μου ζωή. Στην Πολιτιστική, στον Τέρη Χατζηιωάννου, στη Βάσω και σε όλη την ομάδα χρωστάω μεγάλη ευγνωμοσύνη, γιατί μου άνοιξαν την πόρτα προς αυτό που πραγματικά αγαπώ.
Σήμερα έχω μια δουλειά όνειρο. Δημιουργώ, αμείβομαι αξιοπρεπώς και ταξιδεύω σε όλο τον κόσμο. Αυτή τη στιγμή, για παράδειγμα, βρίσκομαι στο Μπαλί για δουλειά. Πήρα βέβαια και δυο μερούλες άδεια να εξερευνήσω.
Από τις στιγμές που με έχουν κάνει περήφανη, πρώτη παραμένει η διάκριση στην Πολιτιστική. Υπάρχει κάτι πολύ όμορφο στο να βλέπεις μια ιδέα που ξεκίνησε από το μυαλό σου να τυπώνεται και να αποκτά ζωή. Θυμάμαι επίσης έναν πελάτη που μου έστειλε λουλούδια και μια φωτογραφία από ένα ταξί στην Οξφόρδη ντυμένο με την εταιρική ταυτότητα που είχα σχεδιάσει για το γραφείο του. Μπορεί να ακούγεται αστείο, αλλά εγώ χάρηκα σαν μικρό παιδί. Σε λίγες μέρες θα βρεθώ στη Σιγκαπούρη και σκοπεύω να επισκεφτώ ένα εμπορικό κέντρο μόνο και μόνο για να δω ένα τεράστιο billboard με δική μου δουλειά στην είσοδο. Θα πάρω και χαρτομάντηλα. Ματαιόδοξο; Ναι. Εκπληρωτικό; Επίσης. Και ποιος ξέρει; Ίσως κάποια μέρα να δω δουλειά μου και σε οθόνη στην Times Square. Τα όνειρα είναι τσάμπα.

• Διάβασα την ανάρτησή σου με αφορμή την απώλεια της Γ. Μαστροκώστα. Όταν έχεις προσωπικά βιώματα ξέρεις με τι και πώς παλεύεις. Ακόμη και οι ερωτήσεις δείχνουν ανίσχυρες σε αυτές τις περιπτώσεις. Όμως πώς άλλαξε η διάγνωση τον τρόπο που βλέπεις τη ζωή, τι σημαίνει για εσένα η λέξη «ελπίδα» σήμερα;
Εκτός από τον καρκίνο τον ίδιο ως νόσο, πρέπει να αντιμετωπίσουμε άμεσα τον τρόμο που προκαλεί η ίδια η λέξη. Τον οίκτο προς τους ασθενείς, τη λανθασμένη ταφόπλακα που βάζουμε σε κάθε διάγνωση. Πριν διαγνωστώ με προχωρημένο καρκίνο του μαστού, ποιος ήταν ο μεγαλύτερος φόβος μου; Ο καρκίνος. Τι κατάφερα που τον φοβόμουν; Απολύτως τίποτα, συν άγχος, μιζέρια, καταστροφολογία. Και τελικά ήταν πολύ πιο διαχειρίσιμος απ’ ό,τι τον είχα πλάσει στη νοσηρή μου φαντασία. Αν είχα ένα μαγικό ραβδί, θα έκανα τους ανθρώπους να μη φοβούνται την ασθένεια εκ των προτέρων. Δεν έχει κανένα νόημα. Αν σου κάτσει, σου έκατσε. Τα προβλήματα τα αντιμετωπίζουμε όταν και εφόσον έρθουν. Μέχρι τότε ζούμε όσο καλύτερα μπορούμε, όπως μας αξίζει. Με τα πολλά μου έκατσε κι εμένα το λαχείο. Όχι υπερτυχερός, αλλά σημαντικά κέρδη. Ήταν μια στιγμή δυνατή. Μια πραγματικότητα που μου επιβλήθηκε βάναυσα και έπρεπε να τη δεχτώ αμέσως ώστε να προχωρήσω στο πλάνο των ειδικών. Έπρεπε να το μοιραστώ με την οικογένειά μου με σωστούς χειρισμούς, χωρίς πανικό αλλά ούτε και χρυσώνοντας το χάπι. Πολύπλοκο πρότζεκτ.
Η μόνη αληθινή συμβουλή που έχω είναι: μιλήστε ανοιχτά για τον καρκίνο. Γνωρίστε τον. Ρωτήστε. Η αντιμετώπισή μας μου θυμίζει λίγο τον τρόπο που παλιά κρύβαμε τα παιδιά με αναπηρίες ή νοητικές δυσκολίες. Μη μας δούνε, τι θα πούνε, μη μας λυπηθούν. Ρε σκασίλα σας πια με τον κόσμο. Τον κόσμο τον εκπαιδεύουμε. Awareness λέγεται. Πολλοί δεν γνωρίζουν την έννοια του ολιγομεταστατικού καρκίνου, εκείνου δηλαδή με μικρές και περιορισμένες σε αριθμό μεταστάσεις, ο οποίος δίνει αισιόδοξα σημάδια ότι μπορεί πλέον ακόμα και να ιαθεί πλήρως. Δεν είχα ιδέα προ διάγνωσης. Άκουγα μετάσταση και έλεγα ζωή σε μας. Δεν είναι πλέον καθόλου έτσι. Υπάρχουν και πολύ αισιόδοξες ειδήσεις για καινοτόμα και πολλά υποσχόμενα εμβόλια για τη νόσο.
Πώς άλλαξε τη ζωή μου λοιπόν ο καρκίνος; Γενικά ένα από τα αγαπημένα μου πράγματα είναι να μετατρέπω ένα πρόβλημα σε ευκαιρία. Και ο καρκίνος ήταν τεράστιο πρόβλημα και έγινε μέγιστη ευκαιρία. Ευκαιρία να αλλάξω προτεραιότητες, στάση ζωής και να αποτινάξω από πάνω μου κάθε φοβία, κάθε ασήμαντη θλίψη και κάθε ενοχή. Δύσκολα με βάζει κάτι κάτω πλέον. Η θνητότητα, όπως εξαιρετικά αποδίδει η φιλοσοφική κωμωδία The Good Place, δίνει νόημα στις επιλογές και στην εξέλιξή μας. Και ίσως τελικά να είναι αλήθεια ότι ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό. Τυχαία το έπαιζε το ραδιόφωνο, στην αγγλική του εκδοχή, καθώς γυρνούσα από τη διάγνωση στο αυτοκίνητο. Θα πω τώρα κάτι που ακούγεται σχεδόν βλακώδες. Δεδομένης της ευνοϊκής εξέλιξης και της μέχρι στιγμής επιβίωσής μου, αν μπορούσα να πατήσω ένα κουμπί και να το ξαναπάθω, ίσως και να το έκανα. Εκ του ασφαλούς βέβαια, γιατί τα πράγματα πήγαν καλά. Όμως θα ήθελα να βροντοφωνάξω από τα κεραμίδια: «Μη φοβάστε τον καρκίνο. Δεν έχει νόημα». Σαν άλλος Ιατρόπουλος στα Φτηνά Τσιγάρα με τη ντουντούκα. «Βάσωωωωω! Βασούλαααα!». Σε καλό μου πια με τις καλλιτεχνικές αναφορές.
Θα φώναζα επίσης: «Τρέξτε στον γιατρό όταν το σώμα σας δώσει σήμα». Η λογική «φοβάμαι να μάθω, δεν θέλω να ξέρω» είναι πολύ πιο επικίνδυνη από τον ίδιο τον καρκίνο. Όταν τον πιάνεις νωρίς, τα πράγματα είναι έτη φωτός καλύτερα.
Με ρώτησες τι σημαίνει ελπίδα. Για μένα η ιατρική έρευνα είναι η ελπίδα. Η επιστήμη είναι το θαύμα που περιμένουμε. Ο χειρουργός μου είχε πει ότι πριν από δέκα χρόνια η περίπτωσή μου θα θεωρούνταν ξεγραμμένη. Όχι πια. Είχα βέβαια και την τύχη να με αναλάβει η ομάδα των πανεπιστημιακών νοσοκομείων της Οξφόρδης. Σοβαρή έρευνα, δυνατή χρηματοδότηση, κλινικές δοκιμές. Βρέθηκα στην πηγή. Αλλά μην υπερβάλλουμε και μην παίζουμε με τον πόνο των ανθρώπων. Φυσικά και πεθαίνουν άνθρωποι από καρκίνο καθημερινά. Νοσούν όμως όλο και περισσότεροι που επιβιώνουν και ζουν καλά. Το γυρνάμε το ματσάκι. Βαστάτε γερά.

Βεατρίκη Ντόβα: “Με πονάει που άφησα τη χώρα μου, αλλά κι εκείνη δεν έκανε τίποτα για να με κρατήσει- Τώρα πλέον ζω το όνειρό μου”!

• Η Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια. Ποια είναι η εικόνα που έχετε από την επαφή σας με τους θεσμούς;
Φέτος συμπληρώνουμε πέντε χρόνια συνεχούς δράσης. Από την πρώτη στιγμή προσπαθήσαμε να ανοίξουμε διάλογο με τα πολιτικά κόμματα, τους θεσμούς και την κοινωνία. Επισκεφθήκαμε υπουργεία, καταθέσαμε προτάσεις και επιμείναμε στη θεσμική αναγνώριση του προβλήματος. Το θετικό είναι ότι πλέον το θέμα δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ωστόσο, εξακολουθούμε να συναντούμε μεγάλες αντιστάσεις και έλλειψη πολιτικής βούλησης σε κρίσιμα ζητήματα.
• Έχετε ασκήσει έντονη κριτική και σε συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις. Γιατί;
Πράγματι, κι αυτό γιατί θεωρούμε ότι ορισμένες ρυθμίσεις δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα που βιώνουν πολλές γυναίκες. Υπάρχουν περιπτώσεις κακοποιημένων γυναικών που δυσκολεύονται να απομακρυνθούν από βίαιες σχέσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά. Ο φόβος της απώλειας της επιμέλειας ή η αβεβαιότητα για το μέλλον λειτουργούν αποτρεπτικά. Όταν δεν λαμβάνονται υπόψη αυτοί οι παράγοντες, δημιουργούνται συνθήκες εγκλωβισμού που μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες.
• Ένα από τα ζητήματα που αναδεικνύετε συχνά είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται οι γυναικοκτονίες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις παρακολουθούμε φαινόμενα επανα-θυματοποίησης. Αντί να επικεντρώνεται η συζήτηση στην ευθύνη του δράστη και στις κοινωνικές αιτίες του εγκλήματος, μετατοπίζεται το βάρος στη ζωή, στις επιλογές ή στη συμπεριφορά του θύματος. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Όταν αναπαράγονται υπονοούμενα ή αφήνονται σκιές για τη γυναίκα που δολοφονήθηκε, ουσιαστικά αλλοιώνεται η πραγματική διάσταση του εγκλήματος και προσβάλλεται η μνήμη του θύματος.
• Θεωρείτε ότι η κοινωνία έχει αρχίσει να κατανοεί περισσότερο το φαινόμενο και την διαφορά ανάμεσα στην ανθρωποκτονία και την γυναικοκτονία;
Σε σχέση με πριν από πέντε ή δέκα χρόνια, ναι. Υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και περισσότερη δημόσια συζήτηση. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε ξεπεράσει τις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις που τροφοδοτούν τη βία. Συχνά εξακολουθούμε να ακούμε ότι πρόκειται για «εγκλήματα πάθους», για «οικογενειακές τραγωδίες» ή για «κακές στιγμές». Αυτές οι ερμηνείες αποκρύπτουν την ουσία. Οι γυναικοκτονίες αποτελούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας και συνήθως προηγείται μια μακρά περίοδος ελέγχου, κακοποίησης ή εκφοβισμού.
• Τι συμβαίνει όταν οι υποθέσεις αυτές φτάνουν στις δικαστικές αίθουσες; Εσείς με τις φεμινιστικές οργανώσεις, έχετε ζήσει πολλές τέτοιες υποθέσεις στα δικαστήρια.
Δυστυχώς, εκεί συναντούμε ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα. Η επανα-θυματοποίηση δεν περιορίζεται στον δημόσιο λόγο. Πολύ συχνά εμφανίζεται και μέσα στις δικαστικές αίθουσες. Οι οικογένειες των θυμάτων καλούνται να ακούσουν προσβλητικούς ισχυρισμούς ή να δουν τη ζωή του θύματος να τίθεται στο μικροσκόπιο με τρόπο εξοντωτικό. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες επιχειρείται να μεταφερθεί μέρος της ευθύνης στο ίδιο το θύμα. Αυτές οι πρακτικές πρέπει να προβληματίσουν σοβαρά το δικαστικό σύστημα.
• Ο όρος «γυναικοκτονία» εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις. Γιατί θεωρείτε σημαντική τη χρήση του;
Γιατί κάνει ορατό ένα συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο. Για χρόνια ακούγαμε ότι αρκεί ο όρος «ανθρωποκτονία» και ότι δεν χρειάζεται ειδική αναφορά. Εμείς υποστηρίζουμε ότι η γυναικοκτονία περιγράφει έναν ιδιαίτερο τύπο εγκλήματος που συνδέεται με τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ των φύλων. Δεν πρόκειται απλώς για μια διαφορετική λέξη. Πρόκειται για έναν τρόπο να αναγνωρίσουμε ότι ορισμένες γυναίκες δολοφονούνται ακριβώς επειδή αμφισβήτησαν τον έλεγχο που ασκούνταν πάνω τους.
• Πιστεύετε ότι η θεσμική – νομική αναγνώριση του όρου θα λύσει το πρόβλημα;
Όχι, από μόνη της δεν αρκεί. Δεν ισχυριστήκαμε ποτέ κάτι τέτοιο. Η αναγνώριση του όρου είναι ένα βήμα. Το σημαντικότερο είναι να δημιουργηθούν πολιτικές πρόληψης, προστασίας και εκπαίδευσης. Όμως όταν ένα πρόβλημα αποκτά όνομα, γίνεται ευκολότερο να καταγραφεί, να μελετηθεί και να αντιμετωπιστεί. Η ορατότητα είναι προϋπόθεση για την αλλαγή.
• Ποιες είναι οι σημαντικότερες παρεμβάσεις που θεωρείτε ότι είναι αναγκαίες να γίνουν;
Πρώτα απ’ όλα η εκπαίδευση. Εδώ και χρόνια ζητούμε την ένταξη της σεξουαλικής και συναισθηματικής αγωγής στα σχολεία. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν από μικρή ηλικία τι σημαίνει σεβασμός, ισότητα, συναίνεση και ειρηνική επίλυση συγκρούσεων. Οι διαφορές μεταξύ των ανθρώπων είναι φυσικές. Το ζήτημα είναι να μάθουμε να τις διαχειριζόμαστε χωρίς βία. Αν δεν επενδύσουμε στην πρόληψη, θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες.
• Έχετε επίσης αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας οικογενειακών δικαστηρίων. Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Η δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων, είναι ένα πάγιο αίτημα. Υπάρχει ήδη σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, όμως δεν εφαρμόζεται. Τα οικογενειακά δικαστήρια θα πρέπει να στελεχώνονται από εξειδικευμένους επιστήμονες, κοινωνικούς λειτουργούς και ψυχολόγους. Οι υποθέσεις οικογενειακής βίας απαιτούν ιδιαίτερη γνώση και διαφορετική προσέγγιση. Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικές υποθέσεις.
• Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που συναντά το γυναικείο κίνημα σήμερα;
Η έλλειψη πολιτικής βούλησης. Παράλληλα, υπάρχουν συντηρητικές αντιλήψεις που δυσκολεύουν κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού. Ακόμη και ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζονται συχνά με καχυποψία. Ωστόσο, η κοινωνία αλλάζει και η πίεση για αλλαγές γίνεται όλο και πιο ισχυρή.
• Οι γυναικείες οργανώσεις διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα για να συνεχίσουν αυτόν τον αγώνα;
Δυστυχώς, όχι. Οι περισσότερες λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά χάρη στην εθελοντική προσφορά. Πρόκειται για ανθρώπους που αφιερώνουν χρόνο, ενέργεια και προσωπικούς πόρους επειδή πιστεύουν ότι αυτός ο αγώνας είναι αναγκαίος. Στην Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών συμμετέχουν δεκάδες συλλογικότητες που εργάζονται καθημερινά χωρίς ουσιαστική οικονομική στήριξη. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν, γιατί γνωρίζουν ότι πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο υπάρχει μια ανθρώπινη ζωή.
• Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε, κλείνοντας;
Ότι δεν πρέπει να συνηθίσουμε τις γυναικοκτονίες. Κάθε φορά που μια γυναίκα χάνει τη ζωή της από έμφυλη βία, η κοινωνία οφείλει να αναρωτιέται τι δεν λειτούργησε και τι πρέπει να αλλάξει. Χρειάζονται πολιτικές παρεμβάσεις, θεσμική θωράκιση, εκπαίδευση και κοινωνική εγρήγορση. Ο στόχος δεν είναι μόνο η τιμωρία των δραστών. Είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να μην υπάρξουν τα επόμενα θύματα. Αυτός είναι ένας μακρύς αγώνας, αλλά είναι ένας αγώνας που δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψουμε.

Φωτεινή Σιάνου: «Η γυναικοκτονία δεν είναι μια λέξη – Είναι η ονομασία ενός εγκλήματος που η κοινωνία αρνείται ακόμη να δει»

Ιωάννης Χατζηκυριάκος: «Οριακή η κατάσταση στην Πυροσβεστική των Δωδεκανήσων – Έκκληση για ενίσχυση προσωπικού και υποδομών»

• Ωστόσο, σε επίπεδο διεθνούς δικαίου, σίγουρα έχουμε ισχυρά χαρτιά από τη δική μας πλευρά. Εκείνοι, βέβαια, έχουν τα δικά τους επιχειρήματα, το Τουρκο-Λιβυκό σύμφωνο και διάφορα άλλα τα οποία προβάλλουν κατά καιρούς, αλλά η Τουρκία έχει μια τακτική να συνεχίζει τις προκλήσεις και να κάνει τον ‘μπαμπούλα’ στο Αιγαίο. Κάτι το οποίο δεν είναι μόνο μια πρόκληση για την Ελλάδα, αλλά έχει και επεκτάσεις προς την Ευρώπη.
Θα έλεγα και διεθνώς, διότι και το Τουρκο-Λιβυκό σύμφωνο, στο οποίο πολύ σωστά αναφερθήκατε, είναι παράνομο. Όπως και παράνομος, είναι αυτός ο νόμος που εξαγγέλλεται. Μένει να τον δούμε επισήμως. Σε κάθε περίπτωση τη στιγμή που το σχέδιο νόμου αυτό είναι σε πλήρη αντίθεση και σε περιφρονητική, θα λέγαμε, θέση απέναντι στο διεθνές δίκαιο, δεν έχει καμία ισχύ.
• Η πολιτική της Τουρκίας βέβαια, δεν έχει αλλάξει εδώ και αιώνες. Παραμένει η ίδια…
Όπως το λέτε, εδώ και αιώνες αυτό ζούμε. Είναι ένας δύσκολος γείτονας που θέλει χειρισμό, που θέλει διάλογο. Και πολύ σωστά, η κυβέρνηση τηρεί αυτή την στάση. Είναι η στάση της Ελλάδας. Δεν κλείνουμε τον διάλογο -διότι δεν αλλάζουν τα σύνορα, δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε. Επομένως, έχουμε τον διάλογο ανοιχτό υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται πάντοτε οι κόκκινες γραμμές.
• Αυτό, ασφαλώς και μάς αφορά άμεσα, διότι εδώ μιλάμε για την Ελλάδα, για τη χώρα μας. Μιλάμε, για τα κυριαρχικά δικαιώματα και βεβαίως για τα νησιά μας.
Οι γείτονες προσπαθούν να αμφισβητήσουν την κυριαρχία στα νησιά, στις βραχονησίδες. Εδώ ούτε λίγο ούτε πολύ «απειλούν», εντός εισαγωγικών η λέξη, να αναρτήσουν τουρκικές σημαίες σε 156 περίπου ελληνικές βραχονησίδες. Αυτά τα πράγματα είναι εκτός πραγματικότητας. Αν υλοποιηθούν ω μη γένοιτο, θα έχουν απάντηση και θα είναι ισχυρή και ηχηρή.
• Να περάσουμε στις εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Παρουσιάστηκαν δύο κόμματα. Από τη μία η κα Μαρία Καρυστιανού, από την άλλη ο τέως πρωθυπουργός, κ. Αλέξης Τσίπρας. Θα ήθελα λοιπόν στο σχόλιο σας.
Θα ξεκινήσω λέγοντάς σας ότι για λόγους αρχής, προσωπικά δεν υποτιμώ ποτέ στη ζωή μου κανέναν συνάνθρωπο -πόσω μάλλον κανέναν στο πολιτικό στερέωμα, ο οποίος έχει δικαίωμα οποιοσδήποτε Έλλην πολίτης (Ελληνίδα και Έλληνας) να διεκδικήσει, ό,τι νομίζει. Σε μια ανοιχτή δημοκρατία δυτικού τύπου, αυτά τα κρίνει σε τελική ανάλυση ο ελληνικός λαός. Σε ό,τι αφορά στην κα Καρυστιανού, προσωπικά το είχα διαβλέψει, πολεμήθηκα γι’ αυτό -μέχρι βόμβα μου στείλανε. Είχα πει πολύ απλά ότι η κα Καρυστιανού η οποία έχει τον σεβασμό και την συμπαράσταση όλων μας για το δράμα που πέρασε με την απώλεια 57 συνανθρώπων μας, μεταξύ των οποίων η κόρη της, είναι μια μάνα που έτσι αντιμετωπίζεται μεμονωμένα.
Ως προς την πολιτική, η κα Καριστιανού θεώρησε ότι από ένα σημείο και μετά μπορεί να γίνει πολιτικός. Αλλά το γεγονός ότι από την αρχή μιλούσε με καταγγελτικά κείμενα πολιτικού περιεχομένου (γραπτά πάντα κείμενα) έδειχνε έναν στόχο κι έναν σκοπό που θα κριθεί τελικά από τον ελληνικό λαό. Δεν μπορώ να την κρίνω ως πολιτικό πρόσωπο. Δεν έχει δείξει τίποτα σε πολιτική κατεύθυνση, εκτός από μια διακήρυξη, αν θέλετε, γενικού περιεχομένου και το πρόσωπό της, το οποίο είναι ελκυστικό, επειδή είναι μια συμπαθής φυσιογνωμία. Και μένουμε σε αυτό. Το μέλλον θα δείξει κατά πόσον αυτό το πολιτικό εγχείρημα θα έχει βιωσιμότητα, και σε ποια επίπεδα.
Ως προς τον πρώην πρωθυπουργό, τον κ. Τσίπρα, εστιάζει στην επικοινωνία, καθαρά στην επικοινωνία και κάποια νέα πρόσωπα τα οποία ουδόλως υποτιμώ. Η κα Κουφονικόλακου, παραδείγματος χάρη που παρουσιάστηκε, είναι μια συνάδελφος εν τη δικηγορία, έξυπνη γυναίκα με ευφράδεια και με μια πολύ ωραία παρουσία. Από εκεί και πέρα ο κ. Τσίπρας δεν έχει πείσει κανέναν -τουλάχιστον με αυτούς που συνομιλώ εγώ- ότι είναι κάποιος άλλος. Δεν διαγράφεται η μνήμη τόσο σύντομα και δεν διαγράφεται και ποτέ σε ζητήματα που αφορούν στη διακυβέρνηση της χώρας.
Δεν μπορεί να μας πει ο κ. Τσίπρας της Novartis, του τρίτου μνημονίου που κατά την άποψη μου κατέστρεψε τη χώρα, του παραδικαστηρίου που είχε ομολογήσει ο υπουργός του κ. Κοντονής και πολλά άλλα, ότι ξαφνικά, επειδή απομάκρυνε τους, τότε συνεργάτες του, τώρα ο ίδιος είναι κάτι διαφορετικό. Αντίθετα, εγώ νομίζω ότι δείχνει και μια στάση του ανδρός που κρίνεται, το κατά πόσο μπορεί να έχει μια αυτοκριτική που να είναι αυστηρή ή να μεταθέτει τις ευθύνες αλλού που είναι το απόλυτα βολικό. Και αυτό πρέπει να το δούμε μελλοντικά τι θα γίνει, αλλά σε κάθε περίπτωση, επαναλαμβάνω, κανείς δεν έχει αμνησία σε αυτόν τον τόπο και οφείλει να μην έχει, διότι τα ‘στερνά τιμούν τα πρώτα’ που λέει ο λαός μας.
Από την άλλη τα δείγματα γραφής είναι αποτυπωμένα βαθιά στην τσέπη του πολίτη και στον τίτλο της ζωής του.

• Και πρέπει να πούμε βέβαια ότι όλα αυτά θα φανούν μόνο στην κάλπη, που είναι πάντοτε η καλύτερη δημοσκόπηση και με την προϋπόθεση να υπάρχει συμμετοχή. Δηλαδή, να πάει ο κόσμος να ψηφίσει στις εκλογές, για να δούμε τι πραγματικά θα γίνει.
Έχετε δίκιο σ’ αυτό, γιατί δεν τιμά τη δημοκρατία η αποχή. Είμαστε η χώρα, το κράτος – μέλος που λέμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση που φέραμε τη δημοκρατία και τον πολιτισμό, δεν μπορεί να απέχουμε από την κορυφαία διαδικασία. Ιδίως συμπολίτες μας, οι οποίοι ενώ απέχουν ασκούν κριτική. Δεν δικαιούνται να ασκούν κριτική αν δεν έχουν συμμετάσχει στη διαμόρφωση της επόμενης μέρας, στη διακυβέρνηση της χώρας.
Αλλά σε κάθε περίπτωση πέρα από τη συμμετοχή πρέπει να δούμε προγράμματα, κα Ντόκου. Κοστολογημένα, συναπτά προγράμματα τα οποία να δείχνουν ότι υπάρχει μια εναλλακτική πρόταση.
Διότι μέχρι στιγμής το γεγονός ότι η κυβέρνηση παρόλες τις αστοχίες και κάποια λάθη, παραμένει μια ισχυρή κυβέρνηση η οποία έχει κρατήσει την κοινωνία όρθια κι έχει οδηγήσει την οικονομία σε οδό ανάκαμψης. Δεν μιλώ ακόμη για τη δυναμική ανάπτυξη, αλλά η ανάκαμψη είναι δεδομένη. Δεν το λέει η Νέα Δημοκρατία και οι ευρωβουλευτές ή οι βουλευτές της. Το λένε τα διεθνή και τα ευρωπαϊκά φόρα που αναγνωρίζουν ότι η Ελλάδα σε δύσκολους καιρούς με αυτήν την κυβέρνηση κατόρθωσε, αφενός να ελέγχει την οικονομία, αφετέρου να σταθεί όρθια η κοινωνία.

Ελίζα Βόζεμπεργκ – Βρυωνίδη: «Δεν αποκλείεται θερμό επεισόδιο με την Τουρκία»

• Πρόσφατα, είχατε ζητήσει να γίνουν ενέργειες για τη μείωση της τιμής των λιπασμάτων, προκειμένου να θωρακιστεί ο αγροδιατροφικός τομέας από τις επιπτώσεις της σύγκρουσης. Υπάρχει εξέλιξη;
Υπάρχει εξέλιξη σε θετική κατεύθυνση. Όπως γνωρίζετε, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι η βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή των αζωτούχων λιπασμάτων, που χρησιμοποιούν ευρέως οι αγρότες μας. Έτσι, ήταν φυσικό, ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο να οδηγήσει σε ανατιμήσεις των λιπασμάτων και σε σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής στον αγροδιατροφικό τομέα. Για τον λόγο αυτό, έκανα προσωπικά ερώτηση στην Κομισιόν και τοποθέτηση στην Ολομέλεια, ζητώντας να ληφθούν εκτάκτως άμεσα μέτρα για την ενίσχυση και την προστασία των αγροτών σε τούτη την πολύ δύσκολη συγκυρία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ένα εξειδικευμένο νέο «Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα». Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων, που περιλαμβάνει τόσο βραχυπρόθεσμες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος που σήμερα επείγει, όσο και διαρθρωτικές αλλαγές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Συνοπτικά σημειώνω ότι στα άμεσα μέτρα στήριξης περιλαμβάνονται: ένα χρηματοδοτικό πλαίσιο στήριξης που θα ανακοινωθεί τις επόμενες εβδομάδες. Επιπλέον, δίνεται στα κράτη-μέλη η ευελιξία να χορηγούν προκαταβολές κοινοτικών ενισχύσεων στους αγρότες, ως μια «ένεση» ταμειακής ρευστότητας, καθώς και η δυνατότητα να δημιουργούν νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης για τους αγρότες. Στις μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις, οι οποίες έχουν κυρίως διαρθρωτικό χαρακτήρα και στοχεύουν στην απεξάρτηση από εισαγωγές, ξεχωρίζουν τα σχέδια για τη μείωση της εξάρτησης από τα συνθετικά και εισαγόμενα λιπάσματα, με την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και της ανάπτυξης οργανικών λιπασμάτων. Τέλος, η Κομισιόν προχωρεί στην εφαρμογή πιο ευέλικτων πλαισίων για τις κρατικές ενισχύσεις και στην προσωρινή αναστολή των δασμών, σε συγκεκριμένες εισαγωγές που είναι ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή.

• Στα δικά μας, πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό μετά την ανακοίνωση δύο νέων κομμάτων;
Τα δύο νέα κόμματα, με την πρώτη κιόλας εμφάνισή τους, επιβεβαίωσαν αυτό που είχε καταστεί προφανές ήδη από την περίοδο της κυοφορίας και της θορυβώδους προαναγγελίας τους: κυρίαρχη φιλοδοξία τους είναι η ανακατανομή (προς όφελός τους φυσικά) του χώρου της αντιπολίτευσης και όχι η διατύπωση σοβαρής πολιτικής πρότασης για τη χώρα, ικανής να διεκδικήσει κυβερνητική προοπτική. Ο κ. Αλέξης Τσίπρας είδε κι απόειδε με το Κέντρο κι επέστρεψε στην Αριστερά των ‘40s και στο ΠΑΣΟΚ των ‘80s και επιχειρεί να συγκροτήσει έναν νέο ΣΥΡΙΖΑ, με άλλο όνομα, αλλά με πολλά ίδια πρόσωπα, τα ίδια κενά και γενικόλογα συνθήματα του χθες, την ίδια τυχοδιωκτική αντίληψη του… μεταμφιεσμένου συστημικού αντισυστημισμού! Ο κ. Τσίπρας ανταγωνίζεται με το ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση. Η κα Μαρία Καρυστιανού θέλει κυρίως να απορροφήσει τις μικρές αντισυστημικές δυνάμεις στο δεξιό άκρο του χάρτη και να πλαγιοκοπήσει τους έξαλλους της Πλεύσης. Βλέπετε εσείς κάτι που αφορά πραγματικά τη χώρα, τους πολίτες και το μέλλον μας σε όλα αυτά; Εγώ πάντως όχι!
• Είστε αισιόδοξος ότι υπάρχει περιθώριο για αυτοδύναμη κυβέρνηση;
Ασφαλώς και είμαι! Πιστεύω ότι η Νέα Δημοκρατία μπορεί να έχει αυτοδύναμη πλειοψηφία στη Βουλή που θα προκύψει από τις εκλογές του 2027 και ο Κυριάκος Μητσοτάκης να συγκροτήσει την νέα κυβέρνησή του, που θα οδηγήσει τη χώρα στη δεκαετία του 2030. Και δεν το λέω αυτό, κινούμενος από κάποιον τυφλό κομματικό πατριωτισμό, ούτε επειδή υποκύπτω στον γνωστό πειρασμό να βαφτίζω την επιθυμία μου πραγματικότητα. Το λέω γιατί αυτό μού υποδεικνύει η ψύχραιμη και ανάλυση της πολιτικής πραγματικότητας: Στις εκλογές, οι πολίτες αποφασίζουν σε ποιά χέρια θα εμπιστευθούν το τιμόνι της πατρίδας και το μέλλον των παιδιών τους –δεν ψηφίζουν για να επιβραβεύσουν εκείνους που κρύβουν την πολιτική τους ανεπάρκεια με άναρθρες κραυγές, με λεφτόδεντρα και κενές υποσχέσεις. Επιλέγουν πρωθυπουργό αξιόπιστο, που οι πράξεις του ταυτίζονται με τις υποσχέσεις του, που το έργο του- παρά τα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν- έχει πάει τη χώρα μπροστά, που το πρόγραμμά του μας οδηγεί στο αύριο με βήματα σίγουρα και μετρημένα, που έχει φέρει την ισχύ και το κύρος της Ελλάδας στο υψηλότερο επίπεδο. Γι’ αυτό και θα δώσουν στην Νέα Δημοκρατία και στον Κυριάκο Μητσοτάκη αυτοδύναμη πλειοψηφία, για μιά ακόμη δημιουργική τετραετία. Οι Ελληνες ξέρουν! Και η απόφασή τους θα είναι μια απάντηση σε όσους ονειρεύονται να μάς γυρίσουν δεκαετίες πίσω!

Δημήτρης Τσιόδρας: «Η Νέα Δημοκρατία μπορεί να έχει αυτοδύναμη πλειοψηφία στη Βουλή»

Για τη φθορά της κυβέρνησης, την κοινωνική πίεση από την ακρίβεια, το πολιτικό κενό στην Κεντροαριστερά αλλά και την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην κεντρική πολιτική σκηνή μιλά στη «δημοκρατική» ο πρώην βουλευτής Δωδεκανήσου του ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Γάκης.
Σε μια συνέντευξη με αιχμηρές τοποθετήσεις, υποστηρίζει ότι η κοινωνία αναζητά πλέον μια νέα πολιτική αφήγηση απέναντι στην Νέα Δημοκρατία, ενώ χαρακτηρίζει «ιστορική μέρα» την ανακοίνωση της ίδρυσης της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) από τον Αλέξη Τσίπρα. Παράλληλα, αναφέρεται στον ρόλο της Αριστεράς στην νέα εποχή, στην ανάγκη επανασύνδεσης της πολιτικής με την κοινωνία και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής του σε νέες πολιτικές ή αυτοδιοικητικές διεργασίες.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Ποια θεωρείτε κ. Γάκη ότι είναι σήμερα τα μεγαλύτερα πολιτικά διλήμματα του πρωθυπουργού, γιατί αν και η κυβέρνηση δείχνει σημάδια πολιτικής φθοράς, ο Κ. Μητσοτάκης ως πρόσωπο χάνει μόνο από τον κανένα;
Κυρία Παμπρή θέλω καταρχάς να σας ευχαριστήσω για την δυνατότητα που μου δίνετε μέσα από την “δημοκρατική” να επικοινωνήσω με τους αναγνώστες σας.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα βασικό πολιτικό δίλημμα: αν θα συνεχίσει να κυβερνά με όρους επικοινωνιακής διαχείρισης ή αν θα επιχειρήσει μια ουσιαστική επανασύνδεση με την κοινωνία. Επιλέγει νομίζω το πρώτο γιατί δεν τον ενδιαφέρει η κοινωνία παρά μόνο η εξυπηρέτηση συγκεκριμένων οικονομικών συμφερόντων. Η κυβέρνηση εμφανίζει διακριτά ανεπίστρεπτα σημάδια φθοράς, κυρίως λόγω της καθημερινότητας, της ακρίβειας και μιας αίσθησης αλαζονείας εξουσίας που έχει αρχίσει να ενοχλεί ακόμα και παραδοσιακούς ψηφοφόρους της ΝΔ.
Ο “κανένας” απ’ τον οποίο σήμερα ο κ. Μητσοτάκης χάνει, ήδη άρχισε να παίρνει πολιτική και φυσική μορφή. Έχω όμως την εντύπωση πως το κορυφαίο δίλημμα του κ. Μητσοτάκη είναι αν θα φύγει μόνος του ή θα περιμένει να τον διώξει ο ελληνικός λαός και οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι.
Το πρόβλημα της αντιπολίτευσης δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι πρόβλημα αξιοπιστίας, ηγεσίας και πειστικού οράματος. Βρίσκει όμως σιγά σιγά το βηματισμό της.

• Τα θέματα θεσμών, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, η ΝΔ τα αντιμετώπισε επικαλούμενη, λόγους εθνικής ασφάλειας. Θεωρείτε ότι η ακρίβεια και η καθημερινότητα μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες πολιτικής ανατροπής;
Στην Ελλάδα πολλές φορές τα μεγάλα θεσμικά ζητήματα δεν οδηγούν από μόνα τους σε πολιτική ανατροπή. Αυτό που τελικά αλλάζει πολιτικούς συσχετισμούς είναι όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι πιέζεται καθημερινά: στο σούπερ μάρκετ, στο ρεύμα, στο ενοίκιο, στην ανασφάλεια για το μέλλον των παιδιών του.
Η ακρίβεια δεν είναι πια ένα προσωρινό φαινόμενο. Έχει μετατραπεί σε κρίση ποιότητας ζωής. Αν η κοινωνία πιστέψει ότι δεν υπάρχει προοπτική βελτίωσης, τότε ναι, μπορούν να δημιουργηθούν συνθήκες πολιτικής ανατροπής. Όχι απαραίτητα ξαφνικά, αλλά σωρευτικά.
Ο κ. Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του χρησιμοποιούν ακόμα και εθνικοφοβία και εθνικοπροπαγάνδα για να καλύψουν τα ανομήματά τους. Η επίκληση εθνικών λόγων για να καλύψουν την ανικανότητά τους, την αντιδημοκρατική τους λειτουργία, τα κοινοβουλευτικά πραξικοπήματα τους, την αλαζονεία τους και τις επιπόλαιες και επικίνδυνες θέσεις σε θέματα εξωτερικής πολιτικής είναι επικίνδυνη τακτική.
• Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχει πραγματικό πολιτικό κενό στον χώρο της Κεντροαριστεράς ή απλώς κρίση ηγεσίας και αξιοπιστίας που θα καλύψει ως προσωπικότητα ο Αλέξης Τσίπρας;
Υπάρχει και πολιτικό κενό και κρίση ηγεσίας. Η Κεντροαριστερά δεν έχει ακόμη απαντήσει πειστικά στο ερώτημα ποιο κοινωνικό συμβόλαιο προτείνει για την νέα εποχή. Δεν αρκεί μόνο η αντιδεξιά ρητορική. Χρειάζεται νέο σχέδιο για εργασία, κράτος, παραγωγή, ανισότητες και δημοκρατία.
Ο Αλέξης Τσίπρας παραμένει μια πολιτική προσωπικότητα με ισχυρό αποτύπωμα και διεθνή αναγνώριση. Έχει ακόμα πολιτικό κεφάλαιο. Όμως το κρίσιμο δεν είναι μόνο η επιστροφή ενός προσώπου. Είναι αν μπορεί να εκφραστεί ένα νέο συλλογικό ρεύμα με αξιοπιστία, αυτοκριτική και προοπτική. Την περασμένη Τρίτη 26-5-26 έγινε όμως η αρχή με την ανακοίνωση της ίδρυσης του κόμματος Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.).
• Θεωρείτε ότι η κοινωνία αναζητά μια νέα πολιτική αφήγηση απέναντι στην Νέα Δημοκρατία ή κυριαρχεί ακόμη η λογική «δεν υπάρχει εναλλακτική»;
Νομίζω ότι η κοινωνία βρίσκεται ανάμεσα σε αυτά τα δύο. Από τη μία υπάρχει κόπωση και αυξανόμενη δυσφορία. Από την άλλη όμως δεν έχει ακόμα πειστεί ότι υπάρχει μια σταθερή, σοβαρή και κυβερνητικά έτοιμη εναλλακτική λύση. Άρα η μάχη σήμερα δεν είναι μόνο εκλογική. Είναι μάχη αξιοπιστίας. Όποιος καταφέρει να μιλήσει με αλήθεια, σοβαρότητα και κοινωνική ενσυναίσθηση, χωρίς κραυγές και εύκολους λαϊκισμούς, θα μπορέσει να εκφράσει ένα νέο κοινωνικό πλειοψηφικό ρεύμα.
Ο Αλέξης Τσίπρας έδειξε προ ημερών ότι έχει όλες αυτές τις δυνατότητες. Έδειξε με την παρουσίαση της διακήρυξης του κόμματος ΕΛ.Α.Σ. ότι είναι η εναλλακτική πρόταση, η εναλλακτική πολιτική απέναντι στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
• Υπάρχει κάτι που η Αριστερά δεν κατάφερε να καταλάβει για τη μεταβαλλόμενη ελληνική κοινωνία;
Ναι. Σε έναν βαθμό δεν κατάλαβε πόσο έχει αλλάξει η κοινωνία μετά την κρίση, την πανδημία και την νέα οικονομική ανασφάλεια. Πολλοί πολίτες σήμερα δεν αναζητούν μόνο ιδεολογικές αναφορές. Αναζητούν σταθερότητα, αξιοπρέπεια, ασφάλεια και προοπτική. Η Αριστερά συχνά μίλησε περισσότερο με όρους παρελθόντος και λιγότερο με όρους μέλλοντος. Χρειάζεται νέα γλώσσα, νέα σχέση με τη μεσαία τάξη, με τους νέους εργαζόμενους, με την περιφέρεια και με έναν κόσμο που δεν χωρά εύκολα στα παλιά πολιτικά στερεότυπα.

• Ποιο θα ήταν κατά τη γνώμη σας το βασικό μήνυμα που πρέπει να εκπέμψει σήμερα η λεγόμενη προοδευτική παράταξη;
Κυρία Παμπρή υπάρχουν στιγμές που συμπυκνώνουν αγωνίες, ελπίδες, διαψεύσεις, αλλά και την ανάγκη για μια νέα επανεκκίνηση. Είναι στιγμές που και πάλι πρέπει η πολιτική να συναντήσει και να πορευτεί με την κοινωνία, η ελπίδα να ακουμπήσει στην συμμετοχή, η ανάγκη για αλλαγή να φωτίζει το μέλλον. Η Προοδευτική Παράταξη είναι μία πρόκληση που αρνείται να συμβιβαστεί με την αδικία, την ανισότητα, την καταπίεση και την απαξίωση της Δημοκρατίας. Είναι μια δέσμευση ότι θα πρέπει η πολιτική να μην παραμείνει υπόθεση κλειστών μηχανισμών και επαγγελματικών ελίτ.
Το σύνθημα «από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία» αποτυπώνει μια βαθιά ανάγκη της εποχής μας να αποκτήσει ξανά φωνή ο κόσμος που αισθάνεται αόρατος και αποκλεισμένος από τις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή του.
• Ποια είναι η άποψή σας για την επιστροφή Τσίπρα, διακήρυξη, ομιλία κ.λπ.
H 26-5-26 είναι μία ιστορική μέρα. Όχι μόνο για την Αριστερά αλλά για όλο το πολιτικό σύστημα. Ήμουν εκεί. Ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την ίδρυση νέου κόμματος με την ονομασία Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.). Πηγή των αξιών του νέου φορέα είναι το “Εμείς” της νέας εποχής: μια κοινωνία που δεν συμβιβάζεται με τις ανισότητες, και δεν αφήνει τη ζωή των ανθρώπων στα χέρια της αγοράς και των ισχυρών. Θεμέλιό μας είναι η Δημοκρατία της καθημερινότητας, με φωνή για τους ανθρώπους και αξιοπρέπεια στην πράξη. Στόχος του η ανασυγκρότηση της προοδευτικής παράταξης με κεντρικό σύνθημα την έξοδο της χώρας από την κοινωνική ασφυξία, τη δημιουργία ενός νέου παραγωγικού μοντέλου, μιας «Νέας Μεταπολίτευσης».
Το όνομα και τα χρώματα του κόμματος συμπυκνώνει τρεις μεγάλες πολιτικές ευθύνες, το πολιτικό μας φορτίο.
Πρώτον την πατρίδα μας, Ελληνική, το μπλε χρώμα, δεύτερον τους αγώνες μας, Αριστερή το κόκκινο χρώμα και τρίτο την πολιτική αναγκαιότητα του μέλλοντος Συμπαράταξη.
Τα βασικά σημεία της ιδρυτικής του διακήρυξης περιλαμβάνουν:
Ιδεολογική Κατεύθυνση: Ένα σύγχρονο, ανοιχτό κόμμα της Αριστεράς, της Δημοκρατίας και της Προόδου, που αγκαλιάζει τη συμπερίληψη, τα κοινωνικά δικαιώματα και την ισότητα (όπως τα δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+). Οι 7 Δεσμεύσεις: Ο νέος φορέας στηρίζεται σε ένα πλαίσιο 7 βασικών αξόνων που αφορούν στη μείωση των ανισοτήτων, στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, στη διαφάνεια, στη δίκαιη πράσινη μετάβαση και στην επένδυση στην νέα γενιά. Κοινωνική Απεύθυνση: Το κάλεσμα απευθύνεται στον κόσμο της εργασίας, της επιστήμης και του πολιτισμού, καλώντας σε μια ευρύτερη προοδευτική πανστρατιά. Οργάνωση: Το κόμμα επιχειρεί να εισαγάγει ένα νέο μοντέλο πολιτικής οργάνωσης, αποκεντρωμένο και προσαρμοσμένο στις σύγχρονες τεχνολογικές και κοινωνικές απαιτήσεις.
• Προσωπικά βλέπετε τον εαυτό σας κ. Γάκη ξανά σε ενεργό πολιτικό ρόλο αν υπάρξουν νέες πολιτικές διεργασίες ή με βάση την τελευταία μας συνέντευξη, θα εμπλακείτε εκ νέου στην Τοπική Αυτοδιοίκηση;
Αν και αυτές τις ερωτήσεις αποφεύγει κανείς να τις απαντήσει, γιατί δεν ξέρεις ποτέ τι φέρνει η ζωή, θα σας πω τρία στοιχεία που αποτελούν τον οδηγό για τις αποφάσεις μου. Πρώτον, ότι το πιο επικίνδυνο στοιχείο της εποχής μας δεν είναι ο θυμός, είναι η παραίτηση. Δεύτερον, ότι πρέπει κανείς να ξέρει πότε πρέπει να «κρεμάσει τα παπούτσια και το καπέλο του» και τρίτον, πρέπει να δώσουμε την σκυτάλη στους νέους και θα τον βρουν το δρόμο τους. Δεν χρειάζονται τα δικά μας όνειρα γιατί έχουν τα δικά τους. Έτσι μόνο προχωράει η ζωή.
Η πολιτική χρειάζεται ξανά ψυχή, προοπτική και όραμα. Εγώ νιώθω τον εαυτό μου υποχρεωμένο απέναντι στις ηθικές και ιδεολογικές μου αρχές να είμαι μόνιμα στο χώρο της προσφοράς.
Γνωρίζετε ότι πάντα η τοπική Αυτοδιοίκηση είναι ο μεγάλος μου έρωτας.
Σας ευχαριστώ πολύ και πάλι για το βήμα που μου δώσατε…

Δημήτρης Γάκης: Πρέπει να δώσουμε την σκυτάλη στους νέους και θα τον βρουν το δρόμο τους

Ο Κώστας Θωκταρίδης δεν μιλά για τη θάλασσα σαν ένας απλός δύτης· μιλά σαν άνθρωπος που κουβαλά μέσα του μνήμη, ιστορία και καταγωγή. Με ρίζες βαθιά δεμένες με τη Σύμη και τη ναυτική παράδοση των Δωδεκανήσων, ο κορυφαίος Έλληνας δύτης, ερευνητής ξεδιπλώνει στη συνέντευξή του στην «δ» άγνωστες οικογενειακές ιστορίες, τις πρώτες παιδικές του εικόνες από τον Πανορμίτη και το συγκλονιστικό ταξίδι που τον οδήγησε από την αμηχανία της πρώτης κατάδυσης στις μεγαλύτερες υποβρύχιες αποστολές της χώρας. Από τα ναυάγια του Αιγαίου και τις ιστορικές έρευνες για το FIUME και το Donizetti, μέχρι τη βαθιά του πίστη στην ασφάλεια, την πειθαρχία και τη γνώση, ο άνθρωπος που έχει συνδέσει το όνομά του με σπουδαίες αποστολές κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας αποκαλύπτει τη βιωματική σχέση του με το «απόλυτο γαλάζιο» και την ακατάλυτη σύνδεσή του με τη Σύμη.

Αναλυτικά η συνέντευξη:
• κ. Θωκταρίδη με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου για τον «Αδρία» στην Σύμη, υπενθυμίσατε ότι κατάγεστε και από το νησί. Ποια ήταν η οικογένεια σας;
Η γιαγιά Καλλιρόη Παγώνη (1896-1986) το γένος Σβουράκη, είχε γεννηθεί στην Σύμη, ο πατέρας της ήταν ο Κωσταντής (Κων/νος) Σβουράκης (προπάππους μου) γεννημένος επίσης στη Σύμη, με καταγωγή από το Ηράκλειο και με σύζυγο την Χρυσαφίνα (Χρυσάνθη) Σβουράκη που απεβίωσε το 1952 στην Αίγυπτο (προγιαγιά μου).
Ο Κωσταντής Σβουράκης είχε 6 αδέλφια. Επαγγελματικά ήταν ναυτικός και αργότερα φούρναρης στο μοναστήρι του Πανορμίτη της Σύμης και ζούσαν εκεί. Η γιαγιά μου (μητέρα της μαμάς μου) Καλλιρόη Παγώνη (1896-1986) το γένος Σβουράκη ήταν η νεότερη από τις 4 αδερφές και 2 αδερφούς γεννήθηκαν και ζούσαν στη Σύμη.
Τα αδέλφια της γιαγιάς Καλλιρόη Παγώνη χρονολογικά ήταν:
Αλκμήνη Σβουράκη που έζησε όλη την ζωή της στην Σύμη παντρεύτηκε δεν έκανε παιδιά και υιοθέτησε 1 κοριτσάκι αγνώστων λοιπών στοιχείων.
Αλεξάνδρα Σβουράκη όπου σε ηλικία 25 ετών πέθανε από φυματίωση στην Αίγυπτο.
Βασιλική Σβουράκη διέμενε στην Ρόδο.
Καλλιρόη Σβουράκη(1896-1986) ήταν η μικρότερη (η γιαγιά μας).
Η γιαγιά Καλλιρόη το γένος Σβουράκη (1896-1986) γνώρισε και παντρεύτηκε τον παππού μας Νικόλαο Παγώνη (1879-1962) και απέκτησαν μαζί 12 παιδιά ! από αυτά έζησαν τα 7. Ο παππούς μου σύζυγος τις Καλλιρόης Παγώνη, ονομαζόταν Νικόλαος Παγώνης 1881-1962 ήταν και αυτός Δωδεκανήσιος, είχε γεννηθεί στην Λέρο και ήταν ναυτικός αρχικά, αργότερα έγινε διευθυντής στο εργοστάσιο του Κουταρέλη στην Αίγυπτο. Η μητέρα του ήταν η Σοφία και ο πατέρας του παππού μου ο Νικήτας Παγώνης. Ο παππούς μου ο Παγώνης είχε και 5 αδέλφια. Ο γάμος της γιαγιάς Καλλιρόης Σβουράκη και του παππού μου Νικόλαου Παγώνη έγινε στις 6 Νοεμβρίου 1916 ημέρα Κυριακή στην Αλεξάνδρεια Αίγυπτου.
Έχω στην κατοχή μου μια ασημένια εικόνα της γιαγιάς μου και στο πίσω μέρος της ξύλινης επένδυσης είχε γράψει τα ονόματα και τις ημερομηνίες γεννήσεως των παιδιών της. Αυτή η εικόνα υπάρχει ακόμα και σήμερα στο σπίτι μας και από αυτή άντλησα τα στοιχεία που μοιράζομαι μαζί σας. Διαδοχικά και με την παρακάτω χρονολογική σειρά θα αποκτήσουν 12 παιδιά θα ζήσουν τα 7 παρακάτω:
Νικήτας Παγώνης στις 24 Νοεμβρίου 1917 ημέρα Παρασκευή (με το παλαιό ημερολόγιο Ιουλιανό).
Την Δευτέρα 28ης Γενάρη 1920 η γιαγιά μας θα χάσει το πρώτο της νεογέννητο παιδί πληροφορίες δεν διασώζονται και η ημερομηνία αυτή καταγράφεται χωρίς όνομα αφού το μωρό ήταν αβάπτιστο.
Σοφία Παγώνη είναι το πρώτο κορίτσι και γεννήθηκε στις 6 Οκτωβρίου (8βρίου έγραφαν τότε) 1921 ημέρα Πέμπτη.
Αλεξάνδρα (Αλεξ) Παγώνη 9 Φεβρουαρίου 1923 ημέρα Πέμπτη είναι το 2ο κορίτσι.
Κώστας Παγώνης την Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 1924 είναι το 2ο αγόρι και 4ο παιδί στην σειρά.
Φιλάρετος Παγώνης την 1η Αυγούστου 1926 ημέρα Σάββατο με το Π.Η (και 14 Αυγούστου με το νέο ημερολόγιο). Από 1η Μαρτίου 1923 το ημερολόγιο άλλαξε.
Χρυσάνθη Παγώνη 31 Γενάρη 1930 ημέρα Παρασκευή (η ημερομηνία αυτή είναι με το νέο ημερολόγιο).
Μαρία Παγώνη 13 Σεπτεμβρίου 1940 και ημέρα Παρασκευή είναι το 7ο και τελευταίο παιδί. Ήταν η μητέρα μου.

• Επίσης απ’ ό,τι αναφέρατε, η πρώτη σας βουτιά -κατάδυση σε ηλικία 7 ετών- ήταν με την γιαγιά Καλλιρόη στον Πανορμίτη για να πιάσετε ψάρια;
Πριν 50 χρόνια η γιαγιά μου μαζί με την θεία μου Σοφία αποφάσισαν να κάνουν το τελευταίο τους ταξίδι στη Σύμη. Με πήραν μαζί τους και θυμάμαι ότι μας φιλοξένησαν στα σπιτάκια του Πανορμίτη. Εκεί μπήκα για πρώτη φορά στην θάλασσα. Η γιαγιά μου πήρε ένα πήλινο σκεύος σαν κιούπι γάστρας που είχε στην κουζίνα του σπιτιού που διαμέναμε, έκοψε ένα άσπρο ύφασμα και έκανε μια στρογγυλή τρύπα στο κέντρο και έδεσε το ύφασμα με το σκοινί που υπήρχε για να απλώνουμε τα ρούχα.
Μέσα τοποθέτησε αποφάγια της προηγούμενης μέρας και μου είπε να πάμε μαζί στην Θάλασσα για ψάρεμα! Έμεινε σε κοντινή απόσταση εκτός νερού και μου έδινε οδηγίες. Κρατούσα στην αρχή τον αυτοσχέδιο κιούρτο στην επιφάνεια της θάλασσας καθώς επέπλεε και όταν περπατώντας έφτασε το νερό στο στήθος μου είπε να το βάλω νερό μέσα στο πήλινο δοχείο. Το δοχείο βάρυνε και βυθίστηκε αργά στο βυθό.
Την επόμενη ημέρα μου ζήτησε να πάω να το βγάλω, αυτή ήταν η πρώτη μου φορά που έβαλα το κεφάλι μου κάτω από την θάλασσα.
Ο αυτοσχέδιος κιούρτος είχε μέσα κάτι μικρά ψαράκια που τότε δεν μπορούσα καταλάβω πως μπήκαν και δεν έφυγαν αφού υπήρχε μια ανοιχτή τρύπα! Τα τηγάνισε και φάγαμε και θυμάμαι ακόμα αυτή την συγκλονιστική στιγμή από την Σύμη, διότι για μένα ήταν μεγάλο κατόρθωμα και ένιωσα μεγάλη χαρά που κατάφερα να φέρω εις πέρας αυτό που ζήτησε η γιαγιά μου. Αυτό για μένα ήταν κάτι πολύ δύσκολο καθώς δεν είχα καμία επαφή με το υγρό στοιχείο και την θάλασσα.

• Ο δήμαρχος Σύμης Λευτέρης Παπακαλοδούκας σας αποκάλεσε σύγχρονο Χατζή. Τελικά οι Συμιακοί είναι οι γητευτές του βυθού;
Οι Συμιακοί δύτες, κυρία Παμπρή, έχουν μια τεράστια παράδοση! Τo 1862 ο Φώτης Μαστορίδης έφερε το πρώτο σκάφανδρο στην Ελλάδα. Ο Μαστορίδης δεν ήταν δύτης όμως εργάζονταν ως καπετάνιος με τους Άγγλους στην ανέλκυση ναυαγίων στις Ανατολικές Ινδίες και στην Κεϋλάνη. Οι Άγγλοι του έκαναν δώρο ένα πλήρες σκάφανδρο με τον εξοπλισμό του.
Την στολή αυτή έφερε στην Σύμη το 1962 και προσπάθησε να πείσει τους σφουγγαράδες να την χρησιμοποιήσουν στην αλιεία των σφουγγαριών. Επειδή όμως ήταν δύσπιστοι έκανε μια επίδειξη στο λιμάνι της Σύμης με πρώτη δύτρια τη γυναίκα του! Το 1863 άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως από τους σφουγγαράδες της Σύμης. Το 1864 άρχισαν να χρησιμοποιούνται σκάφανδρα από σπογγαλιείς της Καλύμνου, της Χάλκης, και του Καστελλόριζου ενώ το 1866 χρησιμοποιήθηκαν και από τους Υδραίους και Αιγινήτες.
Το 1920 ο Γεώργιος Γεωργάς από την Σύμη φέρνει το σύστημα Fernez στην Ελλάδα.
Οι σφουγγαράδες παρά τις δυσκολίες, που κατά καιρούς τους συνέβαιναν, είχαν συνηθίσει και είχαν αγαπήσει πολύ τη δουλειά αυτή. Συνήθιζαν να λένε ότι «όποιος βάλει το φόρεμα της μηχανής και πιει από το καυτό νερό του σκουριασμένου ντεπόζιτου θα θέλει να ξαναδοκιμάσει».
Ο Γιώργος Χατζής, γνωστός στο νησί και σαν “Στάθης” είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο ιστορίας και της ελεύθερης κατάδυσης.

• Πώς προέκυψε αυτή η αγάπη για τη θάλασσα, τι σας συνέδεσε με το απόλυτο γαλάζιο;
Ξεκίνησα τις καταδύσεις το 1986. Η επαφή μου με το νερό δεν ήταν πολύ καλή και οι πρώτες μου εμπειρίες ήταν αρνητικές. Μία από τις φορές, θυμάμαι, που πήγα με τον πατέρα μου στους Πεταλιούς – πηγαίναμε συχνά – το σκάφος έσπασε και σχεδόν ναυαγήσαμε! Παράλληλα η θάλασσα με ζάλιζε και έτσι αποφάσισα πως το χόμπυ αυτό δεν ήταν ευχάριστο και δεν μου ταίριαζε. Στο βουνό, με τους προσκόπους, περνούσα καλύτερα! Κάποια στιγμή, επηρεασμένος από ένα πολύ καλό μου φίλο ασχολήθηκα με την σπηλαιολογία.
Έλαβα μέρος σε σπηλαιολογικές εξερευνήσεις, που ήταν πολύ εντυπωσιακές. Αυτό που με γοήτευσε πιο πολύ ήταν το νερό που βρίσκαμε στις σπηλιές και οι σπηλαιοκαταδύσεις. Θέλησα λοιπόν να ασχοληθώ μ’ αυτό. Μου είπαν όμως ότι για να γίνει αυτό πρέπει να γίνω πρώτα αυτοδύτης. Το Σαββατοκύριακο πήγαμε σε ένα σπήλαιο στη Μάνη, τη Δευτέρα άρχισα τα μαθήματα καταδύσεων.
Στο πρώτο επίπεδο εκπαίδευσης δεν τα πήγα πολύ καλά. Όταν τελείωσα ένοιωθα πως δεν “το έχω”. Δεν φοβόμουν, απλώς δεν ένοιωθα “υδρόβιος”, δεν ένοιωθα άνετα. Άργησα να πάρω μπροστά. Δεν τρελάθηκα, για να πω την αλήθεια, με την κατάδυση!
Περίμενα στην αρχή ότι θα τα πάω καλύτερα και δεν έμεινα ευχαριστημένος από τον εαυτό μου. Ένα από τα προβλήματα που αντιμετώπισα ήταν ότι δεν είχα καταλάβει πώς εξισώνουμε και εξίσωνα στ’ αυτιά μου με μεγάλη ένταση, με αποτέλεσμα να πονάω μετά την κατάδυση. Έχω, ανοιχτές ευσταχιανές σάλπιγγες, αλλά αυτό δεν το γνώριζα τότε. Κάθε φορά λοιπόν που επρόκειτο να κάνω μάθημα κατάδυσης, το έκανα με κρύα καρδιά. Τελείωνα τη βουτιά και επέστρεφα στο σπίτι πονώντας.
Ωραίο σπορ, έλεγα, αλλά έχει πολύ πόνο! Πίστευα λοιπόν ότι έτσι θα είναι πάντα. Ρωτούσα τους άλλους, αν πονάνε, και μου έλεγαν όχι. Πήρα κάποια στιγμή το πτυχίο, αλλά ήμουνα στη φάση να σταματήσω.
Σκέφτηκα, στη συνέχεια, να ασχοληθώ περισσότερο για να δω αν αξίζει τον κόπο να συνεχίσω. Άρχισα λοιπόν να συγκεντρώνομαι για να δω τι είναι αυτό που δεν μου αρέσει, τι είναι αυτό που μου πάει στραβά. Κάποια στιγμή κατάλαβα μόνος μου πού ήταν το πρόβλημα. Ξεχνιόμουν, αργούσα να εξισώσω και έβλεπα ότι ο πόνος ήταν λιγότερος. Η βιβλιογραφία στο θέμα της κατάδυσης ήταν τότε μικρή και δεν υπήρχε και το διαδίκτυο για να πάρω πληροφορίες. Πιστεύω ότι τα πρώτα δύο χρόνια ακροβατούσα. Ήμουνα σε μια κατάσταση που ένοιωθα το ρίσκο.
Κι’ αυτό γιατί φοβόμουν, δεν ένοιωθα ασφάλεια, δεν μπορούσα να έχω τον απόλυτο έλεγχο στην κατάδυση. Αυτό με ενοχλούσε πολύ. Μέσα σε δύο χρόνια είχα πετύχει να νοιώθω πολύ καλά. Άρχισα να αντιλαμβάνομαι πια ότι η κατάδυση ήταν μια συγκεκριμένη διαδικασία και έπρεπε να ακολουθώ πάντοτε τους ίδιους κανόνες. Έκανα πάντα το ίδιο πράγμα, με τις ίδιες τεχνικές, τα ίδια αέρια. Μια διαδικασία – “κονσέρβα” με άλλα λόγια. Αυτό κατάφερα να εφαρμόσω και νομίζω ότι αυτή ήταν και η μεγαλύτερη επιτυχία.

• Θεωρείστε -δικαίως- ο εθνικός μας δύτης, έχοντας στο βιογραφικό σας ιδιαίτερα κατορθώματα από εντοπισμούς ναυαγίων, ανέλκυση του ελικόπτερου στα Ίμια, αναθέσεις για καλώδια, οπτικές ίνες, αγωγούς κ.α. Ποια αποστολή σας δυσκόλεψε περισσότερο, χωρίς περιθώρια λάθους;
Κάθε κατάδυση είναι διαφορετική, οι δυσκολίες είναι για να τις ξεπερνάμε. Όλα είναι στο μυαλό μας. Γενικά δεν έχω περάσει πολύ δύσκολες στιγμές υποβρυχίως, δεν έχω πάθει νόσο δυτών και δεν έχω χάσει ποτέ δύτη. Θεωρώ ότι όλα είναι θέμα εκπαίδευσης και γενικά είμαι υπερβολικά τυπικός σε θέματα ασφαλείας. Μια ζωή κάνω εκπαίδευση και μαθαίνω πιστεύω στην τυποποίηση διαδικασιών και τήρηση κανόνων ασφαλείας.

• Έχω τη βεβαιότητα ότι σύντομα θα επιστρέψετε στην πατρίδα Σύμη, καθώς διαπίστωσα ότι η ανάδειξη του υποθαλάσσιου πλούτου είναι στόχος του δημάρχου Λευτέρη Παπακαλοδούκα. Παράλληλα σας άκουσα να μιλάτε για το ναυάγιο του FIUME, θα μας περιγράψετε το ιστορικό του;
Το ναυάγιο του FIUME είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Σύμη. Ήταν Ιταλικό επιβατηγό-οπλιταγωγό FIUME (πρώην PETER PRESTO LONASCENVIK, πρ. GALITEA), νηολογίου Bενετίας, ολικ. χωρητ. 662 κόρων και καθ. 386 κόρων, μήκους 165 ποδών, ναυπηγήσεως του 1926 στην Γερμανία, ήταν πλοιοκτησίας της εταιρείας ADRIATICA και εκτελούσε τη συγκοινωνία μεταξύ των νησιών του συμπλέγματος της Δωδεκανήσου. Tο πλοίο τορπιλίστηκε και βυθίστηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 1942, από το ελληνικό υποβρύχιο NHPEYΣ με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Pάλλη.
Στο πλοίο υπηρετούσαν ως πλήρωμα και Έλληνες ναυτικοί, αλλά ως επιβάτες επέβαιναν και Έλληνες.
Aπωλέστηκε ο ναύκληρος Γεώργιος Πισσάς και οι Έλληνες επιβάτες όπως η
Mαρία Mαργαρίτη, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Aικατερίνη Pηγοπούλου, Hλίας Xατζηνικολάου, Nικόλαος Kαραγιάννης και διασώθηκαν ο ναύτης Eμμανουήλ Πρίγκηπας και ο τότε 15ετής Γαβριήλ Mαργαρίτης και αργότερα Aρχιμανδρίτης Hγούμενος της Mονής Πανορμίτη της Σύμης. Επίσης πνίγηκαν τρεις κοινοτάρχες της Nισύρου, οι: Πολεζέλ του Mανδρακίου, Iταλός, Δημ. Xαρτοφύλης των Nικιών και Διαμαντόπουλος του Eμποριού και ακόμη η οικογένεια Xατζηνικολάου και ο Bαπορίδης. Βρίσκεται σε μεγάλο βάθος άνω των 300 μέτρων και έχω συλλέξει πολλά στοιχεία μετά από έρευνες στα Ελληνικά, Ιταλικά και στα Βρετανικά αρχεία. Θα ήθελα να ασχοληθώ περισσότερο με την ιστορία αυτή. Παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.

• Πρόσφατα εκδόθηκε από τον δήμο Καρπάθου ένα βιβλίο σας με τα ναυάγια της περιοχής. Στα Δωδεκάνησα, αλλά και στην υπόλοιπη χώρα τι έχετε σημειώσει ως ναυάγια που θέλετε να εντοπίσετε;
Έχω ξεκινήσει μια μεγάλης κλίμακας έρευνα για το Donizetti και αν τύχει να βρεθώ ξανά στην περιοχή για δουλειά ελπίζω να έχω την δυνατότητα να ασχοληθώ με την ιστορία αυτή. Η ναυτική ιστορία και η μελέτη αρχείων είναι η αδυναμία μου, για μένα είναι ένα ταξίδι στο παρελθόν και αυτό με συναρπάζει. Σας ευχαριστώ πολύ για την πολύ ωραία κουβέντα που είχαμε.

Κώστας Θωκταρίδης: Ο άνθρωπος που αφουγκράζεται τα μυστικά του βυθού

«Πάντα φανταζόμουν τον Παράδεισο σαν ένα είδος βιβλιοθήκης». Η εμβληματική φράση του Χόρχε Λουίς Μπόρχες μοιάζει να βρίσκει την απόλυτη υλική της υπόσταση στους επιβλητικούς χώρους της Καστελλανίας.
Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρόδου στεγάζεται από το 1947 στο ιστορικό κτήριο της Καστελλανίας στη Μεσαιωνική Πόλη και διαθέτει μια συλλογή που ξεπερνά τους 100.000 τίτλους. Σήμερα, ενσωματώνει τις νέες τεχνολογίες στις καθημερινές της υπηρεσίες, προσφέροντας παράλληλα ελεύθερη πρόσβαση σε ένα σημαντικό ψηφιοποιημένο αρχείο τοπικών εφημερίδων από το 1915.
Στη συνέντευξή μας σήμερα στη «δ», ο προϊστάμενος της Βιβλιοθήκης, κ. Χρήστος Τερνέζης, μιλά για τον ρόλο της βιβλιοθήκης στην εποχή της τεχνολογίας, την επαναλειτουργία της Κινητής Μονάδας, για τη δημιουργία παιδικής βιβλιοθήκης και την περαιτέρω ψηφιοποίηση του υλικού, υπογραμμίζοντας παράλληλα τις σοβαρές ελλείψεις σε πόρους και προσωπικό, καθώς η ΔΚΒΡ λειτουργεί σήμερα με μόλις τρεις υπαλλήλους.
• Κύριε Τερνέζη, ποιος είναι ο ρόλος της δημόσιας βιβλιοθήκης και του βιβλιοθηκονόμου μέσα στην νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη;
Ο ρόλος μας ήταν και είναι καθοριστικός. Την τεχνολογία δεν μπορείς να την αποφύγεις. Πάντοτε εξελισσόμαστε, από την εποχή του πηλού, πήγαμε στον πάπυρο, στην περγαμηνή, στο χαρτί και σήμερα είμαστε στους υπολογιστές. Όλες οι εργασίες που γίνονται μέσα σε μια βιβλιοθήκη γίνονται με υπολογιστές. Η αναζήτηση βιβλίων, η επεξεργασία τους. Εμείς μάλιστα, με τη βοήθεια του Υπουργείου Παιδείας, έχουμε προχωρήσει εδώ και δύο χρόνια στον αυτόματο δανεισμό, υπάρχει δηλαδή μηχάνημα όπου ο αναγνώστης μόνος του, εισάγοντας την κάρτα του, περνά τα βιβλία μπροστά από το αισθητήρα, τα δανείζεται αυτόματα και φεύγει. Την τεχνολογία δεν μπορούμε να την αρνηθούμε. Το νόημα είναι πώς την χρησιμοποιούμε. Δεν μπορώ να πω ότι φοβόμαστε το AI. Ίσως να το φοβούνται οι εκδότες, γιατί μέσα από αυτό μπορεί κάποιος να παράγει ένα βιβλίο, να γράψει κάτι. Εδώ, στη βιβλιοθήκη, δεν νομίζω ότι αντιμετωπίζουμε αυτό το ζήτημα.

• Τι μπορεί να προσφέρει μια βιβλιοθήκη που δεν μπορεί να βρει κανείς σε μια οθόνη;
Μια βιβλιοθήκη προσφέρει πολύ περισσότερα πράγματα από μια οθόνη. Πρώτα απ’ όλα, έρχεσαι σε επαφή με ανθρώπους και όχι με μια μηχανή. Η κοινωνικοποίηση που σου προσφέρει αυτή η επαφή. Η περιήγηση ανάμεσα στους διαδρόμους και στα ράφια, η επαφή με το βιβλίο. Το ό,τι κάθεσαι μπροστά σε ένα ράφι, παίρνεις ένα βιβλίο στα χέρια σου, το ξεφυλλίζεις, διαβάζεις το οπισθόφυλλο για να δεις την περίληψη. Το ωραίο περιβάλλον της βιβλιοθήκης. Όσοι έχουν έρθει στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη στη Ρόδο μας λένε τα καλύτερα λόγια για τον κήπο που έχουμε, για το αναγνωστήριό μας. Όλα αυτά δεν ξέρω δεν μας τα προσφέρει μια οθόνη.
• Ποιοι είναι οι επισκέπτες της δημόσιας κεντρικής βιβλιοθήκης Ρόδου;
Όλος ο κόσμος. Επειδή βρισκόμαστε στη Μεσαιωνική Πόλη, σαφώς έχουμε και τουρίστες. Κάποιοι έρχονται από ένα απλό ενδιαφέρον να δουν ένα ιστορικό κτήριο, αλλά πολλοί μπαίνουν για να χρησιμοποιήσουν και τις υπηρεσίες που προσφέρουμε. Ως προς το κοινό της Ρόδου, υπάρχουν βιβλία που απευθύνονται σε πολύ μικρά παιδιά και έρχονται οι γονείς μαζί με τα παιδιά τους προσχολικής και σχολικής ηλικίας.
Έρχονται φοιτητές που αναζητούν βιβλία για τις εργασίες τους. Εκπαιδευτικοί που θέλουν να διαβάσουν. Εργαζόμενοι που θέλουν να νιώσουν τη χαρά της ανάγνωσης και της χαλάρωσης μέσα σε ένα βιβλίο, αλλά και να μάθουν, γιατί δεν είναι μόνο η λογοτεχνία, υπάρχουν και πολλά άλλα βιβλία που προσφέρουμε. Και σαφώς οι συνταξιούχοι, που κι αυτοί θέλουν να ξεφύγουν από την τηλεόραση και να περάσουν όμορφα και δημιουργικά τον χρόνο τους. Επίσης αρκετοί χρήστες σε καθημερινή βάση μελετούν στο αναγνωστήριο της βιβλιοθήκης ή χρησιμοποιούν το WIFI και τους υπολογιστές μας (έχουμε τρείς για το κοινό) για να στείλουν ένα e-mail ή για να κάνουν τις εργασίες τους.
• Βλέπετε μείωση της επισκεψιμότητας σε σχέση με προηγούμενα χρόνια;
Κάνουμε κάθε προσπάθεια για να κρατήσουμε το ενδιαφέρον των αναγνωστών μας. Υπάρχουν όμως δυσκολίες. Μία από αυτές είναι και η πρόσβαση στη βιβλιοθήκη. Η δυσκολία στο parking είναι ένα μεγάλο μειονέκτημα. Το δεύτερο είναι η τουριστική σεζόν. Χωρίς να θέλω να χαρακτηρίσω τον τουρισμό αιτία που δεν διαβάζουμε, όταν όλοι δουλεύουμε σε ωράρια που ξεπερνούν κάθε λογικό όριο, 8, 10, 12 ώρες, κάποιοι και περισσότερο, αυτός ο άνθρωπος δύσκολα βρίσκει κουράγιο να διαβάσει. Παρ’ όλα αυτά, διαθέτουμε σημαντικό ποσό κάθε χρόνο για αγορά νέων βιβλίων, γιατί αυτό είναι που ενδιαφέρει τον αναγνώστη. Δεν τον ενδιαφέρει να έρθει να διαβάσει κάτι του 1970. Στα μέτρα του δυνατού που μας δίνει ο προϋπολογισμός μας, νομίζω ότι έχουμε καταφέρει να κρατάμε τον κόσμο σε εγρήγορση. Βιβλία για τα οποία δυσκολεύεται ενδεχομένως κανείς να διαθέσει 15, 20 και 30 ευρώ για να αγοράσει, εδώ τα βρίσκει εντελώς δωρεάν. Εν κατακλείδι η εποχικότητα επηρεάζει την κίνηση της βιβλιοθήκης.

• Οι νέοι άνθρωποι έρχονται στη βιβλιοθήκη από συνήθεια που τους κληροδότησαν οι γονείς τους ή το επιδιώκουν μόνοι τους;
Μερικά πράγματα διδάσκονται. Σαφώς οι πολύ μικρές ηλικίες έρχονται μαζί με τους γονείς τους. Δεν μπορώ να πω ότι για τα δεδομένα της Ρόδου όλοι διαβάζουν.
Δεν πρέπει να ομορφοποιούμε τα πράγματα. Οι γονείς που θα καθίσουν μαζί με τα παιδιά τους να διαβάσουν ένα παραμυθάκι στην προσχολική ηλικία, αυτά τα παιδιά αργότερα θα ξεκινήσουν να διαβάζουν βιβλία που τα ενδιαφέρουν, διαλέγοντας από τη μεγάλη συλλογή παιδικών βιβλίων της βιβλιοθήκης. Όμως σιγά σιγά, καθώς μεγαλώνουμε και περνάμε στο γυμνάσιο, στην εφηβεία, τους χάνουμε τους περισσότερους. Γιατί; Γιατί οι ρυθμοί των παιδιών είναι τέτοιοι. Σχολείο, φροντιστήριο, γλώσσες, αθλητισμός, μουσική, εξωσχολικές δραστηριότητες, πιεστικά ωράρια. Νομίζω ότι το παιδί σήμερα είναι από τα πιο σκληρά εργαζόμενα πρόσωπα. Κι αυτή η πίεση δεν το οδηγεί να αγαπήσει το βιβλίο, το αντίθετο θα έλεγα.
• Μιας και ξεκίνησαν και οι πανελλαδικές εξετάσεις, ήθελα να σας ρωτήσω αν έρχονται υποψήφιοι των πανελληνίων εξετάσεων.
Τα παιδιά που ετοιμάζονται για τις πανελλήνιες, όχι. Από την πρώτη λυκείου αρχίζουν να προετοιμάζονται για να περάσουν στο πανεπιστήμιο. Το μόνο που κοιτάζουν είναι τα τέσσερα μαθήματα που θα τους εξασφαλίσουν την πολυπόθητη θέση. Είναι λογικό, άλλωστε, όταν τα πάντα κρίνονται, αδίκως κατά τη γνώμη μου, σε αυτό και μόνο το πράγμα. Και επειδή το έχουμε ζήσει όλοι μας, αμέσως μετά τις πανελλήνιες, για καιρό δεν θέλουμε να δούμε βιβλίο, δεν θέλουμε ούτε να το ακουμπήσουμε.
• Η βιβλιοθήκη λειτουργεί και κινητή μονάδα, μια από τις λίγες στην Ελλάδα.
Οι δημόσιες βιβλιοθήκες είναι 45-46 συνολικά σε όλη την Ελλάδα. Δεν έχουν όλες κινητή μονάδα. Κάποιες την έχουν παροπλισμένη λόγω έλλειψης προσωπικού. Κι εμείς, από το 2010 μέχρι το 2023-2024, δεν μπορούσαμε να κινήσουμε τη βιβλιοθήκη γιατί δεν υπήρχε οδηγός, δεν υπήρχε προσωπικό. Με τις ενέργειες του προηγούμενου διευθυντή και μετά από μετάταξη ενός οδηγού στη βιβλιοθήκη, και αφού ξεπεράσαμε και τις δυσκολίες του κορωνοϊού, καταφέραμε από το 2024 να βγάλουμε ξανά την κινητή μονάδα.
Η κινητή βιβλιοθήκη είναι η εικόνα μας προς τα έξω, η εξωστρέφειά μας. Όταν ο κόσμος δεν μπορεί να έρθει εδώ, εμείς πάμε. Το όχημα είναι πλήρως εξοπλισμένο. Διαθέτει ηλεκτρονικό υπολογιστή, εκτυπωτή, δύο γραφεία εργασίας, Wi-Fi, κλιματιστικό και φωτισμό. Έχουμε πάει σε όλα τα σχολεία του νησιού, από το Κοσκινού μέχρι το Γεννάδι και από την Ιαλυσό μέχρι τον Έμπωνα. Νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια… Φέτος καταφέραμε να πάμε τρεις φορές. Μία ως τα Χριστούγεννα, μία ως το Πάσχα και μία για την επιστροφή των βιβλίων.
Το όχημα αυτό στηρίζει την εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και τις ανάγκες για ενημέρωση και μόρφωση των κατοίκων όλου του νησιού. Βοηθά τα παιδιά να καλλιεργήσουν τη συνήθεια του διαβάσματος και να μάθουν να αξιολογούν μια πληροφορία, κάτι που δεν ισχύει πάντα με το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου αυτό που γράφει κάποιος το διαβάζουμε σαν να είναι αλήθεια. Επίσης, δεν πηγαίνουμε μόνο στα σχολεία. Στα χωριά, όποιος κάτοικος θέλει μπορεί να έρθει να διαλέξει βιβλίο ή να παραγγείλει αυτό που ψάχνει.

• Υπάρχει ενδιαφέρον από τα σχολεία;
Σε πολλά σχολεία, ειδικά στα πιο απομακρυσμένα, μας δέχτηκαν με μεγάλη χαρά και ενθουσιασμό. Πέρυσι δανείσαμε πάνω από 4.000 βιβλία στα σχολεία. Ένας αριθμός μεγάλος, αλλά ο πραγματικός αντίκτυπος είναι πολλαπλάσιος. Ένα βιβλίο που δανείστηκε ένας μαθητής, το επέστρεψε στην τάξη, το πήρε κάποιος άλλος. Μέσα σε μία τάξη μπορεί να το έχουν διαβάσει 10 ή 15 μαθητές.
• Τι κάνει ξεχωριστή κύριε Τερνέζη τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρόδου;
Πρώτα απ’ όλα το κτήριο. Βρισκόμαστε στην Καστελλανία, ένα κτήριο χαρακτηρισμένο ως μνημείο, όπου η βιβλιοθήκη στεγάζεται από το 1947 μέχρι σήμερα. Το δεύτερο είναι η συλλογή μας. Διαθέτουμε αυτή τη στιγμή πάνω από 100.000 τίτλους. Ως αντίτυπα είναι πολύ περισσότερα. Καλύπτουν όλο το εύρος, από βιβλία για παιδιά προσχολικής ηλικίας μέχρι υλικό για ειδικούς ερευνητές και επιστήμονες. Έχουμε υλικό παλαιότητας που δύσκολα το βρίσκεις αλλού.
Ένα επίσης πολύ σημαντικό κομμάτι είναι οι τοπικές εφημερίδες. Στη βιβλιοθήκη υπάρχουν τοπικές εφημερίδες από τη Ρόδο και τα Δωδεκάνησα από το 1915 μέχρι σήμερα. Ένα μέρος τους, από το 1915 μέχρι το 2000, είναι ψηφιοποιημένο και ελεύθερα προσβάσιμο στην ιστοσελίδα της βιβλιοθήκης, από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, εντελώς δωρεάν.
• Η βιβλιοθήκη ιδρύθηκε το 1947 από τον αντιναύαρχο Ιωαννίδη, για να δώσει ξανά στους Ροδίτες την πνευματική ελευθερία που τους στερούσαν οι κατακτητές. Σήμερα, ποια θα λέγατε ότι είναι η αποστολή η δική σας;
Νομίζω ότι συνεχίζουμε πάνω στα ίδια βήματα, Να μεταφέρουμε τη γνώση, να παράγουμε πολιτισμό, να προσφέρουμε το βιβλίο στον κόσμο. Σκεφτείτε ότι το βιβλίο κόστιζε πάντοτε και σήμερα κοστίζει. Είναι ακριβό αγαθό. Να διαθέτει κανείς από το υστέρημά του 15, 20 ή 30 ευρώ δεν είναι δεδομένο. Στη βιβλιοθήκη, ο καθένας μπορεί να διαβάσει ό,τι θέλει εντελώς δωρεάν. Βοηθάμε τον κόσμο να εμπλουτίσει τις γνώσεις του με τρόπο που δεν μπορεί να προσφέρει ο υπολογιστής ή το AI.
• Ποιο ήταν το συναίσθημά σας την πρώτη φορά που μπήκατε στην Καστελλανία;
Κοιτάξτε, εγώ δεν είμαι Ροδίτης στην καταγωγή. Ως φοιτητές στη Σχολή Βιβλιοθηκονομίας, όταν επισκεπτόμαστε κάποιον τόπο, κοιτούσαμε πάντα να δούμε πού υπάρχει βιβλιοθήκη, για να πάρουμε μια μυρωδιά, να δούμε πώς είναι αυτός ο χώρος. Μπορεί τότε δεν το ξέραμε, μπορεί μελλοντικά να δουλέψουμε εκεί, γιατί οι περισσότεροι απόφοιτοι της σχολής είναι άνεργοι, ελάχιστοι είναι αυτοί που δουλεύουν στον τομέα. Ήρθα στη Ρόδο το 1998 και δούλευα στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Σιγά σιγά άρχισα να επισκέπτομαι τις άλλες βιβλιοθήκες του νησιού. Νομίζω ότι είμαι τυχερός, γιατί έχω περάσει και από τις τρεις, τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου, μετά για 20 χρόνια τη Δημοτική Βιβλιοθήκη στη Ροδιακή Έπαυλη, και τα τελευταία έξι χρόνια τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη. Όμως θα πρέπει να σας πω ότι η βιβλιοθήκη λειτουργεί σήμερα με μόλις 3 άτομα προσωπικό, τον διευθυντή, τον οδηγό και την καθαρίστρια, αντί των 8 συνολικά υπαλλήλων που προβλέπει το οργανόγραμμά της. Και το όραμα είναι ακόμα μεγαλύτερο, ως Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη, η αρμοδιότητά μας καλύπτει όλα τα Δωδεκάνησα. Η κινητή μονάδα θα μπορούσε να μπει στο καράβι και να πάει στη Χάλκη, στη Σύμη, στα μικρά νησιά που δεν έχουν πρόσβαση στο βιβλίο. Έχουμε τη θεσμική δυνατότητα, δεν έχουμε όμως ούτε τους πόρους ούτε το προσωπικό.
• Ποιος είναι ο δικός σας στόχος από τη θέση που κατέχετε σήμερα;
Το δικό μου στοίχημα είναι να είμαι άξιος για τη θέση που κατέχω. Να με βλέπει ο κόσμος στον δρόμο και να μου λέει «μπράβο, προσπάθησες για εμάς». Να διατηρήσω το κτήριο σε καλή κατάσταση, όσο μου δίνει τη δυνατότητα ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας, να κάνω τις επισκευές που χρειάζονται για να διατηρηθεί αυτό το μνημείο. Να κάνω χαρούμενους τους αναγνώστες που μπαίνουν στη βιβλιοθήκη, να αισθάνονται όμορφα, να βρίσκουν το βιβλίο που θέλουν. Το βλέπεις στα πρόσωπά τους. Κάποια στιγμή είχε έρθει κάποιος και μου είπε «Ξέρετε, είστε η τελευταία μου ελπίδα. Ψάχνω αυτό το βιβλίο παντού». Όταν το βρήκε, η χαρά στο πρόσωπό του ήταν κάτι άλλο. Αυτό το πράγμα με ευχαριστεί, να εξυπηρετώ τον κόσμο. Να βρεθεί ένας χώρος κοντά μας, να μεταφέρω και να ταξινομήσω το αρχείο των εφημερίδων , περιοδικών και άλλου υλικού που δεν χρησιμοποιείτε συχνά και να απελευθερώσω χώρο ώστε το παλιό αναγνωστήριο να μετατραπεί σε παιδική βιβλιοθήκη. Να πραγματοποιήσω την μετάπτωση των ψηφιοποιημένων εφημερίδων σε νέο περιβάλλον, σύγχρονο, να συνεχίσω την ψηφιοποίηση των τοπικών εφημερίδων μέχρι και σήμερα. Να συγκεντρώσω όσα περισσότερα βιβλία από Δωδεκανήσιους συγγραφείς ή με θέμα τα Δωδεκάνησα. Πολλά θα μπορούσα να πω αλλά άς πάμε βήμα βήμα. Εάν κοιτάξουμε γύρω μας βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες κλείνουν. Χωρίς προσωπικό και στήριξη δεν μπορείς να έχεις απαιτήσεις. Τέλος, να παραδώσω στον επόμενο πολύ περισσότερα πράγματα από ό,τι παρέλαβα εγώ, για να μπορέσει κι αυτός να συνεχίσει να προσφέρει στην κοινωνία. Οι πολίτες μας πληρώνουν, πρέπει να τους γυρίσουμε πίσω ό,τι μας δίνουν, και διπλά.

Χρήστος Τερνέζης: «Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρόδου λειτουργεί από το 1947 ως φάρος πολιτισμού»