ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Γιώργος Ξηραδάκης: «Η γεωπολιτική αστάθεια κρατά ψηλά το κόστος της ενέργειας και της ζωής»

Πέγκυ Ντόκου 5 λεπτά ανάγνωση
Γιώργος Ξηραδάκης
Η γεωπολιτική αστάθεια κρατά ψηλά το κόστος της ενέργειας και της ζωής

ΓΙΩΡΓΟΣ ΞΗΡΑΔΑΚΗΣ

✦ Σύνοψη ⌄
  • Η προ­σω­ρινή απο­κλι­μά­κωση στα πολε­μικά και ναυ­τι­λιακά μέτωπα δεν έχει ανα­κου­φί­σει ουσια­στικά νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις, καθώς η ακρί­βεια και ο πλη­θω­ρι­σμός εξα­κο­λου­θούν να πιέζουν.
  • Η ηρεμία παρα­μέ­νει εύθραυ­στη, με τις γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις και την αβε­βαιό­τητα για την εξω­τε­ρική πολι­τική των ΗΠΑ να δυσκο­λεύ­ουν τις προ­βλέ­ψεις.
  • Η ενερ­γειακή εξάρ­τηση της Ευρώπης την εκθέτει σε κρίσεις και δια­κυ­μάν­σεις τιμών, οι οποίες αυξά­νουν το κόστος παρα­γω­γής, μετα­φο­ράς και υπη­ρε­σιών και επι­βα­ρύ­νουν τους κατα­να­λω­τές.
  • Οι βαθύ­τε­ρες δυσκο­λίες, όπως η ενερ­γειακή εξάρ­τηση, η διεθνής αστά­θεια και το αυξη­μένο κόστος, δεν αντι­με­τω­πί­ζο­νται αυτο­μά­τως με κυβερ­νη­τι­κές αλλαγές.

Η σχετική απο­κλι­μά­κωση στα πολε­μικά μέτωπα δεν έχει μετα­φρα­στεί σε ουσια­στική ανα­κού­φιση για τα νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις. Η ενερ­γειακή εξάρ­τηση της Ευρώπης, η αβε­βαιό­τητα γύρω από τη Μέση Ανατολή και ο παρα­τε­τα­μέ­νος πόλεμος στην Ουκρα­νία δια­μορ­φώ­νουν ένα εύθραυ­στο διεθνές περι­βάλ­λον, με άμεσες επι­πτώ­σεις στην οικο­νο­μία.

Ο οικο­νο­μο­λό­γος και ειδικός σε θέματα ναυ­τι­λίας Γιώργος Ξηρα­δά­κης μιλά για τους κιν­δύ­νους που παρα­μέ­νουν, εξηγεί γιατί η ομα­λο­ποί­ηση των ενερ­γεια­κών ροών είναι καθο­ρι­στική και αναλύει τον ρόλο που μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει η Ελλάδα ως κόμβος δια­με­τα­κό­μι­σης φυσικού αερίου.

Κύριε Ξηρα­δάκη, υπάρχει σήμερα μια σχετική ηρεμία στα ναυ­τι­λιακά και στα γεω­πο­λι­τικά μέτωπα, σε σύγκριση με την ένταση που είχε προ­κα­λέ­σει η κατά­σταση στα κρίσιμα θαλάσ­σια περά­σματα. Μπο­ρούμε να μιλάμε για επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα;

Η ηρεμία μπορεί να υπάρχει σε ορι­σμένα επίπεδα, όμως δεν υπάρχει… ‘ηρεμία’ στην τσέπη του πολίτη. Μπορεί να έχει υπο­χω­ρή­σει η τιμή του πετρε­λαίου και της βεν­ζί­νης και να έχει περιο­ρι­στεί η ένταση που βλέπαμε ακόμη και στα πρα­τή­ρια, αλλά η ακρί­βεια εξα­κο­λου­θεί να πιέζει τα νοι­κο­κυ­ριά. Ο πλη­θω­ρι­σμός παρα­μέ­νει ένα μεγάλο πρό­βλημα για τον Ευρω­παίο πολίτη και συνο­λικά για την παγκό­σμια οικο­νο­μία. Επο­μέ­νως, δεν αρκεί να παρα­τη­ρούμε ότι σε ένα μέτωπο υπάρχει προ­σω­ρινή απο­κλι­μά­κωση. Πρέπει να εξε­τά­ζουμε αν αυτή μετα­φέ­ρε­ται στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία και στην καθη­με­ρι­νό­τητα.

Επι­πλέον, η σημε­ρινή ηρεμία είναι εύθραυ­στη. Ζούμε σε συν­θή­κες ανα­σφά­λειας, καθώς οι εξε­λί­ξεις και οι ανα­κοι­νώ­σεις από τις εμπλε­κό­με­νες πλευρές μετα­βάλ­λουν διαρκώς τα δεδο­μένα. Υπάρχει επίσης αβε­βαιό­τητα για την κατεύ­θυνση της αμε­ρι­κα­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής και για τις επό­με­νες κινή­σεις της Ουά­σιγ­κτον. Δεν έχουμε ακόμη σαφή εικόνα για το πώς θα δια­μορ­φω­θεί η στρα­τη­γική της. Μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον, κάθε πρό­βλεψη για την επόμενη ημέρα χρειά­ζε­ται μεγάλη προσοχή.

Ποιο είναι το στοι­χείο που σας ανη­συ­χεί περισ­σό­τερο σε αυτή τη συγκυ­ρία;

Πρώτα απ’ όλα, η ολοένα ακρι­βό­τερη ζωή. Και, σε ευρω­παϊκό επίπεδο, η ανα­σφά­λεια που δημιουρ­γεί η εξάρ­τησή μας από τρίτους για την ενέρ­γεια. Όταν εξαρ­τά­σαι από άλλους για την προ­μή­θεια ενέρ­γειας, είσαι εκτε­θει­μέ­νος στις γεω­πο­λι­τι­κές κρίσεις και στις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών. Το κόστος του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος και του φυσικού αερίου επη­ρε­ά­ζει σχεδόν κάθε οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Όταν αυξά­νε­ται η ενέρ­γεια, ακρι­βαί­νουν η παρα­γωγή, η μετα­φορά, οι υπη­ρε­σίες και τελικά τα προ­ϊ­ό­ντα που αγο­ρά­ζει ο κατα­να­λω­τής.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να δημιουρ­γεί­ται η εντύ­πωση ότι η αλλαγή μιας κυβέρ­νη­σης, είτε στην Ελλάδα είτε σε άλλη ευρω­παϊκή χώρα, αρκεί για να αλλάξει αυτο­μά­τως αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Οι κυβερ­νή­σεις καλού­νται να δια­χει­ρι­στούν κοινές, βαθύ­τε­ρες δυσκο­λίες: την ενερ­γειακή εξάρ­τηση, τη διεθνή αστά­θεια και το αυξη­μένο κόστος. Πρό­κει­ται για προ­βλή­ματα που δεν λύνο­νται μόνο με πολι­τι­κές εναλ­λα­γές.

Πόσο καθο­ρι­στική είναι για την οικο­νο­μία η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή και ειδι­κό­τερα η κατά­σταση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ;

Είναι κρίσιμο να δούμε αν και πότε θα απο­κλι­μα­κω­θεί η ένταση μεταξύ Ιράν και Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, καθώς και πώς θα εξε­λι­χθεί η εσω­τε­ρική πολι­τική κατά­σταση στο Ισραήλ. Δεν έχουμε ακόμη μια σταθερή εικόνα για την επόμενη ημέρα. Οι πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις στο Ισραήλ μπορεί να παρα­τεί­νουν την αβε­βαιό­τητα, ενώ και η αμε­ρι­κα­νική πλευρά βρί­σκε­ται μπροστά σε δύσκο­λες απο­φά­σεις. Από τη μία πλευρά υπάρχει η ανάγκη να μη συνε­χι­στεί ένας πόλεμος που δεν έχει την κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη που θα απαι­τούσε μια μακρά σύγκρουση. Από την άλλη, είναι δύσκολο για μια χώρα να απο­χω­ρή­σει από μια κρίση χωρίς να θεωρεί ότι έχει δια­σφα­λί­σει τους στόχους της.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο στρα­τιω­τικό ή διπλω­μα­τικό. Είναι πρω­τί­στως και ενερ­γειακό. Όταν μιλάμε για την ομα­λο­ποί­ηση της κατά­στα­σης στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο, δεν ανα­φε­ρό­μα­στε μόνο στις ποσό­τη­τες πετρε­λαίου που δια­κι­νού­νται από την περιοχή. Ανα­φε­ρό­μα­στε και στο φυσικό αέριο, η ροή του οποίου έχει επίσης επη­ρε­α­στεί. Εάν δεν υπάρξει σταθερή απο­κλι­μά­κωση και δεν απο­μα­κρυν­θεί ο χαρα­κτη­ρι­σμός της εμπό­λε­μης ζώνης, δύσκολα θα υπο­χω­ρή­σουν οι τιμές της ενέρ­γειας στον βαθμό που χρειά­ζε­ται.

Συνεπώς, ακόμη και αν οι διε­θνείς τιμές παρου­σιά­σουν κάποια υπο­χώ­ρηση, δεν σημαί­νει ότι θα επι­στρέ­ψουμε γρήγορα στα επίπεδα πριν από τις συγκρού­σεις.

Κοι­τάξτε, για να μιλή­σουμε για πραγ­μα­τική ομα­λο­ποί­ηση, πρέπει να απο­κα­τα­στα­θούν με στα­θε­ρό­τητα οι ενερ­γεια­κές ροές και να περιο­ρι­στεί ο γεω­πο­λι­τι­κός κίν­δυ­νος. Και δεν πρέπει να εξε­τά­ζουμε μόνο την πρό­σφατη κρίση στη Μέση Ανατολή. Υπάρχει και το προη­γού­μενο της ρωσικής εισβο­λής στην Ουκρα­νία, που έχει ήδη διαρ­κέ­σει περίπου τεσ­σε­ρά­μισι χρόνια. Ένας πόλεμος τέτοιας διάρ­κειας στην ευρω­παϊκή ήπειρο είναι μια εξαι­ρε­τικά δύσκολη πραγ­μα­τι­κό­τητα για δύο ώριμες κοι­νω­νίες, αλλά και για ολό­κληρη την Ευρώπη.

Παρά τις κατά καιρούς δηλώ­σεις για την ανάγκη να τερ­μα­τι­στεί η σύγκρουση, δεν έχουμε δει ακόμη τις εξε­λί­ξεις που θα μας επέ­τρε­παν να είμαστε βέβαιοι ότι πλη­σιά­ζει το τέλος της. Υπάρ­χουν επι­θυ­μίες και ανα­κοι­νώ­σεις τόσο από τη ρωσική όσο και από την αμε­ρι­κα­νική πλευρά, όμως άλλο οι δηλώ­σεις και άλλο η επί­τευξη μιας συμ­φω­νίας. Χρειά­ζε­ται να δούμε συγκε­κρι­μένα βήματα και όχι να θεω­ρούμε δεδο­μένο ότι η κατά­σταση θα λυθεί άμεσα.

Μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον, πόσο προ­στα­τευ­μένη είναι η Ελλάδα από ενδε­χό­με­νες ενερ­γεια­κές ελλεί­ψεις;

Η Ελλάδα έχει ορι­σμένα σημα­ντικά πλε­ο­νε­κτή­ματα. Έχει ανα­πτύ­ξει υπο­δο­μές και δυνα­τό­τη­τες που της επι­τρέ­πουν να συμ­με­τέ­χει ενεργά στη δια­με­τα­κό­μιση φυσικού αερίου. Η Ρεβυ­θούσα και η Αλε­ξαν­δρού­πολη έχουν ουσια­στικό ρόλο σε αυτή τη δια­δι­κα­σία και ενι­σχύ­ουν τη θέση της χώρας στον ενερ­γειακό χάρτη της περιο­χής. Παράλ­ληλα, δια­θέ­τουμε παρα­γωγή από τον ήλιο και τον άνεμο, ενώ έχουμε και τη δυνα­τό­τητα εισα­γω­γής φυσικού αερίου.

Αυτό σημαί­νει ότι, του­λά­χι­στον ως προς την επάρ­κεια, δεν φαί­νε­ται να κιν­δυ­νεύ­ουμε άμεσα να μεί­νουμε χωρίς ενέρ­γεια. Όμως πρέπει να ξεχω­ρί­σουμε την επάρ­κεια από το κόστος. Το ό,τι υπάρχει δυνα­τό­τητα προ­μή­θειας δεν σημαί­νει ότι η ενέρ­γεια θα είναι φθηνή. Η ακρί­βεια παρα­μέ­νει και επη­ρε­ά­ζει νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις. Συνεπώς, η ενερ­γειακή ασφά­λεια δεν κρί­νε­ται μόνο από το αν υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες ποσό­τη­τες, αλλά και από το αν αυτές μπορούν να φτάσουν στον κατα­να­λωτή σε προσιτή τιμή.

Τι πρέπει να περι­μέ­νουν τα νοι­κο­κυ­ριά και οι επι­χει­ρή­σεις τον επόμενο χειμώνα;

Ο χει­μώ­νας προ­μη­νύ­ε­ται δύσκο­λος. Με τα σημε­ρινά δεδο­μένα, δεν μπο­ρούμε να στη­ρι­χθούμε στην προσ­δο­κία ότι οι διε­θνείς εξε­λί­ξεις θα οδη­γή­σουν σύντομα σε θεα­μα­τική μείωση των τιμών. Η πορεία θα εξαρ­τη­θεί σε μεγάλο βαθμό από το αν θα ομα­λο­ποι­η­θούν οι ροές πετρε­λαίου και φυσικού αερίου και από το αν θα περιο­ρι­στούν οι πολε­μι­κές εντά­σεις. Μέχρι τότε, χρειά­ζε­ται μεγάλη προσοχή στην κατα­νά­λωση και συνέ­πεια στη δια­χεί­ριση των ενερ­γεια­κών δαπανών.

Η κρατική στήριξη μπορεί να προ­σφέ­ρει κάποια ανα­κού­φιση, όμως δεν πρέπει να θεω­ρούμε ότι από μόνη της μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει ένα τόσο μεγάλο και διεθνές πρό­βλημα. Η βοήθεια που παρέ­χε­ται είναι περιο­ρι­σμένη σε σχέση με το συνο­λικό βάρος που σηκώ­νουν τα νοι­κο­κυ­ριά. Το ουσια­στικό ζητού­μενο είναι να υπάρξει στα­θε­ρο­ποί­ηση της διε­θνούς κατά­στα­σης και απο­κλι­μά­κωση του ενερ­γεια­κού κόστους. Μέχρι να συμβεί αυτό, θα συνε­χί­σουμε να ζούμε σε ένα περι­βάλ­λον αβε­βαιό­τη­τας, όπου η ακρί­βεια θα παρα­μέ­νει μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις για την κοι­νω­νία και την οικο­νο­μία.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.