Βαϊος Καλοπήτας: Η διαφθορά ως άλλοθι για περισσότερη εξουσία

• Άρθρο του Βάιου Καλο­πήτα με αφορμή το συνέ­δριο της ΚΕΔΕ στην Καλα­μάτα, για τους δήμους που ασφυ­κτιούν οικο­νο­μικά και την κυβέρ­νηση που βλέπει στην χρονική συγκυ­ρία μία ακόμη ευκαι­ρία να συγκε­ντρώ­σει περισ­σό­τερη εξουσία

Στην Καλα­μάτα, η κυβέρ­νηση εμφα­νί­στηκε έτοιμη να κάνει στους δημάρ­χους μάθημα χρηστής διοί­κη­σης. Μια κυβέρ­νηση που καλεί­ται να δώσει εξη­γή­σεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υπο­κλο­πές ζητά να την εμπι­στευ­θούμε με περισ­σό­τερη εξουσία. Αυτή είναι η αντί­φαση που έμεινε από το συνέ­δριο της ΚΕΔΕ.

Οι πολε­ο­δο­μίες είναι το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Η κυβέρ­νηση επι­κα­λεί­ται τα φαι­νό­μενα δια­φθο­ράς για να δικαιο­λο­γή­σει τη μετα­φορά των υπη­ρε­σιών στο Κτη­μα­το­λό­γιο. Το πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται τοπικά, η λύση ανα­ζη­τεί­ται υπο­χρε­ω­τικά στο κέντρο. Λες και μια υπουρ­γική σφρα­γίδα αρκεί για να εγγυ­η­θεί την εντι­μό­τητα.

Όποιος παρα­νό­μησε πρέπει να ελεγ­χθεί και να τιμω­ρη­θεί. Να εξε­τα­στεί ποιος τον κάλυψε, ποιες απο­φά­σεις τον διευ­κό­λυ­ναν και γιατί δεν λει­τούρ­γη­σαν οι έλεγχοι. Η αφαί­ρεση μιας αρμο­διό­τη­τας από όλους τους δήμους αφήνει αυτά τα ερω­τή­ματα ανοιχτά.

Η δια­φθορά δεν γεν­νιέ­ται στο κενό. Ριζώνει εκεί όπου ο έλεγχος απο­δυ­να­μώ­νε­ται και η ατι­μω­ρη­σία γίνεται συνή­θεια. Έπειτα από περισ­σό­τερα από επτά χρόνια δια­κυ­βέρ­νη­σης, η Νέα Δημο­κρα­τία κρί­νε­ται για αυτό το περι­βάλ­λον. Η επί­κληση των «δια­χρο­νι­κών παθο­γε­νειών» δεν απαντά στο ερώτημα τι έκανε η ίδια για να τις περιο­ρί­σει. Οι ποι­νι­κές ευθύνες κρί­νο­νται από τη Δικαιο­σύνη. Η πολι­τική ευθύνη δεν περι­μέ­νει την τελευ­ταία δικα­στική απόφαση.

Στους δήμους, η δυσπι­στία της κεντρι­κής διοί­κη­σης έχει καθη­με­ρινό κόστος. Ο γονιός που δεν βρίσκει θέση στον παιδικό σταθμό θα ζητήσει απά­ντηση από τον δήμαρχο. Η έγκριση των προ­σλή­ψεων, όμως, μπορεί να βρί­σκε­ται σε ένα υπουρ­γικό γραφείο. Ο δήμος ανα­λαμ­βά­νει την ευθύνη απέ­να­ντι στον πολίτη, αλλά συχνά περι­μέ­νει από άλλους τα μέσα για να αντα­πο­κρι­θεί.

Έτσι χτί­ζε­ται και η αντί­στροφη δυσπι­στία. Οι δήμοι ακούν εξαγ­γε­λίες και μετρούν τις ανάγκες που εξα­κο­λου­θούν να μένουν ακά­λυ­πτες. Το συνέ­δριο της ΚΕΔΕ ολο­κλη­ρώ­θηκε στις 7 Νοεμ­βρίου με το χρη­μα­το­δο­τικό κενό κατα­γε­γραμ­μένο ακόμη και στο κείμενο της διοί­κη­σής της. Η κυβέρ­νηση ζητά απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα από υπη­ρε­σίες των οποίων τη χρη­μα­το­δό­τηση και τη στε­λέ­χωση καθο­ρί­ζει σε μεγάλο βαθμό η ίδια.

Η ίδια η ΚΕΔΕ έχει επίσης ευθύνη απέ­να­ντι σε όσους εκπρο­σω­πεί. Οι καταγ­γε­λίες της παρά­τα­ξης Δούκα για την ψηφο­φο­ρία, τις οποίες απορ­ρί­πτει ο Κυρί­ζο­γλου, απαι­τούν απα­ντή­σεις. Το κύρος της Αυτο­διοί­κη­σης χρειά­ζε­ται δημο­κρα­τική λει­τουρ­γία και ηγεσία που διεκ­δι­κεί με συνέ­πεια από κάθε κυβέρ­νηση. Αυτό ισχύει και για κάθε αυτο­διοι­κη­τικό. Οι δημότες δικαιού­νται να γνω­ρί­ζουν ποιος ωφε­λή­θηκε από μια απόφαση και τι απέδωσε κάθε δαπάνη. Η σύγκρουση με την κυβέρ­νηση δεν δίνει σε κανέναν άδεια να απο­φεύ­γει τον έλεγχο. Ούτε, βέβαια, οι καλές σχέσεις μαζί της. Τα χρήματα που απο­δί­δο­νται στους δήμους ανήκουν στους πολίτες. Η κυβέρ­νηση δεν κάνει προ­σω­πι­κές χάρες όταν χρη­μα­το­δο­τεί τις ανάγκες τους. Στη Ρόδο, η διεκ­δί­κηση εσόδων από το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας αφορά ακριβώς το δικαί­ωμα μιας τοπικής κοι­νω­νίας να στη­ρί­ζει τις υπο­δο­μές που σηκώ­νουν το βάρος της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Για μένα, ως σοσια­λι­στή, εκεί κρί­νε­ται η αξία της Αυτο­διοί­κη­σης: στο αν μπορεί να αλλάξει τη ζωή των ανθρώ­πων. Αν ο εργα­ζό­με­νος μπορεί να κατοι­κεί στην πόλη όπου δου­λεύει. Αν οι κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες λει­τουρ­γούν σταθερά και το νερό παρα­μέ­νει δημόσιο αγαθό. Αυτά απαι­τούν πόρους και πραγ­μα­τική δυνα­τό­τητα τοπικών απο­φά­σεων.

Απαι­τούν επίσης έναν δήμο ανοιχτό στον έλεγχο. Να μπορεί ο δημότης να βρει τη σύμβαση, να δει πού πήγαν τα χρήματά του και να ζητήσει εξη­γή­σεις. Η τεχνο­λο­γία μπορεί να κάνει την εξουσία πιο ορατή στον πολίτη. Δεν υπάρχει λόγος να χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να μετα­φέ­ρει κάθε απόφαση ακόμη πιο μακριά του.

Η δια­φθορά αντι­με­τω­πί­ζε­ται όταν η εξουσία ελέγ­χε­ται απο­τε­λε­σμα­τικά. Τα σκάν­δαλα δεν δίνουν στην κυβέρ­νηση λευκή επιταγή να συγκε­ντρώ­νει κι άλλη εξουσία. Της επι­βάλ­λουν να λογο­δο­τεί περισ­σό­τερο.