Ο τουρισμός αντιδρά στον διπλασιασμό του τέλους παρεπιδημούντων

• Η κυβέρ­νηση δίνει στους δήμους τη δυνα­τό­τητα να ανε­βά­σουν τον συντε­λε­στή από 0,75% σε 1%, ως πόρο της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης. ΣΕΤΕ και ΠΟΞ ζητούν να μην προ­χω­ρή­σει η αύξηση και θέτουν ζητή­ματα φορο­λο­γι­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας και άνισης μετα­χεί­ρι­σης των ξενο­δο­χείων σε σχέση με τη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση

Νέο μέτωπο ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και τον του­ρι­στικό κλάδο άνοιξε η εξαγ­γε­λία για αύξηση του τέλους δια­μο­νής παρε­πι­δη­μού­ντων. Ο πρω­θυ­πουρ­γός κ. Κυριά­κος Μητσο­τά­κης ανα­κοί­νωσε από το βήμα του συνε­δρίου της Κεντρι­κής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ότι ο ανώ­τα­τος συντε­λε­στής του τέλους, που σήμερα δια­μορ­φώ­νε­ται στο 0,75%, θα μπορεί να φτάσει στο 1%. Το μέτρο περι­λαμ­βά­νε­ται στο πακέτο οικο­νο­μι­κής ενί­σχυ­σης της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και θα αφορά όσους δήμους επι­λέ­ξουν να το εφαρ­μό­σουν.

Σε ποσο­στιαίες μονάδες η μετα­βολή περιο­ρί­ζε­ται σε 0,25 της μονάδας. Η εικόνα όμως αλλάζει όταν μπει στο κάδρο η πρό­σφατη δια­δρομή του τέλους. Η νέα αύξηση, εφόσον υλο­ποι­η­θεί, θα ανε­βά­σει τον ανώτατο συντε­λε­στή κατά 33,3% σε σχέση με το σημε­ρινό επίπεδο. Και επειδή έως το 2024 το τέλος βρι­σκό­ταν στο 0,5%, το απο­τέ­λε­σμα θα είναι ο διπλα­σια­σμός του μέσα σε μόλις 2 χρόνια.

Οι αντι­δρά­σεις δεν άργησαν. Ο Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ) εξέδωσε ανα­κοί­νωση στις 6 Νοεμ­βρίου 2026, ενώ η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ) απευ­θύν­θηκε με επι­στολή στον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό. Οι κορυ­φαίοι θεσμι­κοί φορείς του του­ρι­σμού εκφρά­ζουν κατη­γο­ρη­μα­τική αντί­θεση και υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις καλού­νται για ακόμη μια φορά να σηκώ­σουν πρό­σθετα βάρη, παρά τη σημα­ντική συνει­σφορά τους στα δημόσια έσοδα.

Τι ακριβώς εξήγ­γειλε ο κ. Μητσο­τά­κης

Στην ομιλία του ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­φέρ­θηκε στις δυσκο­λίες που προ­κα­λεί η διεθνής οικο­νο­μική και ενερ­γειακή κρίση, στον πλη­θω­ρι­σμό και στην ανάγκη στή­ρι­ξης της οικο­νο­μίας. Υπο­στή­ριξε επίσης ότι η Ελλάδα, σε αντί­θεση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, έχει τη δυνα­τό­τητα να μειώνει φόρους.

Λίγο αργό­τερα, απα­ριθ­μώ­ντας τα μέτρα για την Αυτο­διοί­κηση, ο πρω­θυ­πουρ­γός ανέφερε: «Αυξά­νουμε το τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων από το 0,75% στο 1%, ως πόρου της Αυτο­διοί­κη­σης, γι’ αυτούς οι οποίοι θα επι­λέ­ξουν να το κάνουν».

Δεν πρό­κει­ται, επο­μέ­νως, για αυτό­ματη και υπο­χρε­ω­τική εφαρ­μογή του 1% σε ολό­κληρη τη χώρα, αλλά για αύξηση του ανώ­τα­του ορίου μέσα στο οποίο κάθε δήμος θα απο­φα­σί­ζει μόνος του. Το γεγονός, πάντως, ότι στην ίδια ομιλία συνυ­πήρ­ξαν ανα­φο­ρές σε μειώ­σεις φόρων και η εξαγ­γε­λία μιας νέας επι­βά­ρυν­σης που συν­δέ­ε­ται με τη διαμονή έχει προ­κα­λέ­σει αίσθηση στην του­ρι­στική αγορά.

Η συγκυ­ρία στην οποία έρχεται η αύξηση

Όπως κατα­γρά­φε­ται στην του­ρι­στική αγορά, οι μεγάλες διε­θνείς αγορές και οι κορυ­φαίοι οργα­νω­τές ταξι­διών στέλ­νουν σαφή μηνύ­ματα για την αυξα­νό­μενη ακρί­βεια των δια­κο­πών στην Ελλάδα, για το υψηλό κόστος των αερο­πο­ρι­κών μετα­φο­ρών και για την ανάγκη συγκρά­τη­σης των τιμών.

Οι οργα­νω­τές ταξι­διών πιέζουν για πιο αντα­γω­νι­στικά πακέτα και οι αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες βλέπουν το κόστος των καυ­σί­μων να εκτι­νάσ­σε­ται. Οι ξενο­δό­χοι, από την πλευρά τους, προ­σπα­θούν να κρα­τή­σουν τις τιμές σε επίπεδα που θα εξα­σφα­λί­σουν τη ζήτηση της επό­με­νης χρονιάς, την ώρα που πιέ­ζο­νται από το ενερ­γειακό κόστος, τις ανα­τι­μή­σεις, το αυξη­μένο κόστος εργα­σίας και τον ολοένα εντο­νό­τερο διεθνή αντα­γω­νι­σμό. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εστιά­ζουν ΣΕΤΕ και ΠΟΞ, θέτο­ντας ευθέως ζήτημα φορο­λο­γι­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας.

Η δια­δρομή του τέλους από το 1973 έως σήμερα

Το τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων θεσπί­στηκε το 1973 για να χρη­μα­το­δο­τεί ανάγκες καθα­ριό­τη­τας, φωτι­σμού και έργων που συν­δέ­ο­νται με την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα στους δήμους. Ήταν δηλαδή ένα τέλος με σαφή αντα­πο­δο­τικό χαρα­κτήρα, αφού τα έσοδά του επέ­στρε­φαν σε υπη­ρε­σίες που αφο­ρού­σαν άμεσα τους προ­ο­ρι­σμούς και τους επι­σκέ­πτες τους.

Το 2009, με τον νόμο 3756, ο συντε­λε­στής μειώ­θηκε στο 0,5% και παρέ­μεινε εκεί για 15 χρόνια. Η αλλαγή ήρθε το 2024, όταν με το άρθρο 30 του νόμου 5143/2024 δόθηκε στους δήμους η δυνα­τό­τητα να τον ανε­βά­σουν στο 0,75%. Επρό­κειτο για αύξηση της τάξης του 50%, η οποία είχε προ­κα­λέ­σει ήδη από τότε έντονες αντι­δρά­σεις στην ξενο­δο­χειακή αγορά.

Οι αλλαγές εκείνης της χρονιάς δεν περιο­ρί­στη­καν στο ύψος του συντε­λε­στή. Σύμφωνα με την ΠΟΞ, με τις νομο­θε­τι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις του 2024 τα έσοδα από το τέλος μπορούν πλέον να χρη­σι­μο­ποιού­νται για την κάλυψη οποιασ­δή­ποτε δημο­τι­κής δαπάνης. Κατά την Ομο­σπον­δία, η ρύθμιση αυτή απο­σύν­δεσε το τέλος από τον αρχικό του σκοπό, με απο­τέ­λε­σμα ο αντα­πο­δο­τι­κός του χαρα­κτή­ρας να αλλοιω­θεί στα­διακά.

Προ­αι­ρε­τικό στα χαρτιά, με ευρεία εφαρ­μογή στην πράξη

Η κυβέρ­νηση παρου­σιά­ζει το μέτρο ως δυνα­τό­τητα και όχι ως υπο­χρέ­ωση. Για την ξενο­δο­χειακή αγορά, ωστόσο, το επι­χεί­ρημα αυτό δεν αρκεί, καθώς η εμπει­ρία από την προη­γού­μενη αύξηση δείχνει ότι οι δήμοι δεν άφησαν τη δυνα­τό­τητα ανεκ­με­τάλ­λευτη.

Σύμφωνα με στοι­χεία που παρα­θέ­τει η ΠΟΞ, από έρευνα σε 40 δήμους προ­έ­κυψε ότι οι 24 είχαν ήδη αυξήσει το τέλος στο 0,75%, δηλαδή 6 στους 10. Η Ομο­σπον­δία εκτιμά ότι ανάλογη εξέλιξη θα υπάρξει και με το νέο ανώτατο όριο του 1%, ενώ θέτει παράλ­ληλα ζήτημα δια­φά­νειας, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι δεν υπάρχει επαρκής ενη­μέ­ρωση για το ποια έργα χρη­μα­το­δο­τού­νται από τα έσοδα του τέλους.

Οι ενστά­σεις του ΣΕΤΕ

Με την ανα­κοί­νωσή του ο ΣΕΤΕ τάσ­σε­ται κατά της αύξησης και σημειώ­νει ότι η πρό­σθετη επι­βά­ρυνση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας δεν δικαιο­λο­γεί­ται. Ο Σύν­δε­σμος ανα­γνω­ρί­ζει τον καθο­ρι­στικό ρόλο της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης στην ανά­πτυξη των προ­ο­ρι­σμών, όπως και την ανάγκη στή­ρι­ξης ιδιαί­τερα εκείνων των δήμων που δέχο­νται αυξη­μέ­νες πιέσεις από την του­ρι­στική κίνηση.

Η δια­φω­νία του εντο­πί­ζε­ται στον τρόπο. Κατά τον ΣΕΤΕ, η χρη­μα­το­δό­τηση της Αυτο­διοί­κη­σης δεν μπορεί να στη­ρί­ζε­ται στη συνεχή αύξηση των βαρών ενός συγκε­κρι­μέ­νου παρα­γω­γι­κού τομέα και, ειδι­κό­τερα, των του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των. Πριν από οποια­δή­ποτε νέα επι­βά­ρυνση, υπο­στη­ρί­ζει, θα πρέπει να προη­γη­θεί η απο­τε­λε­σμα­τική αξιο­ποί­ηση των πόρων που είναι ήδη δια­θέ­σι­μοι.

Ο Σύν­δε­σμος επι­κα­λεί­ται στοι­χεία της ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τα οποία οι εισπρά­ξεις από τον φόρο δια­μο­νής και το διάδοχο Τέλος Ανθε­κτι­κό­τη­τας στην Κλι­μα­τική Κρίση αυξή­θη­καν από περίπου 134 εκατ. ευρώ το 2019 σε 588 εκατ. ευρώ το 2025, δηλαδή υπερ­τε­τρα­πλα­σιά­στη­καν μέσα σε 6 χρόνια. Με βάση την αύξηση κατά 31% που κατα­γρά­φηκε τους πρώτους 5 μήνες του 2026, εκτιμά ότι οι συνο­λι­κές εισπρά­ξεις της χρονιάς ενδέ­χε­ται να προ­σεγ­γί­σουν τα 770 εκατ. ευρώ.

Παρα­πέ­μπει επίσης σε μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται μόλις στην πέμπτη θέση ανάμεσα σε 7 αντα­γω­νι­στι­κές μεσο­γεια­κές χώρες ως προς τη φορο­λο­γική αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των ξενο­δο­χείων, εξαι­τίας των υψηλών φορο­λο­γι­κών επι­βα­ρύν­σεων και του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους. Ο ΣΕΤΕ ζητά μεγα­λύ­τερη αντα­πο­δο­τι­κό­τητα, εναλ­λα­κτι­κές πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης για τους δήμους και ίσους όρους αντα­γω­νι­σμού ανάμεσα στις δια­φο­ρε­τι­κές μορφές του­ρι­στι­κής δια­μο­νής.

Η επι­στολή της ΠΟΞ προς τον κ. Μητσο­τάκη

Πιο ανα­λυ­τική είναι η παρέμ­βαση της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων. Η επι­στολή, την οποία υπο­γρά­φουν ο πρό­ε­δρος της Ομο­σπον­δίας κ. Γιάννης Χατζής και ο γενικός γραμ­μα­τέας κ. Αντώνης Παγώνης, ζητά ρητά να μην προ­χω­ρή­σει η αύξηση στο 1%.

Οι κ.κ. Χατζής και Παγώνης εκφρά­ζουν την έκπληξη της Ομο­σπον­δίας για την εξαγ­γε­λία και επι­ση­μαί­νουν ότι μια ακόμη επι­βά­ρυνση φαί­νε­ται να δρο­μο­λο­γεί­ται χωρίς να έχει προη­γη­θεί ουσια­στι­κός διά­λο­γος με τους θεσμι­κούς εκπρο­σώ­πους του ξενο­δο­χεια­κού κλάδου. Υπεν­θυ­μί­ζουν παράλ­ληλα ότι το τέλος θεσπί­στηκε για την κάλυψη συγκε­κρι­μέ­νων αναγκών της του­ρι­στι­κής κίνησης και ότι, κατά τους ξενο­δό­χους, έχει πλέον εξε­λι­χθεί σε γενικό έσοδο των δήμων, χωρίς σαφή σύνδεση με τις ανάγκες των προ­ο­ρι­σμών.

Ξενο­δο­χεία απέ­να­ντι στη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση

Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της επι­στο­λής αφορά τη σχέση ανάμεσα στα ξενο­δο­χεία και τα κατα­λύ­ματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης. Σύμφωνα με την ΠΟΞ, η συνο­λική επι­βά­ρυνση των ξενο­δο­χείων έχει αυξηθεί σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια, με τις εισπρά­ξεις από το Τέλος Ανθε­κτι­κό­τη­τας να κατα­γρά­φουν, όπως σημειώ­νει, εντυ­πω­σιακή άνοδο.

Η Ομο­σπον­δία υπο­στη­ρί­ζει ότι τα ξενο­δο­χεία κατα­βάλ­λουν περίπου το 92,6% των σχε­τι­κών εσόδων, ενώ οι εισπρά­ξεις από τη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση αντι­στοι­χούν σε περίπου 8% των ποσών που πλη­ρώ­νουν τα ξενο­δο­χεία. Η ανα­λο­γία αυτή, κατά την ΠΟΞ, ανα­δει­κνύει ανι­σό­τητα στη μετα­χεί­ριση των δια­φο­ρε­τι­κών μορφών του­ρι­στι­κής δια­μο­νής.

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται στις μικρές και οικο­γε­νεια­κές ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις, για τις οποίες κάθε πρό­σθετη επι­βά­ρυνση επί του κύκλου εργα­σιών περιο­ρί­ζει τα περι­θώ­ρια κερ­δο­φο­ρίας, ανε­ξάρ­τητα από την οικο­νο­μική τους απόδοση. Ένα τέλος που επι­βάλ­λε­ται στον τζίρο, με άλλα λόγια, βαραί­νει εξίσου τη χρονιά με κέρδη και τη χρονιά με απώ­λειες.

Η ΠΟΞ επι­κα­λεί­ται και τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ για να δώσει ένα συγκε­κρι­μένο παρά­δειγμα. Σε συγκρί­σιμο ξενο­δο­χείο 4 αστέρων με τιμή δωμα­τίου 150 ευρώ, οι φόροι και το μη μισθο­λο­γικό κόστος στην Ελλάδα φτάνουν τα 44,7 ευρώ, έναντι 24,1 ευρώ στην Κύπρο, διαφορά 20,6 ευρώ που, κατά τους ξενο­δό­χους, απο­τυ­πώ­νει την από­σταση από βασι­κούς αντα­γω­νι­στές.