Άγγελος Φραγκάκης: «Το δικαίωμα να μένεις στον τόπο σου είναι το μεγάλο στοίχημα για τα μικρά νησιά»

Κύριε δήμαρχε, ποια είναι η εικόνα της Χάλκης αυτή την περίοδο και πώς προ­ε­τοι­μά­ζε­ται το νησί για τον χειμώνα;

Βρι­σκό­μα­στε πλέον πολύ κοντά στην περίοδο κατά την οποία οι χει­με­ρι­νοί ρυθμοί θα επι­κρα­τή­σουν στο νησί, αν και εξα­κο­λου­θούμε να δεχό­μα­στε επι­σκέ­πτες. Εκτιμώ ότι η επι­σκε­ψι­μό­τητα θα συνε­χι­στεί μέχρι τα τέλη Οκτω­βρίου και τις αρχές Νοεμ­βρίου. Στα­διακά, τόσο η τοπική κοι­νω­νία όσο και ο Δήμος προ­ε­τοι­μα­ζό­μα­στε για τις απαι­τή­σεις και τις δυσκο­λίες του χειμώνα. Για τα μικρά νησιά, κάθε εποχή έχει τις δικές της ανάγκες και απαιτεί προ­γραμ­μα­τι­σμό, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται όσο το δυνατόν καλύ­τερη καθη­με­ρι­νό­τητα για τους κατοί­κους.

Έχει προ­κα­λέ­σει αισιο­δο­ξία η προ­ο­πτική ενός ξεχω­ρι­στού ευρω­παϊ­κού δημο­σιο­νο­μι­κού πλαι­σίου για τα νησιά. Εξη­γεί­στε μας, τι σημαί­νει αυτή η εξέλιξη;

Είναι μια ιδιαί­τερα θετική εξέλιξη, καθώς για πρώτη φορά ανα­γνω­ρί­ζε­ται με πιο δια­κριτό τρόπο ότι τα νησιά έχουν δια­φο­ρε­τι­κές ανάγκες και αντι­με­τω­πί­ζουν ιδιαί­τε­ρες δυσκο­λίες σε σχέση με τις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές. Μέχρι σήμερα, πολλές ευρω­παϊ­κές πρω­το­βου­λίες αφο­ρού­σαν γενι­κό­τερα στις παρά­κτιες περιο­χές, χωρίς να υπάρχει η ανα­γκαία εξει­δί­κευση για τις νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες.

Η ανα­γνώ­ριση αυτής της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας μπορεί να οδη­γή­σει τα επόμενα χρόνια σε ειδι­κό­τε­ρες προ­σκλή­σεις και χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Το ζητού­μενο είναι να δοθούν στα νησιά πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες να αντι­με­τω­πί­σουν προ­βλή­ματα που συν­δέ­ο­νται με τη γεω­γρα­φική τους θέση, τις υπο­δο­μές και την καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία των τοπικών κοι­νω­νιών.

Πόσο σημα­ντικό είναι να δια­σφα­λι­στεί ότι οι συγκε­κρι­μέ­νοι πόροι θα κατευ­θύ­νο­νται πράγ­ματι στα νησιά;

Είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό. Εφόσον δημιουρ­γη­θούν χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία που θα απευ­θύ­νο­νται ειδικά στις νησιω­τι­κές περιο­χές, θα υπάρχει μεγα­λύ­τερη δυνα­τό­τητα να καλυ­φθούν ανάγκες που μέχρι σήμερα δυσκο­λεύ­ο­νται να βρουν λύση. Το κρίσιμο ζήτημα, βέβαια, είναι πώς θα δια­μορ­φω­θούν οι προ­σκλή­σεις και με ποιον τρόπο θα κατα­νε­μη­θούν οι δια­θέ­σι­μοι πόροι σε εθνικό επίπεδο.

Η Ελλάδα θα πρέπει να απο­φα­σί­σει πώς θα αξιο­ποι­ή­σει τις δυνα­τό­τη­τες που θα προ­κύ­ψουν και πώς θα δια­μορ­φώ­σει τις κατάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τα νησιά. Η ύπαρξη ενός δια­κρι­τού πλαι­σίου απο­τε­λεί σημα­ντικό βήμα, αλλά χρειά­ζε­ται συνέ­χεια, σχε­δια­σμός και ουσια­στική μέριμνα για τις ανάγκες των μικρών νησιω­τι­κών δήμων.

Εσείς έχετε επι­ση­μά­νει ότι τα μικρά νησιά χρειά­ζο­νται και τεχνική υπο­στή­ριξη. Γιατί είναι τόσο κρίσιμο αυτό το ζήτημα;

Για μένα, είναι μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες παρα­μέ­τρους. Δεν αρκεί να υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μοι πόροι, αν ένας μικρός δήμος δεν έχει τη δυνα­τό­τητα να εκπο­νή­σει τις απα­ραί­τη­τες μελέτες και να προ­ε­τοι­μά­σει ολο­κλη­ρω­μέ­νες προ­τά­σεις.

Στο Νότιο Αιγαίο, πολλά νησιά δυσκο­λεύ­ο­νται να ωρι­μά­σουν μελέτες, ακόμη και όταν δια­θέ­τουν ανθρώ­πους που προ­σπα­θούν να αντα­πο­κρι­θούν στις ανάγκες τους. Συχνά απευ­θυ­νό­μα­στε στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, μέσω προ­γραμ­μα­τι­κών συνερ­γα­σιών ή άλλων μορφών υπο­στή­ρι­ξης. Η Περι­φέ­ρεια συμ­βάλ­λει ουσια­στικά στην αντι­με­τώ­πιση πολλών προ­βλη­μά­των, όμως καλεί­ται να εξυ­πη­ρε­τή­σει έναν πολύ μεγάλο αριθμό νησιών και είναι και η ίδια υπο­στε­λε­χω­μένη.

Οι ανάγκες κάθε νησιού είναι πολύ περισ­σό­τε­ρες από ένα ή δύο έργα. Γι’ αυτό έχω υπο­στη­ρί­ξει την ανάγκη δημιουρ­γίας ενός εργα­λείου ή φορέα που θα προ­σφέ­ρει τεχνική βοήθεια, ιδιαί­τερα για την εκπό­νηση μελετών. Έτσι, όταν ανοί­γουν οι χρη­μα­το­δο­τι­κές προ­σκλή­σεις, τα μικρά νησιά θα είναι σε θέση να διεκ­δι­κή­σουν τους πόρους που δικαιού­νται.

Η συμ­με­τοχή σας στην ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή των Περι­φε­ρειών, σάς δίνει τη δυνα­τό­τητα να μετα­φέ­ρετε άμεσα τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της Χάλκης και των άλλων μικρών νησιών;

Θεωρώ πολύ σημα­ντικό το γεγονός ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση επέλεξε να εκπρο­σω­πεί­ται η χώρα και από έναν δήμαρχο μικρού νησιού. Έτσι, υπάρχει η δυνα­τό­τητα να μετα­φέ­ρο­νται στο ευρω­παϊκό επίπεδο οι πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες που αντι­με­τω­πί­ζουν οι μικρές νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες.

Πρέπει να γίνει κατα­νοητό ότι δεν είναι όλα τα νησιά ίδια. Η Κρήτη, η Σικελία ή η Τενε­ρίφη έχουν δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά και δυνα­τό­τη­τες από τη Χάλκη, την Ανάφη, το Αγα­θο­νήσι ή την Τήλο. Εμείς μιλάμε για τη μικρο­νη­σιω­τι­κό­τητα, για τόπους με μικρό πλη­θυ­σμό και περιο­ρι­σμέ­νες διοι­κη­τι­κές δυνα­τό­τη­τες, που καλού­νται να αντι­με­τω­πί­σουν σύνθετα προ­βλή­ματα.

Ανά­λο­γες συν­θή­κες υπάρ­χουν και σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, όπως η Κροατία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορ­το­γα­λία. Επο­μέ­νως, είναι σημα­ντικό να δια­μορ­φω­θεί μια κοινή ευρω­παϊκή αντί­ληψη για τις ανάγκες αυτών των κοι­νω­νιών και να υπάρξει συντο­νι­σμένη διεκ­δί­κηση λύσεων.

Οι νέες χρη­μα­το­δο­τή­σεις θα αφορούν απο­κλει­στικά έργα υπο­δο­μής ή θα καλύ­πτουν και άλλους τομείς;

Δεν μιλάμε μόνο για έργα υπο­δο­μής, όπως ο φωτι­σμός ή άλλες βασικές παρεμ­βά­σεις. Οι δυνα­τό­τη­τες χρη­μα­το­δό­τη­σης μπορούν να αφορούν ένα πολύ ευρύ­τερο πεδίο, που περι­λαμ­βά­νει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, τις κοι­νω­νι­κές δομές, την υγεία, την παιδεία και την αυτο­διοί­κηση.

Για παρά­δειγμα, μπορεί να υπο­στη­ρι­χθεί ένας επι­χει­ρη­μα­τίας που θέλει να επεν­δύ­σει στον τόπο κατα­γω­γής του και να δημιουρ­γή­σει δρα­στη­ριό­τητα στο νησί του. Μπορούν επίσης να ενι­σχυ­θούν κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες και δομές που εξυ­πη­ρε­τούν τις ανάγκες των κατοί­κων.

Το ζητού­μενο είναι να αντι­με­τω­πί­σουμε συνο­λικά τις συν­θή­κες ζωής στα μικρά νησιά. Η ανά­πτυξη δεν αφορά μόνο τις κατα­σκευές και τα έργα. Αφορά τις δυνα­τό­τη­τες που έχει ένας άνθρω­πος να εργα­στεί, να μεγα­λώ­σει την οικο­γέ­νειά του, να έχει πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες και να αισθά­νε­ται ότι ο τόπος του μπορεί να του προ­σφέ­ρει προ­ο­πτική.

Πώς συν­δέ­ο­νται όλα αυτά με το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα και τη δυνα­τό­τητα των νέων να παρα­μεί­νουν στα νησιά;

Συν­δέ­ο­νται άμεσα. Υπάρχει η έννοια του «δικαιώ­μα­τος να παρα­μέ­νεις», του λεγό­με­νου right to stay. Πρό­κει­ται για το δικαί­ωμα ενός ανθρώ­που να μπορεί να επι­λέ­γει να ζήσει στον τόπο του, χωρίς να ανα­γκά­ζε­ται να φύγει επειδή δεν υπάρ­χουν οι κατάλ­λη­λες συν­θή­κες.

Ας σκε­φτούμε έναν νέο άνθρωπο στη Χάλκη, ο οποίος θέλει να παρα­μεί­νει στο νησί του και να δημιουρ­γή­σει εκεί το μέλλον του. Για να μπο­ρέ­σει να το κάνει, χρειά­ζε­ται ευκαι­ρίες απα­σχό­λη­σης, υπο­δο­μές, υπη­ρε­σίες υγείας και παι­δείας, αλλά και ένα περι­βάλ­λον που θα του επι­τρέ­πει να σχε­διά­σει τη ζωή του με ασφά­λεια.

Αν εξα­σφα­λί­σουμε αυτές τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, συμ­βάλ­λουμε ουσια­στικά στην αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού προ­βλή­μα­τος. Τα μικρά νησιά δεν πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται μόνο ως προ­ο­ρι­σμοί επι­σκε­πτών, αλλά ως ζωντα­νές κοι­νω­νίες, όπου οι άνθρω­ποι μπορούν να ζουν και να δημιουρ­γούν όλο τον χρόνο.

• Ποιο είναι, τελικά, το μεγάλο στοί­χημα για τη Χάλκη και τις υπό­λοι­πες μικρές νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες;

Το μεγάλο στοί­χημα είναι να περά­σουμε από την ανα­γνώ­ριση των προ­βλη­μά­των σε συγκε­κρι­μέ­νες λύσεις. Η ευρω­παϊκή πρω­το­βου­λία, η συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο που είναι αρμόδιο για τη νησιω­τική πολι­τική, η συμβολή της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και η δράση των δικτύων μικρών νησιών δημιουρ­γούν μια σημα­ντική βάση για συντο­νι­σμένη προ­σπά­θεια.

Ελπίζω οι νέες δυνα­τό­τη­τες να αξιο­ποι­η­θούν με τρόπο που θα διευ­κο­λύ­νει πραγ­μα­τικά τους μικρούς δήμους και θα εξα­σφα­λί­σει πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δο­τή­σεις, τεχνική βοήθεια και ανα­πτυ­ξιακά εργα­λεία.

Ο τελικός στόχος είναι σαφής: να βελ­τιω­θεί η ποιό­τητα ζωής των ανθρώ­πων που επι­λέ­γουν να ζήσουν στα μικρά νησιά. Να μπορούν οι νέοι να παρα­μεί­νουν στον τόπο τους, να δημιουρ­γούν οικο­γέ­νειες και επι­χει­ρή­σεις και να έχουν προ­ο­πτική για το μέλλον. Μόνο έτσι θα δια­σφα­λί­σουμε ότι η Χάλκη και οι άλλες μικρές νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες θα παρα­μεί­νουν ζωντα­νές και τα επόμενα χρόνια.