Το τουρκολιβυκό μνημόνιο ανεβάζει την ένταση στο Αιγαίο

• «Αυτό που θέλουμε οι ακρίτες είναι η θωρά­κιση των νησιών», δηλώνει ο δήμαρ­χος Κάσου Μιχάλης Ερω­τό­κρι­τος, που εκφρά­ζει φόβους για επα­νά­ληψη του επει­σο­δίου του 2024

Νέα ανη­συ­χία για την κατά­σταση που δια­μορ­φώ­νε­ται στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο προ­κα­λούν οι συνε­χι­ζό­με­νες τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις και η αμφι­σβή­τηση ελλη­νι­κών κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των, με το παρά­νομο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο να παρα­μέ­νει ένα από τα βασικά εργα­λεία της Άγκυρας για την προ­ώ­θηση των επι­διώ­ξεών της στην περιοχή. Η Κάσος, λόγω της γεω­γρα­φι­κής της θέσης, βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο αυτών των εξε­λί­ξεων, με τον δήμαρχο της Ηρωικής Νήσου Κάσου, Μιχάλη Ερω­τό­κριτο, να εκφρά­ζει την ανη­συ­χία του για το ενδε­χό­μενο επα­νά­λη­ψης ανά­λο­γων περι­στα­τι­κών με εκείνα του καλο­και­ριού του 2024.

Την ίδια ώρα, ο δήμαρ­χος θέτει στο προ­σκή­νιο ένα ευρύ­τερο ζήτημα που αφορά στο σύνολο των μικρών και ακρι­τι­κών νησιών της χώρας, την ανάγκη ουσια­στι­κής θωρά­κι­σής τους, όχι μόνο σε επίπεδο εθνικής ασφά­λειας, αλλά και σε ό,τι αφορά στην υγεία, στις υπο­δο­μές, στην επι­κοι­νω­νία, στην πολι­τική προ­στα­σία και στην καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων τους. «Αυτό που θέλουμε οι ακρίτες είναι να θωρα­κί­ζο­νται τα νησιά μας», είναι το μήνυμα που εκπέ­μπει ο Μιχάλης Ερω­τό­κρι­τος, ο οποίος έχει ήδη κατα­θέ­σει δέσμη μέτρων για τα μικρά νησιά, ενόψει και του ετήσιου τακτι­κού συνε­δρίου της Κεντρι­κής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί από τις 5 έως τις 7 Νοεμ­βρίου στην Καλα­μάτα.

Ο φόβος επα­νά­λη­ψης του επει­σο­δίου του 2024

Το επει­σό­διο που κατα­γρά­φηκε νότια της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, με τουρ­κικά πολε­μικά πλοία να συγκε­ντρώ­νο­νται στην περιοχή σε διεθνή ύδατα, ήταν μία επιλογή της Άγκυρας να σταλεί σαφές μήνυμα υπε­ρά­σπι­σης των διεκ­δι­κή­σεών της στο πλαίσιο και παρά­νο­μου τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου και ανέ­δειξε ότι όχι μόνο οι διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κίας εις βάρος της χώρας μας παρα­μέ­νουν ζωντα­νές αλλά ότι η Άγκυρα με αφορμή τα μεγάλα και σημα­ντικά έργα πόντι­σης καλω­δίων στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου επι­χει­ρεί να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα και να θέσει υπό περιο­ρι­σμούς την άσκηση των ελλη­νι­κών κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των όχι μόνο στη δυνη­τική υφα­λο­κρη­πίδα αλλά και σε αυτήν ακόμη την οριο­θε­τη­μένη ελλη­νική ΑΟΖ.

Η αφορμή δόθηκε από τις έρευνες του ιτα­λι­κού πλοίου «Ievoli Relume», για την εγκα­τά­σταση υπο­βρυ­χίων καλω­δίων του έργου της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Κρήτης – Κύπρου (Great Sea Interconnector-GSI), με τη Navtex που εκδό­θηκε να εκφεύ­γει των έξι ναυ­τι­κών μιλιών των χωρικών υδάτων, αλλά να εμπί­πτει στην δια­κη­ρυγ­μένη ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πίδα που έχει οριο­θε­τη­θεί με τη συμ­φω­νία Ελλάδας – Αιγύ­πτου.

Τότε ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γ. Γερα­πε­τρί­της από το βήμα της Βουλής υπο­στή­ριξε ότι «δεν υπήρξε καμία απο­λύ­τως υπο­χώ­ρηση. Ουδέ­ποτε ζητή­θηκε άδεια, ουδέ­ποτε θα ήταν δυνατόν να ζητηθεί άδεια, ουδέ­ποτε υπήρξε καμία ανα­γνώ­ριση κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των της Τουρ­κίας στην περιοχή της Κάσου και ούτε θα ήταν ποτέ αυτό δυνατόν», προ­σθέ­το­ντας ότι η Ελλάδα θα συνε­χί­σει την πορεία της ισχυρή και αυτό­νομη «και με μία ισχυρή αυτο­πε­ποί­θηση θα πορευ­θεί στο διεθνές στε­ρέ­ωμα». «Το γεγονός ότι έχει επι­λέ­ξει η ελλη­νική κυβέρ­νηση να δια­τη­ρεί διαύ­λους επι­κοι­νω­νίας έτσι ώστε να μην παρά­γο­νται οι εντά­σεις του παρελ­θό­ντος, αυτό δεν σημαί­νει ότι υπήρξε η οποια­δή­ποτε παρα­χώ­ρηση και ούτε και θα υπάρξει ποτέ», είχε ανα­φέ­ρει ο κ. Γερα­πε­τρί­της.

Η Άγκυρα επι­χει­ρεί να συν­δέ­σει τις διεκ­δι­κή­σεις της, οι οποίες απορ­ρέ­ουν από το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, με δρα­στη­ριό­τη­τες που αφορούν μεγάλα έργα υπο­δο­μών και ενερ­γεια­κές δια­συν­δέ­σεις στην περιοχή.

Ο δήμαρ­χος Κάσου εκτιμά ότι παρό­μοιες κατα­στά­σεις ενδέ­χε­ται να επα­να­λη­φθούν στο προ­σε­χές διά­στημα, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη στρα­τη­γική σημασία της περιο­χής. «Η Κάσος βρί­σκε­ται σε ένα κομβικό σημείο. Αυτά που ζήσαμε πριν από περίπου δύο χρόνια, τον Ιούλιο του 2024, έχω την πεποί­θηση ότι θα ξανα­γί­νουν στο εγγύς μέλλον», δήλωσε μιλώ­ντας στον τηλε­ο­πτικό σταθμό ΣΚΑΪ. Η τοπο­θέ­τησή του επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο την ανάγκη διαρ­κούς εγρή­γορ­σης απέ­να­ντι στις εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αλλά και την υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας να δια­σφα­λί­ζει ότι τα ακρι­τικά νησιά δεν θα αισθά­νο­νται απο­μο­νω­μένα και ευάλωτα απέ­να­ντι στις προ­κλή­σεις.

«Και στα δύο επει­σό­δια υπο­χω­ρή­σαμε», η δήλωση Συρίγου

Νέα διά­σταση στη συζή­τηση έδωσαν οι πρό­σφα­τες δηλώ­σεις του καθη­γητή και βου­λευτή της Νέας Δημο­κρα­τίας, Άγγελου Συρίγου, ο οποίος ανα­φέρ­θηκε στους χει­ρι­σμούς της κυβέρ­νη­σης κατά τα περι­στα­τικά του 2024. Μιλώ­ντας στην ΕΡΤ, ο κ. Συρίγος υπο­στή­ριξε ότι η Ελλάδα δεν συνέ­χισε τις έρευνες βυθού, σημειώ­νο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά: «Και στα δύο επει­σό­δια υπο­χω­ρή­σαμε. Δεν προ­χω­ρή­σαμε στη συνέ­χεια των ερευνών βυθού».

Όπως εξήγησε, η τότε κυβερ­νη­τική επιλογή συν­δέ­θηκε με την εκτί­μηση ότι το ζήτημα θα μπο­ρούσε να αντι­με­τω­πι­στεί μέσω του δια­λό­γου και των προ­βλέ­ψεων του Διε­θνούς Δικαίου για την πόντιση καλω­δίων. Ο ίδιος ανα­φέρ­θηκε, επίσης, στο γεγονός ότι είχαν προη­γη­θεί άλλες ποντί­σεις καλω­δίων στην περιοχή χωρίς ανάλογα προ­βλή­ματα, εκφρά­ζο­ντας την εκτί­μηση ότι η ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας – Κύπρου θα πρέπει να προ­χω­ρή­σει χωρίς να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία, ενώ απο­στά­σεις για τους χει­ρι­σμούς της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης κράτησε και στην προ­χθε­σινή ομιλία του για την 28η Οκτω­βρίου, ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός Κώστας Καρα­μαν­λής.

«Δεν μπορεί να περι­μέ­νουμε» – Τα προ­βλή­ματα της καθη­με­ρι­νό­τη­τας στην Κάσο

Για τον Μιχάλη Ερω­τό­κριτο, η θωρά­κιση των ακρι­τι­κών νησιών δεν περιο­ρί­ζε­ται στην αντι­με­τώ­πιση των γεω­πο­λι­τι­κών προ­κλή­σεων. Αφορά πρω­τί­στως στη δυνα­τό­τητα των κατοί­κων να ζουν με ασφά­λεια και αξιο­πρέ­πεια στον τόπο τους, έχοντας πρό­σβαση σε βασικές υπη­ρε­σίες και υπο­δο­μές. Ο δήμαρ­χος περι­γρά­φει μια καθη­με­ρι­νό­τητα με σοβαρές ελλεί­ψεις, ιδιαί­τερα στον τομέα της υγείας. Όπως ανα­φέ­ρει, στην Κάσο η παρου­σία αγρο­τι­κού γιατρού είναι περιο­ρι­σμένη, καθώς, σύμφωνα με τις δηλώ­σεις του, επι­σκέ­πτε­ται το νησί περίπου κάθε δέκα ημέρες, ενώ δεν υπάρχει νοση­λευ­τής ή νοση­λεύ­τρια.

Η κάλυψη των αναγκών εξαρ­τά­ται, όπως σημειώ­νει, από τη δυνα­τό­τητα μετα­κί­νη­σης γιατρού από το Βενι­ζέ­λειο Νοσο­κο­μείο, με τη συν­δρομή της διοί­κη­σής του. Πρό­κει­ται για μια κατά­σταση που, κατά τον ίδιο, δεν μπορεί να συνε­χι­στεί, καθώς η υγειο­νο­μική ασφά­λεια των κατοί­κων δεν είναι δυνατόν να εξαρ­τά­ται από περι­στα­σια­κές λύσεις.

«Αυτό που θέλουμε οι νησιώ­τες είναι να δια­σφα­λι­στεί η εθνική κυριαρ­χία και η εδαφική ακε­ραιό­τητα στα νησιά μας», τονίζει, διευ­ρύ­νο­ντας παράλ­ληλα το αίτημά του για όλα τα μικρά νησιά της χώρας, από τον Άη Στράτη και το Αγα­θο­νήσι μέχρι το Καστελ­λό­ριζο και την Κάσο. Όπως επι­ση­μαί­νει, τα νησιά αυτά χρειά­ζο­νται ειδική μετα­χεί­ριση και στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές, που θα λαμ­βά­νουν υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες της νησιω­τι­κό­τη­τας και τις αυξη­μέ­νες ανάγκες των μικρών πλη­θυ­σμών.

Ελλεί­ψεις στις υπο­δο­μές και ανάγκη ειδικής πολι­τι­κής

Στα προ­βλή­ματα που περι­γρά­φει ο δήμαρ­χος περι­λαμ­βά­νε­ται και η έλλειψη επαρ­κούς τηλε­πι­κοι­νω­νια­κής κάλυψης σε τμήματα της Κάσου, μεταξύ αυτών και στο νότιο τμήμα του νησιού. Όπως ανα­φέ­ρει, στην περιοχή κατα­γρά­φο­νται περι­στα­τικά άφιξης μετα­να­στών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο ανα­γκαία την αξιό­πι­στη επι­κοι­νω­νία και την έγκαιρη ενη­μέ­ρωση των αρμό­διων αρχών. Την ίδια στιγμή, η εφαρ­μογή περιο­ρι­σμών που συν­δέ­ο­νται με την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και τον χαρα­κτη­ρι­σμό περιο­χών ως Natura δημιουρ­γεί, σύμφωνα με τον ίδιο, πρό­σθε­τες δυσκο­λίες στην υλο­ποί­ηση παρεμ­βά­σεων. Ο κ. Ερω­τό­κρι­τος υπο­γραμ­μί­ζει ότι οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των μικρών νησιών πρέπει να λαμ­βά­νο­νται σοβαρά υπόψη κατά τον σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή των πολι­τι­κών, ώστε η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος να συν­δυά­ζε­ται με την ασφά­λεια, την πρό­σβαση σε βασικές υπη­ρε­σίες και τη δυνα­τό­τητα βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο δήμαρ­χος Κάσου έχει κατα­θέ­σει δέσμη προ­τά­σεων για τη στήριξη των μικρών νησιών, την οποία προ­τί­θε­ται να θέσει στο συνέ­δριο της ΚΕΔΕ στην Καλα­μάτα. Κεντρική θέση στις προ­τά­σεις του κατέχει η ρήτρα νησιω­τι­κό­τη­τας, με στόχο οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και οι αυξη­μέ­νες ανάγκες των νησιω­τι­κών δήμων να λαμ­βά­νο­νται ουσια­στικά υπόψη κατά τη δια­μόρ­φωση της κρα­τι­κής πολι­τι­κής, τη χρη­μα­το­δό­τηση των δήμων και την κατα­νομή των δια­θέ­σι­μων πόρων.