Η Ελλάδα μετράει 35 εκατομμύρια αφίξεις και κανέναν από όσους δεν γύρισαν σπίτι

Τέσ­σε­ρις Αμε­ρι­κα­νοί του­ρί­στες βρήκαν θάνατο στα συντρίμ­μια ενός τριώ­ρο­φου κτηρίου στην οδό Λυσι­κρά­τους, λίγες ώρες πριν από την πτήση της επι­στρο­φής τους στις 15:30.

Η έκρηξη της 25ης Σεπτεμ­βρίου στην Πλάκα άφησε συνο­λικά έξι νεκρούς. Δύο ζευ­γά­ρια Αμε­ρι­κα­νών νοί­κια­ζαν δια­μέ­ρι­σμα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης στον πρώτο όροφο. Το ένα ζευγάρι περ­νούσε τον μήνα του μέλιτος. Η μία γυναίκα διένυε τον τρίτο μήνα της εγκυ­μο­σύ­νης της. Στον δεύτερο όροφο έμεναν ένας 77χρονος Βρε­τα­νός και η 78χρονη Ελλη­νίδα σύζυγός του.

Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου. Το ερώτημα που ακο­λού­θησε δεν βρήκε απά­ντηση.

Το νούμερο που δεν υπάρχει

Πόσοι του­ρί­στες πεθαί­νουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα;

Καμία ελλη­νική υπη­ρε­σία δεν δια­θέ­τει αυτόν τον αριθμό. Η ΕΛΣΤΑΤ κατα­γρά­φει οδικά τροχαία ατυ­χή­ματα χωρίς να ξεχω­ρί­ζει επι­σκέ­πτες από κατοί­κους. Το Λιμε­νικό δημο­σιεύει περι­στα­τικά ένα προς ένα. Ο ΕΟΔΥ μετράει πνιγ­μούς συνο­λικά. Το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού παρα­κο­λου­θεί αφίξεις και έσοδα.

Η χώρα ξέρει πόσοι έρχο­νται. Δεν ξέρει πόσοι δεν φεύγουν.

Η θάλασσα παίρνει τους περισ­σό­τε­ρους

Στην κατη­γο­ρία με τα βαρύ­τερα νούμερα βρί­σκο­νται οι πνιγμοί.

Μέχρι τις πρώτες μέρες του Αυγού­στου 2026, το Safe Water Sports κατέ­γραψε 168 θανά­τους από πνιγμό. Ο αριθμός δείχνει υπο­χώ­ρηση, καθώς την ίδια περίοδο του 2025 οι απώ­λειες έφταναν τις 217.

Ο μέσος ετήσιος όρος παρα­μέ­νει τρο­μα­κτι­κός. Κάθε χρόνο περίπου 357 άνθρω­ποι χάνουν τη ζωή τους στα ελλη­νικά νερά. Ο ΕΟΔΥ υπο­λο­γί­ζει 3,6 θανά­τους ανά 100.000 κατοί­κους, μία από τις υψη­λό­τε­ρες συχνό­τη­τες της Ευρώπης. Το 2025 οι συνο­λι­κοί θάνατοι σε θάλασσα και εσω­τε­ρικά ύδατα έφτασαν τους 376.

Εδώ κρύ­βε­ται η μονα­δική έμμεση ένδειξη για τους επι­σκέ­πτες. Το 71% των θυμάτων εκείνης της χρονιάς ήταν Έλληνες. Επο­μέ­νως περίπου τρεις στους δέκα πνιγ­μούς αφο­ρού­σαν αλλο­δα­πούς.

Κανείς όμως δεν δια­χω­ρί­ζει τον μόνιμο κάτοικο αλλο­δα­πής κατα­γω­γής από τον του­ρί­στα δύο εβδο­μά­δων. Η στα­τι­στική σταματά εκεί.

Οι γου­ρού­νες γράφουν τη δική τους λίστα

Στα νησιά η εικόνα αποκτά όνομα. Λέγεται ATV.

Τον Μάιο, ένας 42χρονος Βρε­τα­νός σκο­τώ­θηκε στον επαρ­χιακό δρόμο Ρόδας προς Αχαράβη στη βόρεια Κέρκυρα. Οδη­γούσε γου­ρούνα με συνε­πι­βάτη τον 15χρονο γιο του, ο οποίος νοση­λεύ­τηκε σε κρίσιμη κατά­σταση.

Στις 31 Μαΐου, ένας 22χρονος έχασε τη ζωή του στην Ίο. Επέ­βαινε σε ATV που είχε νοι­κιά­σει για τις μετα­κι­νή­σεις του στο νησί.

Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, δύο Βρε­τα­νοί 19 και 20 ετών κατέ­λη­ξαν σε κώμα στη Ζάκυνθο, μετά από ατυ­χή­ματα με γου­ρού­νες. Οι οικο­γέ­νειές τους άνοιξαν εράνους για τα έξοδα.

Ο κλάδος γνω­ρί­ζει το πρό­βλημα. Τα οχήματα αυτά σχε­διά­στη­καν για χρήση εκτός δρόμου, όχι για συνεχή κίνηση στο οδικό δίκτυο. Η συζή­τηση για ειδική κατη­γο­ρία άδειας, με θεω­ρη­τική και πρα­κτική εκπαί­δευση, επα­νέρ­χε­ται κάθε καλο­καίρι και σβήνει κάθε φθι­νό­πωρο.

Στο γενικό σύνολο, τα οδικά τροχαία του πρώτου εξα­μή­νου 2026 άφησαν 212 νεκρούς πανελ­λα­δικά, έναντι 250 το 2025. Τα ατυ­χή­ματα πάντως αυξή­θη­καν κατά 2,6%.

Η γεω­γρα­φία μιας απώ­λειας

Τα μεμο­νω­μένα περι­στα­τικά συν­θέ­τουν έναν χάρτη.

Την 1η Σεπτεμ­βρίου, Ολλαν­δός του­ρί­στας πέθανε στην παραλία της Ιαλυσού στη Ρόδο. Στις 19 Σεπτεμ­βρίου, το Λιμε­ναρ­χείο Ηρα­κλείου εντό­πισε νεκρό ανοιχτά της παρα­λίας Μαδέ έναν 78χρονο Γάλλο, ο οποίος επι­σκε­πτό­ταν την Κρήτη με τη σύζυγό του.

Στις 8 Αυγού­στου, δύο περι­στα­τικά το ίδιο μεση­μέρι. Ένας 64χρονος Σλο­βά­κος στον κόλπο των Μαλίων. Ένας 62χρονος Βέλγος στην παραλία Πίσω Ροδιές στη Χαλκίδα.

Στις 29 Αυγού­στου, στο λιμάνι της Κάσου, αυτο­κί­νητο με ζευγάρι Ελλήνων παρα­θε­ρι­στών κατέ­ληξε στη θάλασσα στις 20:15. Είχαν απο­βι­βα­στεί από το πλοίο λίγα λεπτά νωρί­τερα. Η γυναίκα δεν επέζησε.

Κάθε ένα από αυτά κατα­γρά­φηκε ως τοπική είδηση. Κανένα δεν μπήκε σε μητρώο.

Γιατί μας αφορά όλους

Ο του­ρι­σμός στη­ρί­ζει περίπου το ένα τέταρτο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Η χώρα υπο­δέ­χε­ται δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες ετησίως και δια­φη­μί­ζει την ασφά­λεια ως αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα.

Χωρίς δεδο­μένα, η πρόληψη λει­τουρ­γεί στα τυφλά.

Δείτε τι σημαί­νει πρα­κτικά. Κανείς δεν γνω­ρί­ζει αν οι πνιγμοί επι­σκε­πτών συγκε­ντρώ­νο­νται σε συγκε­κρι­μέ­νες παρα­λίες, ώρες ή ηλικίες. Κανείς δεν ξέρει αν τα ατυ­χή­ματα με γου­ρού­νες αφορούν κυρίως αρχά­ριους οδηγούς ή συγκε­κρι­μένα σημεία του οδικού δικτύου. Κανείς δεν μπορεί να πει αν τα δια­με­ρί­σματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης παρου­σιά­ζουν δια­φο­ρε­τικό προφίλ κιν­δύ­νου από τα ξενο­δο­χεία.

Η απουσία της μέτρη­σης παράγει την απουσία του μέτρου.

Και η ζημιά δεν σταματά στους επι­σκέ­πτες. Οι ίδιες παρα­λίες, οι ίδιοι δρόμοι και οι ίδιες σωλη­νώ­σεις εξυ­πη­ρε­τούν τους κατοί­κους. Ο νομο­θε­τι­κός λαβύ­ριν­θος γύρω από τους ναυα­γο­σώ­στες, η έλλειψη πιστο­ποί­η­σης για τα ATV, οι ανε­ξέ­λεγ­κτες εγκα­τα­στά­σεις φυσικού αερίου σε παλιά κτήρια της Πλάκας αφορούν κάθε Έλληνα που κολυμπά, οδηγεί ή μένει σε πολυ­κα­τοι­κία.

Το Λονδίνο μετράει όσα δεν μετράει η Αθήνα

Υπάρχει μια χώρα που κρατά αριθ­μούς για τους νεκρούς της στην Ελλάδα. Δεν είναι η Ελλάδα.

Το βρε­τα­νικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, το Foreign, Commonwealth and Development Office, δημο­σιεύει μηνιαία δεδο­μένα προ­ξε­νι­κής συν­δρο­μής ανά χώρα. Από το 2019 η κατα­γραφή γίνεται σε επίπεδο κράτους και όχι ανά πρε­σβεία. Στον ετήσιο απο­λο­γι­σμό του 2024 προς 2025, το FCDO ανα­φέ­ρει συν­δρομή στις οικο­γέ­νειες περισ­σό­τε­ρων από 6.000 Βρε­τα­νών που πέθαναν στο εξω­τε­ρικό, μαζί με 3.500 νοση­λείες.

Παλαιό­τε­ρες εκδό­σεις της ίδιας βάσης έδει­χναν κάτι που θα έπρεπε να απα­σχο­λεί την Αθήνα. Στην έκθεση British Behaviour Abroad του 2012, η Ελλάδα εμφα­νι­ζό­ταν στην κορυφή της ανα­λο­γι­κής κατά­τα­ξης για νοση­λείες Βρε­τα­νών υπηκόων, με 494 περι­στα­τικά. Η σειρά αυτή έκτοτε στα­μά­τησε.

Παρό­μοιο σύστημα λει­τουρ­γεί και για τους Αμε­ρι­κα­νούς. Η απο­στολή των ΗΠΑ στην Ελλάδα εκδίδει ηλε­κτρο­νικά το Consular Report of Death Abroad για κάθε Αμε­ρι­κανό πολίτη που πεθαί­νει στη χώρα, έγγραφο απα­ραί­τητο για ασφα­λι­στι­κές αξιώ­σεις και κλη­ρο­νο­μι­κές δια­δι­κα­σίες.

Επο­μέ­νως κάθε φορά που ένας ξένος επι­σκέ­πτης χάνει τη ζωή του στην Ελλάδα, κάποιος συμπλη­ρώ­νει ένα έντυπο. Απλώς το έντυπο ταξι­δεύει στο Λονδίνο ή στην Ουά­σιγ­κτον.

Οι παγίδες του αριθμού

Τα προ­ξε­νικά δεδο­μένα έχουν όρια, και η σοβαρή δημο­σιο­γρα­φία οφείλει να τα δηλώνει.

Η αναφορά ενός θανάτου στις βρε­τα­νι­κές αρχές δεν απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση. Τα στοι­χεία καλύ­πτουν μόνο όσες περι­πτώ­σεις έφτασαν στο προ­ξε­νείο και έλαβαν συν­δρομή. Μετά το 2023 το FCDO άλλαξε σύστημα κατα­γρα­φής και συγ­χώ­νευσε τις ανα­λυ­τι­κές κατη­γο­ρίες αιτίας θανάτου σε ένα ενιαίο πεδίο.

Υπάρχει και ένα δεύτερο φίλτρο. Στους αριθ­μούς μπαί­νουν και οι μόνιμοι κάτοι­κοι. Χιλιά­δες Βρε­τα­νοί συντα­ξιού­χοι ζουν στην Κρήτη, τη Ρόδο και την Κέρκυρα, και ο θάνατός τους από φυσικά αίτια προ­σμε­τρά­ται όπως ο θάνατος ενός εικο­σά­χρο­νου σε ατύχημα με γου­ρούνα.

Η βάση όμως επι­τρέ­πει σύγκριση δια­χρο­νική και ανά χώρα. Δείχνει τάσεις. Δείχνει πού συγκε­ντρώ­νο­νται τα περι­στα­τικά.

Η Ελλάδα δεν δια­θέ­τει ούτε αυτό.

Το ερώτημα προς τους αρμό­διους

Τρία ερω­τή­ματα περι­μέ­νουν απά­ντηση.

Πρώτον, ποια υπη­ρε­σία ανα­λαμ­βά­νει την τήρηση ενιαίου μητρώου θανάτων επι­σκε­πτών, με κατη­γο­ριο­ποί­ηση αιτίας;

Δεύ­τε­ρον, πότε θεσπί­ζε­ται ειδική πιστο­ποί­ηση για την οδήγηση ATV, μετά από τόσα περι­στα­τικά;

Τρίτον, ποιος ελέγχει τις εγκα­τα­στά­σεις αερίου στα ακίνητα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης, και με ποια συχνό­τητα;

Και ένα τέταρτο, πιο απλό από όλα. Γιατί η ελλη­νική πολι­τεία δεν ζητά από τα προ­ξε­νεία τα στοι­χεία που εκείνα ήδη τηρούν;

Τα τέσσερα εισι­τή­ρια επι­στρο­φής της Πλάκας παρέ­μει­ναν αχρη­σι­μο­ποί­ητα. Ο αριθμός που θα τα κατέ­τασσε κάπου δεν υπάρχει ακόμη.

 

 

 

Καστα­νά­κης Κώστας

Δημο­σιο­γρά­φος ΕΣΗΕΠΗΝ

Λεζάντα εικόνας (Κτίριο στην Πλάκα): Συνερ­γεία στα συντρίμ­μια του κτηρίου της οδού Λυσι­κρά­τους στην Πλάκα, όπου έχασαν τη ζωή τους τέσ­σε­ρις Αμε­ρι­κα­νοί του­ρί­στες, Σεπτέμ­βριος 2026.