Σε ασφυκτικό κλοιό η παράκτια αλιεία στα Δωδεκάνησα

Σε ιδιαί­τερα δύσκολη κατά­σταση βρί­σκε­ται ο κλάδος της παρά­κτιας αλιείας στα Δωδε­κά­νησα, καθώς η μείωση των ιχθυα­πο­θε­μά­των, η αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κόστους, οι περιο­ρι­σμοί στα αλιευ­τικά εργα­λεία, αλλά και η παρου­σία του λαγο­κέ­φα­λου δημιουρ­γούν ένα ολοένα πιο ασφυ­κτικό περι­βάλ­λον για τους επαγ­γελ­μα­τίες του κλάδου. Ο πρό­ε­δρος της Παρά­κτιας Αλιείας Καλύ­μνου, Μανώλης Κουλ­λιάς, μιλώ­ντας για τις εξε­λί­ξεις, επι­ση­μαί­νει ότι ο κλάδος δυσκο­λεύ­ε­ται πλέον να επι­βιώ­σει, ενώ εκφρά­ζει σοβαρές επι­φυ­λά­ξεις για τις νέες επι­βα­ρύν­σεις που φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο για την αλιεία. Όπως εξηγεί, τα ιχθυα­πο­θέ­ματα μειώ­νο­νται συνεχώς και τα προ­βλή­ματα για τους επαγ­γελ­μα­τίες αυξά­νο­νται. Στο ήδη δύσκολο περι­βάλ­λον προ­στί­θε­νται οι περιο­ρι­σμοί στα αλιευ­τικά εργα­λεία, αλλά και το αυξη­μένο κόστος λει­τουρ­γίας των σκαφών.

Κλείνει ορι­στικά το κεφά­λαιο της βιν­τζό­τρα­τας

Ιδιαί­τερη αναφορά κάνει στη βιν­τζό­τρατα, ένα ζήτημα που απα­σχο­λεί εδώ και χρόνια τον αλιευ­τικό κόσμο. Όπως σημειώ­νει, η συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα ουσια­στικά έχει στα­μα­τή­σει εδώ και τέσσερα με πέντε χρόνια, καθώς το εργα­λείο δεν χρη­σι­μο­ποιεί­ται πλέον από τα συγκε­κρι­μένα σκάφη. Η νέα νομο­θε­τική ρύθμιση έρχεται πλέον να απο­τυ­πώ­σει και τυπικά την κατάρ­γησή της από τις άδειες των αλιευ­τι­κών σκαφών, κλεί­νο­ντας έναν κύκλο που είχε παρα­μεί­νει ανοι­χτός για αρκετό διά­στημα.

Ο κ. Κουλ­λιάς επι­ση­μαί­νει ότι αρκετοί επαγ­γελ­μα­τίες δια­τη­ρού­σαν μέχρι σήμερα την ελπίδα ότι μπορεί να υπάρξει κάποια αλλαγή. Μάλιστα, όπως ανα­φέ­ρει, στο παρελ­θόν είχε δοθεί δυνα­τό­τητα στους αλιείς να αφαι­ρέ­σουν το συγκε­κρι­μένο εργα­λείο από την άδειά τους λαμ­βά­νο­ντας οικο­νο­μική απο­ζη­μί­ωση, επιλογή που αρκετοί απο­δέ­χθη­καν, ενώ κάποιοι επέ­λε­ξαν να περι­μέ­νουν. Με τη νέα εξέλιξη, όμως, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, «τελειώ­νει» ορι­στικά η συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα και οι επαγ­γελ­μα­τίες θα πρέπει να συνε­χί­σουν με τα υπό­λοιπα αλιευ­τικά εργα­λεία, όπως τα δίχτυα, τα παρα­γά­δια και τα απλάδια.

Επι­φυ­λά­ξεις για τον νέο αλιευ­τικό νόμο

Την ίδια ώρα, σε εξέλιξη βρί­σκε­ται η συζή­τηση για το νέο γενι­κό­τερο πλαίσιο λει­τουρ­γίας της αλιείας, το οποίο, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Παρά­κτιας Αλιείας Καλύ­μνου, επι­χει­ρεί να προ­σαρ­μό­σει τη χώρα στα νέα ευρω­παϊκά δεδο­μένα. Ο ίδιος διευ­κρι­νί­ζει ότι οι επαγ­γελ­μα­τίες δεν είναι αντί­θε­τοι στην προ­σαρ­μογή της ελλη­νι­κής νομο­θε­σίας στα ευρω­παϊκά πρότυπα. Ωστόσο, εκφρά­ζει την αντί­δρασή του στις πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις και στο κόστος που, όπως λέει, μετα­κυ­λί­ε­ται για ακόμη μία φορά στον επαγ­γελ­μα­τία αλιέα. Οι αλλαγές αφορούν έναν κλάδο με έντονη παρου­σία στις παρά­κτιες και νησιω­τι­κές περιο­χές της χώρας, καθώς στην Ελλάδα κατα­γρά­φο­νται 11.457 αλιευ­τικά σκάφη, ενώ το 94% του στόλου απο­τε­λεί­ται από σκάφη μήκους μικρό­τε­ρου των 12 μέτρων και στον κλάδο απα­σχο­λού­νται περισ­σό­τε­ροι από 15.000 εργα­ζό­με­νοι. Κατά τον ίδιο, οι αντι­δρά­σεις θα ήταν ηπιό­τε­ρες εάν το νέο πλαίσιο αντι­με­τώ­πιζε συνο­λικά τα προ­βλή­ματα του κλάδου και όχι επι­μέ­ρους ζητή­ματα.

Ιδιαί­τερη αναφορά κάνει στην ερα­σι­τε­χνική αλιεία, ξεχω­ρί­ζο­ντας τον απλό ερα­σι­τέ­χνη που ψαρεύει για προ­σω­πική αναψυχή από εκεί­νους που, όπως υπο­στη­ρί­ζει, δρα­στη­ριο­ποιού­νται ουσια­στικά επαγ­γελ­μα­τικά χωρίς να έχουν τις αντί­στοι­χες φορο­λο­γι­κές και ασφα­λι­στι­κές υπο­χρε­ώ­σεις. «Δεν γίνεται να αφήνεις τα κύρια προ­βλή­ματα ανέπαφα και να επι­βάλ­λεις νέα μέτρα στον επαγ­γελ­μα­τία», είναι το βασικό επι­χεί­ρημα που θέτει, επι­ση­μαί­νο­ντας παράλ­ληλα τη συνεχή μείωση των ιχθυα­πο­θε­μά­των και την αύξηση των δυσκο­λιών που αντι­με­τω­πί­ζει ο κλάδος.

Το κόστος καυ­σί­μων και ο λαγο­κέ­φα­λος

Στα προ­βλή­ματα προ­στί­θε­ται και το αυξη­μένο κόστος των καυ­σί­μων, το οποίο επι­βα­ρύ­νει σημα­ντικά τη λει­τουρ­γία των αλιευ­τι­κών σκαφών. Παράλ­ληλα, ο λαγο­κέ­φα­λος απο­τε­λεί ένα από τα σοβα­ρό­τερα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι αλιείς, ιδιαί­τερα στις περιο­χές του Νοτίου Αιγαίου, της Κρήτης και της νότιας Πελο­πον­νή­σου. Ο κ. Κουλ­λιάς ανα­φέ­ρε­ται στην προ­σπά­θεια που έχει γίνει τα τελευ­ταία χρόνια για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος, σημειώ­νο­ντας ότι μετά από μακρά συζή­τηση έχει πλέον προ­κρι­θεί η λύση της επι­κή­ρυ­ξης του λαγο­κέ­φα­λου, πρα­κτική που εφαρ­μό­ζε­ται και στην Κύπρο.

Έχει δημιουρ­γη­θεί πιλο­τικό πρό­γραμμα για τα Δωδε­κά­νησα και την Κρήτη, ενώ από την πλευρά των αλιέων είχε ζητηθεί να εντα­χθεί και η Νότια Πελο­πόν­νη­σος, καθώς αντι­με­τω­πί­ζει αντί­στοιχο πρό­βλημα. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η εφαρ­μογή του προ­γράμ­μα­τος αντι­με­τω­πί­ζει σημα­ντι­κές πρα­κτι­κές δυσκο­λίες, κυρίως σε ό,τι αφορά τη μετα­φορά των λαγο­κέ­φα­λων σε ειδικές εγκα­τα­στά­σεις. Για τον λόγο αυτό, όπως ανα­φέ­ρει, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου κατα­βάλ­λει προ­σπά­θειες ώστε να αντι­με­τω­πι­στεί το ζήτημα του κόστους μετα­φο­ράς.

«Δεν είμαστε αντί­θε­τοι στην παρα­κο­λού­θηση των σκαφών»

Στο νέο πλαίσιο περι­λαμ­βά­νε­ται επίσης η επέ­κταση των συστη­μά­των παρα­κο­λού­θη­σης στα αλιευ­τικά σκάφη. Σήμερα, όπως εξηγεί ο πρό­ε­δρος της Παρά­κτιας Αλιείας Καλύ­μνου, συστή­ματα παρα­κο­λού­θη­σης δια­θέ­τουν κυρίως σκάφη άνω των 12 μέτρων και σκάφη με ειδικές άδειες. Η πρόθεση του Υπουρ­γείου είναι να επε­κτα­θεί η χρήση τους στο σύνολο του κλάδου, προ­κει­μέ­νου να υπάρχει καλύ­τερη εικόνα για την πραγ­μα­τική αλιευ­τική δρα­στη­ριό­τητα. Ο κ. Κουλ­λιάς δηλώνει ότι οι επαγ­γελ­μα­τίες δεν είναι κάθετα αντί­θε­τοι σε αυτό το μέτρο, καθώς ανα­γνω­ρί­ζει την ανάγκη να υπάρχει σαφής εικόνα για το ποιοι δρα­στη­ριο­ποιού­νται πραγ­μα­τικά στον κλάδο. Όπως εξηγεί, το συγκε­κρι­μένο ζήτημα έχει τεθεί πολλές φορές και στις συζη­τή­σεις με το Υπουρ­γείο, ιδιαί­τερα όταν οι επαγ­γελ­μα­τίες ζητούν απο­ζη­μιώ­σεις ή οικο­νο­μική στήριξη. Ωστόσο, παρα­μέ­νει η ανη­συ­χία ότι το σύνολο των νέων υπο­χρε­ώ­σεων μπορεί να οδη­γή­σει σε περαι­τέρω συρ­ρί­κνωση της επαγ­γελ­μα­τι­κής αλιείας.

Αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός: Μια διέ­ξο­δος για τους νέους

Μία από τις δυνα­τό­τη­τες που θα μπο­ρού­σαν να λει­τουρ­γή­σουν ως εναλ­λα­κτική επαγ­γελ­μα­τική διέ­ξο­δος για τους αλιείς είναι ο αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός. Ο Μανώλης Κουλ­λιάς εκτιμά ότι πρό­κει­ται για μία δρα­στη­ριό­τητα που θα μπο­ρούσε να βοη­θή­σει σημα­ντικά τον κλάδο και ειδι­κό­τερα τους νεό­τε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες, ενώ παράλ­ληλα θα μπο­ρούσε να συμ­βά­λει στη μείωση της πίεσης που ασκεί­ται στα αλιευ­τικά απο­θέ­ματα.

Ωστόσο, για την Κάλυμνο, όπως λέει, το εγχεί­ρημα βρί­σκε­ται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο και δεν υπάρ­χουν μέχρι σήμερα σκάφη που να έχουν ανα­πτύ­ξει οργα­νω­μένα τη συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός μπορεί να έχει μεγα­λύ­τερη ανά­πτυξη στα μεγα­λύ­τερα του­ρι­στικά νησιά, εκτι­μώ­ντας πάντως ότι εάν οργα­νω­θεί σωστά, μπορεί να προ­σελ­κύ­σει μια συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία επι­σκε­πτών και να απο­δώ­σει στα­διακά.

«Χρειά­ζο­νται νέα παιδιά στον κλάδο»

Το μεγάλο στοί­χημα, σύμφωνα με τον πρόεδρο, είναι η ανα­νέ­ωση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού. Ο ίδιος επι­ση­μαί­νει ότι για έναν επαγ­γελ­μα­τία μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να εγκα­τα­λεί­ψει το επάγ­γελμα και να στραφεί σε μία εντελώς δια­φο­ρε­τική δρα­στη­ριό­τητα. Αντί­θετα, θεωρεί ότι ο αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει μία επιλογή κυρίως για τους νέους. «Δεν το μάθαμε. Απλά το αγα­πή­σαμε. Οι συγκυ­ρίες τα φέρανε», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά, περι­γρά­φο­ντας τη σχέση των ανθρώ­πων της Καλύ­μνου με τη θάλασσα και την αλιεία. Για τον ίδιο, το ζητού­μενο πλέον είναι να δημιουρ­γη­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε η επαγ­γελ­μα­τική αλιεία να μπο­ρέ­σει να συνε­χί­σει να υπάρχει, χωρίς οι νέες υπο­χρε­ώ­σεις και το αυξα­νό­μενο κόστος να οδη­γή­σουν ακόμη περισ­σό­τε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες εκτός του κλάδου.