Φώτης Μάγγος: «Τέλος στην κατάχρηση του Μεταφορικού Ισοδύναμου – Ολοκληρωμένος σχεδιασμός για τη λειψυδρία στα νησιά»

Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη, ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Φώτης Μάγγος, παρουσιάζει τον οδικό χάρτη της κυβέρνησης για τα κρίσιμα ζητήματα της νησιωτικότητας.
Με αφορμή τις σημαντικές καθυστερήσεις στο Μεταφορικό Ισοδύναμο των επιχειρήσεων, αποκαλύπτει τις εκτεταμένες διασταυρώσεις που οδήγησαν στην αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από εκατοντάδες ΑΦΜ, αλλά και στη δικαστική προσφυγή για υποθέσεις εξαπάτησης του Δημοσίου.
Παράλληλα, ο κ. Μάγγος στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, υπογραμμίζοντας τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις προς τους Δήμους και τις ΔΕΥΑ, ενώ αποσαφηνίζει τα όρια ευθύνης μεταξύ της Γενικής Γραμματείας και των τοπικών αρχών στη διαχείριση του νερού.
• Κύριε γενικέ, η ατζέντα της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής περιλαμβάνει μια σειρά από πολυεπίπεδες δράσεις. Ποια είναι τα πρώτα τακτικά ζητήματα που διαχειρίζεστε αυτή την περίοδο;
Πρώτα απ’ όλα, έχουμε να αντιμετωπίσουμε τις θεσμικές μας διοργανώσεις, οι οποίες αποτελούν πυλώνες εξωστρέφειας και συνοχής για το Αιγαίο. Πρόσφατα ολοκληρώσαμε την Εβδομάδα Αιγαίου Τεχνών και τη Regatta. Παράλληλα, προετοιμάζουμε τους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες στη Μυτιλήνη και συγκεκριμένα στην Μόλυβο, ενώ ακολουθεί το Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου. Σε αυτές τις διοργανώσεις, ο γενικός γραμματέας είναι πάντα πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής. Πρόκειται για μια πρόκληση, καθώς απαιτείται τεράστιος συντονισμός για τη μετακίνηση πλήθους αθλητών, καλλιτεχνών και συνοδών από ολόκληρο το Αιγαίο, γι’ αυτό και προχωρήσαμε σε στοχευμένες ενέργειες διευκόλυνσής τους.
• Πέρα από τα πολιτιστικά και αθλητικά γεγονότα, ποιο είναι το πιο πιεστικό ζήτημα που καλείστε να διαχειριστείτε στις νησιωτικές υποδομές;
Η βασική μας προτεραιότητα είναι η επιτάχυνση των χρηματοδοτήσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Τρέχουμε τις διαδικασίες ώστε να καλύψουμε χρηματοδοτικά τους Δήμους και τις κατά τόπους ΔΕΥΑ, είτε για μισθώσεις αφαλατώσεων και λειτουργικά έξοδα, είτε για μελέτες νέων δικτύων ύδρευσης. Επίσης, χρηματοδοτούμε την εκπόνηση των αναγκαίων πιστοποιητικών -όπως τα Σχέδια Ασφάλειας Νερού- τα οποία αποτελούν πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορούν οι Δήμοι να αντλούν πόρους από οποιονδήποτε δημόσιο φορέα. Παράλληλα, βοήθεια παρέχεται και μέσω του προγράμματος GR-eco Islands για 39 νησιά.
• Η λειψυδρία τείνει να γίνει μόνιμη κατάσταση για πολλά νησιά. Πώς διαμορφώνεται ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός;
Η λειψυδρία δεν είναι πλέον ένα απρόβλεπτο φαινόμενο. Η κλιματική αλλαγή έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα: μεγάλες ποσότητες βροχής πέφτουν συμπυκνωμένα, η γη δεν προλαβαίνει να τις απορροφήσει και το νερό καταλήγει στη θάλασσα. Απαιτείται συνδυασμός βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων παρεμβάσεων. Ο βραχυπρόθεσμος στόχος είναι οι αφαλατώσεις για την κάλυψη των άμεσων αναγκών, ενώ ο μεσοπρόθεσμος είναι οι μόνιμες υποδομές.
Παράλληλα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το παραγόμενο νερό δεν χάνεται. Δεν έχουμε το περιθώριο να πετάμε λεφτά στη θάλασσα ή να εξατμίζονται επειδή το νερό χάνεται σε σπασμένα δίκτυα, δρόμους και χωράφια.
• Πού τελειώνει η ευθύνη της Γενικής Γραμματείας και πού αρχίζει η ευθύνη των τοπικών αρχών;
Θέλω να είμαι απολύτως ειλικρινής: Η διαχείριση της υδροδότησης αφορά αποκλειστικά στους Δήμους και στις ΔΕΥΑ. Εμείς χρηματοδοτούμε, αλλά η υλοποίηση είναι υπόθεση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης διευκολύνει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, αλλά είναι προσωρινό μέτρο. Δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο μοντέλο διοίκησης.
• Να περάσουμε στο Μεταφορικό Ισοδύναμο, ένα μέτρο με μεγάλο οικονομικό αποτύπωμα για τη νησιωτικότητα. Ποια είναι η εικόνα με τις πληρωμές;
Στους επιβάτες και τα καύσιμα το σύστημα λειτουργεί ομαλά λόγω της διαλειτουργικότητας των συστημάτων. Είναι έτοιμη η απόφαση για την καταβολή 23 εκατομμυρίων ευρώ σε περίπου 250.000 νησιώτες για το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Στόχος μας είναι οι πληρωμές των φυσικών προσώπων να πραγματοποιούνται πλέον σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
• Στις επιχειρήσεις, όμως, παρατηρείται σημαντική καθυστέρηση, καθώς εκκρεμούν οφειλές προηγούμενων ετών. Πού οφείλεται αυτή η καθυστέρηση;
Στις επιχειρήσεις έχουμε αποπληρώσει το 2022 και τώρα επεξεργαζόμαστε το 2023, για το οποίο θα διατεθεί ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσόν, της τάξεως των 33 εκατομμυρίων ευρώ. Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους:
-Πρώτον, μέχρι και το 2025 οι επιχειρήσεις δεν υποχρεούνταν να ανεβάζουν τα παραστατικά και τις φορτωτικές τους στο myDATA. Αυτό καθιστούσε αδύνατη την αυτόματη διασταύρωση των αιτούμενων ποσών με τα πραγματικά δεδομένα.
-Δεύτερον, παρατηρήθηκε καταστρατήγηση του μέτρου από μια μερίδα επιτηδείων. Ορισμένες επιχειρήσεις, σε συνεργασία με λογιστικά γραφεία, υπέβαλλαν αιτήσεις είτε χωρίς να καταθέτουν παραστατικά, είτε ανεβάζοντας στο σύστημα λευκά, κενά αρχεία για να προσποριστούν παράνομα χρήματα.
• Πώς αντέδρασε το Υπουργείο απέναντι σε αυτές τις φαινόμενες καταχρήσεις;
Προχωρήσαμε σε ευρύ δειγματοληπτικό έλεγχο σε όλες τις κατηγορίες, ανεξαρτήτως ύψους ποσού. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: Έχουν ήδη εντοπιστεί 804 ΑΦΜ από τα οποία ζητείται η επιστροφή περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ ως αχρεωστήτως καταβληθέντα. Για να καταλάβει ο κόσμος το μέγεθος, τα 4 εκατομμύρια ευρώ αντιστοιχούν στο συνολικό ετήσιο κόστος των καυσίμων για τις ωφελούμενες μονάδες και επιχειρήσεις.
Επιπλέον, για περίπου ογδόντα περιπτώσεις που ανέβασαν εν γνώσει τους κενά παραστατικά για να εξαπατήσουν το σύστημα, η διαδικασία έχει ήδη παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη.
Ζητούμε λίγη υπομονή από τον κόσμο. Αυτή η ανέντιμη συμπεριφορά ορισμένων προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση και αδικία σε βάρος των συνεπών επαγγελματιών που περίμεναν να εισπράξουν τα χρήματα που δικαιούνται.
Δώσαμε τις παρατάσεις που μας ζήτησαν οι φορείς και οι λογιστές έως τα μέσα Σεπτεμβρίου για την υποβολή των στοιχείων, ώστε να ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Στόχος μας είναι να θωρακίσουμε το Μεταφορικό Ισοδύναμο, να αποκαταστήσουμε πλήρως την ομαλότητα στις πληρωμές και να διασφαλίσουμε ότι κάθε ευρώ του Έλληνα φορολογούμενου πιάνει τόπο, στηρίζοντας ουσιαστικά και δίκαια τη νησιωτική Ελλάδα.