ΕΥΔΑΠ: Νερό με εφεδρείες στα νησιά – Το μοντέλο Σαχίνη για τις αφαλατώσεις

Μικρό­τε­ρες μονάδες αφα­λά­τω­σης με μόνιμη λει­τουρ­γία, απο­θή­κευση νερού και εφε­δρείες για τις περιό­δους αυξη­μέ­νης ζήτησης ή τις τεχνι­κές βλάβες προ­τεί­νει η διοί­κηση της ΕΥΔΑΠ για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας στα άνυδρα νησιά.

Η χθεσινή παρέμ­βαση του διευ­θύ­νο­ντος συμ­βού­λου της εται­ρείας, Χάρη Σαχίνη, μετα­φέ­ρει τη συζή­τηση πέρα από το μοντέλο των μεγάλων μονάδων που κατα­σκευά­ζο­νται για να καλύ­ψουν κυρίως την θερινή του­ρι­στική ζήτηση.

Η πρόταση είναι απλή στη σύλληψή της αλλά απαι­τη­τική στην εφαρ­μογή της: αντί μια μονάδα να λει­τουρ­γεί εντα­τικά μόνο για δύο ή τρεις μήνες, να εξε­τά­ζε­ται η εγκα­τά­σταση μικρό­τε­ρης αφα­λά­τω­σης που θα παράγει νερό όλο τον χρόνο. Οι ποσό­τη­τες που δεν κατα­να­λώ­νο­νται άμεσα θα απο­θη­κεύ­ο­νται, ώστε το νησί να δια­θέ­τει απο­θέ­ματα όταν η κατα­νά­λωση κορυ­φώ­νε­ται ή όταν προ­κύ­πτει βλάβη στην κύρια υποδομή.

Η λύση αυτή συν­δέ­ε­ται άμεσα με το υψηλό επεν­δυ­τικό και ενερ­γειακό κόστος της αφα­λά­τω­σης. Μια εγκα­τά­σταση που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για περιο­ρι­σμένο χρονικό διά­στημα έχει πολύ μεγα­λύ­τερο πραγ­μα­τικό χρόνο από­σβε­σης, καθώς καλεί­ται να καλύψει μια ζήτηση που εμφα­νί­ζε­ται μόνον κατά τη διάρ­κεια της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Αντί­θετα, η συνεχής λει­τουρ­γία μιας μικρό­τε­ρης μονάδας, σε συν­δυα­σμό με κατάλ­ληλη απο­θή­κευση, μπορεί να κατα­νεί­μει καλύ­τερα το κόστος και να ενι­σχύ­σει την ασφά­λεια τρο­φο­δο­σίας.

Οι παρεμ­βά­σεις έγιναν στο πλαίσιο εκδή­λω­σης της ΕΥΔΑΠ για την ανθε­κτι­κό­τητα και την επι­χει­ρη­σιακή συνέ­χεια στον κύκλο του νερού, στην οποία παρου­σιά­στη­καν διε­θνείς και εγχώ­ριες πρα­κτι­κές για τη δια­χεί­ριση της λει­ψυ­δρίας, την προ­στα­σία κρί­σι­μων υπο­δο­μών και την προ­ε­τοι­μα­σία απέ­να­ντι σε έκτακτα περι­στα­τικά. ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο της νέας εθνικής στρα­τη­γι­κής για το νερό, η οποία επι­σφρα­γί­στηκε με το νόμο που ψηφί­στηκε το καλο­καίρι από το ΥΠΕΝ και επε­κτεί­νει τη γεω­γρα­φική επέ­κταση των δύο εται­ρειών σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα, Εύβοια, Θεσ­σα­λο­νίκη και Χαλ­κι­δική.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΑΘ κατά τα πρότυπα και της ΕΥΔΑΠ δρο­μο­λο­γεί με τη στήριξη της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων το επεν­δυ­τικό πρό­γραμμα για τις νέες περιο­χές αρμο­διό­τη­τάς της σε Θεσ­σα­λο­νίκη και Χαλ­κι­δική. Την Παρα­σκευή ανα­μέ­νε­ται να υπο­γρα­φεί συμ­φω­νία τεχνι­κής βοή­θειας με την ΕΤΕπ, η οποία θα καλύ­πτει μελέτες και τεχνι­κούς συμ­βού­λους για έργα ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και επε­ξερ­γα­σίας λυμάτων.

Η τεχνική βοήθεια απο­τε­λεί το πρώτο στάδιο για την ωρί­μανση των παρεμ­βά­σεων. Θα ακο­λου­θή­σουν δύο χωρι­στές πιστω­τι­κές γραμμές: έως 190 εκατ. ευρώ για έργα στη Θεσ­σα­λο­νίκη και έως 100-110 εκατ. ευρώ για τη Χαλ­κι­δική. Τα ποσά απο­τε­λούν το ανώτατο δυνη­τικό όριο χρη­μα­το­δό­τη­σης και η τελική αξιο­ποί­ησή τους θα εξαρ­τη­θεί από τα έργα που θα επι­λε­γούν, την ωρι­μό­τητά τους και την επι­λε­ξι­μό­τητά τους από την Τράπεζα. Ο στόχος είναι οι χρη­μα­το­δο­τι­κές συμ­φω­νίες να έχουν κλείσει έως το τέλος του έτους.

 Μια αφα­λά­τωση δεν αρκεί

Ο Χάρης Σαχίνης επι­σή­μανε χθες ότι ακόμη και για ένα άνυδρο νησί δεν υπάρ­χουν πάντα ολο­κλη­ρω­μέ­νες μελέτες που να απα­ντούν πόσες αφα­λα­τώ­σεις απαι­τού­νται, πού πρέπει να εγκα­τα­στα­θούν και ποια δυνα­μι­κό­τητα πρέπει να έχουν. Η συζή­τηση δεν εξα­ντλεί­ται στο εάν θα κατα­σκευα­στεί ή όχι μια μονάδα, αλλά επε­κτεί­νε­ται στη συνο­λική αρχι­τε­κτο­νική του συστή­μα­τος.

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο όταν μια μονάδα τίθεται εκτός λει­τουρ­γίας. Όπως ανέφερε, έχουν υπάρξει περι­πτώ­σεις διεθνώς στις οποίες αφα­λα­τώ­σεις μπλο­κα­ρί­στη­καν, με απο­τέ­λε­σμα να δια­κο­πεί η λει­τουρ­γία τους. Σε ένα απο­μο­νω­μένο νησιω­τικό σύστημα, όπου δεν υπάρχει εύκολη εναλ­λα­κτική τρο­φο­δο­σία, μια τέτοια βλάβη μπορεί να εξε­λι­χθεί σε άμεσο πρό­βλημα υδρο­δό­τη­σης.

Γι’ αυτό απαι­τεί­ται μοντέλο που θα προ­βλέ­πει εφε­δρείες, απο­θέ­ματα και τη δυνα­τό­τητα κάλυψης έκτα­κτων αναγκών. Η απο­θή­κευση του νερού που παρά­γε­ται από μικρό­τερη μονάδα, η οποία λει­τουρ­γεί όλο τον χρόνο, μπορεί να απο­τε­λέ­σει ασφα­λι­στική δικλίδα τόσο για τις αιχμές του καλο­και­ριού όσο και για τις τεχνι­κές αστο­χίες.

Πριν από νέες μονάδες, έλεγχος των δικτύων

Από την πλευρά του γενικός γραμ­μα­τέας Περι­βάλ­λο­ντος, Πέτρος Βαρε­λί­δης, περιέ­γραψε τη λει­ψυ­δρία ως φαι­νό­μενο που ήδη πλήττει πολλές περιο­χές της χώρας και είναι προ­βλέ­ψιμο ότι θα εμφα­νι­στεί τα επόμενα χρόνια και σε νέες. Η ελλη­νική πολι­τεία καλεί­ται, όπως είπε, να καλύψει το επεν­δυ­τικό κενό που άφησε η μακρά περί­ο­δος της οικο­νο­μι­κής κρίσης, ενώ παράλ­ληλα πρέπει να αντα­πο­κρι­θεί στις νέες ανάγκες που δημιουρ­γεί η κλι­μα­τική μετα­βολή και η αυξη­μένη ζήτηση.

Για τον Πέτρο Βαρε­λίδη, το πρώτο και σημα­ντι­κό­τερο ζήτημα είναι η δια­κυ­βέρ­νηση του νερού. Ο κατα­κερ­μα­τι­σμός των παρόχων υπη­ρε­σιών ύδατος δυσκο­λεύει την υλο­ποί­ηση έργων ακόμη και μικρής κλί­μα­κας και στερεί από την πολι­τεία μια ολο­κλη­ρω­μένη εικόνα για τα προ­βλή­ματα των δικτύων.

Η αφα­λά­τωση, σημεί­ωσε, είναι ανα­γκαιό­τητα σε αρκετά νησιά, αλλά και σε περιο­χές όπως η ανα­το­λική Κρήτη και η νοτιο­α­να­το­λική Πελο­πόν­νη­σος. Δεν μπορεί όμως να υπο­κα­τα­στή­σει τον έλεγχο των απω­λειών. «Δεν έχει νόημα να κατα­σκευά­σεις μια αφα­λά­τωση όταν έχεις δίκτυο με απώ­λειες 70%», ήταν το χαρα­κτη­ρι­στικό μήνυμα του γενικού γραμ­μα­τέα.

Η προ­τε­ραιό­τητα είναι να περιο­ρι­στούν οι διαρ­ροές και να απο­κτή­σουν οι πάροχοι πραγ­μα­τική γνώση του δικτύου τους: πόσο νερό εισέρ­χε­ται, πόσο κατα­να­λώ­νε­ται και πού χάνο­νται οι ποσό­τη­τες. Οι μετρή­σεις όπως τόνισε, απο­τε­λούν βασική προ­ϋ­πό­θεση δια­χεί­ρι­σης. Σε ορι­σμέ­νες περιο­χές, το πρό­βλημα δεν είναι η έλλειψη έξυπνων υδρο­μέ­τρων, αλλά η απουσία ακόμη και στοι­χειω­δών μετρή­σεων, όταν όπως είπε σε περιό­δους εκλογών κάποιοι φορείς στα­μα­τούν να εκδί­δουν ακόμη και λογα­ρια­σμούς.

Master plan και σχέδια ασφα­λείας

Η πρό­σφατη νομο­θε­σία υπο­χρε­ώ­νει τους παρό­χους να καταρ­τί­σουν πεντα­ετή master plan, στα οποία θα πρέπει να απο­τυ­πώ­νο­νται οι ανάγκες, οι απώ­λειες, οι δια­θέ­σι­μοι υδα­τι­κοί πόροι και η σειρά των επεν­δύ­σεων. Η λογική είναι να προη­γού­νται η απο­κα­τά­σταση των δικτύων και η μείωση των διαρ­ροών και, στη συνέ­χεια, όπου υπάρχει πραγ­μα­τική ανε­πάρ­κεια του πόρου, να προ­στί­θε­νται λύσεις όπως η αφα­λά­τωση.

Παράλ­ληλα, ο νόμος που ψηφί­στηκε στις 31 Ιουλίου 2026 προ­βλέ­πει ότι όλοι οι πάροχοι υπη­ρε­σιών ύδατος οφεί­λουν να δια­θέ­τουν ή να κατα­θέ­σουν σχέδια ασφά­λειας τρο­φο­δο­σίας. Η υπο­χρέ­ωση αυτή έχει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα για τα νησιά, τα οποία απο­τε­λούν απο­μο­νω­μένα υδρευ­τικά συστή­ματα, αλλά και για περιο­χές της ηπει­ρω­τι­κής χώρας που εξαρ­τώ­νται από μία κεντρική υποδομή μετα­φο­ράς νερού.

Η ανάγκη για εφε­δρικά σχέδια δεν συν­δέ­ε­ται μόνο με ένα πιθανό γεω­πο­λι­τικό περι­στα­τικό. Ένας σεισμός, μια κατο­λί­σθηση ή μια σοβαρή βλάβη σε αγωγό μπορούν να δια­κό­ψουν την παροχή νερού. Ο στόχος είναι η Πολι­τική Προ­στα­σία και η πολι­τεία να γνω­ρί­ζουν εκ των προ­τέ­ρων ποιοι φορείς είναι προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι, πού υπάρ­χουν κενά και πού χρειά­ζο­νται τεχνική υπο­στή­ριξη ή άμεσες παρεμ­βά­σεις.

Ο Πέτρος Βαρε­λί­δης υπε­ρα­σπί­στηκε, επίσης, την αφα­λά­τωση απέ­να­ντι στις περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­φυ­λά­ξεις, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι σε αρκετές περι­πτώ­σεις η ανε­ξέ­λεγ­κτη υπε­ρά­ντληση προ­κα­λεί σοβα­ρό­τε­ρες πιέσεις στα οικο­συ­στή­ματα. Η υπο­χώ­ρηση του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα και η εξά­ντληση των ποταμών κατά τους θερι­νούς μήνες είναι ήδη πραγ­μα­τι­κές απειλές. Υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι απο­τε­λεί μέρος ενός ευρύ­τε­ρου σχεδίου δια­χεί­ρι­σης και συνο­δεύ­ε­ται από λύσεις απο­θή­κευ­σης, η αφα­λά­τωση μπορεί να συμ­βά­λει και στην προ­στα­σία των φυσικών απο­θε­μά­των.

Η επόμενη μέρα για την ΕΥΑΘ

Η συμ­φω­νία με την ΕΤΕπ συν­δέ­ε­ται άμεσα με τη διεύ­ρυνση της χωρικής αρμο­διό­τη­τας της ΕΥΑΘ σε όλους τους δήμους των Περι­φε­ρεια­κών Ενο­τή­των Θεσ­σα­λο­νί­κης και Χαλ­κι­δι­κής. Από το νέο πλαίσιο εξαι­ρεί­ται το Επι­χει­ρη­μα­τικό Πάρκο Θεσ­σα­λο­νί­κης Τύπου Α1, όπου εφαρ­μό­ζε­ται ειδικό καθε­στώς.

Στο νέο σχήμα προ­βλέ­πε­ται να εντα­χθούν συνο­λικά 25 φορείς: πέντε υπη­ρε­σίες δήμων, οκτώ ΔΕΥΑ, έντεκα ΤΟΕΒ και ένας Γενικός Οργα­νι­σμός Εγγείων Βελ­τιώ­σεων. Η ΕΥΑΘ θα ανα­λά­βει υπη­ρε­σίες ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και άρδευ­σης, ενώ για τους δήμους της Χαλ­κι­δι­κής, καθώς και για τους δήμους Λαγκαδά και Βόλβης, προ­βλέ­πε­ται ειδικός συντο­νι­στής που θα λει­τουρ­γεί ως σύν­δε­σμος με την τοπική αυτο­διοί­κηση.

Το μοντέλο της τεχνι­κής βοή­θειας και της χρη­μα­το­δό­τη­σης από την ΕΤΕπ έχει εφαρ­μο­στεί ήδη στην ΕΥΔΑΠ, η οποία έχει λάβει τεχνική υπο­στή­ριξη αλλά και χρη­μα­το­δό­τηση ύψους 250 εκατ. ευρώ. Για την ΕΥΑΘ, η πρό­κληση είναι πλέον να μετα­τρέ­ψει τη διεύ­ρυνση του ρόλου της και τις πιστω­τι­κές γραμμές σε ώριμα έργα, με σαφείς προ­τε­ραιό­τη­τες και μετρή­σιμο απο­τέ­λε­σμα για τις τοπικές κοι­νω­νίες.

Πηγή: newmoney.gr