Η εποχική ανεργία δεν είναι επιλογή

Κάθε καλο­καίρι μιλάμε για αφίξεις, πλη­ρό­τη­τες, εισπρά­ξεις και νέα του­ρι­στικά ρεκόρ. Πολύ λιγό­τερο, όμως, συζη­τάμε για τους ανθρώ­πους που βρί­σκο­νται πίσω από αυτούς τους αριθ­μούς. Και ακόμη λιγό­τερο για το τι συμ­βαί­νει όταν τελειώ­νει η σεζόν.

Η πρό­σφατη συζή­τηση που άνοιξε για τον περιο­ρι­σμό του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας στους δύο μήνες έφερε στην επι­φά­νεια ένα πολύ μεγα­λύ­τερο ζήτημα. Η σχετική δήλωση χαρα­κτη­ρί­στηκε στη συνέ­χεια προ­σω­πική άποψη και η υπουρ­γός Εργα­σίας ξεκα­θά­ρισε ότι δεν απο­τε­λεί κυβερ­νη­τική πολι­τική.

Καλώς.

Γιατί το επίδομα ανερ­γίας δεν είναι φιλαν­θρω­πία του κράτους. Είναι ασφα­λι­στικό δικαί­ωμα ανθρώ­πων που εργά­στη­καν και κατέ­βα­λαν εισφο­ρές.

Η συζή­τηση, όμως, δεν πρέπει να στα­μα­τή­σει στην ανα­σκευή μιας δήλωσης. Γιατί πίσω από αυτή βρί­σκε­ται μια αντί­ληψη που αντι­με­τω­πί­ζει συχνά την ανεργία περίπου ως ατομική επιλογή: υπάρ­χουν κενές θέσεις εργα­σίας, άρα όποιος θέλει πραγ­μα­τικά να εργα­στεί μπορεί απλώς να βρει μία.

Η πραγ­μα­τική οικο­νο­μία δεν λει­τουρ­γεί έτσι.

Ένας ξενο­δο­χο­ϋ­πάλ­λη­λος στη Ρόδο, ένας μάγει­ρας στην Κω, μια καμα­ριέρα, ένας οδηγός του­ρι­στι­κού λεω­φο­ρείου ή ένας εργα­ζό­με­νος στην εστίαση δεν μετα­τρέ­πε­ται τον Νοέμ­βριο αυτο­μά­τως σε εργα­ζό­μενο ενός δια­φο­ρε­τι­κού κλάδου επειδή κάπου στην Ελλάδα υπάρχει μια κενή θέση.

Υπάρχει ειδί­κευση. Υπάρχει γεω­γρα­φία. Υπάρχει οικο­γέ­νεια. Υπάρχει κόστος κατοι­κίας και μετα­κί­νη­σης. Και πάνω απ’ όλα υπάρχει ένα παρα­γω­γικό μοντέλο που η ίδια η χώρα έχει επι­λέ­ξει: έναν του­ρι­σμό μεγάλης έντασης και μεγάλης επο­χι­κό­τη­τας.

Τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά. Σύμφωνα με τη ΔΥΠΑ, τον Ιανουά­ριο του 2026, από τους 261.170 δικαιού­χους επι­δό­μα­τος ανερ­γίας που πλη­ρώ­θη­καν μέσα στον μήνα, οι 142.944 —ποσοστό 54,7%— ήταν επο­χι­κοί του­ρι­στι­κών επαγ­γελ­μά­των.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή στο Νότιο Αιγαίο. Τον ίδιο μήνα κατα­γρά­φη­καν 32.263 επι­δο­τού­με­νοι επο­χι­κοί εργα­ζό­με­νοι του­ρι­στι­κών επαγ­γελ­μά­των. Για τη Ρόδο, έναν από τους βασι­κούς πυλώνες του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, ο αριθμός αυτός δείχνει ότι η εποχική ανεργία δεν είναι μια αφη­ρη­μένη στα­τι­στική· είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα που αφορά χιλιά­δες οικο­γέ­νειες και ολό­κληρη την τοπική οικο­νο­μία.

Αυτό δεν είναι στα­τι­στική παρα­φω­νία. Είναι δομικό χαρα­κτη­ρι­στικό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Και εδώ βρί­σκε­ται μια ουσια­στική πολι­τική διαφορά.

Η μία αντί­ληψη βλέπει το επίδομα ανερ­γίας κυρίως ως κόστος που πρέπει να περιο­ρι­στεί.

Η άλλη αντι­λαμ­βά­νε­ται το κοι­νω­νικό κράτος ως μηχα­νι­σμό προ­στα­σίας απέ­να­ντι στους κιν­δύ­νους και στις ανι­σό­τη­τες που δημιουρ­γεί η ίδια η οικο­νο­μία.

Δεν πιστεύω σε ένα κράτος που επι­δο­τεί την αδρά­νεια. Πιστεύω όμως σε ένα κράτος που προ­στα­τεύει την εργασία και τον εργα­ζό­μενο.

Η ανά­πτυξη δεν μπορεί να μετριέ­ται μόνο με το ΑΕΠ, τις αφίξεις και τα έσοδα. Πρέπει να κρί­νε­ται και από το πώς κατα­νέ­με­ται ο πλούτος που παρά­γε­ται και από το αν εκείνοι που τον παρά­γουν μπορούν να ζουν με αξιο­πρέ­πεια και ασφά­λεια.

Δεν μπορεί λοιπόν η χώρα να ζητά από έναν εργα­ζό­μενο να δου­λεύει με τερά­στια ένταση έξι ή επτά μήνες τον χρόνο, στη­ρί­ζο­ντας έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους πυλώνες της οικο­νο­μίας μας, και όταν τελειώ­νει η σεζόν να αντι­με­τω­πί­ζει την ανεργία του περίπου ως προ­σω­πική του ευθύνη.

Χρεια­ζό­μα­στε το αντί­θετο: ένα σύγ­χρονο πλαίσιο προ­στα­σίας της επο­χι­κής εργα­σίας, με επαρκή ασφα­λι­στική κάλυψη, σαφή και αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια και πολι­τι­κές που συν­δέ­ουν τους μήνες εκτός σεζόν με κατάρ­τιση, νέες δεξιό­τη­τες και επαγ­γελ­μα­τική εξέλιξη.

Και βεβαίως χρεια­ζό­μα­στε μια σοβαρή εθνική στρα­τη­γική επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Γιατί η καλύ­τερη πολι­τική απέ­να­ντι στην εποχική ανεργία είναι τελικά η δημιουρ­γία περισ­σό­τε­ρων μηνών πραγ­μα­τι­κής εργα­σίας.

Ιδιαί­τερα στα μεγάλα του­ρι­στικά νησιά, όπως η Ρόδος, το ζήτημα είναι ακόμη πιο έντονο.

Δεν γίνεται από τη μία να πανη­γυ­ρί­ζουμε επειδή απο­τε­λούμε ατμο­μη­χα­νές του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού και από την άλλη να θεω­ρούμε φυσιο­λο­γικό ένα μεγάλο μέρος των εργα­ζο­μέ­νων μας να περνά κάθε χειμώνα στην ανα­σφά­λεια.

Υπάρχει, άλλωστε, και μια καθαρά ανα­πτυ­ξιακή διά­σταση. Όταν ένας άνθρω­πος δεν μπορεί να χτίσει μια αξιο­πρεπή ζωή πάνω στο επάγ­γελμά του, αργά ή γρήγορα το εγκα­τα­λεί­πει. Και μετά ανα­ρω­τιό­μα­στε γιατί ο του­ρι­σμός δεν βρίσκει προ­σω­πικό.

Η κοι­νω­νική προ­στα­σία, επο­μέ­νως, δεν βρί­σκε­ται απέ­να­ντι στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του του­ρι­σμού.

Είναι προ­ϋ­πό­θεσή της.

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός χρειά­ζε­ται ισχυρές επι­χει­ρή­σεις. Χρειά­ζε­ται όμως και εργα­ζό­με­νους που αισθά­νο­νται ότι έχουν θέση και μέλλον μέσα σε αυτόν.

Η επι­τυ­χία μιας του­ρι­στι­κής χρονιάς δεν μπορεί να τελειώ­νει την ημέρα που φεύγει ο τελευ­ταίος επι­σκέ­πτης.

Γιατί πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας εργα­ζό­με­νος.

Και η Πολι­τεία οφείλει να τον θυμάται όχι μόνο τον Αύγου­στο, αλλά και τον Ιανουά­ριο.

Βάιος Καλο­πή­τας