Το Καστελλόριζο έγινε το σημείο όπου συναντήθηκαν τα μέτρα στήριξης, το εθνικό μήνυμα και η οργή της Άγκυρας

• Κίνητρο 5.000 ευρώ για υπαλ­λή­λους και νοι­κο­κυ­ριά, νέο δρο­μο­λό­γιο και δωρεάν στέγη για λει­τουρ­γούς ανα­κοί­νωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός, ενώ την ίδια στιγμή 4 τουρ­κικά UAV κατέ­γρα­φαν 13 παρα­βά­σεις και παρα­βιά­σεις και τα τουρ­κικά ΜΜΕ έκαναν λόγο για «παρα­νο­μία»

Η 83η επέ­τειος της απε­λευ­θέ­ρω­σης του Καστελ­λο­ρί­ζου, η οποία τιμή­θηκε το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο 12 και 13 Σεπτεμ­βρίου 2026, δεν περιο­ρί­στηκε σε τελε­τουρ­γικό χαρα­κτήρα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, ο πρό­ε­δρος της Βουλής Νικήτας Κακλα­μά­νης, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρα­τη­γός Δημή­τριος Χούπης, ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος και οι βου­λευ­τές Δωδε­κα­νή­σου Μάνος Κόν­σο­λας και Βασίλης Υψη­λά­ντης επι­σκέ­φθη­καν το νησί αλλά και τις βρα­χο­νη­σί­δες Ρω και Στρογ­γύλη, όπου επι­θε­ώ­ρη­σαν φυλάκια και κατέ­θε­σαν στεφάνι στο μνημείο της Κυράς της Ρω. Η επί­σκεψη συν­δύ­ασε ένα ολο­κλη­ρω­μένο πακέτο μέτρων για τη δια­τή­ρηση του πλη­θυ­σμού στο ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης με ένα σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, η οποία απά­ντησε με έντονα δημο­σιεύ­ματα και με συνέ­χιση των πτήσεων μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών πάνω από το Αιγαίο.

Η επέ­τειος και ο συμ­βο­λι­σμός της Ρω

Στις 13 Σεπτεμ­βρίου 1943 το αντι­τορ­πι­λικό «Ναύ­αρ­χος Κου­ντου­ριώ­της» κατέ­πλευσε στο λιμάνι της Μεγί­στης, καθι­στώ­ντας το Καστελ­λό­ριζο το πρώτο ελλη­νικό έδαφος που απε­λευ­θε­ρώ­θηκε στον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο και το πρώτο ελεύ­θερο νησί της Δωδε­κα­νή­σου. Οι εκδη­λώ­σεις περιέ­λα­βαν δοξο­λο­γία στον Μητρο­πο­λι­τικό Ναό Αγίων Κων­στα­ντί­νου και Ελένης, κατά­θεση στε­φά­νου στο ηρώο και παρέ­λαση. Ο κ. Μητσο­τά­κης, στην κυρια­κά­τικη ανάρ­τησή του, χαρα­κτή­ρισε την επί­σκεψη στη Ρω «ελά­χι­στο φόρο τιμής» στη Δέσποινα Αχλα­διώτη, η οποία επί 40 χρόνια ύψωνε καθη­με­ρινά την ελλη­νική σημαία. Στην ομιλία του μετά την παρέ­λαση ανα­φέρ­θηκε στον «ακρι­τικό βράχο που πέρασε από χίλια κύματα, όμως δεν λύγισε ποτέ» και επέλεξε να θυμίσει το 2010, όταν ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Γιώργος Παπαν­δρέου ανα­κοί­νωσε από το ίδιο νησί την προ­σφυγή της χώρας στα μνη­μό­νια. «Μια σύνδεση που δεν την άξιζε το νησί», είπε, αντι­πα­ρα­βάλ­λο­ντας εκείνη την εικόνα με τη σημε­ρινή.

Τα δύο κίνητρα των 5.000 ευρώ

Ο πυρήνας των εξαγ­γε­λιών αφορά δύο μόνιμες ενι­σχύ­σεις. Η πρώτη είναι ετήσιο μισθο­λο­γικό κίνητρο 5.000 ευρώ για το προ­σω­πικό όλων των δημό­σιων υπη­ρε­σιών, των Σωμάτων Ασφα­λείας και των Ενόπλων Δυνά­μεων που υπη­ρε­τεί στο νησί. Το μέτρο θα λει­τουρ­γή­σει συν­δυα­στικά με πρό­σθετη δέσμη κινή­τρων από το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, το περιε­χό­μενο της οποίας δεν διευ­κρι­νί­στηκε.

Η δεύτερη απευ­θύ­νε­ται στα νοι­κο­κυ­ριά. Θεσπί­ζε­ται κίνητρο εγκα­τά­στα­σης και παρα­μο­νής 5.000 ευρώ ετησίως ανά νοι­κο­κυ­ριό, αφο­ρο­λό­γητο και ακα­τά­σχετο, με προ­σαύ­ξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο παιδί. Μονα­δική προ­ϋ­πό­θεση είναι η συμπλή­ρωση του­λά­χι­στον ενός πλήρους έτους δια­μο­νής. Οι σημε­ρι­νοί μόνιμοι κάτοι­κοι θα λάβουν το ποσό στις αρχές του 2027, ενώ για τους νέους κατοί­κους η κατα­βολή αρχίζει το 2028 και επα­να­λαμ­βά­νε­ται κάθε επόμενο έτος. Οι ενι­σχύ­σεις προ­στί­θε­νται στο υφι­στά­μενο καθε­στώς του νησιού, το οποίο περι­λαμ­βά­νει μόνιμη μείωση ΦΠΑ κατά 30%, επι­δό­τηση καυ­σί­μων και μηδε­νικό ΕΝΦΙΑ.

Ακτο­πλοΐα, στέγη και υπο­δο­μές

Από τις αρχές του 2027 προ­στί­θε­ται ένα ακόμη επι­δο­τού­μενο εβδο­μα­διαίο δρο­μο­λό­γιο της Blue Star στη γραμμή Πει­ραιάς – Ρόδος – Καστελ­λό­ριζο, το οποίο θα εκτε­λεί­ται κάθε Τετάρτη, ημέρα που είχαν ζητήσει οι ίδιοι οι κάτοι­κοι. Στο θέμα της στέ­γα­σης, το οποίο απο­τε­λεί το βασικό εμπόδιο για τη στε­λέ­χωση των δομών υγείας και παι­δείας, κινή­θη­καν δύο δια­φο­ρε­τι­κοί φορείς. Η HELLENiQ ENERGY, μετά από επι­κοι­νω­νία του πρω­θυ­πουρ­γού με τη διοί­κησή της, ανα­λαμ­βά­νει την πλήρη ανα­κα­τα­σκευή παλαιών κατοι­κιών ώστε να στε­γά­ζο­νται δωρεάν γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί, λιμε­νι­κοί και άλλοι δημό­σιοι λει­τουρ­γοί. Παράλ­ληλα, ο κ. Κακλα­μά­νης ανα­κοί­νωσε στον δήμαρχο Μεγί­στης Νίκο Ασβέστη ότι η Βουλή των Ελλήνων θα χρη­μα­το­δο­τή­σει την επι­σκευή δύο κατοι­κιών, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 150.000 ευρώ, σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο, με απο­κλει­στικό προ­ο­ρι­σμό τη στέγαση αγρο­τι­κών ιατρών, νοση­λευ­τών και δασκά­λων.

Στο ίδιο σχέδιο εντάσ­σε­ται η ολο­κλή­ρωση έργων που εκκρε­μούν επί δεκα­ε­τίες: απο­κα­τά­σταση του κεντρι­κού λιμα­νιού, εκσυγ­χρο­νι­σμός του αερο­δρο­μίου και του οδικού άξονα, νέες μονάδες αφα­λά­τω­σης, δίκτυο απο­χέ­τευ­σης, βιο­λο­γι­κός καθα­ρι­σμός και δίκτυο ύδρευ­σης. Στον τομέα της εκπαί­δευ­σης προ­βλέ­πο­νται διο­ρι­σμοί μόνιμων εκπαι­δευ­τι­κών και ψηφιακά μέσα στα σχολεία, ενώ για την υγεία τακτική απο­στολή κινητών μονάδων προ­λη­πτι­κών εξε­τά­σεων. Ο κ. Χατζη­μάρ­κος υπεν­θύ­μισε από την πλευρά του ότι η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου έχει ήδη κατα­σκευά­σει λιμε­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και προ­βλή­τες στη Ρω και τη Στρογ­γύλη, έργα που εξα­σφα­λί­ζουν την ασφαλή προ­σέγ­γιση και τρο­φο­δο­σία των φυλα­κίων.

Το μήνυμα προς την Άγκυρα

Το δεύτερο σκέλος της ομιλίας είχε καθαρά εθνικό περιε­χό­μενο. Ο κ. Μητσο­τά­κης περιέ­γραψε την ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική με το τρί­πτυχο «σιγου­ριά, στα­θε­ρό­τητα και συνέ­πεια» και, απευ­θυ­νό­με­νος στους γεί­το­νες, δήλωσε ότι η Ελλάδα επι­διώ­κει «σχέσεις φιλικές, χωρίς εντά­σεις και χωρίς προ­κλή­σεις», με προ­σή­λωση στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Έθεσε ωστόσο και την κόκκινη γραμμή: «Δεν απει­λούμε κανέναν, αλλά δεν δεχό­μα­στε και απειλές και υπο­δεί­ξεις από κανέναν. Είμαστε έτοιμοι να προ­α­σπί­σουμε την εθνική μας ακε­ραιό­τητα και τα κυριαρ­χικά μας δικαιώ­ματα». Στην ανάρ­τησή του συμπλή­ρωσε ότι «στα­θε­ρό­τητα δεν σημαί­νει σε καμία περί­πτωση υπο­χω­ρη­τι­κό­τητα, ούτε ανοχή σε τετε­λε­σμένα», παρα­πέ­μπο­ντας στις συμ­φω­νίες ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο, στην επέ­κταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, στα Rafale, τις Belharra και τις δύο ιτα­λι­κές φρε­γά­τες FREMM, καθώς και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πρό­γραμμα αερά­μυ­νας που περνά στην υλο­ποί­ηση μετά τη δια­κρα­τική συμ­φω­νία με το Ισραήλ, με ελλη­νικό λογι­σμικό διοί­κη­σης και ελέγχου.

Ο κ. Κακλα­μά­νης συνέ­δεσε ευθέως την επί­σκεψη με τη συγκυ­ρία, σημειώ­νο­ντας ότι η Ελλάδα «βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη με διαρ­κείς προ­κλή­σεις το τελευ­ταίο διά­στημα από τη γείτονα χώρα» και ότι το Καστελ­λό­ριζο δεν είναι μόνο το ανα­το­λικό σύνορο της Ελλάδας «αλλά ολό­κλη­ρης της Ευρώπης». Ο κ. Κόν­σο­λας έκανε λόγο για «μήνυμα εθνικής κυριαρ­χίας, ασφά­λειας και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας», ενώ ο κ. Υψη­λά­ντης έθεσε το ζήτημα στη διά­στασή του: «Με τους ανθρώ­πους του στον τόπο τους. Εκεί βρί­σκε­ται η πραγ­μα­τική δύναμη της ακρι­τι­κής Ελλάδας».

Η αντί­δραση των τουρ­κι­κών ΜΜΕ

Η απά­ντηση από την απέ­να­ντι ακτή ήρθε άμεσα. Η εφη­με­ρίδα Nefes τιτλο­φό­ρησε το πρω­το­σέ­λιδό της «Κάθε του βήμα και μια παρα­νο­μία», υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η επί­σκεψη παρα­βιά­ζει τη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947 και ανα­ζω­πυ­ρώ­νει την ένταση, βάζο­ντας φρένο στη δια­δι­κα­σία επα­να­προ­σέγ­γι­σης των τελευ­ταίων ετών. Το ίδιο δημο­σί­ευμα ισχυ­ρί­στηκε ότι το καθε­στώς της Ρω και της Στρογ­γύ­λης «δεν είναι σαφές» και χαρα­κτή­ρισε τις εκδη­λώ­σεις «σόου». Η Akşam έγραψε ότι ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός «παίζει με τη φωτιά» και μίλησε για «επι­κίν­δυνο πολι­τικό σόου», ενώ η Sözcü επα­νέ­λαβε τη θέση περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, δια­τει­νό­μενη ότι σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης στα νησιά «απα­γο­ρεύ­ε­ται να μπει ακόμα και καρ­φί­τσα». Τα τουρ­κικά μέσα ερμή­νευ­σαν την επι­θε­ώ­ρηση στρα­τιω­τι­κών μονάδων ως κλι­μά­κωση και τη συνέ­δε­σαν τόσο με τις πρό­σφα­τες δηλώ­σεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, ο οποίος είχε πει ότι «αν βάλουμε μια φωνή από το Κας, θα μας ακού­σουν», όσο και με εσω­τε­ρι­κούς πολι­τι­κούς σχε­δια­σμούς ενόψει των ελλη­νι­κών εκλογών της άνοιξης του 2027.

Οι πτήσεις των UAV την ημέρα της επί­σκε­ψης

Την ίδια ημέρα που ο πρω­θυ­πουρ­γός βρι­σκό­ταν στη Ρω, το Σάββατο 12 Σεπτεμ­βρίου, το ΓΕΕΘΑ κατέ­γραψε 4 τουρ­κικά μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη, τα οποία πραγ­μα­το­ποί­η­σαν 8 παρα­βά­σεις των κανόνων ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας στο FIR Αθηνών και 5 παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου στο Βορειο­α­να­το­λικό και Νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο. Δεν επρό­κειτο για σχη­μα­τι­σμούς ούτε για οπλι­σμένα αερο­σκάφη και δεν σημειώ­θη­καν εμπλο­κές. Σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση του Επι­τε­λείου, «τα ανωτέρω αερο­σκάφη ανα­γνω­ρί­στη­καν και ανα­χαι­τί­στη­καν σύμφωνα με τους διε­θνείς κανόνες, κατά πάγια πρα­κτική».

Η επί­σκεψη ήρθε μία εβδο­μάδα μετά τη ΔΕΘ, όπου η κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε μέτρα ύψους 2,2 δισ. ευρώ, και ο πρω­θυ­πουρ­γός τη χρη­σι­μο­ποί­ησε για να υπεν­θυ­μί­σει ότι «η στήριξη των ακρι­τι­κών μας νησιών δεν μπορεί να περιο­ρί­ζε­ται σε συμ­βο­λι­σμούς ούτε σε ευχο­λό­για». Το στοί­χημα που έθεσε είναι να γίνει το Καστελ­λό­ριζο «μόνιμος τόπος κατοι­κίας» και όχι απλώς προ­ο­ρι­σμός επε­τείων. Αν οι εξαγ­γε­λίες υλο­ποι­η­θούν με τα χρο­νο­δια­γράμ­ματα που δόθηκαν, το 2027 θα είναι το πρώτο έτος στο οποίο η παρου­σία της Πολι­τείας στο ανα­το­λι­κό­τερο νησί της χώρας θα μετρη­θεί σε ευρώ, δρο­μο­λό­για και κατοι­κίες και όχι μόνο σε στε­φά­νια.