Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Καστελλόριζο, στην πρώτη γραμμή της πατρίδας, την ώρα που η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους

• Ο πρω­θυ­πουρ­γός επι­λέ­γει το ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας για ένα τρι­ή­μερο με ισχυρό εθνικό και πολι­τικό συμ­βο­λι­σμό, λίγες ημέρες μετά τις νέες απειλές Ερντο­γάν και εν μέσω παρα­λη­ρή­μα­τος από τα τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Η κυβέρ­νηση δεν μπαίνει σε χαρ­το­πό­λεμο ανα­κοι­νώ­σεων, οχυ­ρώ­νει τη χώρα και δείχνει με πράξεις ότι καμία γωνιά της Ελλάδας δεν μένει πίσω

Υπάρ­χουν στιγμές στην πολι­τική που η εικόνα λέει περισ­σό­τερα από οποια­δή­ποτε δήλωση. Η μετά­βαση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο Καστελ­λό­ριζο, είναι μία από αυτές. Ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός δεν πηγαί­νει σε ένα οποιο­δή­ποτε νησί. Πηγαί­νει στο σημείο του χάρτη που η τουρ­κική ρητο­ρική επι­χει­ρεί εδώ και εβδο­μά­δες να μετα­τρέ­ψει σε πεδίο αμφι­σβή­τη­σης, στο νοτιο­α­να­το­λι­κό­τερο άκρο της χώρας, εκεί όπου η από­σταση από τη μικρα­σια­τική ακτή μετριέ­ται σε ελά­χι­στα ναυτικά μίλια και η ελλη­νική σημαία δεν είναι απλώς σύμβολο αλλά καθη­με­ρι­νό­τητα.

Η επιλογή αυτή, ανε­ξάρ­τητα από το πότε απο­φα­σί­στηκε και ανε­ξάρ­τητα από τις προ­θέ­σεις που της απο­δί­δο­νται, αποκτά στη συγκε­κρι­μένη συγκυ­ρία τη δική της βαρύ­τητα. Και αυτή η βαρύ­τητα λει­τουρ­γεί υπέρ της Ελλάδας. Ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν χρειά­ζε­ται να εκφω­νή­σει κάποιον πύρινο λόγο από το Καστελ­λό­ριζο για να γίνει κατα­νοητό το μήνυμα. Αρκεί το γεγονός ότι βρί­σκε­ται εκεί.

Ένα ταξίδι που η Άγκυρα δεν μπόρεσε να αγνο­ή­σει

Η αντί­δραση από την απέ­να­ντι πλευρά ήρθε πριν καν ο πρω­θυ­πουρ­γός πατήσει το πόδι του στο νησί, και αυτό από μόνο του απο­κα­λύ­πτει πόσο εύστοχη υπήρξε η επιλογή. Η τουρ­κική εφη­με­ρίδα Nefes κυκλο­φό­ρησε με τίτλο που μιλούσε για «πρό­κληση», υπο­νο­ώ­ντας ότι από το Καστελ­λό­ριζο ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός «ίσως ακούσει καλύ­τερα». Το TR Haber έφτασε στο σημείο να γράψει ότι ο Μητσο­τά­κης «θα δει το Καστελ­λό­ριζο για τελευ­ταία φορά», συν­δέ­ο­ντας την επί­σκεψη με το αμυ­ντικό πρό­γραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα», τη συνερ­γα­σία Ελλάδας και Ισραήλ και την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Κρήτης και Κύπρου. Το HaberGlobal υπο­στή­ριξε ότι «η Ελλάδα εξο­πλί­ζε­ται σαν να προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για πόλεμο» και ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός μετα­βαί­νει στο νησί «για να ορθώσει ανά­στημα απέ­να­ντι στην Τουρκία». Ακόμη και ο αντι­πρό­ε­δρος του κόμ­μα­τος της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης CHP, Γιανκί Μπαγ­τζί­ο­γλου, έσπευσε να χαρα­κτη­ρί­σει την επί­σκεψη «πρό­κληση».

Την ίδια ώρα ο εκπρό­σω­πος του κυβερ­νώ­ντος AKP, Ομέρ Τσελίκ, εξα­πέ­λυσε νέα προ­σω­πική επίθεση κατά του Κυριά­κου Μητσο­τάκη με αφορμή τη συνερ­γα­σία της Αθήνας με το Ισραήλ, ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι η Ελλάδα επι­διώ­κει να «περι­κυ­κλώ­σει» την Τουρκία μέσω συμ­μα­χιών και προει­δο­ποιώ­ντας ότι μια τέτοια στάση «θα προ­κα­λούσε μεγάλη ζημιά στην ίδια την Ελλάδα».

Όλα αυτά μαζί συν­θέ­τουν μια εικόνα εκνευ­ρι­σμού που δύσκολα κρύ­βε­ται. Όταν μια απλή επί­σκεψη ενός πρω­θυ­πουρ­γού σε έδαφος της δικής του χώρας προ­κα­λεί τίτλους σε πρώτες σελίδες, τηλε­ο­πτικά πάνελ και δηλώ­σεις κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών από κυβέρ­νηση και αντι­πο­λί­τευση της γεί­το­νος, τότε το μήνυμα έχει ήδη φτάσει στον παρα­λή­πτη του. Και έφτασε χωρίς η Αθήνα να χρεια­στεί να πει ούτε μία λέξη παρα­πάνω.

Το πλαίσιο των τελευ­ταίων εβδο­μά­δων

Η επί­σκεψη δεν πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε ουδέ­τερο περι­βάλ­λον. Στις αρχές Σεπτεμ­βρίου ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν επα­νέ­φερε με ένταση το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών, ζητώ­ντας από την Ελλάδα να εγκα­τα­λεί­ψει, όπως υπο­στή­ριξε, τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους και προει­δο­ποιώ­ντας ότι η Τουρκία θα κάνει «ό,τι χρειά­ζε­ται». Λίγες ημέρες αργό­τερα, μιλώ­ντας για την Κας, την ακτή που απέχει ελά­χι­στα από το Καστελ­λό­ριζο, εκτό­ξευσε έμμεση απειλή λέγο­ντας ότι «αν μπο­ρού­σαμε απλώς να υψώ­σουμε τη φωνή μας από το Κας, στην Ελλάδα, θα μας άκουγαν».

Παράλ­ληλα, η Άγκυρα ανα­κή­ρυξε θαλάσ­σιο πάρκο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο το οποίο επί της ουσίας επι­χει­ρεί να απο­κό­ψει το Καστελ­λό­ριζο από τον υπό­λοιπο νησιω­τικό κορμό της χώρας, ενώ στις αρχές του μήνα εξέδωσε παρά­νομη NAVTEX για το ερευ­νη­τικό TUBITAK MARMARA σε θαλάσ­σια περιοχή νοτίως του νησιού. Η Αθήνα απά­ντησε άμεσα με δική της NAVTEX, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας ότι η περιοχή βρί­σκε­ται εντός ελλη­νι­κής δικαιο­δο­σίας και εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Σε αυτό το τοπίο, η φυσική παρου­σία του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού στο Καστελ­λό­ριζο δεν είναι απλώς μια ακόμη εγγραφή στο πρό­γραμμά του. Είναι η έμπρα­κτη επι­βε­βαί­ωση ότι το νησί είναι, ήταν και θα παρα­μεί­νει ανα­πό­σπα­στο και ζωντανό κομμάτι της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας, με κατοί­κους, υπο­δο­μές, ανά­πτυξη και ασφά­λεια.

Ψυχραι­μία απέ­να­ντι στις κραυγές

Αυτό που αξίζει να υπο­γραμ­μι­στεί είναι ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρ­νηση δια­χει­ρί­ζε­ται την κλι­μά­κωση. Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης απά­ντησε ήδη στον Ερντο­γάν με σαφή­νεια, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί υπο­δεί­ξεις για το πώς θα ενι­σχύ­σει την άμυνά της. Δεν επέλεξε όμως τον δρόμο της ατέρ­μο­νης λεκτι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης. Σύμφωνα με στενούς συνερ­γά­τες του, ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν πρό­κει­ται να μπει σε χαρ­το­πό­λεμο ανα­κοι­νώ­σεων με την τουρ­κική πλευρά.

Ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρό­σω­πος Παύλος Μαρι­νά­κης δια­τύ­πωσε τη γραμμή αυτή με τρόπο που δεν αφήνει περι­θώ­ρια παρερ­μη­νείας. Η Ελλάδα θα συνε­χί­σει να στη­ρί­ζει την εξω­τε­ρική της πολι­τική στο Διεθνές Δίκαιο, επι­διώ­κο­ντας την ειρη­νική συνύ­παρξη «χωρίς να υπο­χω­ρεί» και χωρίς να συζητά τις κόκ­κι­νες γραμμές της. Ο διά­λο­γος με την Τουρκία παρα­μέ­νει, όπως είπε, ο καλύ­τε­ρος τρόπος διεκ­δί­κη­σης των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων, αλλά διά­λο­γος δεν σημαί­νει υπο­χώ­ρηση και σε καμία περί­πτωση δεν σημαί­νει δια­πραγ­μά­τευση επί της κυριαρ­χίας.

Η ίδια ψυχραι­μία δια­περνά και τη διπλω­μα­τική ανά­γνωση της κατά­στα­σης. Διπλω­μα­τι­κές πηγές εκτι­μούν ότι δεν υπάρχει κίν­δυ­νος σύγκρου­σης στο πεδίο, καθώς η Τουρκία δεν επι­θυ­μεί να βρεθεί προ τετε­λε­σμέ­νων, ενώ στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών παρα­τη­ρούν ότι η ρητο­ρική των τουρ­κι­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης «έχει ξεφύγει» τους τελευ­ταί­ους μήνες, με άμεση επί­πτωση στη στάση κυβερ­νη­τι­κών στε­λε­χών της γεί­το­νος. Η Αθήνα, όπως προ­κύ­πτει, επι­λέ­γει να μην αντα­πο­δώ­σει τις κραυγές με κραυγές. Επι­λέ­γει να συνε­χί­σει τη δουλειά της.

Η πολι­τική της «οχύ­ρω­σης» ως απά­ντηση

Και η δουλειά αυτή έχει συγκε­κρι­μένο περιε­χό­μενο. Η κυβέρ­νηση παρου­σιά­ζει την εξω­τε­ρική της πολι­τική όχι ως διαρκή διαμάχη με την Άγκυρα, αλλά ως συστη­μα­τική συσ­σώ­ρευση ισχύος. Οι συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός, η επέ­κταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και η αμυ­ντική θωρά­κιση της χώρας με Rafale, φρε­γά­τες Belharra, F-35 και ανα­βαθ­μι­σμένα F-16 συν­θέ­τουν αυτό που η κυβέρ­νηση περι­γρά­φει ως «οχύρωση» της Ελλάδας.

Ενδει­κτικό της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας αυτής της πολι­τι­κής είναι ότι την ανα­γνω­ρί­ζουν ακόμη και φωνές από την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Τούρκος από­στρα­τος υπο­πτέ­ραρ­χος, ο Χουσεΐν Φαζλά, παρα­δέ­χθηκε σε τηλε­ο­πτική συζή­τηση ότι «ως Τουρκία έχουμε μείνει πίσω» στον τομέα της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας, ανα­φε­ρό­με­νος στα ελλη­νικά Rafale, στην ανα­βάθ­μιση 84 F-16 στο επίπεδο Viper έως το 2027 και στην προ­ο­πτική από­κτη­σης F-35 από την Ελλάδα, ενώ σημεί­ωσε ότι η δική του χώρα δεν έχει δει καμία εξέλιξη στις παρα­δό­σεις των 40 F-16 Viper που ενέ­κρινε το αμε­ρι­κα­νικό Κογκρέσο το 2024. Όταν η υστέ­ρηση ομο­λο­γεί­ται από τους ίδιους τους ειδι­κούς της γεί­το­νος, η ελλη­νική στρα­τη­γική των τελευ­ταίων ετών δικαιώ­νε­ται με τον πιο εύγλωττο τρόπο.

Το επόμενο δίμηνο θεω­ρεί­ται εξάλλου κρίσιμο. Η επα­νέ­ναρξη των ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας και Κύπρου, με τη συμ­με­τοχή του γαλ­λι­κού ομίλου Meridiam που εμπλέ­κει άμεσα το Παρίσι, ανα­μέ­νε­ται κατά πλη­ρο­φο­ρίες έως το τέλος Οκτω­βρίου, ενώ τις προ­σε­χείς εβδο­μά­δες θα υπο­γρα­φούν και τα Προ­ε­δρικά Δια­τάγ­ματα που απο­τε­λούν το δεύτερο ορόσημο από ελλη­νι­κής πλευράς. Η Αθήνα κινεί­ται με σχέδιο και χρο­νο­διά­γραμμα, χωρίς να επι­τρέ­πει στην τουρ­κική ρητο­ρική να καθο­ρί­σει τον ρυθμό της.

Το πρό­γραμμα στο νησί

Η επί­σκεψη έχει και μια πολύ συγκε­κρι­μένη διά­σταση καθη­με­ρι­νό­τη­τας, που είναι ίσως και η πιο ουσια­στική. Σήμερα ο πρω­θυ­πουρ­γός θα συνα­ντη­θεί με τον δήμαρχο Μεγί­στης Νικόλαο Ασβέστη και στη συνέ­χεια θα επι­σκε­φθεί έργα και υπο­δο­μές που έχουν ολο­κλη­ρω­θεί τα τελευ­ταία χρόνια στο νησί, μεταξύ των οποίων και υπο­δο­μές υγείας. Την Κυριακή 13 Σεπτεμ­βρίου 2026 θα παρα­στεί στις εκδη­λώ­σεις για την ογδοη­κο­στή τρίτη επέτειο της απε­λευ­θέ­ρω­σης του Καστελ­λό­ρι­ζου, σε ένα πραγ­μα­τικό ραντε­βού με την Ιστορία. Πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι δεν απο­κλεί­ε­ται να επι­σκε­φθεί και τη Ρω και τη Στρογ­γύλη.

Το μήνυμα εδώ είναι διπλό. Από τη μία, ότι η κυβέρ­νηση μεριμνά για κάθε γωνιά της πατρί­δας και ότι καμία περιοχή δεν μένει πίσω, όσο απο­μα­κρυ­σμένη κι αν είναι. Από την άλλη, ότι το Καστελ­λό­ριζο δεν είναι ένας βράχος που μνη­μο­νεύ­ε­ται μόνο σε διπλω­μα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις. Είναι ένας τόπος με σχολείο, με κέντρο υγείας, με λιμάνι, με ανθρώ­πους που ζουν και εργά­ζο­νται εκεί, και η πολι­τεία τούς αντι­με­τω­πί­ζει ως ισό­τι­μους πολίτες με όλους τους υπό­λοι­πους Έλληνες. Απέ­να­ντι σε μια τουρ­κική αφήγηση που βλέπει στο νησί μόνο στρα­τιω­τικό καθε­στώς και γεω­πο­λι­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις, η Αθήνα αντι­πα­ρα­θέ­τει την εικόνα ενός ζωντα­νού ελλη­νι­κού τόπου.

Ο δεύ­τε­ρος συμ­βο­λι­σμός

Υπάρχει και μια ακόμη διά­σταση που δίνει στο τρι­ή­μερο ιδιαί­τερο βάθος. Το Καστελ­λό­ριζο συν­δέ­θηκε στη συλ­λο­γική μνήμη με την έναρξη της μνη­μο­νια­κής περι­πέ­τειας της χώρας, με τις δύσκο­λες μέρες της κρίσης και της χρε­ο­κο­πίας. Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, σύμφωνα με τους συνερ­γά­τες του, θέλει με την παρου­σία του να σημα­το­δο­τή­σει το ορι­στικό κλεί­σιμο εκείνου του κύκλου και να υπεν­θυ­μί­σει ότι η ελευ­θε­ρία και η ανε­ξαρ­τη­σία μιας χώρας δεν κρί­νο­νται μόνο στα εθνικά θέματα αλλά και στην οικο­νο­μική της ισχύ, καθώς το χρέος και τα μνη­μό­νια συνι­στούν επί της ουσίας περιο­ρι­σμό της ανε­ξαρ­τη­σίας.

Το ίδιο νησί που κάποτε έγινε σύμβολο μιας Ελλάδας υπό επι­τρο­πεία, γίνεται σήμερα σύμβολο μιας Ελλάδας που εξο­πλί­ζε­ται, που υπο­γρά­φει συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης, που επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα, που συνδέει ενερ­γειακά την Κύπρο με την Ευρώπη και που ο πρω­θυ­πουρ­γός της επι­σκέ­πτε­ται το ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της χωρίς να χρειά­ζε­ται καμία ιδιαί­τερη προ­ερ­γα­σία, όπως θα έκανε σε οποιο­δή­ποτε άλλο σημείο της επι­κρά­τειας.