Πρωτοβουλία του Βασίλη Υψηλάντη για θεσμική συμμετοχή των νέων στη νομοθετική διαδικασία

Τη θεσμοθέτηση της συμμετοχής εκπροσώπων της νεολαίας στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες για νομοσχέδια που αφορούν άμεσα ή έμμεσα τους νέους προτείνει ο Κοσμήτορας της Βουλής και Βουλευτής Δωδεκανήσου Βασίλης Α. Υψηλάντης.

Με επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτα Κακλαμάνη, ο Βασίλης Α. Υψηλάντης καταθέτει συγκεκριμένη πρόταση ώστε οι νέοι να έχουν θεσμικά τη δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους κατά την επεξεργασία νομοσχεδίων που επηρεάζουν τη ζωή και το μέλλον τους. Στόχος είναι η συμμετοχή των νέων να αποκτήσει σταθερό και ουσιαστικό χαρακτήρα και να μην εξαρτάται κάθε φορά από τη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε κοινοβουλευτικής επιτροπής.

Στην επιστολή του, ο Βουλευτής Δωδεκανήσου προτείνει να εξεταστεί η τροποποίηση του άρθρου 38 του Κανονισμού της Βουλής, το οποίο αφορά τις ακροάσεις εξωκοινοβουλευτικών προσώπων. Με την προτεινόμενη αλλαγή, η πρόσκληση εκπροσώπων της νεολαίας θα αποτελεί ρητή διαδικαστική προϋπόθεση κατά την επεξεργασία νομοσχεδίων που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στους νέους.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Εθνικό Συμβούλιο Νέων, ως θεσμικά αναγνωρισμένο φορέα εκπροσώπησης των νεανικών οργανώσεων, προκειμένου να αποτελέσει βασικό συνομιλητή της Βουλής στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Η πρόταση συνδέεται παράλληλα με το ευρωπαϊκό Youth Check, μέσα από το οποίο επιδιώκεται η διάσταση της νεολαίας να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση σημαντικών ευρωπαϊκών πολιτικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών. Αντίστοιχες πρακτικές εφαρμόζονται ήδη σε ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο οι επιπτώσεις των δημόσιων πολιτικών στους νέους να εξετάζονται πριν από τη λήψη των τελικών αποφάσεων.

Ο Βασίλης Α. Υψηλάντης επισημαίνει ακόμη ότι μια τέτοια θεσμική αλλαγή θα μπορούσε να αποτελέσει καλή πρακτική της Βουλής των Ελλήνων και να παρουσιαστεί κατά την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Η πρόταση έχει ως βασική επιδίωξη να δώσει στους νέους ουσιαστικό χώρο στη νομοθετική διαδικασία, ώστε η άποψη και οι ανάγκες τους να ακούγονται θεσμικά πριν από τη διαμόρφωση αποφάσεων που τους αφορούν. Παράλληλα, ενισχύει τη συμμετοχικότητα και την ποιότητα της νομοθέτησης, φέρνοντας την κοινοβουλευτική διαδικασία πιο κοντά στη νέα γενιά.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής:

Αξιότιμε κ. Πρόεδρε,

Κατά τη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής των Ελλήνων στις 23 Ιουλίου 2026, και μετά από διεξοδική συζήτηση με εκπροσώπους της νεολαίας, είχα την ευκαιρία να προτείνω τη συστηματική πρόσκληση εκπροσώπων της νεολαίας στις ακροάσεις φορέων κατά την επεξεργασία νομοσχεδίων που επηρεάζουν, άμεσα ή έμμεσα, τις νέες και τους νέους. Η πρόταση αυτή θεωρώ ότι ανταποκρίνεται στην ανάγκη ουσιαστικότερης συμμετοχής των νέων στη διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών ενισχύοντας τον συμμετοχικό χαρακτήρα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.

Η θεσμοθέτηση της συγκεκριμένης διαδικασίας θα μπορούσε να λάβει τη μορφή τροποποίησης του άρθρου 38 του Κανονισμού της Βουλής (Μέρος Κοινοβουλευτικό), με τίτλο «Ακροάσεις εξωκοινοβουλευτικών προσώπων», το οποίο ήδη προβλέπει τη δυνατότητα των διαρκών επιτροπών να καλούν σε ακρόαση πρόσωπα εκτός Βουλής κατά την επεξεργασία νομοσχεδίων. Η προτεινόμενη τροποποίηση θα καθιστούσε την πρόσκληση εκπροσώπων της νεολαίας ρητή διαδικαστική προϋπόθεση στις περιπτώσεις νομοσχεδίων με άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο σε αυτήν, αντί να παραμένει στη διακριτική ευχέρεια εκάστης επιτροπής. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι η οπτική των νέων θα λαμβάνεται συστηματικά υπόψη κατά την επεξεργασία νομοθετικών πρωτοβουλιών που τους/τις αφορούν, ενώ παράλληλα θα ενισχυθεί η ποιότητα της νομοθέτησης μέσω της αξιοποίησης της εμπειρίας και των αναγκών των άμεσα ενδιαφερομένων.

Η προτεινόμενη πρωτοβουλία βρίσκεται σε πλήρη συνάφεια με το Youth Check, τον μηχανισμό που έχει υιοθετήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ενσωμάτωση της διάστασης της νεολαίας (Youth Mainstreaming) σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές. Το Youth Check εισήχθη με σκοπό να διασφαλίζεται ότι κάθε σημαντική νομοθετική ή πολιτική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αξιολογείται ως προς τις πιθανές επιπτώσεις της στις νέες και στους νέους πριν από την οριστικοποίησή της. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται αρχικά από την ίδια τη νεολαία κατά πόσο μία προτεινόμενη πολιτική έχει σημαντικό αντίκτυπο στους εκπροσώπους αυτής. Εφόσον διαπιστωθεί σχετική επίδραση, πραγματοποιείται στοχευμένη διαβούλευση με νέες και νέους, οργανώσεις νεολαίας και λοιπούς ενδιαφερόμενους φορείς, ενώ τα ευρήματα ενσωματώνονται στις εκτιμήσεις επιπτώσεων που συνοδεύουν τις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής. Η διαδικασία υποστηρίζεται από το Δίκτυο Νεολαίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Commission Youth Network), τη Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού (DG EAC), τον/τη Συντονιστή Νεολαίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Youth Coordinator) και την Ομάδα Εμπλεκόμενων Μερών για τη Νεολαία (Youth Stakeholders Group), διασφαλίζοντας ότι η οπτική της νεολαίας ενσωματώνεται ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού των πολιτικών. Στο εθνικό επίπεδο, ο αντίστοιχος θεσμικός συνομιλητής για τη συστηματική αυτή διαβούλευση θα ήταν το Εθνικό Συμβούλιο Νέων, ο θεσμοθετημένος πανελλαδικός φορέας εκπροσώπησης των νεανικών οργανώσεων, ο οποίος εποπτεύεται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

Η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται πλέον στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ήδη αρκετά κράτη μέλη έχουν αναπτύξει εθνικούς μηχανισμούς Youth Check ή αντίστοιχα εργαλεία αξιολόγησης των επιπτώσεων των δημόσιων πολιτικών στις νέες και στους νέους. Χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, καθώς και περιφερειακές διοικήσεις του Βελγίου, εφαρμόζουν διαφορετικά μοντέλα μέσω των οποίων εξετάζεται συστηματικά ο αντίκτυπος των νομοθετικών πρωτοβουλιών στη νεολαία ή διασφαλίζεται η θεσμική συμμετοχή οργανώσεων νεολαίας κατά την προετοιμασία των δημόσιων πολιτικών. Η διάδοση των πρακτικών αυτών αποτυπώνει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η συμμετοχή των νέων αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της καλής νομοθέτησης, της διαγενεακής δικαιοσύνης και της δημοκρατικής λογοδοσίας.

Υπό το πρίσμα αυτό, η θεσμοθέτηση της συμμετοχής εκπροσώπων της νεολαίας στις ακροάσεις φορέων της Βουλής θα μπορούσε να αποτελέσει την πρακτική εφαρμογή των αρχών του Youth Check στην ελληνική κοινοβουλευτική διαδικασία. Η συστηματική αποτύπωση των θέσεων των νέων κατά την επεξεργασία νομοσχεδίων αναμένεται να ενισχύσει την τεκμηρίωση των κοινοβουλευτικών εργασιών, να συμβάλλει στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών επιπτώσεων των νομοθετικών ρυθμίσεων στη νεολαία και να ενδυναμώσει την εμπιστοσύνη των νέων προς τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Παράλληλα, η υιοθέτηση της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας θα μπορούσε να αποτελέσει μία εμβληματική καλή πρακτική της Βουλής των Ελλήνων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, στην αρμοδιότητα του οποίου εμπίπτουν τα θέματα νεολαίας, και να παρουσιαστεί στο πλαίσιο της επόμενης Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το β’ εξάμηνο έτους 2027, ως παράδειγμα ενσωμάτωσης της διάστασης της νεολαίας στην κοινοβουλευτική λειτουργία, αναδεικνύοντας τον ενεργό ρόλο της χώρας στην προώθηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων για τη συμμετοχή των νέων και τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης.

Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνεται η διερεύνηση της δυνατότητας θεσμοθέτησης της συστηματικής συμμετοχής εκπροσώπων της νεολαίας —και ειδικότερα του Εθνικού Συμβουλίου Νέων ως του θεσμικά αναγνωρισμένου φορέα εκπροσώπησής της— στις ακροάσεις φορέων επί νομοσχεδίων που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στη νεολαία, καθώς και η εξέταση της σχετικής τροποποίησης του άρθρου 38 του Κανονισμού της Βουλής, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχικότητας, της τεκμηριωμένης νομοθέτησης και της εναρμόνισης της κοινοβουλευτικής πρακτικής με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές εξελίξεις στον τομέα της νεολαίας.