Πρωτοβουλία του Βασίλη Υψηλάντη για θεσμική συμμετοχή των νέων στη νομοθετική διαδικασία

Τη θεσμο­θέ­τηση της συμ­με­το­χής εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας στις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές δια­δι­κα­σίες για νομο­σχέ­δια που αφορούν άμεσα ή έμμεσα τους νέους προ­τεί­νει ο Κοσμή­το­ρας της Βουλής και Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης.

Με επι­στολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτα Κακλα­μάνη, ο Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης κατα­θέ­τει συγκε­κρι­μένη πρόταση ώστε οι νέοι να έχουν θεσμικά τη δυνα­τό­τητα να εκφρά­ζουν τις απόψεις τους κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων που επη­ρε­ά­ζουν τη ζωή και το μέλλον τους. Στόχος είναι η συμ­με­τοχή των νέων να απο­κτή­σει σταθερό και ουσια­στικό χαρα­κτήρα και να μην εξαρ­τά­ται κάθε φορά από τη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια της εκά­στοτε κοι­νο­βου­λευ­τι­κής επι­τρο­πής.

Στην επι­στολή του, ο Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου προ­τεί­νει να εξε­τα­στεί η τρο­πο­ποί­ηση του άρθρου 38 του Κανο­νι­σμού της Βουλής, το οποίο αφορά τις ακρο­ά­σεις εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κών προ­σώ­πων. Με την προ­τει­νό­μενη αλλαγή, η πρό­σκληση εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας θα απο­τε­λεί ρητή δια­δι­κα­στική προ­ϋ­πό­θεση κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντί­κτυπο στους νέους.

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται στο Εθνικό Συμ­βού­λιο Νέων, ως θεσμικά ανα­γνω­ρι­σμένο φορέα εκπρο­σώ­πη­σης των νεα­νι­κών οργα­νώ­σεων, προ­κει­μέ­νου να απο­τε­λέ­σει βασικό συνο­μι­λητή της Βουλής στη συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία.

Η πρόταση συν­δέ­ε­ται παράλ­ληλα με το ευρω­παϊκό Youth Check, μέσα από το οποίο επι­διώ­κε­ται η διά­σταση της νεο­λαίας να λαμ­βά­νε­ται υπόψη κατά τον σχε­δια­σμό και την αξιο­λό­γηση σημα­ντι­κών ευρω­παϊ­κών πολι­τι­κών και νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών. Αντί­στοι­χες πρα­κτι­κές εφαρ­μό­ζο­νται ήδη σε ευρω­παϊ­κές χώρες, με στόχο οι επι­πτώ­σεις των δημό­σιων πολι­τι­κών στους νέους να εξε­τά­ζο­νται πριν από τη λήψη των τελικών απο­φά­σεων.

Ο Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης επι­ση­μαί­νει ακόμη ότι μια τέτοια θεσμική αλλαγή θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει καλή πρα­κτική της Βουλής των Ελλήνων και να παρου­σια­στεί κατά την Ελλη­νική Προ­ε­δρία του Συμ­βου­λίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Η πρόταση έχει ως βασική επι­δί­ωξη να δώσει στους νέους ουσια­στικό χώρο στη νομο­θε­τική δια­δι­κα­σία, ώστε η άποψη και οι ανάγκες τους να ακού­γο­νται θεσμικά πριν από τη δια­μόρ­φωση απο­φά­σεων που τους αφορούν. Παράλ­ληλα, ενι­σχύει τη συμ­με­το­χι­κό­τητα και την ποιό­τητα της νομο­θέ­τη­σης, φέρ­νο­ντας την κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία πιο κοντά στη νέα γενιά.

Ακο­λου­θεί το πλήρες κείμενο της επι­στο­λής:

Αξιό­τιμε κ. Πρόεδρε,

Κατά τη συνε­δρί­αση της Ειδικής Μόνιμης Επι­τρο­πής Περι­φε­ρειών της Βουλής των Ελλήνων στις 23 Ιουλίου 2026, και μετά από διε­ξο­δική συζή­τηση με εκπρο­σώ­πους της νεο­λαίας, είχα την ευκαι­ρία να προ­τείνω τη συστη­μα­τική πρό­σκληση εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας στις ακρο­ά­σεις φορέων κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων που επη­ρε­ά­ζουν, άμεσα ή έμμεσα, τις νέες και τους νέους. Η πρόταση αυτή θεωρώ ότι αντα­πο­κρί­νε­ται στην ανάγκη ουσια­στι­κό­τε­ρης συμ­με­το­χής των νέων στη δια­μόρ­φωση των δημό­σιων πολι­τι­κών ενι­σχύ­ο­ντας τον συμ­με­το­χικό χαρα­κτήρα της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δια­δι­κα­σίας.

Η θεσμο­θέ­τηση της συγκε­κρι­μέ­νης δια­δι­κα­σίας θα μπο­ρούσε να λάβει τη μορφή τρο­πο­ποί­η­σης του άρθρου 38 του Κανο­νι­σμού της Βουλής (Μέρος Κοι­νο­βου­λευ­τικό), με τίτλο «Ακρο­ά­σεις εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κών προ­σώ­πων», το οποίο ήδη προ­βλέ­πει τη δυνα­τό­τητα των διαρκών επι­τρο­πών να καλούν σε ακρόαση πρόσωπα εκτός Βουλής κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων. Η προ­τει­νό­μενη τρο­πο­ποί­ηση θα καθι­στούσε την πρό­σκληση εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας ρητή δια­δι­κα­στική προ­ϋ­πό­θεση στις περι­πτώ­σεις νομο­σχε­δίων με άμεσο ή έμμεσο αντί­κτυπο σε αυτήν, αντί να παρα­μέ­νει στη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια εκάστης επι­τρο­πής. Με τον τρόπο αυτό θα δια­σφα­λι­στεί ότι η οπτική των νέων θα λαμ­βά­νε­ται συστη­μα­τικά υπόψη κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών που τους/τις αφορούν, ενώ παράλ­ληλα θα ενι­σχυ­θεί η ποιό­τητα της νομο­θέ­τη­σης μέσω της αξιο­ποί­η­σης της εμπει­ρίας και των αναγκών των άμεσα ενδια­φε­ρο­μέ­νων.

Η προ­τει­νό­μενη πρω­το­βου­λία βρί­σκε­ται σε πλήρη συνά­φεια με το Youth Check, τον μηχα­νι­σμό που έχει υιο­θε­τή­σει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή στο πλαίσιο της στρα­τη­γι­κής για την ενσω­μά­τωση της διά­στα­σης της νεο­λαίας (Youth Mainstreaming) σε όλες τις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές. Το Youth Check εισήχθη με σκοπό να δια­σφα­λί­ζε­ται ότι κάθε σημα­ντική νομο­θε­τική ή πολι­τική πρω­το­βου­λία της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής αξιο­λο­γεί­ται ως προς τις πιθανές επι­πτώ­σεις της στις νέες και στους νέους πριν από την ορι­στι­κο­ποί­ησή της. Στο πλαίσιο αυτό, εξε­τά­ζε­ται αρχικά από την ίδια τη νεολαία κατά πόσο μία προ­τει­νό­μενη πολι­τική έχει σημα­ντικό αντί­κτυπο στους εκπρο­σώ­πους αυτής. Εφόσον δια­πι­στω­θεί σχετική επί­δραση, πραγ­μα­το­ποιεί­ται στο­χευ­μένη δια­βού­λευση με νέες και νέους, οργα­νώ­σεις νεο­λαίας και λοιπούς ενδια­φε­ρό­με­νους φορείς, ενώ τα ευρή­ματα ενσω­μα­τώ­νο­νται στις εκτι­μή­σεις επι­πτώ­σεων που συνο­δεύ­ουν τις νομο­θε­τι­κές προ­τά­σεις της Επι­τρο­πής. Η δια­δι­κα­σία υπο­στη­ρί­ζε­ται από το Δίκτυο Νεο­λαίας της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής (Commission Youth Network), τη Γενική Διεύ­θυνση Εκπαί­δευ­σης, Νεο­λαίας, Αθλη­τι­σμού και Πολι­τι­σμού (DG EAC), τον/τη Συντο­νι­στή Νεο­λαίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (EU Youth Coordinator) και την Ομάδα Εμπλε­κό­με­νων Μερών για τη Νεολαία (Youth Stakeholders Group), δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι η οπτική της νεο­λαίας ενσω­μα­τώ­νε­ται ήδη από το στάδιο του σχε­δια­σμού των πολι­τι­κών. Στο εθνικό επίπεδο, ο αντί­στοι­χος θεσμι­κός συνο­μι­λη­τής για τη συστη­μα­τική αυτή δια­βού­λευση θα ήταν το Εθνικό Συμ­βού­λιο Νέων, ο θεσμο­θε­τη­μέ­νος πανελ­λα­δι­κός φορέας εκπρο­σώ­πη­σης των νεα­νι­κών οργα­νώ­σεων, ο οποίος επο­πτεύ­ε­ται από το Υπουρ­γείο Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας.

Η προ­σέγ­γιση αυτή δεν περιο­ρί­ζε­ται πλέον στο επίπεδο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, καθώς ήδη αρκετά κράτη μέλη έχουν ανα­πτύ­ξει εθνι­κούς μηχα­νι­σμούς Youth Check ή αντί­στοιχα εργα­λεία αξιο­λό­γη­σης των επι­πτώ­σεων των δημό­σιων πολι­τι­κών στις νέες και στους νέους. Χώρες όπως η Αυστρία, η Γερ­μα­νία, το Λου­ξεμ­βούργο, καθώς και περι­φε­ρεια­κές διοι­κή­σεις του Βελγίου, εφαρ­μό­ζουν δια­φο­ρε­τικά μοντέλα μέσω των οποίων εξε­τά­ζε­ται συστη­μα­τικά ο αντί­κτυ­πος των νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών στη νεολαία ή δια­σφα­λί­ζε­ται η θεσμική συμ­με­τοχή οργα­νώ­σεων νεο­λαίας κατά την προ­ε­τοι­μα­σία των δημό­σιων πολι­τι­κών. Η διάδοση των πρα­κτι­κών αυτών απο­τυ­πώ­νει μια ευρύ­τερη ευρω­παϊκή αντί­ληψη, σύμφωνα με την οποία η συμ­με­τοχή των νέων απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο της καλής νομο­θέ­τη­σης, της δια­γε­νε­α­κής δικαιο­σύ­νης και της δημο­κρα­τι­κής λογο­δο­σίας.

Υπό το πρίσμα αυτό, η θεσμο­θέ­τηση της συμ­με­το­χής εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας στις ακρο­ά­σεις φορέων της Βουλής θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει την πρα­κτική εφαρ­μογή των αρχών του Youth Check στην ελλη­νική κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία. Η συστη­μα­τική απο­τύ­πωση των θέσεων των νέων κατά την επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων ανα­μέ­νε­ται να ενι­σχύ­σει την τεκ­μη­ρί­ωση των κοι­νο­βου­λευ­τι­κών εργα­σιών, να συμ­βάλ­λει στον έγκαιρο εντο­πι­σμό πιθανών επι­πτώ­σεων των νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων στη νεολαία και να ενδυ­να­μώ­σει την εμπι­στο­σύνη των νέων προς τους δημο­κρα­τι­κούς θεσμούς.

Παράλ­ληλα, η υιο­θέ­τηση της συγκε­κρι­μέ­νης πρω­το­βου­λίας θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει μία εμβλη­μα­τική καλή πρα­κτική της Βουλής των Ελλήνων, σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας, στην αρμο­διό­τητα του οποίου εμπί­πτουν τα θέματα νεο­λαίας, και να παρου­σια­στεί στο πλαίσιο της επό­με­νης Ελλη­νι­κής Προ­ε­δρίας του Συμ­βου­λίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, το β’ εξάμηνο έτους 2027, ως παρά­δειγμα ενσω­μά­τω­σης της διά­στα­σης της νεο­λαίας στην κοι­νο­βου­λευ­τική λει­τουρ­γία, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τον ενεργό ρόλο της χώρας στην προ­ώ­θηση των ευρω­παϊ­κών προ­τε­ραιο­τή­των για τη συμ­με­τοχή των νέων και τη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας της νομο­θέ­τη­σης.

Κατόπιν των ανωτέρω, προ­τεί­νε­ται η διε­ρεύ­νηση της δυνα­τό­τη­τας θεσμο­θέ­τη­σης της συστη­μα­τι­κής συμ­με­το­χής εκπρο­σώ­πων της νεο­λαίας —και ειδι­κό­τερα του Εθνικού Συμ­βου­λίου Νέων ως του θεσμικά ανα­γνω­ρι­σμέ­νου φορέα εκπρο­σώ­πη­σής της— στις ακρο­ά­σεις φορέων επί νομο­σχε­δίων που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντί­κτυπο στη νεολαία, καθώς και η εξέταση της σχε­τι­κής τρο­πο­ποί­η­σης του άρθρου 38 του Κανο­νι­σμού της Βουλής, με στόχο την ενί­σχυση της συμ­με­το­χι­κό­τη­τας, της τεκ­μη­ριω­μέ­νης νομο­θέ­τη­σης και της εναρ­μό­νι­σης της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής πρα­κτι­κής με τις σύγ­χρο­νες ευρω­παϊ­κές εξε­λί­ξεις στον τομέα της νεο­λαίας.