Χωροταξικά: Τουρισμός και ανεμογεννήτριες διεκδικούν τον ίδιο χώρο – Οι περιοχές όπου αρχίζουν οι τριβές

Δύο νέα Χωρο­τα­ξικά, δια­φο­ρε­τι­κές χρήσεις γης και σε ορι­σμέ­νες περιο­χές ο ίδιος χώρος. Η συνύ­παρξη του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης και Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας δοκι­μά­ζε­ται πλέον στην πράξη, με τις αντι­δρά­σεις που είχαν ξεκι­νή­σει ήδη κατά τη δημόσια δια­βού­λευση του νέου Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού για τις ΑΠΕ να περνούν, μετά τη θεσμο­θέ­τησή του, σε νέα φάση.

Το πρώτο κύμα αντι­δρά­σεων εκδη­λώ­θηκε τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν δήμοι και τοπικοί φορείς κλή­θη­καν να τοπο­θε­τη­θούν επί του σχεδίου. Στις Κυκλά­δες, η Νάξος και η Άνδρος βρέ­θη­καν από νωρίς στο επί­κε­ντρο, καθώς είναι τα δύο νησιά του νομού που υπερ­βαί­νουν τα 300 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα και παρέ­με­ναν στο σχέδιο επι­λέ­ξιμα για νέες αιο­λι­κές εγκα­τα­στά­σεις.

Στη Νάξο, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο συνε­δρί­ασε στις 26 Μαΐου και έλαβε ομόφωνη απόφαση επί του υπό δια­βού­λευση πλαι­σίου. Στην Άνδρο, στις 14 Ιουνίου, εγκρί­θηκε επίσης ομόφωνα ψήφισμα με το οποίο ζητή­θηκε ειδικό καθε­στώς χωρο­τα­ξι­κής προ­στα­σίας για το νησί και εξαί­ρεσή του από τις περιο­χές υπο­δο­χής και χωρο­θέ­τη­σης νέων έργων ΑΠΕ. Ακο­λού­θησε στις 30 Ιουνίου η συγκρό­τηση ειδικής επι­τρο­πής, ενώ στις 3 Ιουλίου οι δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες παρέ­μει­ναν κλει­στές προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λυν­θεί η συμ­με­τοχή στην κινη­το­ποί­ηση.

Οι αντι­δρά­σεις εκείνης της περιό­δου αφο­ρού­σαν επο­μέ­νως το σχέδιο του Χωρο­τα­ξι­κού και τη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων που βρί­σκο­νταν ακόμη υπό δια­βού­λευση. Μετά τη θεσμο­θέ­τηση του νέου πλαι­σίου, η αντι­πα­ρά­θεση άλλαξε χαρα­κτήρα: οι ενστά­σεις απέ­να­ντι στο σχέδιο άρχισαν να μετα­τρέ­πο­νται σε θεσμι­κές και δικα­στι­κές κινή­σεις απέ­να­ντι στην τελική υπουρ­γική απόφαση.

Άνδρος: Από το ψήφισμα του Ιουνίου στην προ­ε­τοι­μα­σία προ­σφυ­γής στο ΣτΕ

Η συνέ­χεια στην Άνδρο ήταν σχεδόν άμεση. Στις 20 Αυγού­στου, μία ημέρα μετά τη δημο­σί­ευση της υπουρ­γι­κής από­φα­σης στην οποία ανα­φέ­ρε­ται ο δήμος, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο συνε­δρί­ασε εκτά­κτως και με την ομόφωνη απόφαση 128/2026 εξου­σιο­δό­τησε τον Δήμαρχο και τους νομι­κούς συμ­βού­λους να προ­χω­ρή­σουν στην προ­ε­τοι­μα­σία αίτησης ακύ­ρω­σης ενώπιον του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας.

Παράλ­ληλα απο­φα­σί­στηκε να ζητηθεί από την κυβέρ­νηση και το ΥΠΕΝ ειδική επα­νε­ξέ­ταση της θέσης της Άνδρου στο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ και ειδική ρύθμιση για την προ­στα­σία του νησιού από περαι­τέρω αιολική επι­βά­ρυνση.

Η Άνδρος απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα της συνά­ντη­σης δια­φο­ρε­τι­κών χρήσεων του ίδιου χώρου. Και οι τρεις δημο­τι­κές ενό­τη­τες του νησιού, Άνδρου, Κορθίου και Υδρού­σας, επη­ρε­ά­ζο­νται από τον νέο σχε­δια­σμό, ενώ στις αντιρ­ρή­σεις του ο δήμος επι­κα­λεί­ται μεταξύ άλλων τις περιο­χές Natura 2000, τους παρα­δο­σια­κούς οικι­σμούς, τα ιστο­ρικά μονο­πά­τια, το φυσικό τοπίο και τις ανα­πτυ­ξια­κές προ­ο­πτι­κές του νησιού.

Νάξος: Οι αντιρ­ρή­σεις άρχισαν από τις 26 Μαΐου

Ανάλογη είναι η χρονική ακο­λου­θία στη Νάξο. Η πρώτη επίσημη αντί­δραση δεν εμφα­νί­στηκε μετά την έκδοση του Χωρο­τα­ξι­κού. Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο είχε τοπο­θε­τη­θεί ομόφωνα ήδη από τις 26 Μαΐου, κατά τη διάρ­κεια της δημό­σιας δια­βού­λευ­σης, με επί­κε­ντρο μεταξύ άλλων τη δυνα­τό­τητα ανά­πτυ­ξης νέων αιο­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων στο νησί.

Μετά τη θεσμο­θέ­τηση του πλαι­σίου, ο δήμος επα­νέ­φερε το ζήτημα στο Δημο­τικό Συμ­βού­λιο με ξεχω­ρι­στό θέμα την ενη­μέ­ρωση και τον «καθο­ρι­σμό ενερ­γειών» μετά τη δημο­σί­ευση της υπουρ­γι­κής από­φα­σης. Η συζή­τηση αφορά ιδιαί­τερα τη δημο­τική ενότητα Δρυ­μα­λίας, δηλαδή μεγάλο τμήμα της ορεινής Νάξου, και συν­δέ­ε­ται με τη φέρουσα ικα­νό­τητα, το φυσικό και πολι­τι­στικό τοπίο και την του­ρι­στική ανά­πτυξη του νησιού.

Κομβικό σημείο είναι το όριο των 300 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων, καθώς το νέο πλαίσιο δια­φο­ρο­ποιεί τη δυνα­τό­τητα εγκα­τά­στα­σης αιο­λι­κών πάρκων ανάλογα με την έκταση του νησιού. Τα περισ­σό­τερα νησιά των Κυκλά­δων έχουν έκταση μικρό­τερη από 300 τ.χλμ. και επο­μέ­νως υπά­γο­νται στους αυστη­ρό­τε­ρους περιο­ρι­σμούς που προ­βλέ­πο­νται για τα μικρό­τερα νησιά. Αντί­θετα, η Νάξος και η Άνδρος ξεπερ­νούν αυτό το όριο και δεν καλύ­πτο­νται από τον ίδιο περιο­ρι­σμό, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­μέ­νει ανοιχτό το ενδε­χό­μενο νέων χωρο­θε­τή­σεων αιο­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων.

Αντί­στοιχη κινη­τι­κό­τητα κατα­γρά­φε­ται και εκτός Κυκλά­δων, με το Νότιο Πήλιο να απο­τε­λεί μία από τις περιο­χές όπου οι σχε­δια­ζό­με­νες αιο­λι­κές εγκα­τα­στά­σεις έχουν προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις σε τοπικό επίπεδο. Εδώ, ωστόσο, η συζή­τηση έχει δύο δια­φο­ρε­τι­κές πλευρές: από τη μία βρί­σκο­νται οι αντι­δρά­σεις απέ­να­ντι σε συγκε­κρι­μένα αιολικά έργα που σχε­διά­ζο­νται στην περιοχή και από την άλλη οι ενστά­σεις για τις προ­βλέ­ψεις του νέου Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού για τις ΑΠΕ και το πώς αυτές μπορεί να επη­ρε­ά­σουν μελ­λο­ντι­κές χωρο­θε­τή­σεις.

Η αντί­θεση σε αιο­λι­κές εγκα­τα­στά­σεις στην περιοχή προ­ϋ­πήρχε. Το 2024 είχαν ήδη υπάρξει παρεμ­βά­σεις σχετικά με έργα στο Πήλιο, ενώ στα τέλη Αυγού­στου του 2026 η Δημο­τική Επι­τροπή απο­φά­σισε προ­σφυγή στο ΣτΕ κατά περι­βαλ­λο­ντι­κής έγκρι­σης για συγκε­κρι­μέ­νες ανε­μο­γεν­νή­τριες σε Αργα­λα­στή και Σηπιάδα.

Πρό­κει­ται όμως για δια­φο­ρε­τική υπόθεση από τη νεότερη κίνηση κατά του Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού. Τον Σεπτέμ­βριο η Δημο­τική Επι­τροπή απο­φά­σισε ομόφωνα νέα προ­σφυγή στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, αυτή τη φορά κατά της υπουρ­γι­κής από­φα­σης με την οποία εγκρί­θηκε το ΕΧΠ-ΑΠΕ.

Η συγκε­κρι­μένη κίνηση έχει πολύ ευρύ­τερο αντι­κεί­μενο, καθώς ο δήμος αντιδρά στην ένταξη και των πέντε δημο­τι­κών ενο­τή­των του, Αργα­λα­στής, Αφετών, Μηλεών, Σηπιά­δος και Τρι­κε­ρίου, στις Περιο­χές Αιο­λι­κής Καταλ­λη­λό­τη­τας. Στην επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία του περι­λαμ­βά­νο­νται οι προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, οι οικό­το­ποι Natura 2000, οι οικι­σμοί, οι του­ρι­στι­κές περιο­χές, οι ακτές κολύμ­βη­σης και τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά του τοπίου.

Του­ρι­σμός και ΑΠΕ στον ίδιο χωρο­τα­ξικό χάρτη

Ακριβώς σε αυτό το σημείο συνα­ντώ­νται οι δύο νέοι σχε­δια­σμοί. Το Ειδικό Χωρο­τα­ξικό των ΑΠΕ δεν λει­τουρ­γεί ανε­ξάρ­τητα από τις του­ρι­στι­κές χρήσεις. Λαμ­βά­νει υπόψη την κατη­γο­ριο­ποί­ηση που προ­βλέ­πει ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός για τον Του­ρι­σμό και εισάγει ειδι­κούς κανόνες και απο­στά­σεις για αιο­λι­κές εγκα­τα­στά­σεις κοντά σε του­ρι­στι­κές υπο­δο­μές, παρα­δο­σια­κούς οικι­σμούς και άλλες ευαί­σθη­τες χρήσεις.

Η ένταξη μιας δημο­τι­κής ενό­τη­τας στις Περιο­χές Αιο­λι­κής Καταλ­λη­λό­τη­τας δεν ισο­δυ­να­μεί με έγκριση συγκε­κρι­μέ­νου αιο­λι­κού πάρκου. Ανοίγει όμως τη δυνα­τό­τητα να εξε­τά­ζο­νται έργα με βάση τους νέους κανόνες, οι οποίοι στη συνέ­χεια συνα­ντούν τους περιο­ρι­σμούς που προ­κύ­πτουν από το τοπίο, τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, την του­ρι­στική ανά­πτυξη, την αρχαιο­λο­γία και τους υπό­λοι­πους χωρι­κούς σχε­δια­σμούς.

Το ίδιο το πλαίσιο προ­βλέ­πει άλλωστε δια­δι­κα­σία για τις περι­πτώ­σεις στις οποίες προ­κύ­πτει σύγκρουση με τις κατευ­θύν­σεις άλλου Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού, με δυνα­τό­τητα παρα­πο­μπής του ζητή­μα­τος στο Κεντρικό Συμ­βού­λιο Χωρο­τα­ξι­κών Θεμάτων και Αμφι­σβη­τή­σεων.

Έτσι, η ιστορία των αντι­δρά­σεων έχει πλέον δύο δια­κρι­τές περιό­δους. Η πρώτη ξεκί­νησε τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν δήμοι και τοπικές κοι­νω­νίες τοπο­θε­τού­νταν πάνω στο σχέδιο που βρι­σκό­ταν σε δημόσια δια­βού­λευση. Η δεύτερη άνοιξε μετά τη θεσμο­θέ­τηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ τον Αύγου­στο, όταν οι ενστά­σεις άρχισαν να στρέ­φο­νται πλέον κατά της τελικής από­φα­σης και να περνούν στα δημο­τικά συμ­βού­λια, στα θεσμικά αιτή­ματα και στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.;

Πηγή: insider.gr