Η Ρόδος διεκδικεί το 19ο Παγκόσμιο Συνέδριο του Οργανισμού Πόλεων Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 2028

• Ο Δήμος Ρόδου κα­τα­θέ­τει επί­ση­μα υπο­ψη­φιό­τη­τα για να φι­λο­ξε­νή­σει ξανά, 25 χρό­νια μετά την ιστο­ρι­κή διορ­γά­νω­ση του 2003, το κο­ρυ­φαίο συ­νέ­δριο του OWHC, επι­διώ­κο­ντας να επα­να­το­πο­θε­τή­σει το νησί στο επί­κε­ντρο του πα­γκό­σμιου εν­δια­φέ­ρο­ντος για τις Πό­λεις Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς

Μια από­φα­ση με βα­ρύ­νου­σα στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία κα­λεί­ται να λάβει το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο Ρόδου στην τα­κτι­κή συ­νε­δρί­α­σή του, την Πέμ­πτη 27 Αυ­γού­στου 2026 και ώρα 17:00, η οποία θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με μικτό τρόπο. Πρό­κει­ται για την έγκρι­ση της υπο­βο­λής υπο­ψη­φιό­τη­τας του Δήμου Ρόδου ως Φι­λο­ξε­νού­σας Πόλης του 19ου Πα­γκό­σμιου Συ­νε­δρί­ου του Ορ­γα­νι­σμού Πό­λε­ων Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς (OWHC) το έτος 2028. Το θέμα ει­σά­γε­ται προς συ­ζή­τη­ση από τον αντι­δή­μαρ­χο κ. Κων­στα­ντί­νο Χαλ­κιά, με βάση τη σχε­τι­κή ει­σή­γη­ση της Διεύ­θυν­σης Προ­γραμ­μα­τι­σμού και Ορ­γά­νω­σης, η οποία έχει ήδη λάβει το πρά­σι­νο φως από τη Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή με την από­φα­ση 557/2026.

Η με­γά­λη επι­στρο­φή 25 χρό­νια μετά

Η υπο­ψη­φιό­τη­τα κου­βα­λά έντο­νο ιστο­ρι­κό συμ­βο­λι­σμό. Το 2003 η Ρόδος είχε γρά­ψει ιστο­ρία φι­λο­ξε­νώ­ντας για πρώτη φορά το Πα­γκό­σμιο Συ­νέ­δριο του OWHC, αφή­νο­ντας το απο­τύ­πω­μά της σε ένα δί­κτυο που σή­με­ρα αριθ­μεί πε­ρί­που 300 πό­λεις από όλο τον κόσμο. Κοινό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό των πό­λε­ων αυτών είναι ότι κα­θε­μία δια­θέ­τει στην επι­κρά­τειά της του­λά­χι­στον ένα μνη­μείο εγ­γε­γραμ­μέ­νο στον Κα­τά­λο­γο Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO.

Ακρι­βώς 25 χρό­νια μετά, το 2028, η Ρόδος επι­διώ­κει να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει τη με­γά­λη της επι­στρο­φή. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην ει­σή­γη­ση της αρ­μό­διας υπη­ρε­σί­ας, ο Δήμος διεκ­δι­κεί την επά­νο­δο του νη­σιού στο επί­κε­ντρο του πα­γκό­σμιου εν­δια­φέ­ρο­ντος, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη Ρόδο ως μια ζω­ντα­νή, σύγ­χρο­νη και εξε­λισ­σό­με­νη Πόλη Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς, που απα­ντά δυ­να­μι­κά στις προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος. Η στό­χευ­ση αυτή συμ­βα­δί­ζει με τη γε­νι­κό­τε­ρη στρο­φή του ίδιου του Ορ­γα­νι­σμού, ο οποί­ος έχει πλέον με­τα­το­πί­σει το εν­δια­φέ­ρον του από την απο­σπα­σμα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση με­μο­νω­μέ­νων μνη­μεί­ων στην αντι­με­τώ­πι­ση των ιστο­ρι­κών πό­λε­ων ως ενιαί­ων, ζω­ντα­νών ορ­γα­νι­σμών.

Η Νέα Αστι­κή Δια­δι­κα­σία και ο ρόλος της Ρόδου

Σύμ­φω­να με την ει­σή­γη­ση, η υπο­ψη­φιό­τη­τα δεν απο­τε­λεί μια απλή πρό­τα­ση συ­νε­δρια­κής φι­λο­ξε­νί­ας. Συ­νι­στά την έμπρα­κτη εν­σω­μά­τω­ση του Δήμου Ρόδου στις διε­θνείς εξε­λί­ξεις και στον νέο οδικό χάρτη του OWHC, τη «Νέα Αστι­κή Δια­δι­κα­σία» (New Urban Process, NUP). Ο Δήμος συμ­με­τέ­χει ήδη στις δια­βου­λεύ­σεις και στα δια­δι­κτυα­κά ερ­γα­στή­ρια του Ορ­γα­νι­σμού, τα λε­γό­με­να virtual City Labs, συν­δια­μορ­φώ­νο­ντας τις στρα­τη­γι­κές κα­τευ­θύν­σεις απέ­να­ντι στις σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι πό­λεις μέλη. Ανά­με­σα σε αυτές συ­γκα­τα­λέ­γο­νται η τρω­τό­τη­τα στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή που απαι­τεί επεί­γου­σα προ­σαρ­μο­γή, η απο­σύν­δε­ση της ιστο­ρι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της οι­κο­νο­μί­ας από τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες των κα­τοί­κων, καθώς και στό­χοι που πα­ρε­μπο­δί­ζο­νται εξαι­τί­ας κα­τα­κερ­μα­τι­σμέ­νης δια­κυ­βέρ­νη­σης και ανε­παρ­κών πόρων.

Το χρο­νι­κό πλαί­σιο της Νέας Αστι­κής Δια­δι­κα­σί­ας εκτεί­νε­ται σε 3 φά­σεις. Την πε­ρί­ο­δο 2022 έως 2024 προη­γή­θη­κε η ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και η επι­κύ­ρω­ση της βιω­σι­μό­τη­τας των ιστο­ρι­κών κέ­ντρων ως κοι­νού στό­χου, μέσα από τα Πα­γκό­σμια Συ­νέ­δρια στο Κε­μπέκ και στην Κόρ­δο­βα. Η πε­ρί­ο­δος 2025 έως 2026 αφορά τη συν­δη­μιουρ­γία πε­ριε­χο­μέ­νου και την επί­ση­μη υιο­θέ­τη­ση του NUP στο επι­κεί­με­νο 18ο Πα­γκό­σμιο Συ­νέ­δριο του OWHC στο Μα­ρα­κές. Τέλος, την πε­ρί­ο­δο 2027 έως 2030 προ­βλέ­πε­ται η ανά­πτυ­ξη και η κα­θο­λι­κή εφαρ­μο­γή της στρα­τη­γι­κής σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο. Στο πλαί­σιο αυτό, η ανά­λη­ψη του 19ου Πα­γκό­σμιου Συ­νε­δρί­ου από τη Ρόδο εκτι­μά­ται ότι θα απο­τε­λέ­σει το ιδα­νι­κό πεδίο για την αξιο­λό­γη­ση και την έμπρα­κτη εφαρ­μο­γή των πα­γκό­σμιων αστι­κών εξε­λί­ξε­ων, το­πο­θε­τώ­ντας την πόλη στο επί­κε­ντρο της λήψης απο­φά­σε­ων για τον με­τα­σχη­μα­τι­σμό των ιστο­ρι­κών πό­λε­ων διε­θνώς.

Τι προ­βλέ­πει το NUP για τα ιστο­ρι­κά κέ­ντρα

Η Νέα Αστι­κή Δια­δι­κα­σία προ­σφέ­ρει έναν οδικό χάρτη και ένα πλαί­σιο συ­νερ­γα­σί­ας, ώστε οι πό­λεις μέλη να βρουν λύ­σεις προ­σαρ­μο­σμέ­νες στις ιδιαί­τε­ρες ανά­γκες τους. Τις υπο­στη­ρί­ζει στην εφαρ­μο­γή το­πι­κών δρά­σε­ων που στο­χεύ­ουν στη βιω­σι­μό­τη­τα και την κα­τοι­κη­σι­μό­τη­τα, δια­τη­ρώ­ντας ζω­ντα­νά τα ιστο­ρι­κά κέ­ντρα όχι μόνο για τους ση­με­ρι­νούς κα­τοί­κους αλλά και για τις μελ­λο­ντι­κές γε­νιές. Οι προ­τε­ραιό­τη­τες που έχουν επι­λε­γεί από τα μέλη του Ορ­γα­νι­σμού για να κα­θο­δη­γή­σουν τις δρά­σεις τους πε­ρι­λαμ­βά­νουν την ανα­βάθ­μι­ση της κα­τοι­κί­ας και του οι­κι­στι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος για τη δια­σφά­λι­ση της οι­κι­στι­κής λει­τουρ­γί­ας και της ποιό­τη­τας ζωής στο ιστο­ρι­κό κέ­ντρο, την ανα­ζω­ο­γό­νη­ση της πόλης με στο­χευ­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις για την αντι­με­τώ­πι­ση των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών και κλι­μα­τι­κών προ­κλή­σε­ων, τον με­τα­σχη­μα­τι­σμό της αστι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας με με­τά­βα­ση σε βιώ­σι­μα και ήπια μο­ντέ­λα με­τα­κί­νη­σης, καθώς και την ανα­γέν­νη­ση του αστι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος για τη συ­νο­λι­κή ανά­πλα­ση και προ­στα­σία της ιστο­ρι­κής πόλης.

Το NUP αντι­με­τω­πί­ζει τα ιστο­ρι­κά κέ­ντρα ως μο­να­δι­κές αστι­κές πε­ριο­χές που οφεί­λουν να εξε­λι­χθούν, αξιο­ποιώ­ντας την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά ως δυ­να­μι­κό πόρο για το μέλ­λον. Απα­ντά συ­στη­μι­κά στην ανά­γκη να πα­ρα­μεί­νουν οι ιστο­ρι­κές πό­λεις ζω­ντα­νές, λει­τουρ­γι­κές και ελ­κυ­στι­κές για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους τους, συν­δέ­ο­ντας την οι­κο­νο­μία με τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες του πλη­θυ­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, προ­σφέ­ρει το πλαί­σιο για την επεί­γου­σα προ­σαρ­μο­γή των ιστο­ρι­κών πε­ριο­χών στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης και προ­ω­θεί ένα σύγ­χρο­νο μο­ντέ­λο δια­κυ­βέρ­νη­σης, το οποίο σπάει τα στενά όρια της απο­μο­νω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης και εν­σω­μα­τώ­νει σε ενιαίο πο­λι­τι­κό όραμα τον αστι­κό σχε­δια­σμό, το πε­ρι­βάλ­λον και την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή. Για την υπο­στή­ρι­ξη των το­πι­κών φο­ρέ­ων, το πλάνο δρά­σης του OWHC πε­ρι­λαμ­βά­νει προ­γράμ­μα­τα συ­νερ­γα­σί­ας, ενί­σχυ­σης ικα­νο­τή­των, ανά­πτυ­ξης πε­ριε­χο­μέ­νου, ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, επι­κοι­νω­νί­ας και εκ­παί­δευ­σης, πε­ρι­φε­ρεια­κές συ­να­ντή­σεις πάνω σε στο­χευ­μέ­να θέ­μα­τα και πα­γκό­σμια συ­νέ­δρια.

Χωρίς οι­κο­νο­μο­τε­χνι­κή με­λέ­τη στην πα­ρού­σα φάση

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται με σα­φή­νεια στην ει­σή­γη­ση, στην πα­ρού­σα φάση δεν υφί­στα­ται ολο­κλη­ρω­μέ­νη οι­κο­νο­μο­τε­χνι­κή με­λέ­τη για το συ­νο­λι­κό κό­στος της διορ­γά­νω­σης του 2028. Η ει­σή­γη­ση αφορά απο­κλει­στι­κά την έγκρι­ση της πο­λι­τι­κής βού­λη­σης του Δήμου Ρόδου να διεκ­δι­κή­σει τη διορ­γά­νω­ση και να κα­τα­θέ­σει τον επί­ση­μο Φά­κε­λο Υπο­ψη­φιό­τη­τας. Εφό­σον η υπο­ψη­φιό­τη­τα αξιο­λο­γη­θεί θε­τι­κά και η πόλη επι­λε­γεί ως Φι­λο­ξε­νού­σα Πόλη στο Συ­νέ­δριο του OWHC τον προ­σε­χή Οκτώ­βριο, ο ακρι­βής προσ­διο­ρι­σμός των σχε­τι­κών κον­δυ­λί­ων θα γίνει σε με­τα­γε­νέ­στε­ρο χρόνο.

Παρά την απου­σία κο­στο­λό­γη­σης στο παρόν στά­διο, η υπη­ρε­σία υπο­στη­ρί­ζει ότι η διορ­γά­νω­ση ενός Πα­γκό­σμιου Συ­νε­δρί­ου του OWHC απο­τε­λεί επέν­δυ­ση με ση­μα­ντι­κή από­σβε­ση και έσοδα. Τα έσοδα αυτά βα­σί­ζο­νται σε 3 άξο­νες. Πρώ­τον, στις συν­δρο­μές εγ­γρα­φής, καθώς το συ­νέ­δριο συ­γκε­ντρώ­νει εκα­το­ντά­δες συ­νέ­δρους από τις πε­ρί­που 300 πό­λεις μέλη, με κάθε σύ­νε­δρο, είτε πρό­κει­ται για πο­λι­τι­κούς εκ­προ­σώ­πους είτε για επι­στη­μο­νι­κό και τε­χνι­κό προ­σω­πι­κό, να κα­τα­βάλ­λει υπο­χρε­ω­τι­κά τέλη εγ­γρα­φής που απο­τε­λούν απευ­θεί­ας έσοδο για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της διορ­γά­νω­σης. Δεύ­τε­ρον, στις διε­θνείς και το­πι­κές χο­ρη­γί­ες, καθώς το πα­γκό­σμιο βε­λη­νε­κές του Ορ­γα­νι­σμού και η συμ­με­το­χή κο­ρυ­φαί­ων θε­σμι­κών εταί­ρων προ­σελ­κύ­ουν χο­ρη­γούς από τον ιδιω­τι­κό και τον δη­μό­σιο τομέα, οι οποί­οι κα­λύ­πτουν ση­μα­ντι­κό μέρος των λει­τουρ­γι­κών εξό­δων. Τρί­τον, στην τό­νω­ση της το­πι­κής οι­κο­νο­μί­ας, δε­δο­μέ­νου ότι η Ρόδος ανα­μέ­νε­ται να υπο­δε­χθεί με­γά­λο αριθ­μό συ­νέ­δρων, οι οποί­οι στην πλειο­νό­τη­τά τους τα­ξι­δεύ­ουν με συ­νο­δά μέλη.

Η ει­σή­γη­ση ση­μειώ­νει επί­σης ότι η Ρόδος θα διεκ­δι­κή­σει τη διορ­γά­νω­ση δια­θέ­το­ντας αδιαμ­φι­σβή­τη­τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα και πλήρη ετοι­μό­τη­τα βάσει των αυ­στη­ρών τε­χνι­κών προ­δια­γρα­φών του OWHC, με απο­δε­δειγ­μέ­νη εμπει­ρία σε με­γά­λα έργα και την απα­ραί­τη­τη συ­νε­δρια­κή και επι­χει­ρη­σια­κή υπο­στή­ρι­ξη.