Η Ρόδος διεκδικεί το 19ο Παγκόσμιο Συνέδριο του Οργανισμού Πόλεων Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 2028

• Ο Δήμος Ρόδου καταθέτει επίσημα υποψηφιότητα για να φιλοξενήσει ξανά, 25 χρόνια μετά την ιστορική διοργάνωση του 2003, το κορυφαίο συνέδριο του OWHC, επιδιώκοντας να επανατοποθετήσει το νησί στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για τις Πόλεις Παγκόσμιας Κληρονομιάς

Μια απόφαση με βαρύνουσα στρατηγική σημασία καλείται να λάβει το Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου στην τακτική συνεδρίασή του, την Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026 και ώρα 17:00, η οποία θα πραγματοποιηθεί με μικτό τρόπο. Πρόκειται για την έγκριση της υποβολής υποψηφιότητας του Δήμου Ρόδου ως Φιλοξενούσας Πόλης του 19ου Παγκόσμιου Συνεδρίου του Οργανισμού Πόλεων Παγκόσμιας Κληρονομιάς (OWHC) το έτος 2028. Το θέμα εισάγεται προς συζήτηση από τον αντιδήμαρχο κ. Κωνσταντίνο Χαλκιά, με βάση τη σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Προγραμματισμού και Οργάνωσης, η οποία έχει ήδη λάβει το πράσινο φως από τη Δημοτική Επιτροπή με την απόφαση 557/2026.
Η μεγάλη επιστροφή 25 χρόνια μετά
Η υποψηφιότητα κουβαλά έντονο ιστορικό συμβολισμό. Το 2003 η Ρόδος είχε γράψει ιστορία φιλοξενώντας για πρώτη φορά το Παγκόσμιο Συνέδριο του OWHC, αφήνοντας το αποτύπωμά της σε ένα δίκτυο που σήμερα αριθμεί περίπου 300 πόλεις από όλο τον κόσμο. Κοινό χαρακτηριστικό των πόλεων αυτών είναι ότι καθεμία διαθέτει στην επικράτειά της τουλάχιστον ένα μνημείο εγγεγραμμένο στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Ακριβώς 25 χρόνια μετά, το 2028, η Ρόδος επιδιώκει να πραγματοποιήσει τη μεγάλη της επιστροφή. Όπως αναφέρεται στην εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας, ο Δήμος διεκδικεί την επάνοδο του νησιού στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, αναδεικνύοντας τη Ρόδο ως μια ζωντανή, σύγχρονη και εξελισσόμενη Πόλη Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που απαντά δυναμικά στις προκλήσεις του μέλλοντος. Η στόχευση αυτή συμβαδίζει με τη γενικότερη στροφή του ίδιου του Οργανισμού, ο οποίος έχει πλέον μετατοπίσει το ενδιαφέρον του από την αποσπασματική διαχείριση μεμονωμένων μνημείων στην αντιμετώπιση των ιστορικών πόλεων ως ενιαίων, ζωντανών οργανισμών.
Η Νέα Αστική Διαδικασία και ο ρόλος της Ρόδου
Σύμφωνα με την εισήγηση, η υποψηφιότητα δεν αποτελεί μια απλή πρόταση συνεδριακής φιλοξενίας. Συνιστά την έμπρακτη ενσωμάτωση του Δήμου Ρόδου στις διεθνείς εξελίξεις και στον νέο οδικό χάρτη του OWHC, τη «Νέα Αστική Διαδικασία» (New Urban Process, NUP). Ο Δήμος συμμετέχει ήδη στις διαβουλεύσεις και στα διαδικτυακά εργαστήρια του Οργανισμού, τα λεγόμενα virtual City Labs, συνδιαμορφώνοντας τις στρατηγικές κατευθύνσεις απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πόλεις μέλη. Ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγονται η τρωτότητα στην κλιματική αλλαγή που απαιτεί επείγουσα προσαρμογή, η αποσύνδεση της ιστορικής κληρονομιάς και της οικονομίας από τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων, καθώς και στόχοι που παρεμποδίζονται εξαιτίας κατακερματισμένης διακυβέρνησης και ανεπαρκών πόρων.
Το χρονικό πλαίσιο της Νέας Αστικής Διαδικασίας εκτείνεται σε 3 φάσεις. Την περίοδο 2022 έως 2024 προηγήθηκε η ευαισθητοποίηση και η επικύρωση της βιωσιμότητας των ιστορικών κέντρων ως κοινού στόχου, μέσα από τα Παγκόσμια Συνέδρια στο Κεμπέκ και στην Κόρδοβα. Η περίοδος 2025 έως 2026 αφορά τη συνδημιουργία περιεχομένου και την επίσημη υιοθέτηση του NUP στο επικείμενο 18ο Παγκόσμιο Συνέδριο του OWHC στο Μαρακές. Τέλος, την περίοδο 2027 έως 2030 προβλέπεται η ανάπτυξη και η καθολική εφαρμογή της στρατηγικής σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάληψη του 19ου Παγκόσμιου Συνεδρίου από τη Ρόδο εκτιμάται ότι θα αποτελέσει το ιδανικό πεδίο για την αξιολόγηση και την έμπρακτη εφαρμογή των παγκόσμιων αστικών εξελίξεων, τοποθετώντας την πόλη στο επίκεντρο της λήψης αποφάσεων για τον μετασχηματισμό των ιστορικών πόλεων διεθνώς.

Τι προβλέπει το NUP για τα ιστορικά κέντρα
Η Νέα Αστική Διαδικασία προσφέρει έναν οδικό χάρτη και ένα πλαίσιο συνεργασίας, ώστε οι πόλεις μέλη να βρουν λύσεις προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Τις υποστηρίζει στην εφαρμογή τοπικών δράσεων που στοχεύουν στη βιωσιμότητα και την κατοικησιμότητα, διατηρώντας ζωντανά τα ιστορικά κέντρα όχι μόνο για τους σημερινούς κατοίκους αλλά και για τις μελλοντικές γενιές. Οι προτεραιότητες που έχουν επιλεγεί από τα μέλη του Οργανισμού για να καθοδηγήσουν τις δράσεις τους περιλαμβάνουν την αναβάθμιση της κατοικίας και του οικιστικού περιβάλλοντος για τη διασφάλιση της οικιστικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής στο ιστορικό κέντρο, την αναζωογόνηση της πόλης με στοχευμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κλιματικών προκλήσεων, τον μετασχηματισμό της αστικής κινητικότητας με μετάβαση σε βιώσιμα και ήπια μοντέλα μετακίνησης, καθώς και την αναγέννηση του αστικού περιβάλλοντος για τη συνολική ανάπλαση και προστασία της ιστορικής πόλης.
Το NUP αντιμετωπίζει τα ιστορικά κέντρα ως μοναδικές αστικές περιοχές που οφείλουν να εξελιχθούν, αξιοποιώντας την πολιτιστική κληρονομιά ως δυναμικό πόρο για το μέλλον. Απαντά συστημικά στην ανάγκη να παραμείνουν οι ιστορικές πόλεις ζωντανές, λειτουργικές και ελκυστικές για τους μόνιμους κατοίκους τους, συνδέοντας την οικονομία με τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. Παράλληλα, προσφέρει το πλαίσιο για την επείγουσα προσαρμογή των ιστορικών περιοχών στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και προωθεί ένα σύγχρονο μοντέλο διακυβέρνησης, το οποίο σπάει τα στενά όρια της απομονωμένης διαχείρισης και ενσωματώνει σε ενιαίο πολιτικό όραμα τον αστικό σχεδιασμό, το περιβάλλον και την κοινωνική συνοχή. Για την υποστήριξη των τοπικών φορέων, το πλάνο δράσης του OWHC περιλαμβάνει προγράμματα συνεργασίας, ενίσχυσης ικανοτήτων, ανάπτυξης περιεχομένου, ευαισθητοποίησης, επικοινωνίας και εκπαίδευσης, περιφερειακές συναντήσεις πάνω σε στοχευμένα θέματα και παγκόσμια συνέδρια.
Χωρίς οικονομοτεχνική μελέτη στην παρούσα φάση
Όπως επισημαίνεται με σαφήνεια στην εισήγηση, στην παρούσα φάση δεν υφίσταται ολοκληρωμένη οικονομοτεχνική μελέτη για το συνολικό κόστος της διοργάνωσης του 2028. Η εισήγηση αφορά αποκλειστικά την έγκριση της πολιτικής βούλησης του Δήμου Ρόδου να διεκδικήσει τη διοργάνωση και να καταθέσει τον επίσημο Φάκελο Υποψηφιότητας. Εφόσον η υποψηφιότητα αξιολογηθεί θετικά και η πόλη επιλεγεί ως Φιλοξενούσα Πόλη στο Συνέδριο του OWHC τον προσεχή Οκτώβριο, ο ακριβής προσδιορισμός των σχετικών κονδυλίων θα γίνει σε μεταγενέστερο χρόνο.
Παρά την απουσία κοστολόγησης στο παρόν στάδιο, η υπηρεσία υποστηρίζει ότι η διοργάνωση ενός Παγκόσμιου Συνεδρίου του OWHC αποτελεί επένδυση με σημαντική απόσβεση και έσοδα. Τα έσοδα αυτά βασίζονται σε 3 άξονες. Πρώτον, στις συνδρομές εγγραφής, καθώς το συνέδριο συγκεντρώνει εκατοντάδες συνέδρους από τις περίπου 300 πόλεις μέλη, με κάθε σύνεδρο, είτε πρόκειται για πολιτικούς εκπροσώπους είτε για επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό, να καταβάλλει υποχρεωτικά τέλη εγγραφής που αποτελούν απευθείας έσοδο για τη χρηματοδότηση της διοργάνωσης. Δεύτερον, στις διεθνείς και τοπικές χορηγίες, καθώς το παγκόσμιο βεληνεκές του Οργανισμού και η συμμετοχή κορυφαίων θεσμικών εταίρων προσελκύουν χορηγούς από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, οι οποίοι καλύπτουν σημαντικό μέρος των λειτουργικών εξόδων. Τρίτον, στην τόνωση της τοπικής οικονομίας, δεδομένου ότι η Ρόδος αναμένεται να υποδεχθεί μεγάλο αριθμό συνέδρων, οι οποίοι στην πλειονότητά τους ταξιδεύουν με συνοδά μέλη.
Η εισήγηση σημειώνει επίσης ότι η Ρόδος θα διεκδικήσει τη διοργάνωση διαθέτοντας αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα και πλήρη ετοιμότητα βάσει των αυστηρών τεχνικών προδιαγραφών του OWHC, με αποδεδειγμένη εμπειρία σε μεγάλα έργα και την απαραίτητη συνεδριακή και επιχειρησιακή υποστήριξη.