IRIS: Πότε φορολογούνται χαρτζιλίκι και μεταφορές μεταξύ συγγενών

Με­ρι­κά ευρώ για τα κα­θη­με­ρι­νά έξοδα, μια οι­κο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση από τους παπ­πού­δες ή η επι­στρο­φή χρη­μά­των με­τα­ξύ φίλων δεν βά­ζουν αυ­το­μά­τως την Εφο­ρία στη μέση επει­δή η συ­ναλ­λα­γή έγινε μέσω IRIS.

Υπάρ­χουν όμως με­τα­φο­ρές που μπο­ρούν να αλ­λά­ξουν φο­ρο­λο­γι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Η ΑΑΔΕ βάζει πλέον τη γραμ­μή ανά­με­σα στα μι­κρο­πο­σά της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας και στις πραγ­μα­τι­κές χρη­μα­τι­κές δω­ρε­ές, εστιά­ζο­ντας κυ­ρί­ως σε με­γα­λύ­τε­ρα ποσά, επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες συ­ναλ­λα­γές και δια­δρο­μές χρη­μά­των μέσω τρί­των προ­σώ­πων.

Η δια­φο­ρά έχει κό­στος: από μη­δε­νι­κό φόρο και αφο­ρο­λό­γη­το έως 800.000 ευρώ μέχρι επι­βά­ρυν­ση 20% ή ακόμη και 40% από το πρώτο ευρώ.

Το βα­σι­κό που ξε­κα­θα­ρί­ζει η φο­ρο­λο­γι­κή διοί­κη­ση είναι ότι το IRIS απο­τε­λεί απλώς το μέσο με το οποίο δια­κι­νού­νται τα χρή­μα­τα. Η χρήση του δεν με­τα­τρέ­πει από μόνη της μια συ­ναλ­λα­γή σε δωρεά. Κα­θο­ρι­στι­κό είναι τι πραγ­μα­τι­κά βρί­σκε­ται πίσω από τη με­τα­φο­ρά, ποιο είναι το ύψος και η συ­χνό­τη­τα των ποσών και ποιος είναι ο τε­λι­κός απο­δέ­κτης τους.

Έτσι, το χαρ­τζι­λί­κι που δί­νουν γο­νείς και παπ­πού­δες σε παι­διά και εγ­γό­νια για κα­θη­με­ρι­νές ανά­γκες και μι­κρο­έ­ξο­δα δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως χρη­μα­τι­κή δωρεά που απαι­τεί κάθε φορά δή­λω­ση στο myPROPERTY. Το ίδιο ισχύ­ει για μικρά ποσά που ανταλ­λάσ­σο­νται με­τα­ξύ φίλων και οι­κεί­ων προ­σώ­πων, για πα­ρά­δειγ­μα για το μοί­ρα­σμα ενός λο­γα­ρια­σμού ή την επι­στρο­φή χρη­μά­των για κοινά έξοδα.

Δεν υπάρ­χει, πά­ντως, ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο ποσό που να λει­τουρ­γεί ως «κό­φτης», κάτω από το οποίο μια συ­ναλ­λα­γή θε­ω­ρεί­ται αυ­το­μά­τως χαρ­τζι­λί­κι και πάνω από το οποίο χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται δωρεά. Η ΑΑΔΕ εξε­τά­ζει τη συ­νο­λι­κή ει­κό­να και τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες κάθε πε­ρί­πτω­σης.

Το «κα­μπα­νά­κι» μπο­ρεί να χτυ­πή­σει όταν οι με­τα­φο­ρές απο­κτούν συ­γκε­κρι­μέ­νο μο­τί­βο. Στο μι­κρο­σκό­πιο μπο­ρούν να μπουν επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες συ­ναλ­λα­γές με στα­θε­ρή συ­χνό­τη­τα, ιδιαί­τε­ρα όταν αφο­ρούν ίδια ή με­γά­λα ποσά και η ει­κό­να πα­ρα­πέ­μπει πε­ρισ­σό­τε­ρο σε συ­στη­μα­τι­κή με­τα­φο­ρά χρη­μά­των παρά σε κά­λυ­ψη κα­θη­με­ρι­νών ανα­γκών.

Από τη στιγ­μή που μια συ­ναλ­λα­γή απο­τε­λεί πραγ­μα­τι­κή χρη­μα­τι­κή δωρεά ή γο­νι­κή πα­ρο­χή, οι κα­νό­νες αλ­λά­ζουν. Και οι βα­σι­κές πα­γί­δες είναι οι εξής:

1. Το αφο­ρο­λό­γη­το των 800.000 ευρώ

Οι χρη­μα­τι­κές δω­ρε­ές και γο­νι­κές πα­ρο­χές προς πρό­σω­πα της α΄ κα­τη­γο­ρί­ας –με­τα­ξύ άλλων παι­διά, γο­νείς, σύ­ζυ­γοι και εγ­γό­νια– κα­λύ­πτο­νται από αφο­ρο­λό­γη­το έως 800.000 ευρώ. Απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση είναι τα χρή­μα­τα να έχουν δια­κι­νη­θεί μέσω του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συ­στή­μα­τος και να έχει υπο­βλη­θεί η προ­βλε­πό­με­νη δή­λω­ση.

Για το ποσό που υπερ­βαί­νει τις 800.000 ευρώ επι­βάλ­λε­ται φόρος 10%.

Το αφο­ρο­λό­γη­το, επο­μέ­νως, δεν ση­μαί­νει ότι μια πραγ­μα­τι­κή γο­νι­κή πα­ρο­χή ή δωρεά εκα­το­ντά­δων χι­λιά­δων ευρώ μπο­ρεί απλώς να πε­ρά­σει από έναν λο­γα­ρια­σμό σε έναν άλλο χωρίς να δη­λω­θεί.

2. Η συ­ναλ­λα­γή περνά από δια­σταύ­ρω­ση

Οι δη­λώ­σεις χρη­μα­τι­κών γο­νι­κών πα­ρο­χών και δω­ρε­ών υπο­βάλ­λο­νται ηλε­κτρο­νι­κά μέσω της πλατ­φόρ­μας myPROPERTY και η ΑΑΔΕ ελέγ­χει τη συ­ναλ­λα­γή με βάση τα στοι­χεία που απο­στέλ­λουν τα πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα.

Εάν η τρά­πε­ζα δεν επι­βε­βαιώ­σει τη με­τα­φο­ρά και δεν προ­σκο­μι­στούν τα απα­ραί­τη­τα δι­καιο­λο­γη­τι­κά, μπο­ρεί να χαθεί το αφο­ρο­λό­γη­το. Σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση ο φόρος μπο­ρεί να επι­βλη­θεί από το πρώτο ευρώ με συ­ντε­λε­στή 10%, 20% ή 40%, ανά­λο­γα με τον βαθμό συγ­γέ­νειας με­τα­ξύ των εμπλε­κο­μέ­νων.

3. Η ακρι­βή πα­γί­δα των με­τρη­τών

Το αφο­ρο­λό­γη­το των 800.000 ευρώ συν­δέ­ε­ται με τη δια­κί­νη­ση των χρη­μά­των μέσω του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Εάν μια χρη­μα­τι­κή γο­νι­κή πα­ρο­χή πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με με­τρη­τά, φο­ρο­λο­γεί­ται αυ­το­τε­λώς με 10% χωρίς αφο­ρο­λό­γη­το όριο.

Η δια­φο­ρά μπο­ρεί να είναι ση­μα­ντι­κή. Μια γο­νι­κή πα­ρο­χή 100.000 ευρώ που γί­νε­ται μέσω τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος και δη­λώ­νε­ται κα­νο­νι­κά μπο­ρεί να είναι αφο­ρο­λό­γη­τη. Εάν το ίδιο ποσό δοθεί με με­τρη­τά, ο φόρος φτά­νει τις 10.000 ευρώ.

4. Οι δια­δο­χι­κές δω­ρε­ές και το εξά­μη­νο

Ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή απαι­τεί­ται στις πε­ρι­πτώ­σεις όπου τα χρή­μα­τα περ­νούν δια­δο­χι­κά από συγ­γε­νή σε συγ­γε­νή. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι μια με­τα­φο­ρά από ένα παιδί προς τον γονέα και στη συ­νέ­χεια από τον γονέα προς άλλο παιδί. Εάν από τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες προ­κύ­ψει ότι ο τε­λι­κός σκο­πός ήταν εξαρ­χής η με­τα­φο­ρά χρη­μά­των από αδελ­φό σε αδελ­φό, η Εφο­ρία μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει τη συ­ναλ­λα­γή με βάση την πραγ­μα­τι­κή σχέση του αρ­χι­κού δω­ρη­τή με τον τε­λι­κό απο­δέ­κτη.

Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή μπο­ρεί να προ­κύ­ψει φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.

Κρί­σι­μο στοι­χείο είναι και ο χρό­νος που με­σο­λα­βεί ανά­με­σα στις δια­δο­χι­κές δω­ρε­ές. Όταν το διά­στη­μα είναι σύ­ντο­μο και ει­δι­κό­τε­ρα δεν ξε­περ­νά τους έξι μήνες, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει έν­δει­ξη για τη διε­νέρ­γεια φο­ρο­λο­γι­κού ελέγ­χου.

5. Προ­σο­χή στους κοι­νούς λο­γα­ρια­σμούς

Η με­τα­φο­ρά χρη­μά­των σε κοινό τρα­πε­ζι­κό λο­γα­ρια­σμό δεν ση­μαί­νει αυ­το­μά­τως ότι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε δωρεά προς όλους τους συν­δι­καιού­χους. Αυτό που εν­δια­φέ­ρει σε έναν εν­δε­χό­με­νο έλεγ­χο είναι ποιος χρη­σι­μο­ποί­η­σε πραγ­μα­τι­κά τα χρή­μα­τα.

Εάν, για πα­ρά­δειγ­μα, μια χρη­μα­τι­κή πα­ρο­χή κα­τα­τε­θεί σε κοινό λο­γα­ρια­σμό του παι­διού με τρίτο πρό­σω­πο και απο­δει­χθεί ότι το ποσό χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε από το παιδί, δεν δη­μιουρ­γεί­ται μόνο εξαι­τί­ας του κοι­νού λο­γα­ρια­σμού δωρεά προς τον άλλο συν­δι­καιού­χο.

Εάν όμως τα χρή­μα­τα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν από το τρίτο πρό­σω­πο, μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί ότι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε δωρεά προς αυτό και να επι­βλη­θεί ο φόρος που αντι­στοι­χεί στη συ­γκε­κρι­μέ­νη συγ­γε­νι­κή σχέση.

6. Αδέλ­φια, άλλοι συγ­γε­νείς και φίλοι

Το αφο­ρο­λό­γη­το των 800.000 ευρώ δεν ισχύ­ει για όλες τις συγ­γε­νι­κές σχέ­σεις. Οι χρη­μα­τι­κές δω­ρε­ές προς πρό­σω­πα της β΄ κα­τη­γο­ρί­ας φο­ρο­λο­γού­νται από το πρώτο ευρώ με συ­ντε­λε­στή 20%, ενώ για τα πρό­σω­πα της γ΄ κα­τη­γο­ρί­ας ο συ­ντε­λε­στής φτά­νει στο 40%.

Αυτό ση­μαί­νει ότι η φο­ρο­λο­γι­κή από­στα­ση ανά­με­σα σε δύο φαι­νο­με­νι­κά πα­ρό­μοιες τρα­πε­ζι­κές με­τα­φο­ρές μπο­ρεί να είναι τε­ρά­στια. Μια χρη­μα­τι­κή πα­ρο­χή από γονέα σε παιδί μπο­ρεί, εφό­σον πλη­ρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να κα­λύ­πτε­ται από το αφο­ρο­λό­γη­το των 800.000 ευρώ, ενώ μια πραγ­μα­τι­κή χρη­μα­τι­κή δωρεά προς πρό­σω­πο που υπά­γε­ται σε δια­φο­ρε­τι­κή κα­τη­γο­ρία μπο­ρεί να φο­ρο­λο­γεί­ται από το πρώτο ευρώ.

Ο πρα­κτι­κός κα­νό­νας που προ­κύ­πτει από τις διευ­κρι­νί­σεις της ΑΑΔΕ είναι ότι το μέσο με­τα­φο­ράς δεν κα­θο­ρί­ζει τη φο­ρο­λο­γία. Το IRIS δεν κάνει από μόνο του το χαρ­τζι­λί­κι δωρεά και οι μι­κρές κα­θη­με­ρι­νές συ­ναλ­λα­γές δεν χρειά­ζε­ται να δη­λώ­νο­νται μία προς μία.

Όταν όμως η οι­κο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση απο­κτά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πραγ­μα­τι­κής με­τα­βί­βα­σης χρη­μά­των, τότε κα­θο­ρι­στι­κά γί­νο­νται η συγ­γε­νι­κή σχέση, η τρα­πε­ζι­κή δια­δρο­μή, η δή­λω­ση στο myPROPERTY και ο πραγ­μα­τι­κός τε­λι­κός δι­καιού­χος. Αυτές οι λε­πτο­μέ­ρειες είναι που μπο­ρούν τε­λι­κά να κά­νουν τη δια­φο­ρά ανά­με­σα στο μη­δε­νι­κό φόρο και σε επι­βά­ρυν­ση έως 40%.

Πηγή: protothema.gr