Διπλός συναγερμός στον Δήμο Ρόδου για τη φύλαξη της Μεσαιωνικής Πόλης με drones και τη ναυαγοσωστική κάλυψη των ακτών

Σε διπλό μέτωπο με το Ελεγκτικό Συνέδριο βρέθηκε ο Δήμος Ρόδου, καθώς 2 από τις σημαντικότερες συμβάσεις της φετινής χρονιάς, η φύλαξη και εποπτεία της Μεσαιωνικής Πόλης με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων και η ναυαγοσωστική κάλυψη των πολυσύχναστων ακτών του νησιού, σκόνταψαν στον προσυμβατικό έλεγχο. Η Δημοτική Επιτροπή, στη συνεδρίασή της τη Δευτέρα 10 Αυγούστου 2026, κλήθηκε να διαχειριστεί εκτός ημερήσιας διάταξης και τις 2 υποθέσεις, λαμβάνοντας ομόφωνα αποφάσεις που επιχειρούν να θεραπεύσουν τις πλημμέλειες και να αποτρέψουν την οριστική εκτροπή των διαδικασιών. Στη μία περίπτωση προχώρησε σε ανάκληση 2 δικών της αποφάσεων, στην άλλη ενέκρινε την ανάθεση σε εξωτερικό δικηγορικό γραφείο της προσφυγής κατά της κωλυτικής κρίσης του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου.
Η παρατυπία
στον διαγωνισμό
της Μεσαιωνικής Πόλης
Η πρώτη υπόθεση αφορά τον ανοικτό, διεθνή, ηλεκτρονικό διαγωνισμό για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης και εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης, με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων, συνολικού προϋπολογισμού 1.256.615,94 ευρώ με ΦΠΑ. Η διακήρυξη δημοσιεύθηκε στις 28 Μαΐου 2026, ενώ νωρίτερα, με απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής στις 13 Μαΐου 2026, είχε συγκροτηθεί τριμελής Επιτροπή Διαγωνισμού με 3 τακτικά και 3 αναπληρωματικά μέλη, όπως ρητά προβλέπει η νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη της Δημοτικής Επιτροπής, η Επιτροπή Διαγωνισμού που είχε οριστεί για να ελέγξει τα δικαιολογητικά και να αξιολογήσει τις προσφορές ουδέποτε συνήλθε. Λόγω παραδρομής κατά την εσωτερική κατανομή αρμοδιοτήτων, όπως αναφέρεται στην εισήγηση της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων, το σύνολο των σχετικών ενεργειών διεκπεραιώθηκε από το Τμήμα Προμηθειών του Δήμου, δηλαδή από υπηρεσία που είχε ρόλο διοικητικής υποστήριξης και όχι αρμοδιότητα ουσιαστικής αξιολόγησης. Με βάση αυτή την εργασία, η Δημοτική Επιτροπή είχε ήδη εγκρίνει τα πρακτικά ελέγχου και αξιολόγησης, καθώς και την προσωρινή και την οριστική κατακύρωση του διαγωνισμού, με τις αποφάσεις 523/2026 και 579/2026.
Το ζήτημα εντοπίστηκε από την Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ρόδου, στο πλαίσιο του προσυμβατικού ελέγχου της σύμβασης. Με Σημείωμα Ελέγχου της 6ης Αυγούστου 2026, ο Επίτροπος ζήτησε από τον Δήμο να αιτιολογήσει τους λόγους για τους οποίους η διαδικασία δεν διενεργήθηκε από την ειδικώς ορισθείσα Επιτροπή Διαγωνισμού, τάσσοντας αποκλειστική προθεσμία 3 εργάσιμων ημερών.
Ανάκληση αποφάσεων και επανάληψη της
αξιολόγησης
Απαντώντας στην επισήμανση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα την ανάκληση των 2 επίμαχων αποφάσεών της, κατ’ εφαρμογή του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος επιτρέπει την ανάκληση παράνομης διοικητικής πράξης όταν αυτή πάσχει λόγω αναρμοδιότητας του οργάνου που την εξέδωσε. Κρίσιμο στοιχείο, όπως τονίζεται στο σκεπτικό, είναι ότι η σύμβαση δεν έχει υπογραφεί και τελεί ακόμη σε στάδιο προσυμβατικού ελέγχου, με αποτέλεσμα να μην έχουν παγιωθεί δικαιώματα τρίτων που θα εμπόδιζαν την ανάκληση και να υπάρχει ακόμη περιθώριο διόρθωσης της διαδικασίας.
Παράλληλα, εγκρίθηκε η εκ νέου διενέργεια του ελέγχου δικαιολογητικών και της αξιολόγησης του συνόλου των προσφορών από την ήδη νομίμως συγκροτημένη Επιτροπή Διαγωνισμού. Το γνωμοδοτικό όργανο καλείται να παραλάβει πρόσβαση στον πλήρη ηλεκτρονικό φάκελο του διαγωνισμού, να ελέγξει τους υποφακέλους δικαιολογητικών, τεχνικών και οικονομικών προσφορών όλων των συμμετεχόντων για κάθε τμήμα του διαγωνισμού και να προχωρήσει σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής. Το πρακτικό αξιολόγησης θα αναρτηθεί και θα κοινοποιηθεί σε όλους τους συμμετέχοντες οικονομικούς φορείς, με τήρηση της προθεσμίας 10 ημερών για την άσκηση προδικαστικής προσφυγής, δεδομένου ότι πρόκειται για διαγωνισμό άνω των ορίων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, εφόσον από τη νέα αξιολόγηση προκύψει διαφορετικός προσωρινός ανάδοχος από εκείνον που είχε αναδειχθεί μέσω της εργασίας του Τμήματος Προμηθειών, θα επαναληφθεί και το στάδιο πρόσκλησης για την υποβολή δικαιολογητικών κατακύρωσης. Το Τμήμα Προμηθειών θα συνεχίσει να παρέχει διοικητική και τεχνική υποστήριξη, χωρίς όμως να υποκαθιστά το έργο της αξιολόγησης, το οποίο παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής Διαγωνισμού. Μετά την έγκρισή του από τη Δημοτική Επιτροπή, το νέο πρακτικό θα διαβιβαστεί άμεσα στην Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου ως συμπληρωματικό στοιχείο τεκμηρίωσης, συνοδευόμενο από διευκρινιστικό υπόμνημα της Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου, η οποία εξουσιοδοτήθηκε να ζητήσει, εάν χρειαστεί, εύλογη παράταση της προθεσμίας που έχει τεθεί.
Το δεύτερο μέτωπο με τη ναυαγοσωστική κάλυψη
Η δεύτερη υπόθεση είναι, αν μη τι άλλο, πιο πιεστική, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δημόσια ασφάλεια εν μέσω τουριστικής αιχμής. Το Ζ’ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με πράξη του που κοινοποιήθηκε στον Δήμο Ρόδου στα τέλη Ιουλίου 2026, έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου και ιδιωτικής εταιρείας για την παροχή υπηρεσιών ναυαγοσωστικής κάλυψης των πολυσύχναστων ακτών. Η σύμβαση αφορά τη θερινή περίοδο, από 1 Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου, για 3 έτη, με δικαίωμα προαίρεσης για τον μήνα Οκτώβριο κάθε έτους.
Η κωλυτική κρίση του δημοσιονομικού δικαστηρίου δημιουργεί, σύμφωνα με το σκεπτικό των αποφάσεων του Δήμου, σοβαρό ενδεχόμενο κενού κάλυψης σε μια περίοδο κατά την οποία η τουριστική και κολυμβητική κίνηση βρίσκεται σε κορύφωση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τη δημόσια υγεία. Ο νόμος παρέχει στον Δήμο τη δυνατότητα άσκησης προσφυγής ανάκλησης ενώπιον του αρμόδιου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εντός αποκλειστικής προθεσμίας 15 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης, προθεσμία που χαρακτηρίζεται εξαιρετικά σύντομη.
Εξωτερικός δικηγόρος λόγω κατεπείγοντος
Το χρονικό πλαίσιο περιέπλεξε ένα πρόσθετο εμπόδιο. Κατά τον κρίσιμο χρόνο έναρξης της προθεσμίας, οι έμμισθοι νομικοί σύμβουλοι του Δήμου Ρόδου βρίσκονταν σε κανονική άδεια, γεγονός που, όπως αναφέρεται στη σχετική απόφαση, δημιούργησε αντικειμενική αδυναμία έγκαιρης και επαρκούς εσωτερικής υποστήριξης για τη σύνταξη και κατάθεση του δικογράφου. Για τον λόγο αυτόν, ο δήμαρχος Ρόδου, κάνοντας χρήση της νόμιμης δυνατότητας λήψης κατεπειγουσών αποφάσεων όταν απειλείται άμεση ζημία των συμφερόντων του δήμου, εξέδωσε στις 7 Αυγούστου 2026 απόφαση ανάθεσης του δικαστικού χειρισμού σε εξειδικευμένο δικηγορικό γραφείο με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
Η επιλογή αιτιολογείται από τον ιδιαιτέρως εξειδικευμένο χαρακτήρα του αντικειμένου, το οποίο απαιτεί ειδικές γνώσεις δημοσιονομικού δικαίου και δικαίου δημοσίων συμβάσεων, καθώς και από την τεχνικοοικονομική φύση των πλημμελειών που διαπιστώθηκαν. Η εντολή καλύπτει τη σύνταξη, υπογραφή και κατάθεση της προσφυγής ανάκλησης, καθώς και την εκπροσώπηση του Δήμου ενώπιον του αρμόδιου Τμήματος και κάθε συναφούς οργάνου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Η αμοιβή ορίστηκε, βάσει προσφοράς της 4 Αυγούστου 2026, στο ποσό των 1.360 ευρώ πλέον ΦΠΑ, ήτοι 1.686,40 ευρώ συνολικά. Η Δημοτική Επιτροπή ενέκρινε ομόφωνα την απόφαση του δημάρχου στη συνεδρίαση της 10ης Αυγούστου 2026, όπως προβλέπει ο νόμος για τις κατεπείγουσες δημαρχιακές αποφάσεις, οι οποίες παύουν να ισχύουν εάν δεν υποβληθούν προς έγκριση στην επόμενη συνεδρίαση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου.
Το ιστορικό και
τα επόμενα βήματα
Οι 2 υποθέσεις, αν και διαφορετικές ως προς το αντικείμενο, αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο του προσυμβατικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις μεγάλες συμβάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στην περίπτωση της Μεσαιωνικής Πόλης, ο έλεγχος εντόπισε τη διαδικαστική παρατυπία πριν από την υπογραφή της σύμβασης, δίνοντας στον Δήμο τη δυνατότητα να θεραπεύσει το ελάττωμα με επανάληψη της αξιολόγησης από το αρμόδιο όργανο. Στην περίπτωση της ναυαγοσωστικής κάλυψης, η κρίση του Κλιμακίου έχει ήδη διατυπωθεί και ο Δήμος επιχειρεί την ανατροπή της δικαστικά, επικαλούμενος τον ζωτικό χαρακτήρα της υπηρεσίας για την ασφάλεια λουομένων και επισκεπτών.
Και στα 2 μέτωπα ο χρόνος πιέζει. Για τον διαγωνισμό της Μεσαιωνικής Πόλης, η Επιτροπή Διαγωνισμού καλείται να ολοκληρώσει τη νέα αξιολόγηση με χαρακτήρα κατεπείγοντος, ενόσω εκκρεμεί ο προσυμβατικός έλεγχος, ενώ για τη ναυαγοσωστική κάλυψη η προσφυγή ανάκλησης πρέπει να κατατεθεί εντός της δεσμευτικής προθεσμίας των 15 ημερών. Η έκβαση των 2 διαδικασιών θα κρίνει αφενός το πότε και υπό ποιους όρους θα ενεργοποιηθεί το φιλόδοξο σύστημα εποπτείας του μνημειακού συνόλου της Μεσαιωνικής Πόλης, αφετέρου το μέλλον της σύμβασης που καλείται να διασφαλίσει την προστασία των κολυμβητών στις πολυσύχναστες ακτές του νησιού για τα επόμενα 3 χρόνια.