Γιάννης Χατζής για το νέο Ειδικό Χωροταξικό: Οι βασικοί οριζόντιοι περιορισμοί παραμένουν – Κίνδυνος για επενδύσεις, περιουσίες και τοπική ανάπτυξη

Παρά τις επι­μέ­ρους διορ­θώ­σεις που έγιναν σε σχέση με το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια δια­βού­λευση, ο κ. Χατζής εκτιμά ότι οι βασικές στρε­βλώ­σεις που είχε εγκαί­ρως επι­ση­μά­νει ο ξενο­δο­χεια­κός κλάδος εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν, καθώς οι σημα­ντι­κό­τε­ροι περιο­ρι­σμοί παρα­μέ­νουν ορι­ζό­ντιοι και δεν λαμ­βά­νουν επαρκώς υπόψη τις μεγάλες δια­φο­ρές μεταξύ των ελλη­νι­κών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών.

Η τοπο­θέ­τηση του προ­έ­δρου της ΠΟΞ έρχεται σε μία κρίσιμη συγκυ­ρία για την αγορά, καθώς το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό θα απο­τε­λέ­σει το βασικό θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινη­θούν οι νέες του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις τα επόμενα χρόνια.

Ο ίδιος είχε ήδη ασκήσει κριτική στην εφαρ­μογή ορι­ζό­ντιων περιο­ρι­σμών κατά τη δια­δι­κα­σία δια­βού­λευ­σης, προει­δο­ποιώ­ντας ότι μπορεί να απο­δυ­να­μώ­σουν ώριμα του­ρι­στικά οικο­συ­στή­ματα και να περιο­ρί­σουν τη δυνα­τό­τητα δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νης ανά­πτυ­ξης των προ­ο­ρι­σμών.

Γ. Χατζής: Οι διορ­θώ­σεις δεν αλλά­ζουν την ουσία

Όπως επι­ση­μαί­νει ο Γιάννης Χατζής στο money-tourism.gr, «Η τελική μορφή του Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού Πλαι­σίου για τον Του­ρι­σμό περι­λαμ­βά­νει ορι­σμέ­νες επι­μέ­ρους διορ­θώ­σεις, οι οποίες όμως δεν μετα­βάλ­λουν την ουσία των προ­βλη­μά­των που είχαμε εγκαί­ρως επι­ση­μά­νει κατά τη δημόσια δια­βού­λευση. Οι βασικοί ορι­ζό­ντιοι περιο­ρι­σμοί παρα­μέ­νουν, στον πυρήνα τους, αμε­τά­βλη­τοι».

Το βασικό ζήτημα που θέτει είναι ότι το νέο πλαίσιο εξα­κο­λου­θεί να αντι­με­τω­πί­ζει με ενιαίο τρόπο περιο­χές με πολύ δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά, χωρίς, κατά την άποψή του, να δίνεται επαρκές βάρος στις υπο­δο­μές, στη φέρουσα ικα­νό­τητα, στην οικο­νο­μική βάση και στη στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης κάθε προ­ο­ρι­σμού.

Το ίδιο το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έχει παρου­σιά­σει το Ειδικό Χωρο­τα­ξικό ως εθνικό σχέδιο που καθο­ρί­ζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να ανα­πτύσ­σε­ται ο του­ρι­σμός, με στόχο την οικο­νο­μική, περι­βαλ­λο­ντική και κοι­νω­νική βιω­σι­μό­τητα.

Η δια­φω­νία του ξενο­δο­χεια­κού κλάδου εντο­πί­ζε­ται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οι στόχοι αυτοί μετα­φρά­ζο­νται σε συγκε­κρι­μένα όρια και περιο­ρι­σμούς.

Γιάννης Χατζής: Το όριο των 100 κλινών στα νησιά της Ομάδας ΙΙ

Κεντρικό σημείο της κρι­τι­κής του προ­έ­δρου της ΠΟΞ απο­τε­λεί το ανώτατο όριο των 100 κλινών, το οποίο εξα­κο­λου­θεί, όπως επι­ση­μαί­νει, να εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζό­ντια στα νησιά της Ομάδας ΙΙ. O Γιάννης Χατζής θεωρεί ότι η συγκε­κρι­μένη ρύθμιση οδηγεί στην ίδια αντι­με­τώ­πιση νησιών που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα έχουν τελείως δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Όπως σημειώ­νει: «Με τον τρόπο αυτό αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως ομοει­δείς προ­ο­ρι­σμοί με εντελώς δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά, όπως η Σαμο­θράκη, η Πάρος, η Μύκονος, η Κάλυ­μνος και η Σύμη, χωρίς ουσια­στική συνε­κτί­μηση παρα­γό­ντων όπως οι υπο­δο­μές, η οικο­νο­μική βάση και ο ανα­πτυ­ξια­κός προ­σα­να­το­λι­σμός κάθε νησιού».

Το ζήτημα έχει ιδιαί­τερη σημασία για τις νέες ξενο­δο­χεια­κές επεν­δύ­σεις, καθώς μία ενιαία ανώτατη δυνα­μι­κό­τητα μπορεί να λει­τουρ­γή­σει δια­φο­ρε­τικά σε έναν ώριμο και διε­θνο­ποι­η­μένο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό και δια­φο­ρε­τικά σε ένα μικρό νησί με περιο­ρι­σμέ­νες υπο­δο­μές και μικρό­τερη του­ρι­στική ανά­πτυξη.

Η βασική θέση του προ­έ­δρου της ΠΟΞ είναι ότι η χωρο­τα­ξική πολι­τική πρέπει να βασί­ζε­ται περισ­σό­τερο στα πραγ­μα­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά κάθε περιο­χής και λιγό­τερο σε ενιαίες κατη­γο­ριο­ποι­ή­σεις.

Η εξαί­ρεση των έξι κλινών ανά στρέμμα

Στα νησιά της Ομάδας Ι υπάρχει μεγα­λύ­τερο περι­θώ­ριο σε σχέση με την Ομάδα ΙΙ. Προ­βλέ­πε­ται, όπως απο­κά­λυψε απο­κλει­στικά το money-tourism.gr, η δυνα­τό­τητα πρό­σθε­των έξι κλινών ανά στρέμμα για το τμήμα ενός γηπέδου που υπερ­βαί­νει τα 16 στρέμ­ματα. Ο Γιάννης Χατζής ανα­γνω­ρί­ζει την αλλαγή αυτή, αλλά θεωρεί ότι η πρα­κτική της επί­δραση θα είναι πολύ περιο­ρι­σμένη.

Όπως ανα­φέ­ρει: «Ακόμη και εκεί όπου αυτή η εξαί­ρεση θεω­ρη­τικά υφί­στα­ται, η επί της ουσίας χρη­σι­μό­τητά της παρα­μέ­νει αμφί­βολη, καθώς στην πράξη έχει ελά­χι­στη εφαρ­μογή, αφο­ρώ­ντας εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­σμένο αριθμό περι­πτώ­σεων».

Παράλ­ληλα, επι­ση­μαί­νει ότι αντί­στοιχη δυνα­τό­τητα δεν προ­βλέ­πε­ται για τα νησιά της Ομάδας ΙΙ, κάτι που, κατά την άποψή του, εντεί­νει την αυστη­ρό­τητα του καθε­στώ­τος για τις συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές.

Φέρουσα ικα­νό­τητα: «Υπερ­βο­λικά χαμηλά τα όρια»

Δεύτερο σημα­ντικό πεδίο δια­φω­νίας απο­τε­λούν οι Εκθέ­σεις Εκτί­μη­σης Φέρου­σας Ικα­νό­τη­τας. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΞ, το νέο πλαίσιο δια­τη­ρεί τα όρια των 50 και 150 κλινών για την υπο­χρε­ω­τική εκπό­νηση σχε­τι­κών εκθέ­σεων. Ο ίδιος θεωρεί τα συγκε­κρι­μένα όρια υπερ­βο­λικά χαμηλά και εκτιμά ότι μπορούν να δημιουρ­γή­σουν πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις σε επεν­δύ­σεις που δεν ανήκουν στην κατη­γο­ρία των μεγάλων projects.

«Δια­τη­ρού­νται, χωρίς επαρκή τεκ­μη­ρί­ωση, τα εξαι­ρε­τικά χαμηλά όρια των 50 και 150 κλινών για την υπο­χρε­ω­τική εκπό­νηση Εκθέ­σεων Εκτί­μη­σης Φέρου­σας Ικα­νό­τη­τας, επι­βάλ­λο­ντας πρό­σθετο κόστος, γρα­φειο­κρα­τία και αβε­βαιό­τητα ακόμη και σε μεσαίες, τοπικές ή οικο­γε­νεια­κές επεν­δύ­σεις», λέει χαρα­κα­τη­ρι­στικά.

Η κριτική εδώ αφορά κυρίως την ανα­λο­γι­κό­τητα των απαι­τή­σεων: κατά πόσο δηλαδή μία επέν­δυση μεσαίας κλί­μα­κας πρέπει να υπό­κει­ται στις ίδιες πρό­σθε­τες δια­δι­κα­σίες με πολύ μεγα­λύ­τε­ρες και περισ­σό­τερο σύν­θε­τες ανα­πτύ­ξεις.

Περιο­ρι­σμέ­νος ρόλος των τοπικών κοι­νω­νιών

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνει ο Γιάννης Χατζής και στον ρόλο της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και των ίδιων των κοι­νω­νιών των προ­ο­ρι­σμών. Κατά την άποψή του, το νέο πλαίσιο δεν τους παρέχει επαρκή δυνα­τό­τητα να επι­λέ­γουν ένα δια­φο­ρε­τικό μοντέλο ανά­πτυ­ξης όταν τα πραγ­μα­τικά δεδο­μένα μιας περιο­χής το δικαιο­λο­γούν.

Η ανα­κα­τά­ταξη μιας περιο­χής παρα­πέ­μπε­ται στα Περι­φε­ρειακά Χωρο­τα­ξικά Πλαίσια, τα οποία απαι­τούν πολυ­ε­τείς δια­δι­κα­σίες, ενώ ο τοπικός πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός έχει κυρίως τη δυνα­τό­τητα να επι­βάλ­λει πρό­σθε­τους περιο­ρι­σμούς και όχι να δημιουρ­γεί ένα εναλ­λα­κτικό ανα­πτυ­ξιακό πλαίσιο.

Για τον πρόεδρο της ΠΟΞ, αυτό απο­τε­λεί ουσια­στικό θεσμικό πρό­βλημα, καθώς δια­φο­ρε­τι­κοί προ­ο­ρι­σμοί έχουν δια­φο­ρε­τι­κές ανάγκες, επίπεδα υπο­δο­μών και οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες.

Ο κίν­δυ­νος της κατά­τμη­σης μεγάλων ιδιο­κτη­σιών

Μία από τις πιο ενδια­φέ­ρου­σες επι­ση­μάν­σεις του Γιάννη Χατζή αφορά τις πιθανές παρά­πλευ­ρες συνέ­πειες των περιο­ρι­σμών. Όπως υπο­στη­ρί­ζει, η εφαρ­μογή ορι­ζό­ντιων ορίων μπορεί τελικά να παράγει ακριβώς το αντί­θετο απο­τέ­λε­σμα από αυτό που επι­διώ­κει το Χωρο­τα­ξικό. Συγκε­κρι­μένα, μεγάλα ενιαία ακίνητα μπορεί να κατα­τμη­θούν ώστε να ανα­πτυ­χθούν περισ­σό­τε­ρες μικρό­τε­ρες μονάδες αντί για μία οργα­νω­μένη ξενο­δο­χειακή ανά­πτυξη.

Ο ίδιος προει­δο­ποιεί ότι μία τέτοια εξέλιξη μπορεί να οδη­γή­σει σε:

-μεγαλύτερη δια­σπορά κτι­σμά­των,

-περισσότερες επι­μέ­ρους υπο­δο­μές,

-αυξημένες πιέσεις σε δίκτυα και υπη­ρε­σίες,

-μεγαλύτερη συνο­λική επέμ­βαση στο τοπίο.

Άρα, κατά την προ­σέγ­γιση αυτή, το μικρό­τερο μέγεθος κάθε μεμο­νω­μέ­νης μονάδας δεν συνε­πά­γε­ται αυτο­μά­τως και μικρό­τερο συνο­λικό περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα.

Επι­πτώ­σεις στην αξία της γης

Η άλλη σημα­ντική διά­σταση που θέτει ο πρό­ε­δρος της ΠΟΞ αφορά την αξία της ιδιω­τι­κής περιου­σίας. Η επιβολή αυστη­ρό­τε­ρων περιο­ρι­σμών στη δυνα­τό­τητα του­ρι­στι­κής αξιο­ποί­η­σης μιας έκτασης μπορεί να επη­ρε­ά­σει άμεσα την εμπο­ρική της αξία. Ο Γιάννης Χατζής υπο­στη­ρί­ζει ότι το ζήτημα δεν αφορά επο­μέ­νως μόνο τους ξενο­δό­χους ή τους μεγά­λους επεν­δυ­τές. Αφορά και τους κατοί­κους των νησιών που δια­θέ­τουν ακίνητη περιου­σία, καθώς οι νέοι κανόνες ενδέ­χε­ται να περιο­ρί­σουν τις δυνα­τό­τη­τες αξιο­ποί­η­σής της.

«Για πολλές περιο­χές, το νέο Χωρο­τα­ξικό δεν είναι απλώς περιο­ρι­στικό για τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Λει­τουρ­γεί εις βάρος των ίδιων των κατοί­κων των νησιών, καθώς μειώνει την αξία της περιου­σίας τους, περιο­ρί­ζει τις δυνα­τό­τη­τες απα­σχό­λη­σης και τοπικής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και τους στερεί τη δυνα­τό­τητα να απο­φα­σί­ζουν, βάσει πραγ­μα­τι­κών δεδο­μέ­νων, ποιο ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο επι­θυ­μούν» υπο­γραμ­μί­ζει.

Γιάννης Χατζής: Του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις και απα­σχό­ληση

Η τοπο­θέ­τηση του Γιάννη Χατζή ανοίγει έτσι μία ευρύ­τερη συζή­τηση για το πώς μπορεί να συν­δυα­στεί η προ­στα­σία των προ­ο­ρι­σμών με την ανάγκη για νέες επεν­δύ­σεις. Το Ειδικό Χωρο­τα­ξικό έχει ως δια­κη­ρυγ­μένο στόχο τη βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη και την προ­στα­σία του φυσικού και πολι­τι­στι­κού απο­θέ­μα­τος.

Από την πλευρά της ξενο­δο­χεια­κής αγοράς, όμως, το κρίσιμο ζητού­μενο είναι οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί περιο­ρι­σμοί να βασί­ζο­νται σε αντι­κει­με­νικά και μετρή­σιμα δεδο­μένα και να μην οδηγούν σε ένα ενιαίο μοντέλο που αγνοεί τις δια­φο­ρές ανάμεσα στους προ­ο­ρι­σμούς.

Η ΠΟΞ είχε ήδη επι­ση­μά­νει κατά τη δημόσια συζή­τηση ότι η εφαρ­μογή των ίδιων κανόνων σε περιο­χές με δια­φο­ρε­τι­κές υπο­δο­μές και δια­φο­ρε­τικό επίπεδο του­ρι­στι­κής ωρί­μαν­σης μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ανα­σταλ­τικά για επεν­δύ­σεις που θα μπο­ρού­σαν να δημιουρ­γή­σουν νέες θέσεις εργα­σίας και μεγα­λύ­τερη τοπική προ­στι­θέ­μενη αξία.

Το κρίσιμο ερώτημα της επό­με­νης ημέρας

Το πραγ­μα­τικό στοί­χημα του νέου Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού δεν είναι μόνο πόση του­ρι­στική ανά­πτυξη θα επι­τρέ­ψει.

Είναι τι είδους ανά­πτυξη θα προ­κα­λέ­σει.

Εάν οι κανόνες ευνο­ή­σουν οργα­νω­μέ­νες επεν­δύ­σεις με σαφείς υπο­χρε­ώ­σεις ως προς τις υπο­δο­μές, το περι­βάλ­λον και τη λει­τουρ­γία τους, το νέο πλαίσιο μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως εργα­λείο ανα­βάθ­μι­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Εάν, αντί­θετα, οι περιο­ρι­σμοί οδη­γή­σουν σε κατά­τμηση ιδιο­κτη­σιών, μεγα­λύ­τερο αριθμό μικρών ανα­πτύ­ξεων και απο­θάρ­ρυνση επεν­δύ­σεων σε ώριμους προ­ο­ρι­σμούς, τότε το τελικό απο­τέ­λε­σμα μπορεί να απο­κλί­νει σημα­ντικά από τον αρχικό στόχο.

Αυτό ακριβώς απο­τε­λεί τον πυρήνα της παρέμ­βα­σης του Γιάννη Χατζή.

Ο πρό­ε­δρος της ΠΟΞmoney-tourism.gr/giannis-chatzis-gia-to-neo-eidiko-chorotaxiko-oi-vasikoi-orizontioi-periorismoi-paramenoun-kindynos-gia-ependyseis-periousies-kai-topiki-anaptyxi/ δεν αμφι­σβη­τεί την ανάγκη ύπαρξης ενός σύγ­χρο­νου χωρο­τα­ξι­κού πλαι­σίου για τον του­ρι­σμό. Αμφι­σβη­τεί όμως τη λογική των ορι­ζό­ντιων περιο­ρι­σμών και υπο­στη­ρί­ζει ότι η πραγ­μα­τική βιω­σι­μό­τητα προ­ϋ­πο­θέ­τει κανόνες που λαμ­βά­νουν υπόψη τις πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες και ανάγκες κάθε τόπου.

Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο, παρά τις αλλαγές που έγιναν στην τελική μορφή του σχεδίου, θεωρεί ότι το νέο Χωρο­τα­ξικό εξα­κο­λου­θεί να χρειά­ζε­ται ουσια­στική επα­νε­ξέ­ταση

Πηγή΅money-tourism.gr