Τουρισμός: Ακριβό Αιγαίο, προσιτή Ευρώπη;

Πε­ρί­ο­δος δια­κο­πών για πολ­λούς Έλ­λη­νες ερ­γα­ζό­με­νους, δια­κο­πών που όμως; Βρι­σκό­μα­στε στα μέσα Ιου­λί­ου, στην καρ­διά της του­ρι­στι­κής σεζόν, και η ει­κό­να στους ελ­λη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς έχει κάτι το οι­κείο και κάτι το πρω­τό­γνω­ρο ταυ­τό­χρο­να. Τα κα­τα­λύ­μα­τα δου­λεύ­ουν, τα αε­ρο­δρό­μια κα­τα­γρά­φουν αυ­ξη­μέ­νη κί­νη­ση και οι ει­σπρά­ξεις τρέ­χουν. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 36,9% στο τε­τρά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου Απρι­λί­ου 2026 και έφτα­σαν τα 2,79 δισ. ευρώ, με την ει­σερ­χό­με­νη κί­νη­ση να ενι­σχύ­ε­ται κατά 27,1%. Και όμως, κάτι λεί­πει από το κάδρο. Λεί­πει ο Έλ­λη­νας. Όποιος περ­πα­τή­σει σε νη­σιω­τι­κό λι­μά­νι ή σε πα­ρα­λια­κή κω­μό­πο­λη θα δια­πι­στώ­σει ότι η ελ­λη­νι­κή οι­κο­γέ­νεια, ο πα­ρα­δο­σια­κός κορ­μός της εγ­χώ­ριας ζή­τη­σης, είναι φέτος πιο δυ­σεύ­ρε­τη από ποτέ. Η αί­σθη­ση αυτή δεν είναι εντύ­πω­ση. Είναι με­τρή­σι­μη με­τα­τό­πι­ση, και τα νού­με­ρα δεί­χνουν ότι ο Έλ­λη­νας τα­ξι­διώ­της δεν εξα­φα­νί­στη­κε…. Απλώς με­τα­κό­μι­σε.

Το ιστο­ρι­κό υψηλό της εξό­δου

Δια­βά­ζο­ντας μια πρό­σφα­τη με­λέ­τη του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ ((Ιν­στι­τού­το του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων) για την εξερ­χό­με­νη τα­ξι­διω­τι­κή κί­νη­ση απο­τυ­πώ­νει μια χρο­νιά ρεκόρ. Οι τα­ξι­διω­τι­κές δα­πά­νες των κα­τοί­κων Ελ­λά­δας στο εξω­τε­ρι­κό ση­μεί­ω­σαν το 2025 ιστο­ρι­κό υψηλό 3,3 δισ. ευρώ, αυ­ξη­μέ­νες κατά 19% σε σχέση με τα 2,8 δισ. ευρώ του 2024 (insete.gr, Ιού­νιος 2026). Οι ανα­χω­ρή­σεις αυ­ξή­θη­καν κατά 8% και ξε­πέ­ρα­σαν τα 7,2 εκα­τομ­μύ­ρια. Το κρί­σι­μο στοι­χείο όμως δεν είναι ο όγκος αλλά η κα­τεύ­θυν­ση. Οι χώρες της Ευ­ρω­ζώ­νης απορ­ρο­φούν πλέον το 41% των συ­νο­λι­κών ανα­χω­ρή­σε­ων, από 40% το 2024 και μόλις 28% το 2019, πα­ρό­τι ένα τα­ξί­δι στη ζώνη του ευρώ κο­στί­ζει κατά μέσο όρο 2,6 φορές πε­ρισ­σό­τε­ρο από ένα τα­ξί­δι σε χώρα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης εκτός ευρώ. Η Βουλ­γα­ρία και η Τουρ­κία, οι πα­ρα­δο­σια­κά οι­κο­νο­μι­κές επι­λο­γές της εγ­χώ­ριας αγο­ράς, χά­νουν με­ρί­διο, ενώ η Ιτα­λία πα­ρα­μέ­νει πρώτη προ­τί­μη­ση ενώ ιδιαί­τε­ρα ισχυ­ρή άνοδο κα­τα­γρά­φουν η Κύ­προς και η Γαλ­λία. Ο Έλ­λη­νας δη­λα­δή δεν στρά­φη­κε στο εξω­τε­ρι­κό επει­δή βρήκε κάτι φθη­νό­τε­ρο. Στρά­φη­κε σε κάτι ακρι­βό­τε­ρο, και το πλή­ρω­σε.

Τα 97 ευρώ που αλ­λά­ζουν την ανά­γνω­ση

Εδώ βρί­σκε­ται το εύ­ρη­μα που με­τα­τρέ­πει μια στα­τι­στι­κή πα­ρα­τή­ρη­ση σε ερώ­τη­μα πο­λι­τι­κής. Για πρώτη φορά, η Μέση Δα­πά­νη ανά Δια­νυ­κτέ­ρευ­ση των κα­τοί­κων Ελ­λά­δας που τα­ξί­δε­ψαν σε προ­ο­ρι­σμούς της Ευ­ρω­ζώ­νης δια­μορ­φώ­θη­κε στα 97 ευρώ, ένα­ντι 87 ευρώ που δα­πα­νούν κατά μέσο όρο οι επι­σκέ­πτες από τις ίδιες χώρες όσο μέ­νουν στην Ελ­λά­δα. Η δια­φο­ρά ανέρ­χε­ται σε 12%, πε­ρί­που 10 ευρώ ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση. Ο Έλ­λη­νας που κά­πο­τε θε­ω­ρού­νταν ο φει­δω­λός τα­ξι­διώ­της της Ευ­ρώ­πης ξο­δεύ­ει σή­με­ρα στο Μι­λά­νο και στη Βιέν­νη πε­ρισ­σό­τε­ρα από όσα ξο­δεύ­ει ο Ιτα­λός και ο Αυ­στρια­κός στη Σα­ντο­ρί­νη! Φο­βε­ρό εύ­ρη­μα γιατί μέχρι σή­με­ρα κυ­ριαρ­χού­σε η εντύ­πω­ση πως ο Έλ­λη­νας ήταν ο «φτω­χός» του­ρί­στας… αντι­θέ­τως ο Έλ­λη­νας του­ρί­στας ξό­δευε για τις δια­κο­πές του και μάλ­λον συ­νε­χί­ζει να το κάνει… εκτός Ελ­λά­δος όμως.

Το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ απο­δί­δει την εξέ­λι­ξη τόσο στην ενί­σχυ­ση της αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης ενός τμή­μα­τος των Ελ­λή­νων τα­ξι­διω­τών όσο και στις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέ­σεις που επη­ρε­ά­ζουν το κό­στος των τα­ξι­διών στην Ευ­ρώ­πη. Υπάρ­χει όμως και μια τρίτη ανά­γνω­ση, που προ­κύ­πτει από τη συ­μπε­ρι­φο­ρά και όχι από τις δη­λώ­σεις. Όποιος δια­θέ­τει 97 ευρώ την ημέρα για δια­κο­πές έχει επι­λο­γή. Και η επι­λο­γή του είναι ετυ­μη­γο­ρία για τη σχέση αξίας και τιμής του εγ­χώ­ριου προ­ϊ­ό­ντος. Η ίδια η με­λέ­τη ση­μειώ­νει ότι η με­γα­λύ­τε­ρη συ­γκέ­ντρω­ση των εξερ­χό­με­νων τα­ξι­διών πα­ρα­τη­ρεί­ται στο δεύ­τε­ρο και τρίτο τρί­μη­νο, δη­λα­δή ακρι­βώς την πε­ρί­ο­δο των θε­ρι­νών δια­κο­πών, κάτι που οι συ­ντά­κτες της συν­δέ­ουν πι­θα­νώς με το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος των ελ­λη­νι­κών δια­κο­πών. Ο Έλ­λη­νας δεν φεύ­γει τον Νο­έμ­βριο για city break. Φεύ­γει τον Αύ­γου­στο, τη στιγ­μή που η ελ­λη­νι­κή αγορά τι­μο­λο­γεί­ται στο ανώ­τα­το ση­μείο της.

Τι γί­νε­ται με αυ­τούς που μέ­νουν πίσω;

Η έξο­δος προς την Ευ­ρώ­πη είναι η μία όψη. Η άλλη είναι σκλη­ρό­τε­ρη. Σύμ­φω­να με κυ­λιό­με­νη έρευ­να κα­τα­να­λω­τών του ΙΕΛΚΑ, το 50% των ερω­τη­θέ­ντων δη­λώ­νει ότι δεν σκο­πεύ­ει να κάνει δια­κο­πές το κα­λο­καί­ρι, το 34% θα κάνει πε­ριο­ρι­σμέ­νες δια­κο­πές, το 14% θα τα­ξι­δέ­ψει όπως κάθε χρόνο και μόλις το 2% δη­λώ­νει ότι θα κάνει πε­ρισ­σό­τε­ρες ημέ­ρες. Η έρευ­να, που διε­ξή­χθη τον Μάιο του 2026 σε δείγ­μα 700 κα­τα­να­λω­τών, απο­δί­δει την τάση εξοι­κο­νό­μη­σης κυ­ρί­ως στο μειω­μέ­νο δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα και στο αυ­ξη­μέ­νο κό­στος με­τα­κί­νη­σης, δια­μο­νής και δια­τρο­φής.

Το κό­στος αυτό έχει συ­γκε­κρι­μέ­νο στα­τι­στι­κό απο­τύ­πω­μα. Η ΕΛ­ΣΤΑΤ κα­τέ­γρα­ψε τον Μάιο του 2026 ετή­σιο πλη­θω­ρι­σμό 5,2%, όμως στην ομάδα Ξε­νο­δο­χεία – Καφέ – Εστια­τό­ρια η αύ­ξη­ση έφτα­σε το 8,5%. Ο πα­ρα­θε­ρι­στής δεν πλη­ρώ­νει ακρι­βό­τε­ρα μόνο το δω­μά­τιο αλλά ολό­κλη­ρη την αλυ­σί­δα της δια­μο­νής, από το ει­σι­τή­ριο του πλοί­ου έως το τρα­πέ­ζι της τα­βέρ­νας. Το απο­τέ­λε­σμα φαί­νε­ται ήδη στα ευ­ρω­παϊ­κά συ­γκρι­τι­κά στοι­χεία. Σύμ­φω­να με τη Eurostat, η Ελ­λά­δα συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στις εννέα χώρες της Ένω­σης που κα­τέ­γρα­ψαν μεί­ω­ση δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων στο πρώτο τρί­μη­νο του 2026, έστω ορια­κή, της τάξης του 0,4%, σε μια πε­ρί­ο­δο που δεν στη­ρί­ζε­ται από τον ει­σερ­χό­με­νο του­ρι­σμό αλλά κυ­ρί­ως από την εγ­χώ­ρια ζή­τη­ση. Η ει­κό­να που προ­κύ­πτει είναι μια αγορά κομ­μέ­νη στα δύο. Όσοι έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα αγο­ρά­ζουν Ευ­ρώ­πη. Όσοι δεν την έχουν μέ­νουν σπίτι. Και ο εν­διά­με­σος, η ελ­λη­νι­κή οι­κο­γέ­νεια που γέ­μι­ζε επί δε­κα­ε­τί­ες τα ενοι­κια­ζό­με­να δω­μά­τια και τους δευ­τε­ρεύ­ο­ντες προ­ο­ρι­σμούς, συ­μπιέ­ζε­ται και από τις δύο πλευ­ρές.

Η εγ­χώ­ρια αγορά δεν είναι υπό­λοι­πο του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού, είναι ο στα­θε­ρο­ποι­η­τής του συ­στή­μα­τος. Γε­μί­ζει τις εν­διά­με­σες πε­ριό­δους, στη­ρί­ζει τους προ­ο­ρι­σμούς που δεν βλέ­πουν charter και λει­τουρ­γεί ως δι­κλεί­δα ασφα­λεί­ας σε χρο­νιές γε­ω­πο­λι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας, όπως απο­δει­κνύ­ε­ται και φέτος. Επι­πλέ­ον, το μή­νυ­μα της σχέ­σης αξίας και τιμής δεν αφορά μόνο τον Έλ­λη­να. Η μέση διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού έχει υπο­χω­ρή­σει στις 6,1 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις από 7,4 πριν από την παν­δη­μία, μεί­ω­ση 17,2%, ενώ το ίδιο το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ κα­τα­τάσ­σει τη σχέση τιμής και αξίας στους πα­ρά­γο­ντες που θα κα­θο­ρί­σουν τη θέση της χώρας τα επό­με­να χρό­νια. Ο ξένος επι­σκέ­πτης απα­ντά στην ακρί­βεια κό­βο­ντας ημέ­ρες. Ο Έλ­λη­νας απα­ντά αλ­λά­ζο­ντας χώρα. Η δια­φο­ρά είναι ότι ο Έλ­λη­νας το βλέ­πει πρώ­τος, γιατί συ­γκρί­νει με το πορ­το­φό­λι του και όχι με το πα­κέ­το του tour operator.

Όπως και να έχει πά­ντως, η απά­ντη­ση στο φαι­νό­με­νο αυτού του του­ρι­στι­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού δεν μπο­ρεί να είναι εκ­κλή­σεις «πα­τριω­τι­κού» πα­ρα­θε­ρι­σμού. Το ζη­τού­με­νο είναι θε­σμι­κό. Πρώ­τον, η εγ­χώ­ρια αγορά χρειά­ζε­ται να αντι­με­τω­πι­στεί ως στρα­τη­γι­κή αγορά, με συ­στη­μα­τι­κή στα­τι­στι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση αντί­στοι­χη εκεί­νης του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού, ώστε η με­τα­τό­πι­σή της να με­τριέ­ται πριν γίνει μη ανα­στρέ­ψι­μη. Δεύ­τε­ρον, η σχέση αξίας και τιμής απαι­τεί με­τρή­σι­μες πα­ρεμ­βά­σεις εκεί όπου η πο­λι­τεία έχει λόγο, όπως για πα­ρά­δειγ­μα στο κό­στος της ακτο­πλοϊ­κής σύν­δε­σης, στη φο­ρο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση δια­μο­νής και εστί­α­σης και στη δια­φά­νεια της τι­μο­λό­γη­σης κατά την αιχμή της σεζόν. Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός κέρ­δι­σε τη διε­θνή αγορά. Το 2026 δεί­χνει ότι κιν­δυ­νεύ­ει να χάσει τη δική του. Και καμία αγορά δεν είναι τόσο δύ­σκο­λο να ανα­κτη­θεί όσο εκεί­νη που γνω­ρί­ζει το προ­ϊ­όν από μέσα…

Πηγή: insider.gr