ΥΠΕΝ: Ανοίγει πόρτα για ιδιωτική πολεοδόμηση σε εγκαταλελειμμένους και μικρούς οικισμούς στα νησιά

Τον δρόμο για την αξιο­ποί­η­ση εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων, μι­κρών και φθι­νό­ντων οι­κι­σμών μέσω ιδιω­τι­κής πο­λε­ο­δό­μη­σης ανοί­γει η κυ­βέρ­νη­ση, διευ­ρύ­νο­ντας το πλαί­σιο εφαρ­μο­γής των Πε­ριο­χών Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Ανα­βάθ­μι­σης και Ιδιω­τι­κής Πο­λε­ο­δό­μη­σης και τις δυ­να­τό­τη­τες αξιο­ποί­η­σης ιδιω­τι­κών εκτά­σε­ων που συν­δέ­ο­νται λει­τουρ­γι­κά με τους οι­κι­σμούς.

Πα­ράλ­λη­λα, διευ­ρύ­νο­νται οι εξαι­ρέ­σεις από την εφαρ­μο­γή του θε­σμού της ιδιω­τι­κής πο­λε­ο­δό­μη­σης. Εκτός από την Ατ­τι­κή και τη Θεσ­σα­λο­νί­κη, στις πε­ριο­χές όπου δεν θα εφαρ­μό­ζο­νται οι νέες ρυθ­μί­σεις προ­στί­θε­νται πλέον και οι πε­ριο­χές της Πά­τρας, των Ιω­αν­νί­νων, του Βόλου, της Λά­ρι­σας και του Ηρα­κλεί­ου.

Το σχέ­διο ΥΠΕΝ

Ει­δι­κό­τε­ρα, σύμ­φω­να με το νο­μο­σχέ­διο του Υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ), το οποίο τέ­θη­κε σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση στις 11 το βράδυ της Πα­ρα­σκευ­ής, ει­σά­γε­ται ένα νέο ει­δι­κό «ερ­γα­λείο» χω­ρι­κού σχε­δια­σμού για τους συ­γκε­κρι­μέ­νους οι­κι­σμούς, το οποίο θα μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί αντί­στοι­χα με ένα Ει­δι­κό Πο­λε­ο­δο­μι­κό Σχέ­διο (ΕΠΣ), κα­θο­ρί­ζο­ντας χρή­σεις γης, όρους και κα­τευ­θύν­σεις ανά­πτυ­ξης.

Πρό­κει­ται για τα Ει­δι­κά Σχέ­δια Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Ανα­βάθ­μι­σης και Ανά­πτυ­ξης (ΕΣΠΕ­ΡΑΑ) τα οποία θα εγκρί­νο­νται με Προ­ε­δρι­κό Διά­ταγ­μα, ώστε να υπό­κει­νται και στον προ­λη­πτι­κό έλεγ­χο νο­μι­μό­τη­τας από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας (ΣτΕ).

Το νο­μο­σχέ­διο ει­σά­γει συ­γκε­κρι­μέ­να κρι­τή­ρια για τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό των οι­κι­σμών ως «εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων» και «μι­κρών και φθι­νό­ντων».

Δυ­να­τό­τη­τα ανά­πτυ­ξης γει­το­νι­κών εκτά­σε­ων έως 200 στρέμ­μα­τα

Ει­δι­κά για κα­τοι­κη­μέ­να νησιά, τα ΕΣΠΕ­ΡΑΑ που θα εγκρί­νο­νται για την ανα­βί­ω­ση εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων οι­κι­σμών δεν θα πε­ριο­ρί­ζο­νται μόνο σε πα­ρεμ­βά­σεις εντός του υφι­στά­με­νου οι­κι­σμού, αλλά θα μπο­ρούν να προ­βλέ­πουν και την ανά­πτυ­ξη λει­τουρ­γι­κά συν­δε­ό­με­νων όμο­ρων εκτά­σε­ων.

Στις εκτά­σεις αυτές μπο­ρούν να κα­θο­ρί­ζο­νται χρή­σεις γης και να προ­βλέ­πε­ται πο­λε­ο­δό­μη­ση, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι οι όμο­ρες εκτά­σεις έχουν ελά­χι­στη συ­νο­λι­κή επι­φά­νεια 30 στρεμ­μά­των και ότι το σύ­νο­λο της πε­ριο­χής πα­ρέμ­βα­σης (υφι­στά­με­νος οι­κι­σμός και νέες προς πο­λε­ο­δό­μη­ση εκτά­σεις) κυ­μαί­νε­ται από 50 έως 200 στρέμ­μα­τα.

Ποιοι οι­κι­σμοί εντάσ­σο­νται στο νέο πλαί­σιο

Το νο­μο­σχέ­διο ει­σά­γει συ­γκε­κρι­μέ­να κρι­τή­ρια για τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό των οι­κι­σμών ως «εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων» και «μι­κρών και φθι­νό­ντων».

Ως εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νοι χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται οι προ του 1923 οι­κι­σμοί που εμ­φα­νί­ζουν μη­δε­νι­κό πλη­θυ­σμό στις απο­γρα­φές της ΕΛ­ΣΤΑΤ του 1981, ενώ ως μι­κροί και φθί­νο­ντες θε­ω­ρού­νται οι οι­κι­σμοί με λι­γό­τε­ρους από 150 κα­τοί­κους που πα­ρου­σιά­ζουν δη­μο­γρα­φι­κή συρ­ρί­κνω­ση κατά την τε­λευ­ταία 30ετία ή μικρή με­τα­βο­λή πλη­θυ­σμού έως 5%.

Οι συ­γκε­κρι­μέ­νοι ορι­σμοί απο­τε­λούν τη βάση για την ενερ­γο­ποί­η­ση των ΕΣΠΕ­ΡΑΑ. Ωστό­σο, δεν αρ­κούν.

Προ­ϋ­πό­θε­ση είναι ο οι­κι­σμός να κρί­νε­ται εν­δια­φέ­ρων αρ­χι­τε­κτο­νι­κά, να μην έχει χα­ρα­κτη­ρι­στεί γε­ω­λο­γι­κά ακα­τάλ­λη­λος, δη­λα­δή να μην υπάρ­χει πρό­βλη­μα κα­το­λι­σθή­σε­ων ή άλλης γε­ω­λο­γι­κής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας και να δια­θέ­τει «συ­νε­κτι­κό τμήμα», δη­λα­δή ανα­γνω­ρί­σι­μο πυ­ρή­να υφι­στά­με­νης οι­κι­στι­κής ανά­πτυ­ξης.

Ενιαί­ες υπο­δο­μές και υπο­χρε­ώ­σεις των φο­ρέ­ων ανά­πτυ­ξης

Το νέο πλαί­σιο προ­βλέ­πει ότι οι νέες πε­ριο­χές ανά­πτυ­ξης δεν θα απο­τε­λούν αυ­το­τε­λείς οι­κι­στι­κές ενό­τη­τες, αλλά θα πρέ­πει να συν­δέ­ο­νται λει­τουρ­γι­κά με τον υφι­στά­με­νο οι­κι­σμό και να εξυ­πη­ρε­τού­νται από κοινά δί­κτυα τε­χνι­κών και κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών.

Οι φο­ρείς ανά­πτυ­ξης υπο­χρε­ού­νται να πα­ρα­χω­ρούν και να υλο­ποιούν, με δικές τους δα­πά­νες και χωρίς απο­ζη­μί­ω­ση από τον οι­κείο δήμο, του­λά­χι­στον το 50% της πο­λε­ο­δο­μού­με­νης έκτα­σης.

Από το πο­σο­στό αυτό, του­λά­χι­στον το 25% θα πρέ­πει να κα­τευ­θύ­νε­ται στη δη­μιουρ­γία κοι­νό­χρη­στων και κοι­νω­φε­λών χώρων.

Το υπό­λοι­πο μπο­ρεί να δια­τε­θεί για ει­δι­κές χρή­σεις που προ­βλέ­πο­νται από το σχέ­διο ανά­πτυ­ξης ή, σε πο­σο­στό έως 15%, να με­τα­τρα­πεί σε ει­δι­κή χρη­μα­τι­κή ει­σφο­ρά υπέρ του δήμου.

Η ει­σφο­ρά θα δε­σμεύ­ε­ται απο­κλει­στι­κά για έργα ανα­βάθ­μι­σης των οι­κι­σμών, όπως έργα σύν­δε­σης με εγκα­τα­στά­σεις επε­ξερ­γα­σί­ας λυ­μά­των, απο­κα­τά­στα­ση δη­μό­σιων κτι­ρί­ων, αλλά και με­λέ­τες προ­στα­σί­ας και ανά­δει­ξης της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και του φυ­σι­κού το­πί­ου.

Μορ­φο­λο­γι­κοί κα­νό­νες και απλο­ποί­η­ση ανταλ­λα­γών εκτά­σε­ων

Το νο­μο­σχέ­διο προ­τεί­νει ει­δι­κούς μορ­φο­λο­γι­κούς κα­νό­νες για τις πα­ρεμ­βά­σεις στους εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νους οι­κι­σμούς, με στόχο η νέα ανά­πτυ­ξη να προ­σαρ­μό­ζε­ται στην αρ­χι­τε­κτο­νι­κή φυ­σιο­γνω­μία και το φυ­σι­κό τοπίο της πε­ριο­χής.

Οι κα­νό­νες αυτοί θα κα­θο­ρί­ζο­νται με το Προ­ε­δρι­κό Διά­ταγ­μα έγκρι­σης των ΕΣΠΕ­ΡΑΑ, ενώ ο φο­ρέ­ας ανά­πτυ­ξης θα ανα­λαμ­βά­νει μετά την έγκρι­ση των πο­λε­ο­δο­μι­κών σχε­δί­ων την εφαρ­μο­γή τους και την κα­τα­σκευή των απαι­τού­με­νων έργων υπο­δο­μής και κοι­νό­χρη­στων χώρων.

Πα­ράλ­λη­λα, προ­βλέ­πε­ται απλού­στευ­ση στις πε­ρι­πτώ­σεις ανταλ­λα­γής εκτά­σε­ων και ζωνών συ­γκέ­ντρω­σης δό­μη­σης – υπο­δο­χής, καθώς δεν απαι­τεί­ται νέα βε­βαί­ω­ση κα­ταλ­λη­λό­τη­τας της έκτα­σης από το ΥΠΕΝ, εφό­σον η κα­ταλ­λη­λό­τη­τα έχει ήδη εξε­τα­στεί στο στά­διο έγκρι­σης του τί­τλου ανταλ­λα­γής και του ΕΣΠΕ­ΡΑΑ.

Με­τα­βα­τι­κή ρύθ­μι­ση για πα­λαιούς οι­κο­δο­μι­κούς συ­νε­ται­ρι­σμούς

Το νο­μο­σχέ­διο προ­βλέ­πει επί­σης με­τα­βα­τι­κή διευ­κό­λυν­ση για πα­λαιούς οι­κο­δο­μι­κούς συ­νε­ται­ρι­σμούς που είχαν υπο­βά­λει αί­τη­ση σκο­πι­μό­τη­τας πριν από την έναρ­ξη ισχύ­ος του ν. 2508/1997, αλλά δεν ολο­κλή­ρω­σαν τη δια­δι­κα­σία χω­ρο­θέ­τη­σης.

Για τις πε­ρι­πτώ­σεις αυτές μειώ­νε­ται το ελά­χι­στο απαι­τού­με­νο μέ­γε­θος έκτα­σης για υπα­γω­γή στις Πε­ριο­χές Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Ανα­βάθ­μι­σης και Ιδιω­τι­κής Πο­λε­ο­δό­μη­σης από 50 σε 40 στρέμ­μα­τα, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι η έκτα­ση έχει εντα­χθεί σε Πε­ριο­χή Ει­δι­κά Ρυθ­μι­ζό­με­νης Πο­λε­ο­δό­μη­σης (ΠΕΡΠΟ) και βρί­σκε­ται εντός εγκε­κρι­μέ­νου πο­λε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού.

Με υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις οι τε­χνι­κές λε­πτο­μέ­ρειες

Το προ­ω­θού­με­νο πλαί­σιο αφή­νει στο ΥΠΕΝ την εξει­δί­κευ­ση κρί­σι­μων τε­χνι­κών πα­ρα­μέ­τρων εφαρ­μο­γής. Με υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις θα κα­θο­ρι­στούν οι προ­δια­γρα­φές των ει­δι­κών πο­λε­ο­δο­μι­κών με­λε­τών των ΕΣΠΕ­ΡΑΑ, τα απαι­τού­με­να δι­καιο­λο­γη­τι­κά, οι δια­δι­κα­σί­ες ελέγ­χου κα­ταλ­λη­λό­τη­τας των εκτά­σε­ων, καθώς και ο τρό­πος εφαρ­μο­γής της ει­δι­κής χρη­μα­τι­κής ει­σφο­ράς υπέρ των έργων ανα­βάθ­μι­σης των εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων και φθι­νό­ντων οι­κι­σμών.

Πηγή: ot.gr