Μανώλης Σαββής στον RV: “Η αξιοπιστία είναι το μεγάλο έλλειμμα της αυτοδιοίκησης”

Ο νέος Κώ­δι­κας Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης μπο­ρεί να ψη­φί­στη­κε ως το θε­σμι­κό πλαί­σιο της επό­με­νης ημέ­ρας για δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες, όμως η ουσία της συ­ζή­τη­σης δεν βρί­σκε­ται μόνο στις δια­τά­ξεις του. Βρί­σκε­ται στο πολύ  δύ­σκο­λο ερώ­τη­μα, αν μπο­ρεί η αυ­το­διοί­κη­ση να ζητά πε­ρισ­σό­τε­ρες αρ­μο­διό­τη­τες, πε­ρισ­σό­τε­ρους πό­ρους και με­γα­λύ­τε­ρη εμπι­στο­σύ­νη από το κρά­τος, όταν η ίδια δεν έχει κα­τα­φέ­ρει να απο­δεί­ξει, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις, ότι δια­χει­ρί­ζε­ται με επάρ­κεια, δια­φά­νεια και ευ­θύ­νη όσα ήδη έχει.

Αυτό το ζή­τη­μα ανέ­δει­ξε με ιδιαί­τε­ρη σα­φή­νεια ο πρώην δή­μαρ­χος Μα­νώ­λης Σαβ­βής, μι­λώ­ντας στην εκ­πο­μπή Πρω­ι­νό Xpress της Ρένας Παυ­λά­κη για τον νέο Κώ­δι­κα Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης. Με αφε­τη­ρία το νέο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο, αλλά και με πα­ρα­δείγ­μα­τα από τη λει­τουρ­γία του Δήμου Ρόδου και των επι­χει­ρή­σε­ών του, ο κ. Σαβ­βής έθεσε  το με­γά­λο πρό­βλη­μα αξιο­πι­στί­ας που αντι­με­τω­πί­ζει σή­με­ρα ο θε­σμός.

«Στην αξιο­λό­γη­ση των πο­λι­τών, δυ­στυ­χώς και η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση είναι στα τάρ­τα­ρα προς τα κάτω, ως προς την αξιο­πι­στία της και ως προς τη δυ­να­τό­τη­τά της πραγ­μα­τι­κά να λύνει τα προ­βλή­μα­τα των πο­λι­τών με θε­τι­κό τρόπο», είπε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Η δια­πί­στω­ση αυτή απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία στη Ρόδο συσ­σω­ρεύ­ο­νται υπο­θέ­σεις που δεν αντα­κα­λούν την ει­κό­να μιας αυ­το­διοί­κη­σης απο­τε­λε­σμα­τι­κής και αξιό­πι­στης. Η λει­τουρ­γία των δη­μο­τι­κών επι­χει­ρή­σε­ων, οι εκ­κρε­μό­τη­τες με τη ΔΕΡ­ΜΑΕ, τα ερω­τή­μα­τα γύρω από τη ΔΕΥΑΡ,  τα χα­μέ­να έργα, οι ελ­λι­πείς φά­κε­λοι, η δια­χεί­ρι­ση της δη­μο­τι­κής πε­ριου­σί­ας και οι απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις με επί­κλη­ση του κα­τε­πεί­γο­ντος δη­μιουρ­γούν μια αρ­νη­τι­κή ει­κό­να που απέ­χει πα­ρα­σάγ­γας από την ει­κό­να της απο­τε­λε­σμα­τι­κής  αυ­το­διοί­κη­σης, που χάρη στην αξιο­πι­στία της μπο­ρεί να τεκ­μη­ριώ­νει διεκ­δι­κή­σεις και απαι­τή­σεις.

Ο νέος Κώ­δι­κας, σύμ­φω­να με τον κ. Σαββή, επι­χει­ρεί μια «επα­να­θε­με­λί­ω­ση» της αυ­το­διοί­κη­σης. Με­τα­ξύ άλλων, ει­σά­γει νέο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα με μία Κυ­ρια­κή και δεύ­τε­ρη επι­λο­γή από τον ψη­φο­φό­ρο, προ­κει­μέ­νου να απο­φεύ­γε­ται η απο­νο­μι­μο­ποί­η­ση που προ­κα­λού­σε η χα­μη­λή συμ­με­το­χή στον δεύ­τε­ρο γύρο. Πα­ράλ­λη­λα, προ­βλέ­πει τη δυ­να­τό­τη­τα εκλο­γής δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων χωρίς σταυ­ρό, ώστε να μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν πρό­σω­πα με γνώση, ικα­νό­τη­τα και διά­θε­ση προ­σφο­ράς, τα οποία δεν δια­θέ­τουν κατ’ ανά­γκη ψη­φο­θη­ρι­κή ισχύ.

Ωστό­σο, όπως προ­κύ­πτει από τη συ­ζή­τη­ση, η με­γα­λύ­τε­ρη αλ­λα­γή δεν θα κρι­θεί στο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα, αλλά στην αξιο­λό­γη­ση.

Το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο επι­δό­σε­ων της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, στο οποίο ανα­φέρ­θη­κε ο κ. Σαβ­βής, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει κρί­σι­μο ερ­γα­λείο, εφό­σον στη­ρι­χθεί σε πραγ­μα­τι­κά και συ­γκρί­σι­μα στοι­χεία: ει­σπρα­ξι­μό­τη­τα, έντα­ξη έργων σε ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα, δια­χεί­ρι­ση πόρων, ποιό­τη­τα υπη­ρε­σιών, οι­κο­νο­μι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα.

Δεν μπο­ρεί, όπως ση­μεί­ω­σε, να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με τον ίδιο τρόπο ένας δήμος με μη­δε­νι­κή ει­σπρα­ξι­μό­τη­τα και ένας δήμος με ει­σπρα­ξι­μό­τη­τα 80%. Ούτε μπο­ρεί ένας οι­κο­νο­μι­κά ισχυ­ρός δήμος να πα­ρέ­χει χα­μη­λού επι­πέ­δου υπη­ρε­σί­ες, ενώ μι­κρό­τε­ροι δήμοι με λι­γό­τε­ρους πό­ρους κα­τα­φέρ­νουν κα­λύ­τε­ρα απο­τε­λέ­σμα­τα επει­δή λει­τουρ­γούν με προ­τε­ραιό­τη­τες και ορ­θο­λο­γι­σμό.

Οι δη­μο­τι­κές επι­χει­ρή­σεις ως με­λα­νό ση­μείο

Στο επί­κε­ντρο της κρι­τι­κής του βρέ­θη­καν και οι δη­μο­τι­κές επι­χει­ρή­σεις. Ο κ. Σαβ­βής ανα­γνώ­ρι­σε ότι, δια­χρο­νι­κά, από τον Κα­πο­δί­στρια και τον Καλ­λι­κρά­τη μέχρι σή­με­ρα, η λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σε­ων των ΟΤΑ υπήρ­ξε ένα από τα με­λα­νά ση­μεία της αυ­το­διοί­κη­σης. Ενώ θα έπρε­πε να είναι ερ­γα­λεία με­γα­λύ­τε­ρης ευ­ε­λι­ξί­ας, κα­λύ­τε­ρης επί­δο­σης και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις εξε­λί­χθη­καν σε μη­χα­νι­σμούς που δεν βο­ή­θη­σαν ούτε τη δια­φά­νεια ούτε τη χρη­στή διοί­κη­ση. Ο νέος Κώ­δι­κας, όπως εξή­γη­σε, πε­ριο­ρί­ζει ση­μα­ντι­κά τον αριθ­μό τους και επα­να­προσ­διο­ρί­ζει τη λει­τουρ­γία τους, εντάσ­σο­ντάς τες σε αυ­στη­ρό­τε­ρο δη­μό­σιο έλεγ­χο.

Ο νέος Κώ­δι­κας πε­ριο­ρί­ζει ση­μα­ντι­κά τον αριθ­μό τους και βάζει αυ­στη­ρό­τε­ρους κα­νό­νες δη­μό­σιου ελέγ­χου. Για τη Ρόδο, αυτό ση­μαί­νει ότι η ΔΕΡ­ΜΑΕ δεν μπο­ρεί να συ­νε­χί­σει να υπάρ­χει πα­ράλ­λη­λα με την ΚΟ­ΛΟΣ­ΣΟΣ, άρα είτε θα συγ­χω­νευ­θεί είτε θα οδη­γη­θεί σε διά­λυ­ση.

Για την ΚΟ­ΛΟΣ­ΣΟΣ, ο κ. Σαβ­βής ση­μεί­ω­σε ότι ο νέος Κώ­δι­κας δίνει δυ­να­τό­τη­τες, αλλά ταυ­τό­χρο­να θέτει ζή­τη­μα ελέγ­χου. Η πα­ρα­τή­ρη­ση αυτή ρχε­ται σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία προ­γραμ­μα­τι­κές συμ­βά­σεις (πχ Ακα­δη­μία) και λει­τουρ­γί­ες δη­μο­τι­κών επι­χει­ρή­σε­ων έχουν βρε­θεί στο μι­κρο­σκό­πιο ελεγ­κτι­κών μη­χα­νι­σμών, γε­γο­νός που επα­να­φέ­ρει το ερώ­τη­μα αν οι δη­μο­τι­κές επι­χει­ρή­σεις λει­τουρ­γούν πράγ­μα­τι προς όφε­λος του δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος ή αν με­τα­τρέ­πο­νται σε πεδία αδια­φα­νούς δια­χεί­ρι­σης.

Αντί­θε­τα, ο πρώην δή­μαρ­χος απο­τί­μη­σε θε­τι­κά την εξαί­ρε­ση των ανα­πτυ­ξια­κών εται­ρειών όπως η ΑΝΔΩ, λόγω της δια­χεί­ρι­σης προ­γραμ­μά­των LEADER και ευ­ρω­παϊ­κών πόρων, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι όταν η δια­βού­λευ­ση είναι τεκ­μη­ριω­μέ­νη, μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε σω­στές διορ­θώ­σεις.

Η ΔΕΥΑΡ, τα οι­κο­νο­μι­κά και οι απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά έγινε και στη ΔΕΥΑΡ, τόσο ως προς το γε­νι­κό­τε­ρο ζή­τη­μα των χρεών των ΔΕΥΑ προς τους πα­ρό­χους ενέρ­γειας όσο και ως προς την ανά­γκη πα­ρα­κο­λού­θη­σης της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μι­κής τους ει­κό­νας. Οι ΔΕΥΑ πα­ρα­μέ­νουν, αλλά πλέον εντάσ­σο­νται στο Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο οι­κο­νο­μι­κής αυ­το­τέ­λειας των δήμων.

Ο κ. Σαβ­βής έθεσε το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα αν θα κα­τα­γρά­φε­ται συ­νο­λι­κά το οι­κο­νο­μι­κό βάρος που επω­μί­ζε­ται ένας δήμος, άμεσα ή έμ­με­σα, για τη δη­μο­τι­κή του επι­χεί­ρη­ση. Διότι η λο­γι­στι­κή αυ­το­τέ­λεια δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί ως πέπλο που κρύ­βει την πραγ­μα­τι­κή επι­βά­ρυν­ση.

Στο ίδιο πλαί­σιο, στά­θη­κε και στις απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις στους δή­μους, οι οποί­ες, όπως είπε, αυ­ξά­νο­νται. Ει­δι­κή ανα­φο­ρά έκανε στα 50 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ της ΔΕΥΑΡ για τη βελ­τί­ω­ση του βιο­λο­γι­κού, με επί­κλη­ση του επεί­γο­ντος, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι προ­κα­λεί αρ­νη­τι­κή εντύ­πω­ση να εξα­κο­λου­θούν να γί­νο­νται έργα με επί­κλη­ση του κα­τε­πεί­γο­ντος για γε­γο­νό­τα που ανά­γο­νται στην θε­ο­μη­νία Bora του 2024.

Τέλη κα­θα­ριό­τη­τας και φω­τι­σμού

Αντί­στοι­χη ήταν η πα­ρέμ­βα­σή του για τα τέλη κα­θα­ριό­τη­τας και φω­τι­σμού. Έθεσε το ζή­τη­μα των με­γά­λων απο­κλί­σε­ων με­τα­ξύ δήμων και της ανά­γκης να υπάρ­χει πλα­φόν, ώστε η αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα να μην με­τα­τρέ­πε­ται σε πρό­σχη­μα για υπερ­βο­λι­κές επι­βα­ρύν­σεις ή για κά­λυ­ψη δα­πα­νών που δεν έχουν σχέση με την κα­θα­ριό­τη­τα και τον φω­τι­σμό. Το ίδιο ισχύ­ει και για το νέο τέλος το­πι­κής ανά­πτυ­ξης, που αντι­κα­θι­στά το ΤΑΠ και τον δη­μο­τι­κό φόρο. Ο κ. Σαβ­βής προει­δο­ποί­η­σε ότι, αν δεν υπάρ­ξουν σαφή όρια και πραγ­μα­τι­κή αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα, μπο­ρεί να δη­μιουρ­γη­θούν με­γά­λες ανι­σό­τη­τες, ιδίως αφού στον αλ­γό­ριθ­μο μπαί­νει πλέον και η αξία του ακι­νή­του. Το έσοδο, όπως είπε, θα πρέ­πει να κα­τευ­θύ­νε­ται σε πραγ­μα­τι­κούς ανα­πτυ­ξια­κούς σκο­πούς και όχι να κα­τα­λή­γει σε έναν γε­νι­κό «κου­μπα­ρά» του δήμου για οποια­δή­πο­τε ανά­γκη.

Οι λη­ξι­πρό­θε­σμες οφει­λές

Ση­μα­ντι­κή είναι και η πρό­βλε­ψη του άρ­θρου 540 για πα­ρα­κρα­τή­σεις που μπο­ρούν να φτά­σουν το 30% της μη­νιαί­ας κρα­τι­κής επι­χο­ρή­γη­σης σε δή­μους που δεν εξυ­πη­ρε­τούν τις λη­ξι­πρό­θε­σμες υπο­χρε­ώ­σεις τους. Ο κ. Σαβ­βής τη χα­ρα­κτή­ρι­σε «καλό φρένο», καθώς ει­σά­γει έναν ανα­γκαίο ορ­θο­λο­γι­σμό στη δια­χεί­ρι­ση των οι­κο­νο­μι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων των δήμων. Ση­μεί­ω­σε όμως ότι η ευ­θύ­νη δεν μπο­ρεί να βα­ραί­νει μόνο τους αι­ρε­τούς. Πρέ­πει να αφορά και τις υπη­ρε­σί­ες, διότι το δη­μαρ­χο­κε­ντρι­κό μο­ντέ­λο, όπου οι πο­λι­τι­κοί προϊ­στά­με­νοι υπο­κα­θι­στούν τους υπη­ρε­σια­κούς μη­χα­νι­σμούς, απο­τε­λεί χρό­νια πα­θο­γέ­νεια της ελ­λη­νι­κής δη­μό­σιας διοί­κη­σης.

Το Τρα­μπο­λί­νο

Για το Τρα­μπο­λί­νο, ο Μα­νώ­λης Σαβ­βής ήταν απο­λύ­τως κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κός. Όπως είπε, το θέμα «ούτε καν έπρε­πε να μπει στη συ­ζή­τη­ση», καθώς μια κα­θη­με­ρι­νή υπη­ρε­σία που εξυ­πη­ρε­τεί εκα­το­ντά­δες πο­λί­τες δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως κάτι ξένο προς τον Δήμο.

Επι­κα­λέ­στη­κε την συ­νταγ­μα­τι­κά κα­το­χυ­ρω­μέ­νη αρχή της επι­κου­ρι­κό­τη­τας και της εγ­γύ­τη­τας, ση­μειώ­νο­ντας ότι τέ­τοιες λει­τουρ­γί­ες ανή­κουν στον Δήμο ακρι­βώς επει­δή βρί­σκο­νται πιο κοντά στον πο­λί­τη και στις ανά­γκες του. Ακόμη και αν δεν υπήρ­χε η νο­μι­κή κα­το­χύ­ρω­ση —η οποία, όπως είπε, τε­λι­κά απο­δεί­χθη­κε ότι υπάρ­χει— η αυ­το­διοί­κη­ση όφει­λε να ανα­λαμ­βά­νει την ευ­θύ­νη και όχι να την απο­ποιεί­ται.

Ο κ. Σαβ­βής υπεν­θύ­μι­σε ότι πολ­λές δη­μο­τι­κές υπο­δο­μές, από παι­δι­κές χαρές μέχρι δη­μο­τι­κά ια­τρεία και δη­μο­τι­κά κα­τα­στή­μα­τα, βρί­σκο­νται σε ακί­νη­τα που ανή­κουν στην Εκ­κλη­σία, στο Δη­μό­σιο ή σε ιδιώ­τες και έχουν πα­ρα­χω­ρη­θεί άτυπα. Θα μπο­ρού­σε, άραγε, ένας δήμος να βγει και να πει ότι δεν τον αφο­ρούν; Το ζή­τη­μα, επο­μέ­νως, δεν είναι πώς θα απο­φύ­γει την ευ­θύ­νη η αυ­το­διοί­κη­ση, αλλά πώς θα την ανα­λά­βει.

Η Βίλα Ακάβη

Ακόμη πιο αυ­στη­ρή ήταν η ανα­φο­ρά του στη Βίλα Ακάβη. Ο πρώην δή­μαρ­χος συ­νέ­δε­σε την υπό­θε­ση ευ­θέ­ως με το πρό­βλη­μα αξιο­πι­στί­ας της αυ­το­διοί­κη­σης, μετά τις δη­μό­σιες ανα­φο­ρές περί ύπαρ­ξης έγκρι­σης από την αρ­μό­δια υπη­ρε­σία και τη διά­ψευ­ση που ακο­λού­θη­σε.

Όπως είπε, όταν αι­ρε­τός ή πο­λι­τι­κό πρό­σω­πο δη­μο­τι­κής επι­χεί­ρη­σης επι­κα­λεί­ται έγκρι­ση και την επό­με­νη ημέρα η αρ­μό­δια υπη­ρε­σία απα­ντά ότι όχι μόνο δεν υπάρ­χει έγκρι­ση, αλλά οι ερ­γα­σί­ες είναι πα­ρά­νο­μες και αυ­θαί­ρε­τες και πρέ­πει να στα­μα­τή­σουν, τότε το πλήγ­μα στην εμπι­στο­σύ­νη είναι ευθύ και σο­βα­ρό.

«Αυτό τώρα τι έν­δει­ξη εμπι­στο­σύ­νης και αξιο­πι­στί­ας μπο­ρεί να είναι;» διε­ρω­τή­θη­κε. Και έθεσε ένα ακόμη πιο ου­σια­στι­κό ερώ­τη­μα:

Όταν δη­μο­τι­κές επι­χει­ρή­σεις ή δη­μό­σιοι φο­ρείς δεν λαμ­βά­νουν τις νό­μι­μες αδειο­δο­τή­σεις και δεν συ­νερ­γά­ζο­νται με τις αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες, με ποιο κύρος μπο­ρεί η αυ­το­διοί­κη­ση να απαι­τεί συ­νέ­πεια από τον πο­λί­τη;

Η υπό­θε­ση γί­νε­ται ακόμη βα­ρύ­τε­ρη επει­δή αφορά μνη­μείο, ένα κτί­ριο που απο­τε­λεί πληγή για την πόλη και για το οποίο η κοι­νω­νία πε­ρι­μέ­νει σο­βα­ρό­τη­τα, όχι επι­κοι­νω­νια­κούς χει­ρι­σμούς και διοι­κη­τι­κές ασά­φειες.

Πηγή: realvoice995.gr