Σε μια Κυριακή θα εκλέγονται δήμαρχοι και περιφερειάρχες, ενεργοποιείται η «εναλλακτική» ψήφος: Πώς θα λειτουργεί ο νέος μηχανισμός

Σα­ρω­τι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις σε όλο το θε­σμι­κό πλαί­σιο εκλο­γής, δια­κυ­βέρ­νη­σης και λει­τουρ­γί­ας των Δήμων και Πε­ρι­φε­ρειών πε­ρι­λαμ­βά­νει ο νέος Κώ­δι­κας Το­πι­κής Αυ­τοπ­διοί­κη­σης που ανέ­κτη­σε για δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση ο  υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θε­ό­δω­ρος Λι­βά­νιος. Οι βα­σι­κό­τε­ρες αλ­λα­γές επι­φέ­ρουν ρι­ζι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση στον τρόπο διε­ξα­γω­γής των επό­με­νων αυ­το­διοι­κη­τι­κών εκλο­γών του 2028 καθώς προ­βλέ­πουν ανά­δει­ξη Δη­μάρ­χων και Πε­ρι­φε­ρειαρ­χών σε μια Κυ­ρια­κή με κα­τάρ­γη­ση του β’ γύρου και ενερ­γο­ποί­η­ση της “εναλ­λα­κτι­κής” ψήφου.

Πώς θα λει­τουρ­γεί ο μη­χα­νι­σμός του ενός γύρου και της συ­μπλη­ρω­μα­τι­κής ψήφου

Σύμ­φω­να με τις προ­ω­θού­με­νες αλ­λα­γές οι αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές στους 332 Δή­μους και τις 13 Πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας θα διε­ξά­γο­νται στα­θε­ρά ανά 5ετία, σε ένα γύρο, την τε­λευ­ταία Κυ­ρια­κή του Νο­εμ­βρί­ου. Οι ψη­φο­φό­ροι θα “σταυ­ρώ­νουν” τον συν­δυα­σμό, τον δή­μαρ­χο ή πε­ρι­φε­ρειάρ­χη που προ­τι­μούν και αντι­στοί­χως τους συμ­βού­λους όπως ακρι­βώς τους επέ­λε­γαν έως σή­με­ρα. Στο κάτω μέρος του ψη­φο­δελ­τί­ου ωστό­σο θα πα­ρα­τί­θε­νται οι υπό­λοι­ποι συν­δυα­σμοί κατά σειρά ανα­κή­ρυ­ξης ώστε ο εκλο­γέ­ας, εφό­σον το επι­θυ­μεί, να δίνει εναλ­λα­κτι­κή – συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή ψήφο.

Μετά το κλεί­σι­μο της κάλ­πης η κα­τα­μέ­τρη­ση θα διε­ξά­γε­ται με τον τρόπο που έγινε και στις εκλο­γές του 2023.

Αν ο πρώ­τος σε “σταυ­ρούς” συν­δυα­σμός ξε­πε­ρά­σει το 42% τότε εκλέ­γε­ται άμεσα δή­μαρ­χος – πε­ρι­φε­ρειάρ­χης συ­γκε­ντρώ­νο­ντας του­λά­χι­στον τα 3/5 των εδρών. Σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση δεν λαμ­βά­νε­ται υπόψη η εναλ­λα­κτι­κή ψήφος.

Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, αν δη­λα­δή κα­νείς συν­δυα­σμός δεν πε­ρά­σει τον πήχη του 42%, ενερ­γο­ποιεί­ται άμεσα η β΄φά­ση κα­τα­μέ­τρη­σης.

Στην δεύ­τε­ρη φάση προ­κρί­νο­νται οι δύο πρώ­τοι συν­δυα­σμοί – αυτοί δη­λα­δή που με το παλιό σύ­στη­μα θα περ­νού­σαν στην δεύ­τε­ρη Κυ­ρια­κή – και στους “σταυ­ρούς” που ήδη έχουν συ­γκε­ντρώ­σει θα προ­στί­θε­νται οι εναλ­λα­κτι­κές ψήφοι που πι­θα­νά έχουν πάρει από ψη­φο­φό­ρους που ως πρώτη επι­λο­γή σταύ­ρω­σαν συν­δυα­σμούς που δεν προ­κρί­θη­καν στην β’ φάση. Νι­κη­τής θα είναι ο συν­δυα­σμός που και στις 2 φά­σεις πάρει τις πε­ρισ­σό­τε­ρες ψή­φους.

Πα­ράλ­λη­λα ει­σά­γε­ται η δυ­να­τό­τη­τα ηλε­κτρο­νι­κής ψήφου.

Το πα­ρά­δειγ­μα

Για πα­ρά­δειγ­μα έστω ότι “Α” συν­δυα­σμός έλαβε 40%, ο “Β” 36% ενώ οι υπό­λοι­ποι συν­δυα­σμοί συ­γκέ­ντρω­σαν αθροι­στι­κά 24%.

Ας υπο­τε­θεί ότι από το 24% των λοι­πών, το 5% έδωσε “εναλ­λα­κτι­κή” ψήφο στον “Α” συν­δυα­σμό το 10% στον “Β” ενώ το υπό­λοι­πο 10% δεν επέ­λε­ξε κα­νέ­να. Το τε­λι­κό άθροι­σμα δίνει στον “Α” πο­σο­στό 45% και ανα­κη­ρύσ­σει νι­κη­τή τον “Β” με 46%. Όπως ανα­φέ­ρει ο Υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών το νέο σύ­στη­μα εκλο­γής υπη­ρε­τεί τις αρχές της αυ­ξη­μέ­νης δη­μο­κρα­τι­κής νο­μι­μο­ποί­η­σης ενώ πα­ράλ­λη­λα αντι­με­τω­πί­ζει διοι­κη­τι­κά – δη­μο­σιο­νο­μι­κά βάρη αλλά και την αυ­ξη­μέ­νη αποχή που προ­κα­λού­σε η διπλή ανα­μέ­τρη­ση.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που έχουν συ­γκε­ντρώ­σει οι αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες του υπουρ­γεί­ου την δεύ­τε­ρη Κυ­ρια­κή επι­στρέ­φουν στην κάλπη σχε­δόν οι μισοί από τους ψη­φο­φό­ρους που συμ­με­τεί­χαν στον πρώτο γύρο. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι στον Δήμο Αθη­ναί­ων, στον β’ γύρο των ανα­με­τρή­σε­ων του 2023 ψή­φι­σε μόλις το 26,7%, στην Θεσ­σα­λο­νί­κη το 32,5% και στην Πάτρα το 44,5%. Πέραν αυτών, η προ­σέ­λευ­ση και συμ­με­το­χή των ετε­ρο­δη­μο­τών κα­θί­στα­ται σχε­δόν αδύ­να­τη όταν έχουν να δια­νύ­σουν εκα­το­ντά­δες χι­λιό­με­τρα μέσα σε μια εβδο­μά­δα ενώ έχει δια­πι­στω­θεί ότι με­τα­φέ­ρε­ται τε­ρά­στιο διοι­κη­τι­κό βάρος στις αυ­το­διοι­κη­τι­κές υπη­ρε­σί­ες και στους υπαλ­λή­λους των δι­κα­στη­ρί­ων

Πέραν αυτών σύμ­φω­να με το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών ο νέος Κώ­δι­κας προ­βλέ­πει πως:

Όλες οι βα­σι­κές δια­τά­ξεις συ­γκε­ντρώ­νο­νται σε έναν Κώ­δι­κα, ώστε να μην απαι­τεί­ται να ψάξει ή να γνω­ρί­ζει κά­ποιος ένα δαι­δα­λώ­δες πα­ρά­πλευ­ρο δί­καιο.

Κα­ταρ­γού­νται ή εν­σω­μα­τώ­νο­νται πα­λαιό­τε­ρες διά­σπαρ­τες ρυθ­μί­σεις.

Εξα­σφα­λί­ζε­ται ενιαία ερ­μη­νεία και εφαρ­μο­γή.

Ει­σά­γο­νται νέες ρυθ­μί­σεις, με έμ­φα­ση στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, τη δια­φά­νεια και τη συμ­με­το­χή των πο­λι­τών.

Μέσα από την ει­σα­γω­γή σύγ­χρο­νων ερ­γα­λεί­ων και δια­δι­κα­σιών, ιδίως ψη­φια­κού χα­ρα­κτή­ρα, καθώς και την ανα­διορ­γά­νω­ση βα­σι­κών πε­δί­ων, όπως η άσκη­ση αρ­μο­διο­τή­των και η δη­μο­σιο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση, επι­διώ­κε­ται η ενί­σχυ­ση της διοι­κη­τι­κής ικα­νό­τη­τας δήμων και πε­ρι­φε­ρειών και η πα­ρο­χή ποιο­τι­κό­τε­ρων υπη­ρε­σιών προς τους πο­λί­τες.

Η ύπαρ­ξη ενός ενιαί­ου κώ­δι­κα:

Μειώ­νει δρα­στι­κά τη γρα­φειο­κρα­τία.

Διευ­κο­λύ­νει τους αι­ρε­τούς και τα στε­λέ­χη.

Επι­τρέ­πει στον πο­λί­τη να κα­τα­νο­ή­σει πιο εύ­κο­λα το σύ­στη­μα.

Απλο­ποιεί τις δια­δι­κα­σί­ες, ώστε οι πο­λί­τες να εξυ­πη­ρε­τού­νται χωρίς κα­θυ­στε­ρή­σεις και τα­λαι­πω­ρία.

Δίνει πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­να­τό­τη­τες συμ­με­το­χής, ει­δι­κά σε όσους δυ­σκο­λεύ­ο­νται να συμ­με­τέ­χουν με τον πα­ρα­δο­σια­κό τρόπο (νέοι, άτομα που βρί­σκο­νται μα­κριά).

Ξε­κα­θα­ρί­ζει ποιος κάνει τι, ώστε να απο­φεύ­γο­νται επι­κα­λύ­ψεις.

Βοηθά τους δή­μους και τις πε­ρι­φέ­ρειες να δια­χει­ρί­ζο­νται κα­λύ­τε­ρα τα χρή­μα­τά τους, άρα να αξιο­ποιού­νται πιο σωστά οι πόροι.

Ενι­σχύ­ει τη δια­φά­νεια, ώστε οι πο­λί­τες να γνω­ρί­ζουν πού πάνε τα χρή­μα­τα τους και πώς λει­τουρ­γεί η διοί­κη­ση.

Μειώ­νει τα πε­ρι­θώ­ρια αυ­θαι­ρε­σί­ας, γιατί οι δια­δι­κα­σί­ες γί­νο­νται πιο αντι­κει­με­νι­κές και στενά ελέγ­ξι­μες.

Βελ­τιώ­νει την ποιό­τη­τα των υπη­ρε­σιών, άρα την ποιό­τη­τα της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας όλων.

Οι 10 πιο ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές στην το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση

1. Οι Πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας, δε­κα­πέ­ντε (15) χρό­νια μετά τη θε­σμο­θέ­τη­σή τους δεν είχαν απο­κτή­σει ένα ενιαίο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο, με απο­τέ­λε­σμα ταυ­τό­χρο­να να διέ­πο­νται από δια­τά­ξεις που αφο­ρούν τις κε­ντρι­κές κρα­τι­κές υπη­ρε­σί­ες, τις πρώην κρα­τι­κές πε­ρι­φέ­ρειες και τις αι­ρε­τές νο­μαρ­χί­ες. Σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις, το ίδιο ζή­τη­μα μπο­ρού­σε να εμπί­πτει στην αρ­μο­διό­τη­τα πε­ρισ­σό­τε­ρων του ενός φο­ρέ­ων, χωρίς σαφή ιε­ράρ­χη­ση, γε­γο­νός που οδη­γού­σε σε ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και σύγ­χυ­ση. Αυτό τε­λειώ­νει με τη θε­σμο­θέ­τη­ση του ενιαί­ου Κώ­δι­κα Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης για δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες.

2. Συμ­με­το­χή πο­λι­τών στην ορ­γά­νω­ση και στη δράση των δήμων. Θε­σμο­θέ­τη­ση της διε­ξα­γω­γής συμ­βου­λευ­τι­κού δη­μο­τι­κού δη­μο­ψη­φί­σμα­τος με ηλε­κτρο­νι­κή ψη­φο­φο­ρία και θε­σμι­κές εγ­γυ­ή­σεις για τη δια­δι­κα­σία διε­ξα­γω­γής του. Ανα­βάθ­μι­ση των συμ­βου­λί­ων νέων, με σα­φείς κα­νό­νες για την εκλο­γή τους και ηλε­κτρο­νι­κή δια­δι­κα­σία ψη­φο­φο­ρί­ας.

3. Ενί­σχυ­ση της δια­φά­νειας και της λο­γο­δο­σί­ας των αι­ρε­τών ορ­γά­νων. Η υπο­χρέ­ω­ση δη­μο­σιο­ποί­η­σης των απο­φά­σε­ων, η αξιο­ποί­η­ση των ψη­φια­κών μέσων και η ενί­σχυ­ση των μη­χα­νι­σμών ελέγ­χου συμ­βάλ­λουν στη δη­μιουρ­γία ενός πλαι­σί­ου που ενι­σχύ­ει την εμπι­στο­σύ­νη των πο­λι­τών προς τη διοί­κη­ση.

4. Ανα­διορ­γά­νω­ση του συ­στή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών. Με την απο­σα­φή­νι­ση των αρ­μο­διο­τή­των των συλ­λο­γι­κών ορ­γά­νων της αυ­το­διοί­κη­σης (δη­μο­τι­κό και πε­ρι­φε­ρεια­κό συμ­βού­λιο, δη­μο­τι­κή και πε­ρι­φε­ρεια­κή επι­τρο­πή, λοι­πές επι­τρο­πές και συμ­βου­λευ­τι­κά όρ­γα­να) και την κα­θιέ­ρω­ση ενιαί­ων κα­νό­νων λει­τουρ­γί­ας, επι­διώ­κε­ται η βελ­τί­ω­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και η απο­φυ­γή συ­γκρού­σε­ων αρ­μο­διο­τή­των.

5. Απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και δια­φά­νεια στη λει­τουρ­γία των οι­κο­νο­μι­κών υπη­ρε­σιών, ώστε να μην δη­μιουρ­γού­νται γκρί­ζες ζώνες επι­δε­χό­με­νες πολ­λα­πλών ερ­μη­νειών.

6. Αντι­κει­με­νι­κό και στο­χευ­μέ­νο σύ­στη­μα ελέγ­χου νο­μι­μό­τη­τας απο­κλει­στι­κά (και σε καμία πε­ρί­πτω­ση σκο­πι­μό­τη­τας) επί των πρά­ξε­ων και των ορ­γά­νων διοί­κη­σης της αυ­το­διοί­κη­σης, μέσω της λει­τουρ­γί­ας ολο­κλη­ρω­μέ­νου πλη­ρο­φο­ρια­κού συ­στή­μα­τος και της Αυ­το­τε­λούς Υπη­ρε­σί­ας Ελέγ­χου Νο­μι­μό­τη­τας Ο.Τ.Α..

7. Σαφής προσ­διο­ρι­σμός της κα­τα­στα­τι­κής θέσης των ορ­γά­νων διοί­κη­σης της αυ­το­διοί­κη­σης, δη­λα­δή της αντι­μι­σθί­ας και των εξό­δων πα­ρά­στα­σης, της ανα­στο­λής της επαγ­γελ­μα­τι­κής τους δρα­στη­ριό­τη­τας ή της λήψης ει­δι­κής άδειας.

8. Κα­τα­γρα­φή και συ­στη­μα­το­ποί­η­ση των αρ­μο­διο­τή­των των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών στο πλαί­σιο της πο­λυ­ε­πί­πε­δης δια­κυ­βέρ­νη­σης, με στόχο τη σαφή κα­τα­νο­μή τους με­τα­ξύ των δια­φο­ρε­τι­κών επι­πέ­δων διοί­κη­σης. Με τον τρόπο αυτό, απο­φεύ­γο­νται επι­κα­λύ­ψεις και κενά, ενώ ενι­σχύ­ε­ται η

συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ των επι­πέ­δων δια­κυ­βέρ­νη­σης προς όφε­λος του πο­λί­τη.

9. Αλ­λα­γή του τρό­που εκλο­γής αυ­το­διοι­κη­τι­κών αρχών, με κα­τάρ­γη­ση του δεύ­τε­ρου γύρου των εκλο­γών και δυ­να­τό­τη­τα ηλε­κτρο­νι­κής ψη­φο­φο­ρί­ας σε ει­δι­κά εκλο­γι­κά κέ­ντρα πα­ρου­σία δι­κα­στι­κού αντι­προ­σώ­που, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θεί η νο­μι­μο­ποί­η­ση των αι­ρε­τών αρχών και η συμ­με­το­χή των δη­μο­τών.

10. Ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός της Αυ­το­διοί­κη­σης. Υπάρ­χει μια συ­νει­δη­τή επι­λο­γή στον Κώ­δι­κα να λει­τουρ­γούν ηλε­κτρο­νι­κές εφαρ­μο­γές προς υπο­βο­ή­θη­ση της συμ­με­το­χής των πο­λι­τών στα όρ­γα­να της αυ­το­διοί­κη­σης, αλλά και της εξυ­πη­ρέ­τη­σής τους στην κα­θη­με­ρι­νή διά­δρα­ση με την αυ­το­διοί­κη­ση. Έτσι, στο πλαί­σιο του Κώ­δι­κα προ­βλέ­πε­ται η δη­μιουρ­γία εφαρ­μο­γών με πολ­λα­πλές δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τες.

Δομή του Κώ­δι­κα Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης

Ο Κώ­δι­κας απο­τε­λεί­ται από 6 Βι­βλία:

Το 1ο βι­βλίο προσ­διο­ρί­ζει τί είναι αυ­το­διοί­κη­ση, ποιες είναι οι σχέ­σεις με­τα­ξύ του πρώ­του και του δεύ­τε­ρου βαθ­μού, πώς εκλέ­γο­νται οι αι­ρε­τές αρχές της αυ­το­διοί­κη­σης και πώς ελέγ­χο­νται οι εκλο­γι­κές δα­πά­νες.

Το 2ο βι­βλίο προσ­διο­ρί­ζει τα όρ­γα­να διοί­κη­σης των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών, τα συμ­βου­λευ­τι­κά και γνω­μο­δο­τι­κά όρ­γα­να που λει­τουρ­γούν εντός της δομής της αυ­το­διοί­κη­σης, τα νο­μι­κά πρό­σω­πα και την κα­τα­στα­τι­κή θέση των αι­ρε­τών και των μελών διοί­κη­σης των νο­μι­κών προ­σώ­πων.

Το 3ο βι­βλίο προσ­διο­ρί­ζει το πε­ρί­πλο­κο θέμα των αρ­μο­διο­τή­των των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών, ως έν­δει­ξη εμπι­στο­σύ­νης της πο­λι­τεί­ας προς τις αυ­το­διοι­κη­τι­κές δομές.

Το 4ο βι­βλίο προσ­διο­ρί­ζει το σύ­νο­λο της οι­κο­νο­μι­κής διοί­κη­σης των δήμων, για πρώτη φορά σε ενιαίο κεί­με­νο Κώ­δι­κα, και πραγ­μα­τεύ­ε­ται ζη­τή­μα­τα δη­μο­σί­ων συμ­βά­σε­ων, πε­ριου­σί­ας και εσό­δων των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών.

Το 5ο βι­βλίο προσ­διο­ρί­ζει πώς γί­νε­ται ο έλεγ­χος νο­μι­μό­τη­τας των πρά­ξε­ων της αυ­το­διοί­κη­σης με αξιό­πι­στο και αντι­κει­με­νι­κό τρόπο και πώς ευ­θύ­νο­νται πει­θαρ­χι­κά τα αι­ρε­τά πρό­σω­πά της.

Το 6ο βι­βλίο πε­ριέ­χει ορι­ζό­ντιες ρυθ­μί­σεις για τις γε­νι­κές λει­τουρ­γί­ες των δήμων και των πε­ρι­φε­ρειών και κυ­ρώ­νει το πρό­σθε­το πρω­τό­κολ­λο του Ευ­ρω­παϊ­κού Χάρτη Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης.

 

Πηγή: protothema.gr