Μητροπολίτης Χρυσόστομος: Η πίστη χωρίς την Εκκλησία οδηγεί στον ατομισμό

• O Μητροπολίτης Σύμης, Τήλου, Χάλκης & Καστελλορίζου μιλά στη «δ» για τις δυσκολίες της πολυνησιωτικότητας, τα πνευματικά αντισώματα και τις παραδοσιακές αξίες, τα social media και για τον Πανορμιτη αδαμάντινο λίθο της πίστης

Σε μία εκ βαθέων και ιδιαίτερα ουσιαστική συνέντευξη στη «δ», ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Σύμης, Τήλου, Χάλκης και Καστελλορίζου κ. Χρυσόστομος ανοίγει την καρδιά του και μιλά στη «δ» και στη Νατάσα Παμπρή, για τη διακονία, την πίστη, τις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, αλλά και τον ξεχωριστό ποιμαντικό ρόλο που καλείται να επιτελέσει σε μία από τις πλέον ιδιαίτερες και ακριτικές Ιερές Μητροπόλεις της χώρας. Με λόγο γαλήνιο, μεστό και βαθιά πνευματικό, αναφέρεται στις δυσκολίες της πολυνησιωτικότητας, στις απαιτήσεις της καθημερινής παρουσίας σε τέσσερα νησιά με διαφορετικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες, αλλά και στη σημασία της Εκκλησίας ως σταθερού σημείου αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες των Δωδεκανήσων.
Ο Σεβασμιότατος μιλά ακόμη για τη σπουδαία πνευματική ακτινοβολία της Ιεράς Μονής Πανορμίτη Σύμης, ενός από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας, το οποίο, όπως επισημαίνει, αποτελεί «τον αδαμάντινο λίθο» της Μητροπόλεως. Παράλληλα, καταθέτει τις σκέψεις του για τη διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνία, τη σχέση των ανθρώπων με την Εκκλησία, την αυξανόμενη επιρροή των social media, αλλά και την ανάγκη διατήρησης της πνευματικής και πολιτιστικής ταυτότητας των νησιών μας απέναντι στις αλλαγές που επιφέρει η τουριστική ανάπτυξη.
Μέσα από τις απαντήσεις του, αναδεικνύεται ένας ιεράρχης που προσεγγίζει τον άνθρωπο με κατανόηση και διάκριση, χωρίς να απομακρύνεται από τις θεμελιώδεις αρχές της Ορθόδοξης πίστης. Αναφέρεται στη σημασία της διακονίας ως πράξης προσφοράς και ευθύνης, θυμάται τις προσωπικότητες που σημάδεψαν τη δική του πορεία προς τον μοναχισμό και εξηγεί γιατί η Εκκλησία εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό πυλώνα συνοχής και ελπίδας, ιδιαίτερα στις ακριτικές νησιωτικές κοινωνίες.
Με λόγο ουσιαστικό και ανθρώπινο, ο Μητροπολίτης Σύμης, Χάλκης, Τήλου και Καστελλορίζου κ. Χρυσόστομος καταθέτει στη «δ» τις απόψεις και τους προβληματισμούς του για τον σύγχρονο κόσμο, στέλνοντας παράλληλα ένα μήνυμα πίστης, ενότητας και πνευματικής εγρήγορσης.

Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Σεβασμιότατε, από το 2018 έχετε υπό την ευθύνη σας μία Ιερά Μητρόπολη, που έχει μία μοναδική ιδιαιτερότητα, καθώς αποτελείται από 4 νησιά, δηλαδή έχει μια φυσική «ασυνέχεια» στο νησιωτικό σύμπλεγμα της Δωδεκανήσου. Πόσο απαιτητικό είναι το έργο που επιτελείτε, καθώς μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται κι ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της χώρας, της Ι.Μ. του Πανορμίτη Σύμης;
Αγαπητή κα Νατάσα, Χριστός Ανέστη!
Μετά και την εν Σύμη συνάντησή μας με την ευκαιρία της Εθνικής Επετείου υπογραφής της απελευθερώσεως της Δωδεκανήσου από τον τυραννικό Γερμανικό ζυγό, επικοινωνώ και πάλι μαζί σας, εκφράζοντας κατ’ αρχήν τις θερμές μου ευχαριστίες για την τιμητική σας πρόσκληση, να συμμετάσχω δια της παρούσης συνεντεύξεως εις την έγκριτον δημοσιογραφική δράση σας. Και ενώ βρισκόμαστε μέσα στην Αναστάσιμη περίοδο, είναι όντως, ιδίως για εμάς τους Ορθοδόξους Χριστιανούς ευχάριστο να επικοινωνούμε, το Μέγα αυτό Μυστήριο της Αναστάσεως του Χριστού, ως σκοπό και προοπτική της δικής μας ανθρώπινης πορείας.
Είναι γνωστό σε όλους μας, ότι το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, διαχρονικά ασκώντας τα απ’ αιώνων προνόμιά του, προς αρτιωτέρα διοίκηση και ποιμαντική διαχείριση των εν Δωδεκανήσῳ εκκλησιαστικών Θεμάτων, το 2004 δημιούργησε την Ιερά Μητρόπολη Σύμης απαρτιζομένη και από τις Νήσους Χάλκη, Τήλο και Μεγίστη, με έδρα φυσικά το μεγαλύτερο και πολυπληθέστερο Νησί της Σύμης, προσθέτοντας τοιουτοτρόπως άλλη μία, την πέμπτη κατά σειρά Μητρόπολη στα Δωδεκάνησα.
Ήταν πράγματι ιστορικής σημασίας και αξίας αυτή η απόφαση του Πατριάρχου μας κ. Βαρθολομαίου, καθ’ ότι αποδεικνύει για άλλη μια φορά την μέριμνα και το άοκνο ενδιαφέρον του για τα Δωδεκάνησα, ως ιστορική και αδιάσπαστον συνέχεια – σχέσης μετά της Μητρός εν Κωνσταντινουπόλει Μεγάλης Εκκλησίας! Και τα τέσσερα αυτά νησιά μας, που το καθένα έχει τις ιδιαιτερότητές του όπως ο κάθε τόπος άλλωστε, έχουν την ευλογία του Θεού και των Προστατών-Πολιούχων Αγίων τους και οι τοπικές, μικρές ή μεγάλες κοινωνίες, είναι συνδεδεμένες με τις τοπικές τους παραδόσεις, που ευτυχώς με θρησκευτική ευλάβεια οι πιστοί μας διαφυλάσσουν και επιτελούν. Η παρουσία στις νησιωτικές αυτές κοινωνίες της Εκκλησίας είναι, ανέκαθεν αδιαμφισβήτητη και διαχρονικά συμβάλλει στην παραμονή και φυσική παρουσία των κατοίκων στους τόπους καταγωγής τους και στην διαρκή αναζωογόνηση της θρησκευτικής τους ταυτότητος.
Οι δυσκολίες ασφαλώς υπάρχουν και αναφέρονται υπό των αρμοδίων φορέων, η δική μας δυσκολία υφίσταται στο γεγονός ότι τα τέσσερα αυτά νησιά μας, που δεν ευρίσκονται σε γεωγραφική ευθεία, οπότε η πρόσβαση προς αυτά δυσχεραίνει την εκεί τακτικότερη παρουσία μας και προς αυτό βέβαια συμβάλλουν και οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες και αναγκαζόμεθα πολλές φορές να τροποποιήσουμε και τελευταία στιγμή ακόμα το πρόγραμμά μας. Οι ιερείς όμως με αυτοσυνειδησία επιτελούν με τον καλύτερο τρόπο τα εφημεριακά και ποιμαντικά τους καθήκοντα, ως άγρυπνοι φύλακες των θρησκευτικών και λειτουργικών παραδόσεών μας.
Καλώς αναφέρετε, ως από τα μεγαλύτερα Προσκυνήματα της Χώρας μας την Ιερά Μονή του Ταξιάρχου Μιχαήλ του Πανορμίτου μας, διότι όντως η φήμη Του ξεπέρασε ακόμη και τα όρια της Χώρας μας, ώστε οι Προσκυνητές να είναι και πολίτες άλλων Χωρών. Είναι ευλογία για όλους μας, προσδίδει κύρος στον τόπο μας και είναι ασφαλώς ο αδαμάντινος λίθος του στέμματος της Ιεράς Μητροπόλεώς μας. Ασφαλώς μαζί με αυτήν την μεγάλη ευλογία συμπορεύεται και η μεγάλη ευθύνη και υποχρέωση της χρηστής κατά πάντα, πνευματικής και υλικής διαχείρισης του Ιερού αυτού Προσκυνήματος, την ευθύνη του οποίου έχει η καθ’ ημάς Ιερά Μητρόπολη. Η μέχρι τώρα παρουσία και ανοδική πορεία του Ιερού αυτού Προσκυνήματος, μετά βεβαιότητος σας λέγω, ότι είναι αποτέλεσμα της σωτηριώδους επεμβάσεως και παρουσίας του Αρχαγγέλου μας στην ζωή των Χριστιανών μας και της δικής μας καθημερινότητος με αναρίθμητα θαύματα για τα οποία «οὐκ ἔστιν ἀριθμός», όμως λειτουργούν, θεωρώ, ως προσκλητήριο προσέλκυσης στην Ιερά Μονή Του εις τους ευεργετηθέντες υπ’ Αυτού. Το πνευματικό, φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο και η προσφορά της Ιεράς Μονής είναι γνωστά, όσο το Χριστιανικό ήθος επιτρέπει την δημοσίευση, πέραν τούτο, «ἐάν ἡμεῖς σιωπήσωμεν, οἱ λίθοι κεκράξωνται», κατά τό αγιογραφικόν χωρίον.

• Σεβασμιότατε, τι σημαίνει για εσάς προσωπικά η έννοια της διακονίας;
Η θέση του Αρχηγού της Πίστεώς μας, Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, είναι απόλυτη και διαχρονική και αμετάβλητη! «Οὐκ ἦλθον διακονηθῆναι ἀλλά διακονῆσαι…». Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, ως Σώμα Χριστού, της οποίας όλοι είμεθα Μέλη, τοποθετεί τους Επισκόπους κατά τόπους, ώστε να συνεχίζεται το απολυτρωτικό έργο της Κεφαλής της που είναι ο Ιησούς Χριστός. Άρα λοιπόν, ακολουθούμε κι εμείς τήν ἐντολήν Του διαποιμαίνοντες τον άνθρωπο, ως απόλυτα ελεύθερο δημιούργημα του Θεού, σεβόμενοι τις ιδιαιτερότητες του καθενός, όπως ο Θεός μας σέβεται και ανέχεται όλους μας.

• Είχατε από μικρό παιδί στο μυαλό σας να φορέστε ιερατικά άμφια; Τι σας οδήγησε να ακολουθήσετε έναν ιδιαίτερο «δρόμο μοναχισμού»; Υπάρχει κάποιο βιβλίο ή πρόσωπο που επηρέασε βαθιά τη σκέψη σας;
Όπως είπαμε και πριν, ο Θεός μας αγαπά και προνοεί για τον καθένα μας μ΄ έναν μοναδικό τρόπο, που αποκαλύπτει την Πρόνοιά Του για κάθε πρόσωπο! Είμαι ευγνώμων, διότι από την προεφηβική μου ακόμη ηλικία, βρέθηκε μπροστά μου με το φως του αισθητού ηλίου και ο νοητός ήλιος της δικής μου πορείας, λέγω δια τον Μακαριστό Μητροπολίτη Κώου κυρό Ναθαναήλ (1967-1979), ο οποίος προερχόταν από το Άγιον Όρος και με τα ιδιαίτερά του πνευματικά χαρίσματα, χάραζε τον δρόμο εμπνέοντας με το παράδειγμά του και μόνον, πολλούς από τους νέους της εποχής εκείνης. Με μια ιδιαιτερότητα σημαντική, ποτέ δεν είπε σε κανέναν να γίνει Ιερεύς ή Μοναχός, σεβόμενος την ελευθερία των μετέπειτα επιλογών μας. Και μόνον το παράδειγμα, ήταν αρκετό για να μιλήσει με μοναδικό για τον καθέναν τρόπο.
Δύο χρόνια μετά την οσιακή Κοίμησή του, έφυγα για το Άγιον Όρος, όπου μια άλλη ιερή μορφή με ενέπνευσε και με καθοδήγησε στην μοναχική ζωή, ο Μακαριστός πλέον, Γέροντας Βασίλειος (Ηγούμενος τότε στην Μονή Σταυρονικήτα). Αμφότεροι οι Μακαριστοί Ευεργέτες μου και οι ευχές τους με συνοδεύουν και είναι για μένα παράδειγμα προς μίμηση. Τα υπόλοιπα περί Ιερωσύνης ήλθαν και έρχονται φυσιολογικά ζώντας μέσα στον χώρο και το πρόγραμμα της Ιεράς Μονής, καθώς στην μοναχική ζωή και μάλιστα σε κοινοβιακή Μονή, ο Μοναχός κάνει υπακοή στον Γέροντά του και αφοσιώνεται στον Θεό, αφήνοντας τον εαυτό του στην δική Του Πρόνοια και φιλανθρωπία.
• Πώς σχολιάζετε Σεβασμιότατε την επίδραση των social media στις ανθρώπινες σχέσεις και στην πνευματική ζωή;
Όπως λέμε το κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε την θετική και την αρνητική όψη. Και ασφαλώς τα Μ.Μ.Ε. δίδουν απεριόριστες δυνατότητες και εξυπηρετούν παντοιοτρόπως τον άνθρωπο σε πολλές πτυχές και ανάγκες της ζωής του και επικοινωνίας. Ακόμη και η αναμετάδοση Ιερών Ακολουθιών και της Θείας Λειτουργίας μέσω τηλεοπτικών σταθμών που δεν υποκαθιστούν ασφαλώς την προσωπική φυσική παρουσία των ανθρώπων στο σώμα της Εκκλησίας όπως εκφράζεται μέσα στην Θεία Λειτουργία, εντούτοις σε πολλές περιπτώσεις καθίσταται αναγκαία και παρηγορητική για τις ψυχές των ανθρώπων που είναι δύσκολο να μετακινηθούν. Επίσης, συζητήσεις ωφέλιμες και διαφωτιστικές για την πνευματική ζωή και κατάρτιση αποτελούν τις θετικές αναμφίβολα επιδράσεις των Μ.Μ.Ε.
Τα αρνητικά πολλά και επικίνδυνα όπως καλώς γνωρίζετε, διότι τα μηνύματα που εκπέμπονται δεν είναι διόλου αθώα και έχουν αρνητική επίδραση, ιδίως στις ψυχές των νέων και ευαίσθητων ηλικιακά ατόμων. Επίσης η χαρακτηριστική προσήλωση σχεδόν όλων των ηλικιών στις παρεχόμενες από τα κινητά τηλέφωνα υπηρεσίες, είναι ανησυχητική και σε πολλές περιπτώσεις υποσυνείδητη και επικίνδυνη. Άρα λοιπόν και πάλι η ευθύνη επιστρέφει στον χρήστη και όχι στο μέσο.

• Η τουριστική ανάπτυξη αλλάζει τον χαρακτήρα πολλών νησιών. Βλέπετε να απειλείται η τοπική μας ταυτότητα; Πιστεύετε ότι η κοινωνία μας έχει ανάγκη από περισσότερη πνευματικότητα;
Πιστεύω ότι οι κοινωνίες που έχουν πιο παραδοσιακές αξίες, έχουν και πνευματικά αντισώματα για να μπορούν να αντέχουν τις πολυποίκιλες αλλοιώσεις, που ούτως ή άλλως επιφέρουν οι τουριστικές δραστηριότητες. Είναι όμως και ανησυχητικό το γεγονός της αποκλειστικής σχεδόν ενασχόλησης με τον τουρισμό, αφήνοντας στο περιθώριο τις παραδοσιακές τοπικές ενασχολήσεις, με κίνδυνο να μετατραπούν τα νησιά μας σε τουριστικά θέρετρα ακόμη και για τους μονίμους κατοίκους. Επηρεάζει την ψυχολογία και την καθημερινότητα της ζωής των κατοίκων η ανασφάλεια που δημιουργείται για την εξέλιξη της τουριστικής περιόδου εξαιτίας και των διαφόρων περί του τουρισμού παραγόντων. Θέλω να πιστεύω ότι και η νέα γενιά που ζει και μεγαλώνει μέσα σε παραδοσιακές οικογένειες με αξίες, θα ανταπεξέλθει μελλοντικά στις οποιασδήποτε αλλοιώσεις.

• Σας προβληματίζει η αυξανόμενη αδιαφορία των ανθρώπων για τη θρησκευτική ζωή ή θεωρείτε ότι απλώς αλλάζει ο τρόπος έκφρασης της πίστης; Πολλοί άνθρωποι δηλώνουν «πιστοί, αλλά όχι κοντά στην Εκκλησία»;
Με προβληματίζει πράγματι το γεγονός, ότι πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι η Εκκλησία είναι κάτι άλλο από την πίστη και ότι μπορούν να θεωρούν τους εαυτούς τους πιστούς Χριστιανούς, αλλά όχι μέλη της Εκκλησίας. Αυτό ασφαλώς δείχνει άγνοια του κινδύνου περί ατομισμού και παραθρησκευτικής τοποθετήσεώς τους, αλλά και άγνοια για το τί είναι η Εκκλησία, και ότι χωρίς την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, διότι δεν υπάρχει ο Χριστός, ο Οποίος είναι η Κεφαλή της Εκκλησίας και ο Οποίος φανερώνεται στο Σώμα της Εκκλησίας που πραγματοποιείται μέσα στην Θεία Λειτουργία.
Δυστυχώς πολλοί συνάνθρωποί μας, επειδή αυτό τους εξυπηρετεί, έχουν άλλη στάση, αντιεκκλησιαστική νομίζοντας ότι η Εκκλησία είναι άλλη μια φιλοσοφία ή ιδεολογία, που μπορεί ο καθένας να την προσαρμόζει στις δικές του ανάγκες, αγνοώντας τον θεανθρώπινο χαρακτήρα της.

• Υπάρχει κάποιο θέμα για το οποίο θεωρείτε ότι η Εκκλησία θα έπρεπε να είχε μιλήσει πιο δυνατά τα τελευταία χρόνια;
Η Εκκλησία παραμένει σταθερή στις αξίες της, αφομοιώνει με διάκριση και υπομονή τα θετικά στοιχεία που αναδεικνύονται με την πρόοδο της επιστήμης και εκβάλλει, ως ξένα σώματα, αυτά τα οποία είναι άκρως αντίθετα με την ουσία της Πίστεώς μας και της ίδιας της υποστάσεώς της, δεν επανερμηνεύει τον εαυτό της και σταθερά διακηρύττει την σωτήρια αποστολή της, χωρίς να χρειάζεται αυτό να το κάνει με θορυβώδη τρόπο!
Κλείνοντας, σας ευχαριστώ θερμά κα Παμπρή για την χαρά αυτής της επικοινωνίας, καθώς και για την πρωτοβουλία της ενασχόλησής σας με την πολυνησιωτική και ακριτική μας Ιερά Μητρόπολη, ευχόμενος κάθε καλό και αγαθό σε εσάς και τους αναγνώστες της έγκριτης εφημερίδας σας. Ειρήνη και Αγάπη για όλον τον πλανήτη!