• Ο Ροδίτης επιχειρηματίας μιλά στη «δ» για τη σεζόν, το ενεργειακό κόστος, την έλλειψη προσωπικού και τις προκλήσεις της επόμενης μέρας. Από το “πάγωμα” των κρατήσεων μέχρι τη στεγαστική κρίση εργαζομένων
Ο τουρισμός στη Ρόδο βρίσκεται για ακόμη μία χρονιά μπροστά σε κρίσιμες δοκιμασίες, ισορροπώντας ανάμεσα στη δυναμική του ως κορυφαίος διεθνής προορισμός και στις αυξανόμενες πιέσεις που διαμορφώνουν το σύγχρονο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον. Η διεθνής αβεβαιότητα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι αλλαγές στις ταξιδιωτικές τάσεις συνθέτουν ένα σκηνικό που απαιτεί αντοχές από τον επιχειρηματικό κόσμο του νησιού.
Την ίδια στιγμή, ο κλάδος της εστίασης -αναπόσπαστο κομμάτι της τουριστικής εμπειρίας- αντιμετωπίζει ίσως τις μεγαλύτερες προκλήσεις των τελευταίων ετών: έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, αυξημένα λειτουργικά κόστη, στεγαστικό πρόβλημα για εργαζόμενους κι ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο θεσμικό πλαίσιο.
Ο γνωστός Ροδίτης επιχειρηματίας και εκπρόσωπος Τύπου του Σωματείου Εστίασης & Συναφών Επαγγελμάτων Δωδεκανήσου, Μιχάλης Ζησιμάτος, με πολυετή παρουσία στον χώρο και έντονη δραστηριότητα στη Λίνδο -έναν από τους πλέον εμβληματικούς και κοσμοπολίτικους προορισμούς της χώρας- καταθέτει στη «δ» μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης.
Μιλά για τη φετινή τουριστική σεζόν και τα πρώτα μηνύματα της αγοράς, τις διαχρονικές και σύγχρονες μεταμορφώσεις του τουρισμού στη Ρόδο, τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στη Λίνδο, αλλά και τα διαχρονικά προβλήματα υποδομών που επανέρχονται κάθε καλοκαίρι. Παράλληλα, αναφέρεται στις κρίσιμες παρεμβάσεις που απαιτούνται στον τομέα της εργασίας, στη συνάντηση με το υπουργείο Εργασίας για το ωράριο και τις συλλογικές συμβάσεις, καθώς και στη δύσκολη πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι επιχειρήσεις εστίασης.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Η φετινή τουριστική σεζόν στη Ρόδο, με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή και την διεθνή αβεβαιότητα στον τουρισμό, εκτιμάτε κ. Ζησιμάτο ότι θα επηρεασθεί; Τουριστικοί παράγοντες μιλούν για «πάγωμα» των κρατήσεων μέχρι και τις αρχές Ιουνίου. Έχοντας περάσει από διάφορες κρίσεις επιτυχώς η περιοχή μας, θεωρείτε ότι θα τα καταφέρουμε κι εφέτος χωρίς απώλειες;
Η φετινή τουριστική σεζόν στη Ρόδο κα. Παμπρή εμφανίζεται μέχρι στιγμής ανθεκτική, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή. Παρόλο που υπάρχει μια φυσιολογική ανησυχία, οι επαγγελματίες του κλάδου παραμένουν συγκρατημένα αισιόδοξοι, με τον προορισμό να διατηρεί τη δυναμική του. Ρυθμός Κρατήσεων: Έχει παρατηρηθεί μια προσωρινή επιβράδυνση ή «πάγωμα» στις νέες προκρατήσεις (περίπου 25% μείωση στον ρυθμό σε σχέση με τις αρχικές προσδοκίες), καθώς οι ταξιδιώτες τηρούν στάση αναμονής. Ωστόσο, οι ακυρώσεις παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Φυσικά, η ένωση ξενοδόχων Ρόδου, θα δώσει περισσότερα στοιχεία για το θέμα αυτό, ως η πλέον αρμόδια. Αγορά του Ισραήλ: Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, καθώς είναι παραδοσιακά καλοί πελάτες για όλους τους κλάδους τουρισμού του νησιού μας. Είναι ο τομέας που πλήττεται περισσότερο, με σημαντική μείωση των αφίξεων από τη συγκεκριμένη χώρα και αλλαγές στο πτητικό πρόγραμμα εταιρειών όπως η Aegean. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει αισιοδοξία για επιστροφή των Ισραηλινών τουριστών μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Ευρωπαϊκές Αγορές: Οι παραδοσιακές αγορές της Ρόδου, όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία και η Πολωνία, συνεχίζουν να κινούνται δυναμικά. Μάλιστα, εταιρείες όπως η Jet2 Holidays έχουν αυξήσει τη χωρητικότητα των θέσεων τους για φέτος.
Κόστος Λειτουργίας: Η κύρια ανησυχία για τους επιχειρηματίες δεν είναι η έλλειψη τουριστών, αλλά η αύξηση του κόστους ενέργειας και καυσίμων που προκαλεί ο πόλεμος, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων και τα περιθώρια κέρδους.
Η Ελλάδα ως «Ασφαλές Καταφύγιο»: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Ρόδος και η Κρήτη θεωρούνται ασφαλείς εναλλακτικοί προορισμοί για τουρίστες που αποφεύγουν περιοχές πιο κοντά στη σύγκρουση, γεγονός που μπορεί να αντισταθμίσει μέρος των απωλειών.
Συνοπτικά, αν η κρίση δεν κλιμακωθεί περαιτέρω, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μια σεζόν που θα κινηθεί στα περσινά επίπεδα ή με πολύ μικρές αποκλίσεις. Ο τουρισμός στη Ρόδο έχει εξελιχθεί θεαματικά τις τελευταίες δεκαετίες, περνώντας από την εποχή του «ατομικού» τουρισμού και του «ρομαντισμού» της δεκαετίας του ’60 και ’70 στην εποχή του μαζικού και πολυτελούς τουρισμού.
Οι κυριότερες αλλαγές που έχουν συντελεστεί είναι οι εξής: Από τον Ατομικό στον Μαζικό Τουρισμό: Μετά το 1995, το μοντέλο άλλαξε ριζικά με την κυριαρχία των all-inclusive συστημάτων και των μεγάλων τουριστικών πακέτων, γεγονός που μεταμόρφωσε τον τρόπο λειτουργίας των ξενοδοχείων.
Αναβάθμιση Καταλυμάτων: Ενώ τη δεκαετία του ’80 υπήρξε μια «έκρηξη» μικρών ενοικιαζόμενων δωματίων, σήμερα η Ρόδος εστιάζει σε πολυτελή resorts 5 αστέρων και σύγχρονες υποδομές.
Επιμήκυνση της Σεζόν: Παραδοσιακά η σεζόν ήταν περιορισμένη στους καλοκαιρινούς μήνες. Πλέον, υπάρχει στρατηγική προσπάθεια για τουρισμό όλο τον χρόνο, με την περίοδο του 2026 να αναμένεται να διαρκέσει έως και τις 30 Νοεμβρίου.
Νέες Αγορές & Δημογραφικά: Εκτός από τους παραδοσιακούς επισκέπτες (Βρετανούς, Γερμανούς), έχουν αναδυθεί νέες αγορές, όπως η Ιρλανδία (με αύξηση 32,4% το 2024), η Πολωνία και η Τουρκία. Επίσης, το προφίλ των τουριστών έχει αλλάξει, με τα ζευγάρια να αποτελούν πλέον το 46,2% των επισκεπτών.
Θαλάσσιος Τουρισμός: Υπάρχει τεράστια ανάπτυξη στην κρουαζιέρα και το yachting. Το 2024 καταγράφηκαν ρεκόρ αφίξεων από κρουαζιερόπλοια, ενώ οι μαρίνες του νησιού φιλοξενούν πλέον όλο και περισσότερα mega-yachts.
Ως επιχειρηματίας και του κλάδου του θαλάσσιου τουρισμού, παρατηρώ άνοδο σε σχέση με άλλα έτη, όπως και νέες τάσεις, πχ. την τελετή πλωτών γάμων σε σκάφη, έχουμε ήδη διοργανώσει αρκετούς στο LINDIANPEARL S/Y.
Ψηφιακή Μετάβαση: Ο τρόπος κράτησης και πληρωμής έχει ψηφιοποιηθεί πλήρως, με τη χρήση καρτών Visa να αυξάνεται συνεχώς και τις αναζητήσεις στη Google να καθορίζουν τη ζήτηση. o τουρίστας πλέον, βρίσκει τα πάντα από το κινητό του.
• Κύριε Ζησιμάτο, έχοντας την εμπειρία δεκαετιών επιχειρηματικής δραστηριότητας στην περιοχή της Λίνδου, τι βλέπετε να αλλάζει χρόνο με τον χρόνο;
Η Λίνδος έχει μεταμορφωθεί από έναν ήσυχο παραδοσιακό οικισμό σε έναν από τους πιο exclusive και αναγνωρίσιμους προορισμούς παγκοσμίως, διατηρώντας όμως έναν αυστηρό έλεγχο στην αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία. Ακολουθούν οι σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών:
Στροφή στην Πολυτέλεια (Boutique Culture): Ενώ παλαιότερα η διαμονή περιοριζόταν σε απλά «δωμάτια», σήμερα η Λίνδος ηγείται στην αγορά των boutique ξενοδοχείων. Πολλά παλιά αρχοντικά έχουν αναπαλαιωθεί και μετατραπεί σε καταλύματα υψηλών προδιαγραφών (όπως το Melenos Art Boutique Hotel) και πανέμορφα ξενοδοχεία όπως το AQUAGRAND, LINDOS BLU, LINDOS BAY, LINDOS GRAND, με πολύ υψηλές προδιαγραφές και μοναδικές υπηρεσίες.
Πεζοδρόμηση και Διατήρηση: Η Λίνδος παραμένει ένας pedestrian-only οικισμός. Η απαγόρευση των αυτοκινήτων μέσα στο χωριό έχει ενισχύσει τη γραφικότητα, αν και η αυξημένη κίνηση στα στενά σοκάκια (ειδικά τις μεσημεριανές ώρες) αποτελεί πλέον πρόκληση για την άνεση των επισκεπτών.
Ανάπτυξη των γύρω περιοχών (Βλυχά & Πεύκοι): Λόγω του περιορισμένου χώρου στον παραδοσιακό οικισμό, η τουριστική ανάπτυξη έχει μετατοπιστεί στις γύρω περιοχές. Στη Βλυχά και τους Πεύκους έχουν χτιστεί μερικά από τα μεγαλύτερα και πιο πολυτελή resorts του νησιού.
Βιώσιμος Τουρισμός: Για την περίοδο 2026-2030, υπάρχει μια νέα στρατηγική στροφή προς τη βιωσιμότητα. Η παραλία των Βλυχών, για παράδειγμα, βρίσκεται σε διαδικασία πιστοποίησης ως “Sustainable Beach”, με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και της τοπικής οικονομίας.
Destination Weddings: Η Λίνδος έχει γίνει παγκόσμιος πόλος έλξης για γάμους, αλλάζοντας τη δημογραφία των επισκεπτών.
Ψώνια & Εστίαση: Τα παραδοσιακά τουριστικά είδη έχουν δώσει τη θέση τους σε υψηλής ποιότητας καταστήματα και εστιατόρια.
Κόστος & Εισιτήρια: Η επίσκεψη στην Ακρόπολη, που είναι ο τρίτος πιο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα, έχει πλέον εισιτήριο €20, αντικατοπτρίζοντας την αξία του μνημείου παγκοσμίως.
• Σημείο σταθμός στο νησί της Ρόδου, η Λίνδος -μια καλλονή 3.000 ετών- που συνδυάζει τη γοητεία της ιστορίας ως σταυροδρόμι πολιτισμών, με ένα από τα πιο δημοφιλή αξιοθέατα της χώρας μας, αντιμετωπίζει κάθε χρόνο τα ίδια προβλήματα την τουριστική σεζόν. Κυκλοφοριακό, υποδομές, υδροδότηση, εξυπηρέτηση; Έχει βελτιωθεί η κατάσταση;
Η Λίνδος δέχεται χιλιάδες επισκέπτες καθημερινώς, είναι φυσικό να δημιουργούνται εκ των δεδομένων προβλήματα. Θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνουμε μνεία στην τωρινή δημοτική αρχή, η οποία κάνει πολλές προσπάθειες βελτίωσης σε όλους τους τομείς. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΟ,ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΑ, ΥΔΡΕΥΣΗ, ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ, πιστεύω η Λίνδος είναι στα καλύτερά της. Ειδική αναφορά θα κάνω στον νυν αντιδήμαρχο Νίκο Παυλακίδη, ένα νέο άνθρωπο, που πραγματικά έχει δώσει τον καλύτερο του εαυτό στα κοινά. Άνθρωπος υπεύθυνος, αξιόπιστος, ακούραστος και δημιουργικός. σε κάθε πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, και ζητάμε την βοήθεια του, είναι πάντα δίπλα μας. Πάντα υπάρχουν φυσικά περιθώρια βελτίωσης, και θα πρέπει όλοι εμείς οι κάτοικοι της Λίνδου ατομικά ο καθένας μας, αλλά και συλλογικά, να προσπαθούμε γι αυτό.
Παράλληλα, οι υπηρεσίες πλέον που προσφέρονται στους επισκέπτες της Λίνδου, έχουν αλλάξει επίπεδο, και είναι ανώτερες. Πολύ καλά καταλύματα, καταπληκτικά εστιατόρια, ομορφότερη αρχιτεκτονική μορφή παντού. Έχουμε μόνιμο ασθενοφόρο, γιατρό, πυροσβεστική κάλυψη, εθελοντικές ομάδες που βοηθάνε παντού.
• Είχαμε κάποια απάντηση από το υπουργείο Εργασίας στο αίτημα που κατατέθηκε για το ωράριο εργασίας από το σύνολο των φορέων της Δωδεκανήσου; Είχαν δεσμευθεί από το υπουργείο ότι θ’ απαντούσαν σε εύλογο χρονικό διάστημα ώστε να μη χαθεί η σεζόν.
Στο υπουργείο Εργασίας, είχαμε όλοι οι φορείς της Ρόδου συνάντηση εργασίας με τον Γ.Γ. κ. Μιλαπίδη και πολλά στελέχη των αρμοδίων υπηρεσιών. Η συνάντηση έγινε σε πολύ θετικό κλίμα, με πρόταση του σωματείου μας, και συντονίστηκε από τον βουλευτή Βασίλη Υψηλάντη, με θέμα την νέα τοπική σύμβαση εργασίας, στον τομέα της εστίασης, η οποία προτάθηκε από το σωματείο εστίασης Δωδεκανήσου, όπως και των προτάσεων της ΕΞΡ. Αγαστή επίσης η συνεργασία με τα τοπικά σωματεία εργαζομένων, που ήταν παρόντα με τους εκπροσώπους τους, οι βουλευτές Δωδεκανήσου, ενώ το σωματείο εστίασης εκπροσώπησαν μέλη του Δ.Σ. Παρόντες, επίσης, ο πρόεδρος των Ξενοδόχων Γ. Παπαβασιλείου, ο Πρόεδρος Διευθυντών Ξενοδοχείων Γ. Ματσίγκος, ο Πρόεδρος του Οικονομικού επιμελητήριου Κ. Ζωγραφίδης, ο Πρόεδρος του ΕΚΡ Π. Εγγλέζος, ο Πρόεδρος των Ξ/Υ Θ. Σταμούλης, ο Πρόεδρος Εστίασης της Κω κ. Δρόσος, ο Πρόεδρος των Επιθεωρητών Εργασίας Ελλάδος.
Δεν έχουμε ακόμη απάντηση, ευελπιστούμε σύντομα να την έχουμε. Τα μέλη μας θέλουν να είναι νόμιμα με τις υπηρεσίες, και όχι να παρανομούν άθελα τους, καθώς υπάρχει τοπική σύμβαση εργασίας την οποία το υπουργείο δεν έχει επικυρώσει. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης το σωματείο τοποθετήθηκε με τεκμηριωμένα επιχειρήματα υπέρ της ταχείας επικύρωσης των εκκρεμών τοπικών συμβάσεων. Ως φορέας που εκπροσωπεί και τις δύο πλευρές της σχέσης εργασίας στον κλάδο, επισημάναμε ότι η ΤΚΣΣΕ είναι το εργαλείο που εγγυάται δίκαιες αμοιβές για τους εργαζομένους και ταυτόχρονα προστατεύει τις νόμιμες επιχειρήσεις από τον αθέμιτο ανταγωνισμό όσων παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους.
Ο Γενικός Γραμματέας Εργασιακών Σχέσεων Νίκος Μηλαπίδης, ο Διοικητής Επιθεώρησης Εργασίας Χαράλαμπος Βούρτσης και ο Γεν. Διευθυντής Κωνσταντίνος Αγραπιδάς άκουσαν με προσοχή, κατέγραψαν κάθε αίτημα και δεσμεύτηκαν για την άμεση εξέταση και προώθηση των σχετικών διαδικασιών. Το Σωματείο μας θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των διαδικασιών και θα ενημερώνει τα μέλη του για κάθε εξέλιξη. Παραμένουμε σε εγρήγορση και αποφασισμένοι να διασφαλίσουμε την πλήρη εφαρμογή των συμβάσεων για μια δίκαιη τουριστική περίοδο. Εξηγήσαμε στο υπουργείο Εργασίας, πως είμαστε επιχειρήσεις εποχικές, και δεν γίνεται να κλείνουμε τις Κυριακές, ούτε να μένουμε χωρίς στελέχη, φυσικά με κάθε σεβασμό στα δικαιώματα των εργαζομένων. Θέλουμε να λειτουργούμε σε πλαίσια νομιμότητας, και να απασχολούμε νόμιμα 7 ημέρες την εβδομάδα τα στελέχη μας, εφόσον φυσικά το επιθυμούν. Κάτι, που και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι το θέλουν, καθώς οι μήνες ανεργίας του χειμώνα από 5 μήνες έχουν συρρικνωθεί σε τρεις, και τα έξοδα για όλους δυσανάλογα.
• Και φέτος εκτιμάται ότι θα είναι πολύ μεγάλο το κενό από την έλλειψη προσωπικού στον τουρισμό και την εστίαση. Πόσο εύκολο είναι για σας να βρείτε εργαζόμενους στις επιχειρήσεις της Λίνδου, καθότι αντιμετωπίζετε επίσης και το πρόβλημα της στέγασης;
Το τεράστιο πρόβλημα έλλειψης προσωπικού, είναι ένα πολύ μεγάλο αγκάθι για τις επιχειρήσεις εστίασης. Πλέον, μεγαλύτερο από ποτέ. Ειδικότητες, όπως οι μάγειρες, οι σερβιτόροι, είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν, και οι επιχειρήσεις υποφέρουν, καθώς, όπως καταλαβαίνετε, χωρίς αυτές τις ειδικότητες μια επιχείρηση δεν λειτουργεί.
Οι μετακλητοί εργαζόμενοι τρίτων χωρών, έλυσαν ένα μικρό μέρος του προβλήματος, δυστυχώς περισσότερο στις μη ειδικευμένες θέσεις εργασίας. Υπάρχουν στο νησί μας, επιχειρήσεις εστίασης, που δεν μπορούν να ανοίξουν ακόμη, καθώς δεν έχουν βρει στελέχη. προσωπικό, που έρχεται από άλλα μέρη της Ελλάδας απαιτεί και στέγαση, κάτι αυτονόητο φυσικά, που επιβαρύνει πάλι τον επιχειρηματία. Σπίτια δυσεύρετα και πανάκριβα, πρόβλημα πολύ μεγάλο δυστυχώς. η εστίαση, γίνεται όλο και δυσκολότερη δουλειά, με πολλούς παραδοσιακούς επιχειρηματίες να αποχωρούν, άλλοι υποχρεωτικά να κλείνουν, καθώς τα προβλήματα, τα έξοδα, και οι υποχρεώσεις προς το κράτος και τις ανάγκες των επιχειρήσεων, να μην επιτρέπουν την συνέχιση της λειτουργίας τους. πολύ υψηλό ΦΠΑ, το υψηλότερο στην Ευρώπη, μεγάλο κόστος ενέργειας, ανεπάρκεια προσωπικού, υψηλά ενοίκια, πανάκριβες πλέον πρώτες ύλες, απίστευτη γραφειοκρατία παντού, νέες αυστηρότερες διατάξεις σε καθημερινή βάση, έχουν δυστυχώς ανεβάσει απίστευτα το κόστος των επιχειρήσεων εστίασης σε όλη την Ελλάδα. Τα στατιστικά απογοητευτικά. 17% των νέων εστιατορίων κλείνουν τον πρώτο χρόνο λειτουργίας τους, και 30% των νέων εστιατορίων κλείνουν σε 2 έτη. Φυσικά, αυτοί οι άνθρωποι, χάνουν όλα τους τα χρήματα, και δεν κάνουν ποτέ απόσβεση. Είναι ο κλάδος με τις περισσότερες διαγραφές από το εμπορικό μητρώο ετησίως. Υπάρχουν και πολλοί συνάδελφοι, που προσπαθούν να πουλήσουν τις επιχειρήσεις τους, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Φυσικά, εκτός το πολύ υψηλό κόστος μιας επιχείρησης εστίασης, θα πρέπει να αναφέρουμε και τον υπερκορεσμό του κλάδου.
Σας ευχαριστώ πολύ κα Παμπρή για την τιμή που μου κάνατε, και την φιλοξενία σας στην έγκριτη εφημερίδα σας.
