Ελευθερία Φτακλάκη: Η τριμερής συμμαχία της Ελλάδας, «ασπίδα» απέναντι στις προθέσεις της Τουρκίας

Ποιος είναι ο ρόλος της Τουρ­κίας στη δια­μόρ­φωση της νέας κατά­στα­σης στη Συρία και οι βασικές φιλο­δο­ξίες της γεί­το­νος χώρας στην περιοχή της Μέσης Ανα­το­λής;

Η πρό­σφατη κατάρ­ρευση του καθε­στώ­τος Ασαντ στη Συρία έχει δημιουρ­γή­σει πολύ­πλο­κες γεω­πο­λι­τι­κές συν­θή­κες στην περιοχή, όπου περι­φε­ρεια­κοί και διε­θνείς δρώντες επι­διώ­κουν να ενι­σχύ­σουν τη στρα­τη­γική τους θέση. Η αστά­θεια που προ­κλή­θηκε από τον μακρο­χρό­νιο εμφύλιο πόλεμο έχει οδη­γή­σει σε ένα περί­πλοκο πλέγμα συμ­μα­χιών και αντι­πα­λο­τή­των, με διά­φο­ρες δυνά­μεις να προ­σπα­θούν να επη­ρε­ά­σουν την έκβαση της κρίσης προς όφελός τους.

Η Τουρκία έχοντας δια­δρα­μα­τί­σει καθο­ρι­στικό ρόλο στην πτώση του Ασαντ, υπο­στη­ρί­ζο­ντας διά­φο­ρες αντι­κα­θε­στω­τι­κές ομάδες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS) και έχοντας επε­κτεί­νει τον έλεγχό της σε περιο­χές της βόρειας Συρίας υπο­στη­ρί­ζο­ντας το Συριακό Εθνικό Στρατό (SNA), φιλο­δο­ξεί να απο­τε­λέ­σει το βασικό δια­μορ­φωτή των εξε­λί­ξεων στην περιοχή προ­κει­μέ­νου να ενι­σχύ­σει τη γεω­πο­λι­τική της επιρροή και να ανα­δει­χθεί ως η ηγέτιδα δύναμη του μου­σουλ­μα­νι­κού κόσμου.

Τα γεω­στρα­τη­γικά συμ­φέ­ρο­ντα της Τουρ­κίας αφορούν στην αντι­με­τώ­πιση της κουρ­δι­κής απειλής και στην απο­τροπή δημιουρ­γίας αυτό­νο­μου κουρ­δι­κού κράτους στα νότια σύνορά της, στην οικο­νο­μική επέ­κταση και συμ­με­τοχή στην ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας καθώς και στην επίλυση του προ­σφυ­γι­κού ζητή­μα­τος μέσω της δημιουρ­γίας “ζωνών ασφα­λείας” για την επι­στροφή Σύρων προ­σφύ­γων, μία πρω­το­βου­λία που θα ενδυ­να­μώ­σει εκ νέου τις σχέσεις της με την Ευρω­παϊκή ‘Ένωση καθώς περνούν μία περίοδο κρίσης.

Πέραν των βρα­χυ­πρό­θε­σμων ωφε­λειών, η Τουρκία αντι­με­τω­πί­ζει και σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις που συναρ­τώ­νται με τον κίνδυνο δια­τά­ρα­ξης των σχέσεων με τη Ρωσία και το Ιράν λόγω της παρα­βί­α­σης της Συμ­φω­νίας της Αστάνα, την πιθανή αστά­θεια στα νότια σύνορά της λόγω της ενδυ­νά­μω­σης εξτρε­μι­στι­κών ομάδων που ενδε­χο­μέ­νως να μην μπο­ρέ­σει να ελέγξει, τη διεθνή κριτική για τις ενέρ­γειές της κατά των Κούρδων και την υπο­στή­ριξη αμφι­λε­γό­με­νων εξτρε­μι­στι­κών ομάδων, όπως είναι η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS)- η ισλα­μι­στική ομάδα με ρίζες στην Αλ Κάιντα μπορεί να οδη­γή­σει σε πιθανή δημιουρ­γία αντι-τουρκικών συμ­μα­χιών στην περιοχή λόγω ανη­συ­χιών για τις προ­θέ­σεις της Τουρ­κίας.

Οι φιλο­δο­ξίες της Τουρ­κίας στη Μέση Ανατολή που είναι πολύ­πλο­κοι και αμφι­λε­γό­με­νοι, θα εξαρ­τη­θούν και από τη στρα­τη­γική της δια­κυ­βέρ­νη­σης Τραμπ στην ευρύ­τερη περιοχή της Μέσης Ανα­το­λής και της Ν.Α. Μεσο­γείου καθώς ο επερ­χό­με­νος πρό­ε­δρος Τραμπ θα συνε­χί­σει από εκεί που στα­μά­τησε την πολι­τική της Μέσης Ανα­το­λής, απο­σύ­ρο­ντας τα 900 περίπου ενα­πο­μεί­να­ντα αμε­ρι­κα­νικά στρα­τεύ­ματα στη Συρία και ενδε­χο­μέ­νως τα 2.500 στο Ιράκ, αφή­νο­ντας πίσω του ένα βαθύ κενό εξου­σίας και ασφά­λειας. Αυτό θα εδραιώ­σει την Τουρκία και το Ισραήλ ως βασι­κούς περι­φε­ρεια­κούς παίκτες με ισχυρή στρα­τιω­τική ικα­νό­τητα να αντι­με­τω­πί­σουν τους διά­φο­ρους αντι­πά­λους τους, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ομάδων που υπο­στη­ρί­ζο­νται από το Ιράν. Σε ένα τέτοιο σενάριο η Τουρκία θα έχει περισ­σό­τερο χώρο για στρα­τιω­τι­κούς και διπλω­μα­τι­κούς ελιγ­μούς ενα­ντίον των Κούρδων, που βρί­σκο­νται εδώ και καιρό κοντά στο Ισραήλ, αυξά­νο­ντας σημα­ντικά τη μόχλευση της Άγκυρας υπό το πρίσμα ενός απο­δυ­να­μω­μέ­νου Ιράν.

Επο­μέ­νως, βρα­χυ­πρό­θε­σμα η Τουρκία θα δείχνει κερ­δι­σμένη, όμως οι μακρο­πρό­θε­σμες συνέ­πειες των ενερ­γειών της παρα­μέ­νουν αβέ­βαιες χωρίς κανείς να μπορεί να προ­δι­κά­σει τις μελ­λο­ντι­κές εξε­λί­ξεις…

Ποια είναι τα βασικά οφέλη που επι­διώ­κει ο Ερντο­γάν από την τουρ­κική παρέμ­βαση στη Συρία;

Η τουρ­κική παρέμ­βαση στη Συρία απο­τε­λεί μέρος μίας πολύ­πλευ­ρης στρα­τη­γι­κής του Ερντο­γάν, με στόχο την ενί­σχυση της θέσης της Τουρ­κίας στην περιοχή. Τα βασικά οφέλη που επι­διώ­κει ο Τούρκος πρό­ε­δρος μπορούν να συνο­ψι­στούν στα εξής:

α) Γεω­πο­λι­τική επιρροή: Ο Ερντο­γάν στο­χεύει στην ενδυ­νά­μωση του ρόλου της Τουρ­κίας ως περι­φε­ρεια­κής δύναμης. Επι­διώ­κει να δια­μορ­φώ­σει το μελ­λο­ντικό πολι­τικό σκηνικό της Συρίας προς όφελος της χώρας του, εδραιώ­νο­ντας παράλ­ληλα την τουρ­κική στρα­τιω­τική παρου­σία σε στρα­τη­γικά σημεία της βόρειας Συρίας.

β) Αντι­με­τώ­πιση της κουρ­δι­κής “απειλής”: Ένας κρί­σι­μος στόχος είναι η απο­τροπή δημιουρ­γίας αυτό­νο­μης κουρ­δι­κής οντό­τη­τας στα νότια σύνορα της Τουρ­κίας. Ο Ερντο­γάν επι­διώ­κει τον εκτο­πι­σμό των κουρ­δι­κών δυνά­μεων YPG (People’s Defense Units) από περιο­χές της βόρειας Συρίας, θεω­ρώ­ντας τες απειλή για την εθνική ασφά­λεια της Τουρ­κίας.

γ) Προ­σφυ­γικό ζήτημα: Η δημιουρ­γία μίας “ζώνης ασφα­λείας” στη βόρεια Συρία απο­σκο­πεί στην επίλυση του προ­σφυ­γι­κού ζητή­μα­τος καθώς ο Ερντο­γάν θέλει να επα­να­προ­ω­θή­σει τον μεγάλο αριθμό των Σύρων προ­σφύ­γων που φιλο­ξε­νεί σε δομές στην Τουρκία, μειώ­νο­ντας έτσι την οικο­νο­μική και κοι­νω­νική πίεση στη χώρα του. Για αυτό και πρό­σφατα η πρό­ε­δρος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, Ursula Von de Leyen ανα­κοί­νωσε την παροχή επι­πλέον χρη­μα­το­δό­τη­σης ύψους ενός (1) δισε­κα­τομ­μυ­ρίου ευρώ στην Τουρκία για τη φρο­ντίδα των Σύρων προ­σφύ­γων.

Τα κον­δύ­λια αυτά θα δια­τε­θούν άμεσα- εντός του 2024, για την υπο­στή­ριξη της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης και της εκπαί­δευ­σης των προ­σφύ­γων, καθώς και για τη δια­χεί­ριση των συνόρων και της μετα­νά­στευση

δ) Διεθνής ανα­γνώ­ριση: Μέσω της παρέμ­βα­σης στη Συρία, ο Ερντο­γάν επι­διώ­κει να ανα­δει­χθεί ως ο ισχυρός ηγέτης που ενώνει το μου­σουλ­μα­νικό κόσμο.

Παράλ­ληλα, στο­χεύει στην ενί­σχυση της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής θέσης της Τουρ­κίας έναντι άλλων διεθνών δρώντων, όπως είναι οι ΗΠΑ, η ΕΕ, η Ρωσία, κα.

ε) Οικο­νο­μικά οφέλη: Η τουρ­κική παρέμ­βαση ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σε οικο­νο­μικά οφέλη, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πιθανής συμ­με­το­χής τουρ­κι­κών εται­ρειών στην ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας και την επα­νέ­ναρξη επι­χει­ρη­μα­τι­κών δεσμών κατά μήκος των συριο­τουρ­κι­κών συνόρων. Ωστόσο, η κατά­σταση στη Συρία παρα­μέ­νει εξαι­ρε­τικά περί­πλοκη, με πολ­λα­πλούς παίκτες και αντι­κρουό­μενα συμ­φέ­ρο­ντα. Η επί­τευξη των στόχων του Ερντο­γάν αντι­με­τω­πί­ζει σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των αντι­δρά­σεων από άλλες περι­φε­ρεια­κές και παγκό­σμιες δυνά­μεις. Η στάση των ΗΠΑ, καθώς και οι κινή­σεις της Ρωσίας και του Ιράν, θα δια­δρα­μα­τί­σουν καθο­ρι­στικό ρόλο στη δια­μόρ­φωση της νέας τάξης πραγ­μά­των στην περιοχή.

Πώς οι ΗΠΑ αντι­με­τω­πί­ζουν τη στήριξη της Τουρ­κίας στους αντάρ­τες που κατέ­λα­βαν τη Δαμασκό;

Η αμε­ρι­κα­νική διπλω­μα­τία καλεί­ται να ισορ­ρο­πή­σει μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών συμ­μα­χιών και στρα­τη­γι­κών συμ­φε­ρό­ντων. Οι ΗΠΑ δια­τη­ρούν την Τουρκία ως σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, ενώ παράλ­ληλα συνε­χί­ζουν να υπο­στη­ρί­ζουν τις Συρια­κές Δημο­κρα­τι­κές Δυνά­μεις (SDF)- που είναι κυρίως κουρ­δι­κές, στη βόρεια Συρία. Αυτό δημιουρ­γεί εντά­σεις, καθώς οι ΗΠΑ εκφρά­ζουν ανη­συ­χίες για τις τουρ­κι­κές επι­χει­ρή­σεις κατά των Κούρδων συμ­μά­χων τους.

Ωστόσο, η Τουρκία παρα­μέ­νει ο σημα­ντι­κό­τε­ρος εξω­τε­ρι­κός υπο­στη­ρι­κτής των ανταρ­τών ενώ οι ΗΠΑ δια­τη­ρούν περίπου 900 στρα­τιώ­τες στη βόρεια Συρία σε συνερ­γα­σία με τις SDF. Αυτή η κατά­σταση δημιουρ­γεί εντά­σεις, με τις ΗΠΑ να ανα­γνω­ρί­ζουν τις “νόμιμες ανη­συ­χίες” της Τουρ­κίας σχετικά με ορι­σμέ­νους μαχητές στη Συρία.

Επίσης, οι ΗΠΑ εστιά­ζουν σε τρεις βασικές αρχές: στην πρόληψη της ανα­ζω­πύ­ρω­σης του Ισλα­μι­κού Κράτους, στη δια­σφά­λιση της ασφά­λειας γει­το­νι­κών χωρών όπως το Ισραήλ, η Ιορ­δα­νία και το Ιράκ, και στην απο­τροπή μίας «ανθρω­πι­στι­κής κατα­στρο­φής». Για αυτό και ανέ­λα­βαν την πρω­το­βου­λία για άμεση επαφή με την ομάδα Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), που ηγήθηκε της ανα­τρο­πής του καθε­στώ­τος Ασαντ. Μία αμε­ρι­κα­νική αντι­προ­σω­πεία υπό την Μπάρ­μπαρα Λιφ, κορυ­φαία διπλω­μάτη για τη Μέση Ανατολή, επι­σκέ­φθηκε την Δαμασκό και συνα­ντή­θηκε με τον ηγέτη της HTS. Αυτή η κίνηση υπο­δη­λώ­νει μία πιθανή αλλαγή στάσης των ΗΠΑ απέ­να­ντι στην HTS, με ενδεί­ξεις όπως η από­συρση της επι­κή­ρυ­ξης για τη σύλληψη του ηγέτη της και η εξέταση άρσης του χαρα­κτη­ρι­σμού της ως τρο­μο­κρα­τι­κής οργά­νω­σης.

Ας μην ξεχνάμε πως ο βασικός στόχος των ΗΠΑ αλλά και της ΕΕ είναι η δια­σφά­λιση μίας ειρη­νι­κής μετά­βα­σης στη Συρία προ­ω­θώ­ντας το σχη­μα­τι­σμό μίας συμπε­ρι­λη­πτι­κής κυβέρ­νη­σης που θα σέβεται τα δικαιώ­ματα των μειο­νο­τή­των και η απο­τροπή να γίνει η χώρα κατα­φύ­γιο τρο­μο­κρα­τι­κών οργα­νώ­σεων.

Πώς περι­γρά­φε­ται η σχέση Τουρκίας-Ισραήλ στο νέο γεω­πο­λι­τικό σκηνικό;

Αν έπρεπε να δώσω έναν τίτλο στις σχέσεις Ισραήλ -Τουρκίας θα ήταν ο εξής: ‘Νέες γεω­πο­λι­τι­κές προ­κλή­σεις με αντι­κρουό­μενα συμ­φέ­ρο­ντα στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ» καθώς οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν επι­δει­νω­θεί σημα­ντικά, μετά τον πόλεμο στη Γάζα, με τις ιδε­ο­λο­γι­κές δια­φο­ρές να παρα­μέ­νουν έντονες.

Η σχέση Τουρκίας- Ισραήλ στη μετα- Ασαντ εποχή χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ένα γεω­πο­λι­τικό αντα­γω­νι­σμό για επιρροή στη Συρία και στην ευρύ­τερη περιοχή.

Οι δύο χώρες επι­διώ­κουν στρα­τη­γικά να κατα­στούν η καθεμία ο κύριος συντε­λε­στής στη δια­μόρ­φωση της επό­με­νης ημέρας για τη Συρία, όμως με δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις και στόχους. Η Άγκυρα υπο­στη­ρί­ζει ενεργά το νέο μετα­βα­τικό καθε­στώς υπό την ηγεσία της Hayat Tahrir al-Sham (HTS), μίας ισλα­μι­στι­κής ομάδας με ρίζες στην Αλ Κάιντα, βλέ­πο­ντας αυτή την εξέλιξη ως μία ευκαι­ρία να επε­κτεί­νει την επιρροή της στη Συρία και να αντι­με­τω­πί­σει την απειλή των κουρ­δι­κών δυνά­μεων στα σύνορά της. Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, ανη­συ­χεί για την άνοδο της HTS και έχει εντεί­νει τις στρα­τιω­τι­κές του επι­χει­ρή­σεις στη νότια Συρία, στο­χεύ­ο­ντας στη δημιουρ­γία μίας απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νης ζώνης ασφα­λείας.

Αυτές οι δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις έχουν οδη­γή­σει σε αυξα­νό­με­νες εντά­σεις μεταξύ Τουρ­κίας και Ισραήλ. Οι δύο χώρες έχουν ανταλ­λά­ξει επι­κρί­σεις σχετικά με τις ενέρ­γειές τους στη Συρία, με το Ισραήλ να κατη­γο­ρεί την Τουρκία για υπο­στή­ριξη τζι­χα­ντι­στι­κών ομάδων και παρά­νομη κατοχή συρια­κών εδαφών, ενώ η Τουρκία κατα­δι­κά­ζει τις ισραη­λι­νές στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις στα βόρεια σύνορα.

Η Τουρκία επι­διώ­κει μία ενο­ποι­η­μένη Συρία υπό την επιρροή της, ενώ το Ισραήλ φαί­νε­ται να προτιμά μία κατα­κερ­μα­τι­σμένη χώρα με ζώνες ασφα­λείας. Επι­πλέον, η αυξα­νό­μενη επιρροή της Τουρ­κίας στη Συρία ανη­συ­χεί άλλους περι­φε­ρεια­κούς συμ­μά­χους του Ισραήλ, όπως τα αραβικά κράτη, περι­πλέ­κο­ντας περαι­τέρω το γεω­πο­λι­τικό τοπίο. Παρά τις δια­φο­ρές τους, και οι δύο χώρες έχουν συμ­φέ­ρον στη στα­θε­ρό­τητα της Συρίας και στον περιο­ρι­σμό της ιρα­νι­κής επιρ­ροής. Όμως οι βαθιές δια­φο­ρές και οι αντι­κρουό­με­νες στρα­τη­γι­κές των δύο χωρών καθι­στούν δύσκολη την υλο­ποί­ησή της. Η εξέλιξη αυτής της δυνα­μι­κής θα εξαρ­τη­θεί σε μεγάλο βαθμό από τις διπλω­μα­τι­κές προ­σπά­θειες των ΗΠΑ και την ικα­νό­τητα των δύο πλευρών να υπερ­βούν τις δια­φο­ρές τους προς όφελος της περι­φε­ρεια­κής στα­θε­ρό­τη­τας.

Ποια είναι η στρα­τη­γική της Τουρ­κίας για την ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας και πώς αυτή συν­δέ­ε­ται με την τουρ­κική οικο­νο­μία που επι­χει­ρεί να αξιο­ποι­ή­σει την Δαμασκό για την ενί­σχυση των σχέσεων της ( Τουρκία) με την Ε.Ε.;

Η Τουρκία έχει ανα­πτύ­ξει μία πολυ­διά­στατη στρα­τη­γική για την ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας μετά την πτώση του καθε­στώ­τος Ασαντ, η οποία συν­δέ­ε­ται άμεσα με τους δια­κυ­βερ­νη­τι­κούς, οικο­νο­μι­κούς και γεω­πο­λι­τι­κούς στόχους της χώρας. Η στρα­τη­γική αυτή περι­λαμ­βά­νει τους εξής βασι­κούς τομείς:

Πολι­τική επιρροή και δια­κυ­βέρ­νηση, όπου η Τουρκία επι­διώ­κει επίσης να δημιουρ­γή­σει μία παράλ­ληλη δομή δια­κυ­βέρ­νη­σης στη Συρία, με Τούρ­κους αξιω­μα­τού­χους να λει­τουρ­γούν ως σύμ­βου­λοι πίσω από τις κουρ­τί­νες. Η Τουρκία σχε­διά­ζει να βοη­θή­σει στην ανα­διάρ­θρωση του συρια­κού κράτους και στη σύνταξη νέου συντάγ­μα­τος και να μετα­φέ­ρει τις εμπει­ρίες της στη νέα συριακή διοί­κηση.

Σε επίπεδο στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας η Τουρκία σχε­διά­ζει να υπο­γρά­ψει συμ­φω­νίες στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας με τη Συρία, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και μιας συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης θαλάσ­σιων ζωνών παρό­μοιας με αυτή που υπέ­γραψε με τη Λιβύη, το γνωστό παρά­νομο και άκυρο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Επίσης, στο πεδίο της δια­χεί­ρι­σης του Μετα­να­στευ­τι­κού /Προ­σφυ­γι­κού, η Τουρκία προωθεί την στα­θε­ρο­ποί­ηση της Συρίας για να επι­τρέ­ψει την επι­στροφή ενός μεγάλου μέρους των περίπου τριών ( 3 ) εκα­τομ­μυ­ρίων Σύρων προ­σφύ­γων που φιλο­ξε­νεί και για την οποία χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την ΕΕ μέσω της κοινής δήλωσης ΕΕ- Τουρ­κίας .

Οικο­νο­μική Ανά­πτυξη και Ανοι­κο­δό­μηση, με στόχο να δια­δρα­μα­τί­σει κεντρικό ρόλο στην ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας, η οποία εκτι­μά­ται ότι θα κοστί­σει μεταξύ 250 και 400 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων. Οι τουρ­κι­κές κατα­σκευα­στι­κές εται­ρείες ανα­μέ­νε­ται να ανα­λά­βουν σημα­ντικό μέρος των έργων ανοι­κο­δό­μη­σης, γεγονός που θα τονώσει την τουρ­κική οικο­νο­μία. Αυτό αντα­να­κλά­ται ήδη στο χρη­μα­τι­στή­ριο της Τουρ­κίας, όπου οι μετοχές κατα­σκευα­στι­κών εται­ρειών και συναφών βιο­μη­χα­νιών σημεί­ω­σαν άνοδο μετά την απο­χώ­ρηση του Ασαντ.

Όμως στο πεδίο της ανοι­κο­δό­μη­σης της Συρίας σημα­ντικό ρόλο θα δια­δρα­μα­τί­σουν και οι αρα­βι­κές μοναρ­χίες του Κόλπου. Αφενός, οι συντη­ρη­τι­κοί ηγέτες τους θέλουν πάση θυσία να απο­τρέ­ψουν την δημιουρ­γία ενός ισλα­μι­κού χαλι­φά­του στη Μεσό­γειο και ως εκ τούτου η Σαου­δική Αραβία και τα Ηνωμένα Εμιράτα είναι δια­τε­θει­μένα να δια­θέ­σουν δισε­κα­τομ­μύ­ρια για την ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας.

Ποια η θέση της Ελλάδας για τις εξε­λί­ξεις στην περιοχή όταν μάλιστα έχει ήδη ξεκι­νή­σει η συζή­τηση για ενδε­χό­μενη δημιουρ­γία ΑΟΖ μεταξύ Τουρ­κίας και Συρίας. Σε αυτό το ενδε­χό­μενο πώς θα αντι­δρά­σει η Ελλάδα;

Η Ελλάδα παρα­κο­λου­θεί με ιδιαί­τερη προσοχή τις εξε­λί­ξεις στη Συρία και την ευρύ­τερη περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, ιδιαί­τερα μετά την πτώση του καθε­στώ­τος Ασαντ. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης έχει χαρα­κτη­ρί­σει αυτή την εξέλιξη ως θετική, δεδο­μέ­νης της έντονης κατα­πί­ε­σης που ασκούσε το προη­γού­μενο καθε­στώς στο συριακό λαό.

Ωστόσο, η ελλη­νική κυβέρ­νηση τονίζει ότι το κύριο μέλημα πλέον είναι η δια­σφά­λιση της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας της Συρίας και η εγκα­θί­δρυση ενός νέου, δημο­κρα­τικά νομι­μο­ποι­η­μέ­νου καθε­στώ­τος που θα σέβεται τα δικαιώ­ματα όλων των πολιτών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των θρη­σκευ­τι­κών μειο­νο­τή­των. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα ανα­γνω­ρί­ζει τον ιδιαί­τερο ρόλο της ως πνευ­μα­τι­κού προ­στάτη του Πατριαρ­χείου Αντιο­χείας και των ελλη­νορ­θό­δο­ξων πλη­θυ­σμών στη Συρία και τον Λίβανο, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη σημασία της προ­στα­σίας αυτών των κοι­νο­τή­των και της δια­σφά­λι­σης των δικαιω­μά­των τους στη μετα­βα­τική περίοδο που διανύει η Συρία.

Ιδιαί­τερη ανη­συ­χία προ­κα­λούν οι πλη­ρο­φο­ρίες για ενδε­χό­μενη συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Τουρ­κίας και Συρίας. Ο πρω­θυ­πουρ­γός έχει κατα­στή­σει σαφές ότι μία τέτοια συμ­φω­νία θα ήταν παρά­νομη και άκυρη, όπως ακριβώς και το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, καθώς θα παρα­βί­αζε τα αδιαμ­φι­σβή­τητα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Η Ελλάδα, σε στενή συνερ­γα­σία με την Κύπρο, έχει ήδη ενη­με­ρώ­σει τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους για τους κιν­δύ­νους που ενέχει μία τέτοια εξέλιξη για τη στα­θε­ρό­τητα της ευρύ­τε­ρης περιο­χής, έχοντας δια­μη­νύ­σει με σαφή­νεια ότι η χώρα δεν θα απο­δε­χθεί οποια­δή­ποτε συμ­φω­νία που παρα­βιά­ζει το διεθνές δίκαιο και τα δικαιώ­ματα της Κύπρου στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση παρα­μέ­νει προ­ση­λω­μένη στην αρχή ότι το διεθνές δίκαιο είναι αδια­πραγ­μά­τευτο και δεν επι­δέ­χε­ται αμφι­σβή­τη­σης. Στο πλαίσιο αυτό, η ελλη­νική διπλω­μα­τία βρί­σκε­ται σε διαρκή εγρή­γορση. Ο πρω­θυ­πουρ­γός έχει ανα­λά­βει σημα­ντι­κές πρω­το­βου­λίες, όπως η ενη­μέ­ρωση των Ευρω­παίων ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής και η επί­τευξη της διε­ξα­γω­γής έκτα­κτης συνόδου της ΕΕ για θέματα ευρω­παϊ­κής άμυνας. Αυτές οι κινή­σεις ανα­δει­κνύ­ουν τη σοβα­ρό­τητα με την οποία η Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζει τις εξε­λί­ξεις και την απο­φα­σι­στι­κό­τητά της να προ­α­σπί­σει τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα και τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Κύπρου.

Ας μη ξεχνάμε πως η κυβέρ­νηση έχει δια­μορ­φώ­σει τα τελευ­ταία χρόνια μία ισχυρή συμ­μα­χία με την Κύπρο, το Ισραήλ, την Αίγυπτο καθώς επίσης και με τη Σαου­δική Αραβία και τα Ηνωμένα Εμιράτα. Αυτή τη συμ­μα­χία η Ελλάδα μπορεί να την ενερ­γο­ποι­ή­σει οποια­δή­ποτε στιγμή, όταν πρό­κει­ται να υπε­ρα­σπι­στεί τα συμ­φέ­ρο­ντά της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο απέ­να­ντι στην Τουρκία.