Αποχαιρετισμός στον Ιωάννη Παπαχριστοδούλου από την αρχαιολογική κοινότητα Ρόδου

Με βαθιά θλίψη η αρχαιο­λο­γική κοι­νό­τητα της Ρόδου και της Δωδε­κα­νή­σου απο­χαι­ρετά τον Ιωάννη Χρ. Παπα­χρι­στο­δού­λου, Επίτιμο Έφορο Αρχαιο­τή­των του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους αρχαιο­λό­γους που υπη­ρέ­τη­σαν την Ελλη­νική αρχαιο­λο­γική επι­στήμη.

Ο Ιωάννης Παπα­χρι­στο­δού­λου γεν­νή­θηκε στο Κάιρο της Αιγύ­πτου από ροδίους γονείς, τον φιλό­λογο, εκπαι­δευ­τικό και συγ­γρα­φέα Χρι­στό­δουλο Παπα­χρι­στο­δού­λου και τη Μαριέττα Ξυλινά. Η οικο­γέ­νειά του επέ­στρεψε στη Ρόδο το 1946, αμέσως μετά τα χρόνια της ξένης κατοχής, και ο ίδιος έζησε ως παιδί τα πρώτα μετα­πο­λε­μικά χρόνια του νησιού και την ιστο­ρική εμπει­ρία της απε­λευ­θέ­ρω­σης. Φοίτησε στην Αστική Σχολή και απο­φοί­τησε αρι­στού­χος από το Βενε­τό­κλειο Γυμνά­σιο Αρρένων. Ανήκε στη γενιά των πρώτων Ροδίων και Δωδε­κα­νη­σίων που, μετά την Απε­λευ­θέ­ρωση, συμ­με­τεί­χαν στις εισα­γω­γι­κές εξε­τά­σεις για την είσοδό τους στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών, όπου σπού­δασε στο Τμήμα Ιστο­ρίας και Αρχαιο­λο­γίας.

Το 1964 έλαβε μέρος στον δια­γω­νι­σμό για την πρό­σληψη Επι­με­λη­τών Αρχαιο­τή­των και το 1965 διο­ρί­στηκε στη Δ΄ Εφορεία Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των Ναυ­πλίου. Η πρώτη αυτή περί­ο­δος της στα­διο­δρο­μίας του τον έφερε σε άμεση επαφή με σημα­ντικά ανα­σκα­φικά και ερευ­νη­τικά έργα στην Πελο­πόν­νησο, ιδίως στην Αργο­λίδα και την Κοριν­θία. Το 1969 μετα­τέ­θηκε στην Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των Αττικής, όπου δρα­στη­ριο­ποι­ή­θηκε σε ανα­σκα­φές και έρευνες στην Αττική και στα νησιά. Το 1973 επέ­στρεψε στη Ρόδο ως Επι­με­λη­τής Αρχαιο­τή­των, υπό τον Χρήστο Ντούμα, επα­να­συν­δέ­ο­ντας ορι­στικά την πορεία του με τον τόπο κατα­γω­γής του. Από το 1978 ανέλαβε ως Έφορος τη νεο­σύ­στατη τότε ΚΒ΄ Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των με έδρα τη Ρόδο, την οποία υπη­ρέ­τησε με αφο­σί­ωση, επι­στη­μο­νική συνέ­πεια και διοι­κη­τική ευθύνη έως τη συντα­ξιο­δό­τησή του, στο τέλος του έτους 2000.

Η επι­στη­μο­νική του παρου­σία υπήρξε εξαι­ρε­τικά πλούσια και ουσια­στική. Το έργο του σφρά­γισε τη μελέτη της αρχαίας Ρόδου και της Δωδε­κα­νή­σου και κάλυψε πεδία όπως η ιστο­ρική τοπο­γρα­φία, η επι­γρα­φική, η πολι­τική και διοι­κη­τική οργά­νωση του ροδια­κού κράτους, καθώς και η ερμη­νεία και ανά­δειξη των μνη­μείων του τόπου. Στην εργο­γρα­φία του ξεχω­ρί­ζουν μελέτες και εκδό­σεις που απο­τε­λούν έως σήμερα βασικά σημεία ανα­φο­ράς, όπως οι «Αρχαίοι ροδια­κοί δήμοι: Ιστο­ρική επι­σκό­πηση – ηΙαλυσία», η «Λίνδος / Lindos», το AncientRhodes: 2400 Years, η συνε­πι­μέ­λεια του τόμου ArchaeologyintheDodecanese, καθώς και ειδι­κό­τε­ρες μελέτες για το Αρχαίο Γυμνά­σιο, τις βιβλιο­θή­κες και την Επι­γρα­φική Συλλογή της Ρόδου. Η συμβολή του υπήρξε καθο­ρι­στική όχι μόνο στην έρευνα, αλλά και στην τεκ­μη­ρί­ωση, προ­στα­σία και ανά­δειξη της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Δωδε­κα­νή­σου.

Πέρα όμως από τη βαρύ­νουσα επι­στη­μο­νική του παρου­σία, ο Ιωάννης Παπα­χρι­στο­δού­λου υπήρξε ένας άνθρω­πος υψηλού ήθους, σπάνιας ευγέ­νειας και αλη­θι­νής καλο­σύ­νης. Προ­ση­νής, δια­κρι­τι­κός και πάντοτε δια­θέ­σι­μος, στήριζε με γεν­ναιο­δω­ρία τα νεότερα στελέχη της Υπη­ρε­σίας, καθο­δη­γώ­ντας χωρίς επι­τή­δευση και εμπνέ­ο­ντας με το προ­σω­πικό του παρά­δειγμα. Είχε αγαστή συνερ­γα­σία με συνα­δέλ­φους, συνερ­γά­τες και υφι­στα­μέ­νους, κερ­δί­ζο­ντας τον σεβασμό όχι μόνο για τη γνώση και την εμπει­ρία του, αλλά και για την ποιό­τητα του χαρα­κτήρα του.

Η απώλειά του αφήνει δυσα­να­πλή­ρωτο κενό στην επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα, καθώς εκλεί­πει ένας ακέ­ραιος αρχαιο­λό­γος που συνέ­βαλε απο­φα­σι­στικά στη γνώση της ροδια­κής και δωδε­κα­νη­σια­κής αρχαιό­τη­τας. Για τους συνερ­γά­τες του στη Δωδε­κά­νησο, όμως, η απώλεια είναι και βαθιά προ­σω­πική: φεύγει ένας άνθρω­πος που ταυ­τί­στηκε με μια ολό­κληρη εποχή της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας στη Ρόδο, ένας επι­στή­μο­νας που συνέ­δεσε την αυστη­ρό­τητα της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας με τη σεμνό­τητα, την ανθρω­πιά και το αίσθημα καθή­κο­ντος.

Η μνήμη του θα παρα­μεί­νει ζωντανή μέσα από το έργο του, την προ­σφορά του στην Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία, την παρα­κα­τα­θήκη που αφήνει στη μελέτη της Ρόδου και της υπό­λοι­πης Δωδε­κα­νή­σου, αλλά και μέσα από την ευγνω­μο­σύνη όσων είχαν την τιμή να τον γνω­ρί­σουν και να συνερ­γα­στούν μαζί του.

Εκφρά­ζουμε τα ειλι­κρινή και θερμά μας συλ­λυ­πη­τή­ρια στους οικεί­ους του.

Η εξόδιος ακο­λου­θία θα τελε­στεί την Παρα­σκευή 27 Μαρτίου στον Ιερό Ναό της Αγίας Ανα­στα­σίας στη Ρόδο.