• “Φτιάξαμε μια μικρή Εθνική Ελλάδος, το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων. Η Ελλάδα κατασκευάζει 24 δορυφόρους σε 24 μήνες… made in Greece”, δηλώνει ο καθηγητής, Βάιος Λάππας πρόεδρος του Τμήματος Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ • Πολλοί Ροδίτες φοιτητές στο τμήμα Αεροδιαστημικής
Στις 29 Μαρτίου ή διαφορετικά λίγες ημέρες μετά, την 1η ή 2α Απριλίου θα γίνει η εκτόξευση των τριών ελληνικών νανοδορυφόρων ERMIS από τη SpaceX του Elon Musk, με τον πύραυλο Falcon 9, όπως δήλωσε στον Real Voice και στη Νατάσα Παμπρή, ο Ροδίτης καθηγητής, Βάιος Λάππας πρόεδρος του Τμήματος Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ. Ο κ. Λάππας εξάλλου είχε μιλήσει εκτενώς για το θέμα σε αναλυτική συνέντευξή του στην «δ» τον περασμένο Δεκέμβριο.
Οι τρεις νανοδορυφόροι ERMIS, οι οποίοι ζυγίζουν περίπου 10 κιλά έκαστος και έχουν διαστάσεις 10Χ20Χ30 εκατοστά, επρόκειτο αρχικά να εκτοξευθούν τον Φεβρουάριο, όμως συμβαίνει πολύ συχνά να παίρνουν μία μικρή παράταση τέτοια εγχειρήματα στο διάστημα. Ο Ερμής 1 και ο Ερμής 2 είναι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι. Μέσω αυτών θα μπορεί κάποιος να αποστείλει μηνύματα ή βίντεο σε οποιαδήποτε συσκευή, σε οποιαδήποτε μέρος της γης. Ο τρίτος δορυφόρος φέρει πληθώρα διαστημικών οργάνων, με κυριότερο έναν πρωτοποριακό υπερφασματικό οπτικό αισθητήρα, δηλαδή μία κάμερα με πολλές μπάντες, που μπορεί να βγάζει πολλές φωτογραφίες, πολύ υψηλής ανάλυσης, ταυτοχρόνως. Θα προσφέρει μια ανάλυση πέντε μέτρων από ύψος 500 χλμ. Ο ίδιος δορυφόρους έχει τη δυνατότητα της τηλεπικοινωνιακής ζεύξης με οπτικό λέιζερ, σε κλιμακούμενες ταχύτητες και υψηλότατη ασφάλεια -η πληροφορία θα είναι αδύνατον να υποκλαπεί. Ο Ερμής 3 θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη γεωργία ακριβείας, το κτηματολόγιο, τη μετεωρολογία, την άμυνα, την πλοήγηση οχημάτων, την ανίχνευση πυρκαγιών και πλημμυρών, κ.ά. Είναι ένας πιλότος που θα μας επιτρέψει μετά να φτιάξουμε πολλούς τέτοιους δορυφόρους για το ελληνικό δημόσιο ή για οποιονδήποτε άλλο φορέα ενδιαφέρεται.
«Οι νανοδορυφόροι είναι μικρές κατασκευές των 10-15 κιλών. Έχουν το μέγεθος μιας μικρής βαλίτσας, όπως αυτές που παίρνουμε στο αεροπλάνο για παράδειγμα ή σαν ένα laptop ή ένα κουτί παπουτσιών. Και μπορούν να μας βοηθήσουν με την τηλεπαρατήρηση της γης, να βγάζουμε φωτογραφίες της γης και να το χρησιμοποιούμε για τη γεωργία ακριβείας, για την επιτήρηση, για τηλεπικοινωνίες επίσης. Οι νανοδορυφόροι αυτοί θα μπορούν να εφαρμόσουν τηλεπικοινωνιακές ζεύξεις. Και η διαστημική, είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Η εκπομπή σας, για παράδειγμα, τώρα αναμεταδίδεται σε όλο τον κόσμο. Μπορεί οποιοσδήποτε, θέλει στον Καναδά, στην Αμερική, στην Νότια Αφρική, να μπει μέσα στο ίντερνετ και θα χρησιμοποιήσει μια δορυφορική ζεύξη για να μπορέσει να μας ακούσει. Χρησιμοποιείται για τη μετεωρολογία. Όλα αυτά, λοιπόν, εμείς τα συνδυάσαμε. Φτιάξαμε ένα εθνικό σχέδιο διαστημικής και λέγεται το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Το μέγεθος του είναι 200 εκατομμύρια ευρώ. Η Ελλάδα κατασκευάζει 24 δορυφόρους σε 24 μήνες. Και αυτοί οι δορυφόροι μας είναι δορυφόροι made in Greece.
Δηλαδή, μέσα στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, σε ένα νέο τμήμα, φτιάξαμε μια μικρή Εθνική Ελλάδος και με άλλα πανεπιστήμια, (Πανεπιστήμιο Πατρών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, μαζί με το Εθνικό Αστεροσκοπείο, αλλά και με τη βιομηχανία) φτιάξαμε αυτούς τους τρεις πρώτους νανοδορυφόρους, οι οποίοι είναι στην Αμερική αυτή τη στιγμή και στις 29 Μαρτίου θα έχουμε την εκτόξευση αυτών των δορυφόρων από τη SpaceX του Elon Musk, με τον πύραυλο Falcon 9.
Στις εκτοξεύσεις είναι λίγο ρευστές οι ημερομηνίες. Παρόλο που έχουμε κλείσει τα αεροπορικά μας εισιτήρια κλπ, δεν ξέρουμε την οριστική ημερομηνία, δηλαδή θα πρέπει να πάμε στην Αμερική και θα πρέπει να περιμένουμε την τελική ημερομηνία, για να μπορέσουμε να δούμε την εκτόξευση και μετά να πάρουμε τα πρώτα δεδομένα», όπως είπε.
Ερωτηθείς ο κ. Λάππας, πώς μπορεί να οφεληθεί ένας πολίτης από αυτές τις εφαρμογές όπως η γεωργία ακριβείας ή η πρόληψη φυσικών καταστροφών ή στη μετεωρολογία, δήλωσε τα εξής: «Είναι η ερώτηση που μου έκανε και ο ίδιος ο πατέρας μου στις πυρκαγιές της Ρόδου το 2023. Ως άνθρωπος, ο οποίος του άρεσε η τεχνολογία και η μητέρα μου, οι οποίοι έχουν ζήσει στο εξωτερικό, μελετούσαν τα πράγματα, μου λένε, εσύ που έχεις σπουδάσει, τι μπορούμε να κάνουμε με τις νέες τεχνολογίες για τον τόπο μας, για τις πυρκαγιές. Το 2023, λοιπόν, πήραμε έναυσμα με αυτό το κίνητρο από το σχολείο που ήμουν στην Ανάληψη, που όλοι οικογενειακώς βοηθούσαμε τους τουρίστες που εκκενώθηκαν στις πυρκαγιές. Αυτοί οι δορυφόροι που έχουμε φτιάξει -μαζί με άλλους- μπορούν να εντοπίσουν πυρκαγιές από το διάστημα. Για παράδειγμα, η Ελλάδα φτιάχνει το πρώτο ολοκληρωμένο δίκτυο ανίχνευσης πυρκαγιών και με δορυφόρους, και τους δικούς μας του ΕΡΜΗ, αλλά και με drones. Είναι, δηλαδή, κάτι πολύ καινοτόμο και πρωτοπόρο. Δεν έχει ακουστεί ίσως πάρα πολύ, αλλά είναι κάτι το οποίο υλοποιείται τώρα που μιλάμε».
Ο κ. Λάππας τόνισε ότι το Τμήμα Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ, μέσα σε μόλις έξι χρόνια, κατάφερε να περάσει από το μηδέν στον σχεδιασμό και την κατασκευή προηγμένων ελληνικών νανοδορυφόρων, βάζοντας τη χώρα στον παγκόσμιο χάρτη της διαστημικής τεχνολογίας.
«Η αλήθεια είναι ότι είχαμε κάνει κάπως καθυστερημένα τα πρώτα μας βήματα πριν από 20 χρόνια. Πρώτα με την εκτόξευση του πρώτου τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου του ΕΛΑΣΑΤ2 λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2004 και μετά με την την ένταξή μας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος European Space Agency, που είναι η NASA της Ευρώπης. Η Ελλάδα είναι σημαντικό μέλος της, συνεισφέρει στον οργανισμό αυτό με περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία επιστρέφουν πίσω στην Ελλάδα με γεωεπιστροφή, δηλαδή τα 30 με 35 εκατομμύρια ευρώ επιστρέφουν ως ερευνητικά και κατασκευαστικά προγράμματα που σημαίνει ότι ανοίγουν πολλές δουλειές για τους νέους μας.
Στο τμήμα Αεροδιαστημικής έχουμε και αρκετά παιδιά από την Ρόδο, δηλαδή έχουμε πολλά παιδιά που έρχονται και σπουδάζουν και τώρα δουλεύουν πάνω ακριβώς σε αυτό το αντικείμενο”, ανέφερε σχετικά ο κ. Λάππας.
Στο πόσο σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητών, ιδιωτικών εταιριών αλλά και ποιο ήταν τελικά το πιο δύσκολο, η τεχνολογία ή η ελληνική πραγματικότητα της γνωστής γραφειοκρατίας, ο ίδιος επισήμανε τα εξής: “Νομίζω ότι όλοι μας ξέρουμε ότι η Ελλάδα είναι ένα δύσκολο μέρος. Γενικότερα το δημόσιο στην Ευρωπαϊκή Ένωσηέχει πάρα πολλή γραφειοκρατία και αυτό που λέμε έτσι λίγο στα αγγλικά red tape, δηλαδή αντιμετωπίζει πάρα πολλές δυσκολίες. Η αλήθεια είναι ότι εμείς κάναμε ένα πολύ καινοτόμο έργο το οποίο είχε πολλά πρώτα, πολλά firsts. Δηλαδή για παράδειγμα προκηρύξαμε δημόσιο διαγωνισμό για την εκτόξευση. Φανταστείτε ότι στα υπουργεία και σε όλα αυτά όταν άκουγαν για εκτόξευση στην αρχή μας νόμιζαν ότι είναι πλάκα αυτό το συγκεκριμένο πράγμα!!!Η αλήθεια όμως είναι ότι στην Ελλάδα γίνονται πάρα πολλά βήματα εκσυγχρονισμού και της δημόσιας διοίκησης. Το βλέπουμε και εμείς. Ίσως όχι όσο γρήγορα θα θέλαμε, αλλά η αλήθεια είναι ότι το τεχνικό κομμάτι οι Έλληνες όταν βάλουμε σχέδιο μπορούμε να το διαχειριστούμε και να το διαχειριστούμε πάρα πολύ καλά, ειδικά όταν έχουμε πάρα πολύ καλά παιδιά, ερευνητές και φοιτητές. Το μεγάλο μας asset είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο. Αλλά και πάλι όταν βάλουμε τις σωστές τομές και έχουμε το σωστό σχέδιο μπορούμε να υλοποιήσουμε πράγματα και μέσα στην ελληνική γραφειοκρατία.
Εμάς μας δυσκόλεψε πάρα πολύ είναι η αλήθεια αυτό. Πολλές δυσκολίες με τις προκηρύξεις δημοσιών διαγωνισμών, με το χρονοδιάγραμμα, με όλα αυτά. Είμαστε όμως περήφανοι ότι τα καταφέραμε. Βρήκαμε ανθρώπους στα Υπουργεία που έχουν πολύ μεγάλο φιλότιμο που βοήθησαν αυτό το εθνικό εγχείρημα γιατί ξέρετε το να κατασκευάσεις τρεις δορυφόρους μέσα σε 18 μήνες ακόμη και στο εξωτερικό ακόμη όταν έχεις τις υποδομές δεν είναι εύκολο. Αυτό το κάναμε. Εκπαιδεύσαμε πάρα πολλά παιδιά και ερευνητές και το φέραμε εις πέρας”, σημείωσε ο καθηγητής.
