Κρίση στη Μέση Ανατολή: Ανοδος από 3 έως 10 λεπτά σε βενζίνη, diesel και πετρέλαιο θέρμανσης σε μία εβδομάδα

Η γεω­πο­λι­τική ένταση στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος της τιμής του πετρε­λαίου επα­να­φέ­ρουν τις πιέσεις στην αγορά καυ­σί­μων, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Το Brent ξεπέ­ρασε την Παρα­σκευή τα 94 δολάρια το βαρέλι, κατα­γρά­φο­ντας τη μεγα­λύ­τερη άνοδο των τελευ­ταίων ετών και επα­να­φέ­ρο­ντας μνήμες από την περίοδο της ενερ­γεια­κής κρίσης, όταν οι τιμές είχαν εκτι­να­χθεί ακόμη και στα 140 δολάρια το βαρέλι.

Η εξέλιξη αυτή αρχίζει ήδη να απο­τυ­πώ­νε­ται και στην εγχώρια αγορά καυ­σί­μων, όπου την τελευ­ταία εβδο­μάδα κατα­γρά­φο­νται αυξή­σεις σε βενζίνη, diesel και πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης, με τις μεγα­λύ­τε­ρες πιέσεις να εμφα­νί­ζο­νται στο diesel.

Ειδι­κό­τερα, η μέση τιμή της αμό­λυ­βδης βεν­ζί­νης αυξή­θηκε από 1,75 ευρώ ανά λίτρο την περα­σμένη Παρα­σκευή 27 Φεβρουα­ρίου (πριν την επίθεση στο Ιράν) στα 1,78 ευρώ μέχρι την Πέμπτη 5 Μαρτίου, κατα­γρά­φο­ντας άνοδο περίπου 3 λεπτών ή 1,7%.

Μεγα­λύ­τερη είναι η αύξηση στο diesel κίνησης, το οποίο από 1,56 ευρώ ανά λίτρο στις 27 Φεβρουα­ρίου δια­μορ­φώ­θηκε στα 1,65 ευρώ στις 5 Μαρτίου. Η μετα­βολή αντι­στοι­χεί σε άνοδο 9 λεπτών ανά λίτρο ή περίπου 5,8%.

Σημα­ντι­κό­τερη όλων είναι η άνοδος στο πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης, η μέση τιμή του οποίου αυξή­θηκε από 1,179 ευρώ ανά λίτρο στα 1,283 ευρώ, δηλαδή κατά 10,4 λεπτά ή περίπου 8,8%.

Οι υψη­λό­τε­ρες τιμές βεν­ζί­νης κατα­γρά­φο­νται κυρίως σε νησιω­τι­κές και απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές της χώρας. Στις Κυκλά­δες η μέση τιμή της αμό­λυ­βδης έφτασε τα 2 ευρώ ανά λίτρο, απο­τε­λώ­ντας την ακρι­βό­τερη περιοχή της χώρας. Ακο­λου­θούν τα Δωδε­κά­νησα με 1,917 ευρώ ανά λίτρο, η Ευρυ­τα­νία με περίπου 1,887 ευρώ και η Λέσβος με 1,867 ευρώ ανά λίτρο.

Ουδείς μπορεί να εκτι­μή­σει με ασφά­λεια τί θα συμβεί τις επό­με­νες ώρες και μέρες ειδικά αν επα­λη­θευ­τούν, τα όσα δήλωσε χθες ο υπουρ­γός Ενέρ­γειας του Κατάρ. Ο κυβερ­νη­τι­κός αξιω­μα­τού­χος προει­δο­ποί­ησε ότι αν συνε­χι­στεί ο πόλεμος, όλοι οι εξα­γω­γείς ενέρ­γειας του Κόλπου ανα­μέ­νε­ται να κηρύ­ξουν force majeure (ανωτέρα βία) και να στα­μα­τή­σουν να εξάγουν, ενώ η τιμή του πετρε­λαίου θα μπο­ρούσε να εκτι­να­χθεί στα 150 δολάρια το βαρέλι και το LNG στα 40 δολάρια/MMBtu εντός δύο έως τριών εβδο­μά­δων.

Στελέχη του κλάδου επι­ση­μαί­νουν ότι περίπου το 90% των εξα­γω­γών πετρε­λαίου του Ιράν κατευ­θύ­νε­ται προς την Κίνα, καθώς τα ασια­τικά διυ­λι­στή­ρια παρά­γουν κυρίως diesel. Αν δημιουρ­γη­θεί πρό­βλημα στις ροές, όπως συμ­βαί­νει σήμερα, η Κίνα θα χρεια­στεί να ανα­ζη­τή­σει άλλες πηγές προ­μή­θειας από δια­φο­ρε­τι­κούς παρα­γω­γούς, κάτι που θα αυξήσει τον αντα­γω­νι­σμό για τις δια­θέ­σι­μες ποσό­τη­τες πιέ­ζο­ντας προς τα πάνω τις τιμές.

Σήμερα ούτε η Σαου­δική Αραβία αλλά ούτε και η Ρωσία μπορούν εύκολα να καλύ­ψουν αυτή τη ζήτηση. Τα ρωσικά διυ­λι­στή­ρια μάλιστα έχουν υποστεί ζημιές από ουκρα­νι­κές επι­θέ­σεις με drones τους προη­γού­με­νους μήνες, γεγονός που περιο­ρί­ζει την παρα­γω­γική τους δυνα­τό­τητα.

Αυξη­μένη ζήτηση στο πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης

Η άνοδος του diesel επη­ρε­ά­ζει άμεσα και το πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης. Τις τελευ­ταίες ημέρες παρα­τη­ρεί­ται αυξη­μένη ζήτηση από νοι­κο­κυ­ριά που σπεύ­δουν να προ­μη­θευ­τούν πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης, φοβού­μενα περαι­τέρω αυξή­σεις.

Όμως σε μια παραγ­γε­λία 1.000 ή 1.200 λίτρων, ακόμη και μια μικρή αύξηση μπορεί να σημαί­νει σημα­ντική επι­βά­ρυνση για τον οικο­γε­νειακό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, με απο­τέ­λε­σμα αρκετοί κατα­να­λω­τές να επι­λέ­γουν να γεμί­σουν τις δεξα­με­νές τους νωρί­τερα, ανα­φέ­ρουν στελέχη της αγοράς πετρε­λαιοει­δών.

Παράλ­ληλα, αυξη­μένη είναι και η ζήτηση για πετρέ­λαιο κίνησης στον αγρο­τικό τομέα μετά τις έντονες βρο­χο­πτώ­σεις των προη­γού­με­νων εβδο­μά­δων, καθώς πολλοί παρα­γω­γοί προ­ε­τοι­μά­ζο­νται να επι­στρέ­ψουν στα χωράφια.

 Πώς δια­μορ­φώ­νο­νται οι τιμές των καυ­σί­μων

Η πορεία των διεθνών τιμών πετρε­λαίου δεν μετα­φέ­ρε­ται αυτό­ματα και άμεσα στις τιμές της βεν­ζί­νης ή του diesel που βλέπει ο κατα­να­λω­τής στην αντλία. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, η δια­μόρ­φωση της τελικής τιμής των καυ­σί­μων στην Ελλάδα είναι απο­τέ­λε­σμα ενός πιο σύν­θε­του μηχα­νι­σμού που συν­δέ­ε­ται με τις διε­θνείς αγορές ενέρ­γειας.

Καθο­ρι­στικό ρόλο παίζουν κυρίως οι διε­θνείς τιμές έτοιμων προ­ϊ­ό­ντων καυ­σί­μων όπως η βενζίνη και το diesel που δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται στα χρη­μα­τι­στή­ρια ενέρ­γειας. Σε αυτές προ­στί­θε­νται τα μετα­φο­ρικά κόστη, τα περι­θώ­ρια κέρδους των διυ­λι­στη­ρίων, των εται­ρειών εμπο­ρίας και των πρα­τη­ρίων, καθώς και η φορο­λο­γία, η οποία απο­τε­λεί σημα­ντικό μέρος της τελικής τιμής που πλη­ρώ­νει ο κατα­να­λω­τής (το 65%). Για τον λόγο αυτό, η τιμή του αργού πετρε­λαίου επη­ρε­ά­ζει την αγορά κυρίως έμμεσα και όχι άμεσα.

 Πότε περνά η αύξηση στην αντλία

Οι μετα­βο­λές στις διε­θνείς τιμές δεν εμφα­νί­ζο­νται την ίδια στιγμή στα πρα­τή­ρια καυ­σί­μων. Όπως επι­ση­μαί­νουν παρά­γο­ντες της αγοράς, συνήθως απαι­τού­νται περίπου τρεις έως τέσ­σε­ρις ημέρες προ­κει­μέ­νου μια σημα­ντική αύξηση ή μείωση να μετα­κυ­λι­στεί στα­διακά στη λιανική αγορά.

Η καθυ­στέ­ρηση αυτή οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι τα πρα­τή­ρια λει­τουρ­γούν με βάση απο­θέ­ματα που έχουν ήδη αγο­ρα­στεί σε προη­γού­με­νες τιμές. Ως απο­τέ­λε­σμα, οι αλλαγές στις τιμές μπορεί να εμφα­νί­ζο­νται στα­διακά και να δια­φέ­ρουν ακόμη και μεταξύ πρα­τη­ρίων, ανάλογα με τον χρόνο προ­μή­θειας του καυ­σί­μου. Έτσι, μια απότομη άνοδος της τιμής του Brent δεν σημαί­νει απα­ραί­τητα ότι η τιμή της βεν­ζί­νης θα αυξηθεί την ίδια ημέρα για τον κατα­να­λωτή.

Ανάγκη για ψυχραι­μία

Η εμπει­ρία των τελευ­ταίων ετών έχει δείξει ότι οι απο­φά­σεις που λαμ­βά­νο­νται υπό το βάρος πανικού μπορούν να επι­δει­νώ­σουν τις οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις. Τόσο η περί­ο­δος της παν­δη­μίας όσο και η ενερ­γειακή κρίση που ακο­λού­θησε κατέ­δει­ξαν τη σημασία της ψύχραι­μης αξιο­λό­γη­σης των δεδο­μέ­νων.

Παρά­γο­ντες της αγοράς τονί­ζουν ότι, με βάση τα σημε­ρινά στοι­χεία, δεν υπάρ­χουν δεδο­μένα που να δικαιο­λο­γούν κατα­στρο­φο­λο­γι­κές προ­βλέ­ψεις. Οι διε­θνείς αγορές δια­θέ­τουν πλέον ισχυ­ρό­τε­ρους μηχα­νι­σμούς προ­σαρ­μο­γής σε γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις, ενώ οι πιέσεις που παρα­τη­ρού­νται κυρίως στις τιμές του diesel απο­τε­λούν ένα ανα­με­νό­μενο φαι­νό­μενο που συν­δέ­ε­ται με διε­θνείς ελλεί­ψεις και ήδη ενσω­μα­τώ­νε­ται στις αγορές.

Οι εκτι­μή­σεις της αγοράς

Η ένταση στο Ιράν απο­τε­λεί για τον κλάδο των πετρε­λαιοει­δών μια σημα­ντική γεω­πο­λι­τική εξέλιξη που προ­κα­λεί εύλογη ανη­συ­χία στις διε­θνείς ενερ­γεια­κές αγορές. Παρά τον υψηλό βαθμό αβε­βαιό­τη­τας και τους κιν­δύ­νους κλι­μά­κω­σης στη Μέση Ανατολή, η αρχική αντί­δραση των αγορών μέχρι στιγμής χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από συγκρα­τη­μένη μετα­βλη­τό­τητα και όχι από συν­θή­κες πανικού, ανα­φέ­ρει ο Πρό­ε­δρος του ΣΕΕΠΕ Γιάννης Αλη­γι­ζά­κης.

Η σύγκριση με την ενερ­γειακή κρίση του 2022 είναι ενδει­κτική. Τότε, με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρα­νία, οι διε­θνείς αγορές ενέρ­γειας είχαν αντι­δρά­σει με έντονη νευ­ρι­κό­τητα, οδη­γώ­ντας σε απότομη εκτί­ναξη των τιμών τόσο στο πετρέ­λαιο όσο και στο φυσικό αέριο. Σήμερα, παρά την άνοδο της τιμής του Brent, οι αυξή­σεις παρα­μέ­νουν σαφώς χαμη­λό­τε­ρες από εκείνες που είχαν κατα­γρα­φεί τον Φεβρουά­ριο του 2022.

Σε επα­γρύ­πνηση

Στην Ελλάδα, η αγορά καυ­σί­μων παρα­κο­λου­θεί στενά τις εξε­λί­ξεις, ενώ υπάρχει συνεχής συνερ­γα­σία μεταξύ της κυβέρ­νη­σης και των φορέων της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας. Σύμφωνα με παρά­γο­ντες της αγοράς, η επάρ­κεια σε πετρέ­λαιο και φυσικό αέριο είναι δια­σφα­λι­σμένη, ενώ τα ελλη­νικά διυ­λι­στή­ρια εφαρ­μό­ζουν πολυ­ε­πί­πεδη στρα­τη­γική προ­μη­θειών που επι­τρέ­πει την ομαλή τρο­φο­δο­σία της χώρας ακόμη και σε περιό­δους περι­φε­ρεια­κής έντασης.

Με βάση τα σημε­ρινά δεδο­μένα, η διεθνής ενερ­γειακή αγορά εμφα­νί­ζει μεγα­λύ­τερη ανθε­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι στις γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις, γεγονός που λει­τουρ­γεί καθη­συ­χα­στικά και για την ελλη­νική αγορά.

Οι ανα­τι­μή­σεις φέρνουν έκτακτα μέτρα

Η κυβέρ­νηση, έχει ήδη προ­ε­τοι­μά­σει σχέδιο έκτα­κτων μέτρων. Τα μέτρα αυτά θα ενερ­γο­ποι­η­θούν εφόσον κριθεί απα­ραί­τητο, με στόχο να απο­τρα­πούν φαι­νό­μενα κερ­δο­σκο­πίας και να περιο­ρι­στούν οι επι­πτώ­σεις των αυξή­σεων στην αγορά.

Από την πλευρά του ΥΠΕΝ επι­ση­μαί­νε­ται ότι σημείο καμπής για την ενερ­γο­ποί­ηση των παρεμ­βά­σεων θεω­ρεί­ται η περί­πτωση κατά την οποία η τιμή του αργού πετρε­λαίου προ­σεγ­γί­σει ή ξεπε­ρά­σει τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, μεταξύ των μέτρων που εξε­τά­ζο­νται είναι νέα fuel pass στα καύσιμα, ακόμη και η επιβολή πλαφόν στα περι­θώ­ρια κέρδους των πρα­τη­ριού­χων, προ­κει­μέ­νου να περιο­ρι­στούν αδι­καιο­λό­γη­τες αυξή­σεις στις τιμές των καυ­σί­μων και να προ­στα­τευ­θούν οι κατα­να­λω­τές.

Πηγή: h.newmoney.gr