Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος της τιμής του πετρελαίου επαναφέρουν τις πιέσεις στην αγορά καυσίμων, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Το Brent ξεπέρασε την Παρασκευή τα 94 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων ετών και επαναφέροντας μνήμες από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, όταν οι τιμές είχαν εκτιναχθεί ακόμη και στα 140 δολάρια το βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή αρχίζει ήδη να αποτυπώνεται και στην εγχώρια αγορά καυσίμων, όπου την τελευταία εβδομάδα καταγράφονται αυξήσεις σε βενζίνη, diesel και πετρέλαιο θέρμανσης, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να εμφανίζονται στο diesel.
Ειδικότερα, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης αυξήθηκε από 1,75 ευρώ ανά λίτρο την περασμένη Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου (πριν την επίθεση στο Ιράν) στα 1,78 ευρώ μέχρι την Πέμπτη 5 Μαρτίου, καταγράφοντας άνοδο περίπου 3 λεπτών ή 1,7%.
Μεγαλύτερη είναι η αύξηση στο diesel κίνησης, το οποίο από 1,56 ευρώ ανά λίτρο στις 27 Φεβρουαρίου διαμορφώθηκε στα 1,65 ευρώ στις 5 Μαρτίου. Η μεταβολή αντιστοιχεί σε άνοδο 9 λεπτών ανά λίτρο ή περίπου 5,8%.
Σημαντικότερη όλων είναι η άνοδος στο πετρέλαιο θέρμανσης, η μέση τιμή του οποίου αυξήθηκε από 1,179 ευρώ ανά λίτρο στα 1,283 ευρώ, δηλαδή κατά 10,4 λεπτά ή περίπου 8,8%.
Οι υψηλότερες τιμές βενζίνης καταγράφονται κυρίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας. Στις Κυκλάδες η μέση τιμή της αμόλυβδης έφτασε τα 2 ευρώ ανά λίτρο, αποτελώντας την ακριβότερη περιοχή της χώρας. Ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με 1,917 ευρώ ανά λίτρο, η Ευρυτανία με περίπου 1,887 ευρώ και η Λέσβος με 1,867 ευρώ ανά λίτρο.
Ουδείς μπορεί να εκτιμήσει με ασφάλεια τί θα συμβεί τις επόμενες ώρες και μέρες ειδικά αν επαληθευτούν, τα όσα δήλωσε χθες ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ. Ο κυβερνητικός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι αν συνεχιστεί ο πόλεμος, όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου αναμένεται να κηρύξουν force majeure (ανωτέρα βία) και να σταματήσουν να εξάγουν, ενώ η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 150 δολάρια το βαρέλι και το LNG στα 40 δολάρια/MMBtu εντός δύο έως τριών εβδομάδων.
Στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν κατευθύνεται προς την Κίνα, καθώς τα ασιατικά διυλιστήρια παράγουν κυρίως diesel. Αν δημιουργηθεί πρόβλημα στις ροές, όπως συμβαίνει σήμερα, η Κίνα θα χρειαστεί να αναζητήσει άλλες πηγές προμήθειας από διαφορετικούς παραγωγούς, κάτι που θα αυξήσει τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες πιέζοντας προς τα πάνω τις τιμές.
Σήμερα ούτε η Σαουδική Αραβία αλλά ούτε και η Ρωσία μπορούν εύκολα να καλύψουν αυτή τη ζήτηση. Τα ρωσικά διυλιστήρια μάλιστα έχουν υποστεί ζημιές από ουκρανικές επιθέσεις με drones τους προηγούμενους μήνες, γεγονός που περιορίζει την παραγωγική τους δυνατότητα.
Αυξημένη ζήτηση στο πετρέλαιο θέρμανσης
Η άνοδος του diesel επηρεάζει άμεσα και το πετρέλαιο θέρμανσης. Τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται αυξημένη ζήτηση από νοικοκυριά που σπεύδουν να προμηθευτούν πετρέλαιο θέρμανσης, φοβούμενα περαιτέρω αυξήσεις.
Όμως σε μια παραγγελία 1.000 ή 1.200 λίτρων, ακόμη και μια μικρή αύξηση μπορεί να σημαίνει σημαντική επιβάρυνση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, με αποτέλεσμα αρκετοί καταναλωτές να επιλέγουν να γεμίσουν τις δεξαμενές τους νωρίτερα, αναφέρουν στελέχη της αγοράς πετρελαιοειδών.
Παράλληλα, αυξημένη είναι και η ζήτηση για πετρέλαιο κίνησης στον αγροτικό τομέα μετά τις έντονες βροχοπτώσεις των προηγούμενων εβδομάδων, καθώς πολλοί παραγωγοί προετοιμάζονται να επιστρέψουν στα χωράφια.
Πώς διαμορφώνονται οι τιμές των καυσίμων
Η πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου δεν μεταφέρεται αυτόματα και άμεσα στις τιμές της βενζίνης ή του diesel που βλέπει ο καταναλωτής στην αντλία. Στην πραγματικότητα, η διαμόρφωση της τελικής τιμής των καυσίμων στην Ελλάδα είναι αποτέλεσμα ενός πιο σύνθετου μηχανισμού που συνδέεται με τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν κυρίως οι διεθνείς τιμές έτοιμων προϊόντων καυσίμων όπως η βενζίνη και το diesel που διαπραγματεύονται στα χρηματιστήρια ενέργειας. Σε αυτές προστίθενται τα μεταφορικά κόστη, τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων, καθώς και η φορολογία, η οποία αποτελεί σημαντικό μέρος της τελικής τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής (το 65%). Για τον λόγο αυτό, η τιμή του αργού πετρελαίου επηρεάζει την αγορά κυρίως έμμεσα και όχι άμεσα.
Πότε περνά η αύξηση στην αντλία
Οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές δεν εμφανίζονται την ίδια στιγμή στα πρατήρια καυσίμων. Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, συνήθως απαιτούνται περίπου τρεις έως τέσσερις ημέρες προκειμένου μια σημαντική αύξηση ή μείωση να μετακυλιστεί σταδιακά στη λιανική αγορά.
Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα πρατήρια λειτουργούν με βάση αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές. Ως αποτέλεσμα, οι αλλαγές στις τιμές μπορεί να εμφανίζονται σταδιακά και να διαφέρουν ακόμη και μεταξύ πρατηρίων, ανάλογα με τον χρόνο προμήθειας του καυσίμου. Έτσι, μια απότομη άνοδος της τιμής του Brent δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η τιμή της βενζίνης θα αυξηθεί την ίδια ημέρα για τον καταναλωτή.
Ανάγκη για ψυχραιμία
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται υπό το βάρος πανικού μπορούν να επιδεινώσουν τις οικονομικές εξελίξεις. Τόσο η περίοδος της πανδημίας όσο και η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε κατέδειξαν τη σημασία της ψύχραιμης αξιολόγησης των δεδομένων.
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι, με βάση τα σημερινά στοιχεία, δεν υπάρχουν δεδομένα που να δικαιολογούν καταστροφολογικές προβλέψεις. Οι διεθνείς αγορές διαθέτουν πλέον ισχυρότερους μηχανισμούς προσαρμογής σε γεωπολιτικές εντάσεις, ενώ οι πιέσεις που παρατηρούνται κυρίως στις τιμές του diesel αποτελούν ένα αναμενόμενο φαινόμενο που συνδέεται με διεθνείς ελλείψεις και ήδη ενσωματώνεται στις αγορές.
Οι εκτιμήσεις της αγοράς
Η ένταση στο Ιράν αποτελεί για τον κλάδο των πετρελαιοειδών μια σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη που προκαλεί εύλογη ανησυχία στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Παρά τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και τους κινδύνους κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, η αρχική αντίδραση των αγορών μέχρι στιγμής χαρακτηρίζεται από συγκρατημένη μεταβλητότητα και όχι από συνθήκες πανικού, αναφέρει ο Πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ Γιάννης Αληγιζάκης.
Η σύγκριση με την ενεργειακή κρίση του 2022 είναι ενδεικτική. Τότε, με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, οι διεθνείς αγορές ενέργειας είχαν αντιδράσει με έντονη νευρικότητα, οδηγώντας σε απότομη εκτίναξη των τιμών τόσο στο πετρέλαιο όσο και στο φυσικό αέριο. Σήμερα, παρά την άνοδο της τιμής του Brent, οι αυξήσεις παραμένουν σαφώς χαμηλότερες από εκείνες που είχαν καταγραφεί τον Φεβρουάριο του 2022.
Σε επαγρύπνηση
Στην Ελλάδα, η αγορά καυσίμων παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ενώ υπάρχει συνεχής συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης και των φορέων της εφοδιαστικής αλυσίδας. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η επάρκεια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο είναι διασφαλισμένη, ενώ τα ελληνικά διυλιστήρια εφαρμόζουν πολυεπίπεδη στρατηγική προμηθειών που επιτρέπει την ομαλή τροφοδοσία της χώρας ακόμη και σε περιόδους περιφερειακής έντασης.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η διεθνής ενεργειακή αγορά εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις γεωπολιτικές εντάσεις, γεγονός που λειτουργεί καθησυχαστικά και για την ελληνική αγορά.
Οι ανατιμήσεις φέρνουν έκτακτα μέτρα
Η κυβέρνηση, έχει ήδη προετοιμάσει σχέδιο έκτακτων μέτρων. Τα μέτρα αυτά θα ενεργοποιηθούν εφόσον κριθεί απαραίτητο, με στόχο να αποτραπούν φαινόμενα κερδοσκοπίας και να περιοριστούν οι επιπτώσεις των αυξήσεων στην αγορά.
Από την πλευρά του ΥΠΕΝ επισημαίνεται ότι σημείο καμπής για την ενεργοποίηση των παρεμβάσεων θεωρείται η περίπτωση κατά την οποία η τιμή του αργού πετρελαίου προσεγγίσει ή ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι νέα fuel pass στα καύσιμα, ακόμη και η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των πρατηριούχων, προκειμένου να περιοριστούν αδικαιολόγητες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και να προστατευθούν οι καταναλωτές.
Πηγή: h.newmoney.gr
