ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Εκδικάστηκε η έφεση Τούρκων υπηκόων για αποζημιώσεις από απαλλοτριώσεις του 1940 στο Νιοχώρι

Δαμιανός Αθανασίου 4 λεπτά ανάγνωση
screen-shot-2026-02-18-at-11455-pm

• Στο επί­κε­ντρο 2 κτη­μα­το­λο­γι­κές μερίδες που πέρασαν από ιταλική διοί­κηση σε ελλη­νική κυριό­τητα, η δια­δρομή μετα­βι­βά­σεων και η αξίωση περί de facto απαλ­λο­τρί­ω­σης

Η υπόθεση που είχε προ­κα­λέ­σει δια­χρο­νικά συζή­τηση στη Ρόδο, λόγω του ιστο­ρι­κού της φορτίου και των προ­ε­κτά­σεων που απο­δί­δο­νται σε διεκ­δι­κή­σεις μου­σουλ­μα­νι­κών περιου­σιών στα Δωδε­κά­νησα, οδη­γή­θηκε τελικά σε συζή­τηση χθες.

Η υπόθεση αφορά στην προ­σφυγή της Νιλ­γκούν Μπαράι, κατοί­κου Άγκυρας, και των καθο­λι­κών δια­δό­χων του Αμπ­ντου­ραχ­μάν Νατζί Ακμάν, οι οποίοι ζητούν την εξα­φά­νιση της από­φα­σης 62/2024 του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου.

Η απόφαση αυτή απέρ­ριψε τις αγωγές τους κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, κρί­νο­ντάς τες απα­ρά­δε­κτες λόγω έλλει­ψης εννόμου συμ­φέ­ρο­ντος.

Από την ιταλική απαλ­λο­τρί­ωση του 1940 έως την ελλη­νική κυριό­τητα

Τα επίδικα ακίνητα, με κτη­μα­το­λο­γι­κούς αριθ­μούς V-292 και V-293 οικο­δο­μών Ρόδου, απαλ­λο­τριώ­θη­καν με τα δια­τάγ­ματα του Ιταλού κυβερ­νήτη στις 13 Μαΐου 1940, για λόγους δημο­σίας ωφέ­λειας. Σύμφωνα με το Ελλη­νικό Δημόσιο, οι τότε ιδιο­κτή­τες είχαν απο­ζη­μιω­θεί, καθώς το Ιταλικό Δημόσιο είχε καθο­ρί­σει σχετική απο­ζη­μί­ωση, η οποία μετα­φέρ­θηκε μέσω της Μικτής Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής και κατέ­ληξε στην Τράπεζα της Ελλάδος. Ωστόσο, οι ενα­γό­με­νοι υπο­στη­ρί­ζουν πως ουδέ­ποτε έλαβαν χρήματα ή ειδο­ποί­ηση για τις απαλ­λο­τριώ­σεις αυτές.

Μετά τη συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947, όλα τα ακίνητα του Ιτα­λι­κού Δημο­σίου στη Δωδε­κά­νησο περι­ήλ­θαν στο Ελλη­νικό Δημόσιο. Τα συγκε­κρι­μένα ακίνητα εντά­χθη­καν αρχικά στον Οργα­νι­σμό Ακί­νη­της Περιου­σίας Δημο­σίου Δωδε­κα­νή­σου το 1955 και αργό­τερα που­λή­θη­καν, εν μέρει, σε ιδιώτες και οικο­δο­μι­κούς συνε­ται­ρι­σμούς. Το υπό­λοιπο τμήμα παρέ­μεινε στην κυριό­τητα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Η πρω­τό­δικη απόφαση και το σκε­πτικό της

Το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου, με την απόφαση 62/2024, απέρ­ριψε τις δύο αγωγές των Τούρκων υπηκόων, κρί­νο­ντας ότι οι ενά­γο­ντες δεν δια­θέ­τουν έννομο συμ­φέ­ρον, καθώς οι ίδιοι συνο­μο­λο­γούν ότι η κατά­ληψη των ακι­νή­των έγινε ήδη από το 1940. Το Δικα­στή­ριο έλαβε υπόψη του πως από το 1940 έως σήμερα έχει παρέλ­θει το χρονικό διά­στημα που απαι­τεί­ται για τη συμπλή­ρωση της κτη­τι­κής παρα­γρα­φής ή χρη­σι­κτη­σίας, σύμφωνα με τον Κτη­μα­το­λο­γικό Κανο­νι­σμό Δωδε­κα­νή­σου.

Επίσης, σημεί­ωσε ότι ακόμη κι αν θεω­ρη­θεί πως η απαλ­λο­τρί­ωση δεν συντε­λέ­στηκε πλήρως, η κυριό­τητα ανήκει πλέον στο Ελλη­νικό Δημόσιο λόγω έκτα­κτης χρη­σι­κτη­σίας.

Το Δικα­στή­ριο επι­κα­λέ­στηκε απο­φά­σεις του Αρείου Πάγου, οι οποίες ανα­γνω­ρί­ζουν την κτήση κυριό­τη­τας από το Δημόσιο σε περι­πτώ­σεις που η κατοχή ασκεί­ται για μακρύ χρονικό διά­στημα χωρίς αντι­δρά­σεις των αρχικών ιδιο­κτη­τών.

Το περιε­χό­μενο της έφεσης: επι­χει­ρή­ματα και αιτιά­σεις

Οι εκκα­λού­ντες θεωρούν την πρω­τό­δικη απόφαση εσφαλ­μένη, ισχυ­ρι­ζό­με­νοι ότι το δικα­στή­ριο δεν αιτιο­λό­γησε ειδικά την έλλειψη εννόμου συμ­φέ­ρο­ντος. Υπο­στη­ρί­ζουν ότι η εφαρ­μογή της χρη­σι­κτη­σίας στην υπόθεσή τους είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική και αντί­θετη στο άρθρο 4 του Συντάγ­μα­τος περί ισό­τη­τας των πολιτών ενώπιον του νόμου, καθώς το Δημόσιο –όταν ενεργεί ως ιδιώτης– δεν μπορεί να επι­κα­λεί­ται ευνοϊ­κό­τερη μετα­χεί­ριση. Επίσης, κάνουν λόγο για παρα­βί­αση διεθνών συμ­βά­σεων, όπως της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που (άρθρο 1 του Πρώτου Πρω­το­κόλ­λου) και του Χάρτη Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της ΕΕ, που προ­στα­τεύ­ουν το δικαί­ωμα της ιδιο­κτη­σίας.

Η έφεση επι­κα­λεί­ται ακόμη τη νομο­λο­γία του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που (όπως την υπόθεση Παπα­μι­χα­λό­που­λος κατά Ελλάδας, 1993), όπου ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι η de facto απαλ­λο­τρί­ωση χωρίς απο­ζη­μί­ωση συνιστά παρα­βί­αση του δικαιώ­μα­τος στην περιου­σία. Οι εφε­σί­βλη­τοι επι­μέ­νουν ότι ουδέ­ποτε κατα­βλή­θηκε απο­ζη­μί­ωση ούτε ολο­κλη­ρώ­θηκε νομίμως δια­δι­κα­σία απαλ­λο­τρί­ω­σης.

Η στάση του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου

Το Ελλη­νικό Δημόσιο, ως διάδοχο του Ιτα­λι­κού, έχει απορ­ρί­ψει κατη­γο­ρη­μα­τικά τις αιτιά­σεις, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι απο­ζη­μιώ­σεις είχαν προ­βλε­φθεί από το 1940 και πως τα ακίνητα κατε­λή­φθη­σαν νομίμως, ενώ στη συνέ­χεια εντά­χθη­καν στο ελλη­νικό νομικό καθε­στώς δυνάμει διεθνών συν­θη­κών. Το Δημόσιο επι­κα­λεί­ται ακόμη τη συνεχή και ειρη­νική νομή των ακι­νή­των για πάνω από οκτώ δεκα­ε­τίες, γεγονός που θεμε­λιώ­νει την κυριό­τητά του ακόμη και κατά τις δια­τά­ξεις περί χρη­σι­κτη­σίας.

Σύμφωνα με τη θέση του, η οποια­δή­ποτε σημε­ρινή διεκ­δί­κηση στε­ρεί­ται νομικής βάσης, καθώς έχει επέλθει παρα­γραφή κάθε σχε­τι­κού δικαιώ­μα­τος, ενώ η κυριό­τητα ανήκει πλέον στο Ελλη­νικό Δημόσιο κατά πλήρη και αδιά­κοπη νομή.

Το συνο­λικό ποσό που αξιώ­νουν και οι επι­μέ­ρους απαι­τή­σεις

Η οικο­νο­μική διά­σταση της υπό­θε­σης απο­τυ­πώ­νε­ται με συγκε­κρι­μένα ποσά στις προ­τά­σεις που έχουν κατα­τε­θεί. Για την πρώτη ενά­γουσα ανα­φέ­ρε­ται αξίωση 2.848.076,3 ευρώ, ενώ για κάθε έναν από τους λοιπούς ενά­γο­ντες ανα­φέ­ρε­ται ποσό 632.905,3 ευρώ, με αιτή­ματα περί τοκο­φο­ρίας από 14 Μαΐου 1940 ως επομένη de facto απαλ­λο­τρί­ω­σης ή άλλως από την επίδοση, όπως δια­τυ­πώ­νε­ται στο κείμενο.

Με βάση αυτά τα αριθ­μη­τικά δεδο­μένα, το συνο­λικό ποσό που τίθεται ως αξίωση στην υπόθεση δια­μορ­φώ­νε­ται σε 4.746.792,2 ευρώ.

Το ίδιο υλικό περι­λαμ­βά­νει και ανα­λυ­τι­κές αριθ­μη­τι­κές ανα­πτύ­ξεις για την κατά­ληξη στο ποσό των 632.905,3 ευρώ για κάθε έναν από τους λοιπούς ενά­γο­ντες, καθώς και επι­μέ­ρους υπο­λο­γι­σμούς που οδηγούν σε συνο­λικό ποσό 949.358,2 ευρώ σε άλλη ανα­πτυγ­μένη ενότητα των προ­τά­σεων.

Πολι­τι­κές και διπλω­μα­τι­κές προ­ε­κτά­σεις και το βάρος της από­φα­σης που ανα­μέ­νε­ται

Πέρα από την καθαρά δικα­στική της εξέλιξη, η υπόθεση βρί­σκε­ται σε πεδίο αυξη­μέ­νης ευαι­σθη­σίας, καθώς τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης και οργα­νώ­σεις έχουν κατά καιρούς εμφα­νί­σει ανά­λο­γες διεκ­δι­κή­σεις ως ζήτημα διε­θνούς ατζέ­ντας, με ανα­φο­ρές σε πρόθεση μετα­φο­ράς του θέματος σε διεθνή φόρα και τελικό προ­ο­ρι­σμό το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που. Στην ελλη­νική πλευρά, ωστόσο, η προ­σέγ­γιση που έχει περι­γρα­φεί είναι ότι πρό­κει­ται για υπόθεση αστικής φύσεως, με ιστο­ρικά και νομικά τετε­λε­σμένα που δεν αλλά­ζουν το καθε­στώς κυριαρ­χίας, ανε­ξάρ­τητα από τον δημόσιο θόρυβο.

Ως πλη­ρε­ξού­σιος δικη­γό­ρος των εκκα­λού­ντων παρέστη ο κ. Ανα­στά­σιος Ε. Μπα­κα­λού­μας.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου 1 σχόλιο

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

  1. Παναγιώτα Κυπαρίσση-Μανώλη

    Αλήθεια πόση αποζημίωση έδωσε η Τουρκία στην κατά την μικρασιατική καταστροφή στους Έλληνες ιδιοκτήτες τραπεζών, μεγαλεμπόρων κτλ.; Ένα μεγάλο αρπαχτικο είναι, ακόμα και σήμερα με βλέψεις σε Θράκη Κύπρο και Μακεδονία . Ας πληρώσουν πρώτα αυτοί τις πόλεις και περιοχές που άρπαξαν. Αλλά ξέχασα, αυτά είναι τα κεκτημένα. Αποζημίωση θα δώσουν;