• Νικηφόρος Παπανικόλας: «Η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση χρειάζεται περισσότερους πόρους και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία» • Στο τελευταίο Περιφερειακό Συμβούλιο κατατέθηκε η πρόταση να υπάρξει εναλλακτικά η δυνατότητα να αποδοθεί στις Περιφέρειες μέρος του Τέλους Ανθεκτικότητας
Προβληματισμό προκαλεί η απόφαση που ελήφθη από την Γενική Συνέλευση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας τον περασμένο Νοέμβριο και συζητήθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου.
Το νέο τέλος (σύμφωνα με το σχετικό ψήφισμα) θα συμβάλει στην αναπτυξιακή δραστηριότητα των Περιφερειών και αποτέλεσε πρόταση του προέδρου της ΕΝΠΕ και Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργου Χατζημάρκου.
Ειδικότερα στο ψήφισμα αναφέρονταν τα εξής:
«Είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισαχθεί για πρώτη φορά στη νομοθεσία της χώρας Περιφερειακό Τέλος Ανάπτυξης, ένα εργαλείο που να συνδέει άμεσα την αναπτυξιακή δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα εντός κάθε Περιφέρειας με την ενίσχυση των ίδιων πόρων της. Ένα Ανταποδοτικό Τέλος, υπέρ των Περιφερειών της χώρας, στον καθορισμό του οποίου αποφασιστικό ρόλο θα έχει το Περιφερειακό Συμβούλιο, με σκοπό τη χρηματοδότηση δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης, υποδομών, και ενίσχυσης της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής των Περιφερειών.
Το κρίσιμο ζήτημα που καθιστά την προοπτική της Περιφερειακής Διακυβέρνησης ως μια ρεαλιστική επιλογή είναι η παροχή θεσμικών εργαλείων, ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών πόρων προς τις Περιφέρειες. ‘Οι Περιφέρειες έχουν τα λεφτά’ είναι μια ταμπέλα την οποία δεν μπορούμε να υπηρετήσουμε, αφού δεν πρόκειται για πραγματικότητα, αλλά για φήμη. Σήμερα οι ΚΑΠ, η μοναδική, ουσιαστικά, πηγή εσόδων των Περιφερειών, οριακά καλύπτουν το κόστος των λειτουργικών δαπανών τους».
Ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ, στην ομιλία του, στο συνέδριο στήριξε την επιβολή του νέου τέλους ενώ σημείωσε:
«Προτείνουμε την καθιέρωση Περιφερειακού Τέλους Ανάπτυξης, ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου που θα συνδέει την αναπτυξιακή δραστηριότητα με την ενίσχυση των Ιδίων Πόρων κάθε Περιφέρειας, επιτρέποντας τη χρηματοδότηση δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης, υποδομών, ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής συνοχής. Αυτό, είναι το αυτονόητο επόμενο βήμα. Να ξεκαθαρίσουμε επιτέλους και τουλάχιστον μεταξύ μας, ότι η ταμπέλα με τίτλο “Τα χρήματα είναι στις Περιφέρειες”, κατεβαίνει σήμερα εδώ. Δεν είμαι και δεν είναι κανένας μας διατεθειμένος να συνεχίσει να λειτουργεί με αυτή την εσφαλμένη φήμη να τον ακολουθεί. Είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισαχθεί στη νομοθεσία της χώρας ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που να συνδέει την αναπτυξιακή δραστηριότητα κάθε Περιφέρειας με την ενίσχυση των Ιδίων Πόρων της. Ένα ανταποδοτικό Τέλος υπέρ των Περιφερειών. Ένα Περιφερειακό Τέλος Ανάπτυξης, στον καθορισμό του οποίου αποφασιστικό ρόλο θα έχει το Περιφερειακό Συμβούλιο της κάθε Περιφέρειας, με σκοπό τη χρηματοδότηση δράσεων, πρωτοβουλιών και έργων βιώσιμης ανάπτυξης, υποδομών και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Για εμάς, αυτό είναι ένα αυτονόητο επόμενο βήμα».
Στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου
Σημειώνεται πως το θέμα συζητήθηκε στην συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου που έγινε στην Σύρο τον περασμένο Ιανουάριο, όπου ο κ. Χατζημάρκος ανέφερε ότι ‘ακούγεται σαν ένας ακόμη φόρος αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πάνω από 40 χρόνια μιλάμε για ‘οικονομική αυτοτέλεια’ των Περιφερειών χωρίς να υπάρχει κατ ουσίαν’.
Ο Νικηφόρος Παπανικόλας
Ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας κ. Νικηφόρος Παπανικόλας έθεσε στο τραπέζι και άλλες δυνατότητες ανακατανομής πόρων.
Αναλυτικότερα, η θέση του Παπανικόλα στην συνεδρίαση που έγινε στην Σύρο, ήταν η ακόλουθη:
«Το ζήτημα της χρηματοδότησης των Περιφερειών επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή την πρόταση για τη θέσπιση Περιφερειακού Τέλους Ανάπτυξης. Υπενθυμίζεται ότι το συγκεκριμένο μέτρο προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου και Πρόεδρο της ΕΝΠΕ κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 12 και 13 Νοεμβρίου.
Ως περιφερειακή παράταξη ‘Νέα Εποχή’, τοποθετηθήκαμε εξαρχής απέναντι στη θέσπιση του συγκεκριμένου τέλους, καθώς εκτιμούμε ότι εισάγει μια νέα οικονομική επιβάρυνση για τους πολίτες, σε μια περίοδο όπου τα νοικοκυριά ήδη αντιμετωπίζουν σημαντικές πιέσεις από το αυξημένο κόστος ζωής.
Η θέση μας είναι σαφής: η ενίσχυση της οικονομικής αυτοτέλειας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν πρέπει να προκύψει μέσα από νέους φόρους ή τέλη, αλλά μέσα από τη δικαιότερη κατανομή πόρων που ήδη εισπράττει η κεντρική διοίκηση από τους πολίτες. Οι Περιφέρειες οφείλουν να έχουν τα απαραίτητα μέσα ώστε να καλύπτουν τις λειτουργικές τους ανάγκες και να υλοποιούν τις πολιτικές που σχεδιάζουν, χωρίς όμως να δημιουργούνται πρόσθετα βάρη για την κοινωνία.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείναμε ως εναλλακτική λύση τη διοχέτευση προς τον δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης μέρους υφιστάμενων δημοσίων εσόδων. Ενδεικτικά, καταθέσαμε την πρόταση να αποδοθεί στις Περιφέρειες ένα μέρος του Τέλους Ανθεκτικότητας.
Παράλληλα, θέσαμε στο τραπέζι και άλλες δυνατότητες ανακατανομής πόρων, όπως:
-μέρος του ΕΝΦΙΑ που εισπράττεται σε κάθε περιοχή,
-ποσοστό από τα έσοδα που προκύπτουν από παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας,
-μέρος του ΦΠΑ που παράγεται και εισπράττεται στην εκάστοτε Περιφέρεια, καθώς και
-έσοδα από διαδικασίες νομιμοποίησης αυθαιρέτων.
Το θέμα αυτό συζητήθηκε αναλυτικά και στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου της 19ης Ιανουαρίου 2026 στη Σύρο, όπου είχαμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε τις θέσεις και τις προτάσεις μας.
Στην αμέσως επόμενη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, τον Φεβρουάριο, η περιφερειακή αρχή επανήλθε στο ζήτημα καταθέτοντας πρόταση για τη θέσπιση Περιφερειακού Τέλους Ανάπτυξης, εισάγοντας παράλληλα ως εναλλακτική τη δυνατότητα να αποδοθεί στις Περιφέρειες μέρος του Τέλους Ανθεκτικότητας.
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι οι προτάσεις που καταθέσαμε ελήφθησαν υπόψη, έστω και εν μέρει, γεγονός που θεωρούμε θετικό για τη δημόσια συζήτηση γύρω από το μέλλον της περιφερειακής χρηματοδότησης.
Η ουσία του ζητήματος παραμένει: η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση χρειάζεται περισσότερους πόρους και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία. Αυτό, όμως, πρέπει να επιτευχθεί μέσα από μια δίκαιη ανακατανομή των υφιστάμενων δημόσιων εσόδων και όχι μέσα από τη δημιουργία νέων οικονομικών βαρών για τους πολίτες».
Προς το παρόν, η Περιφερειακή Αρχή επέμενε στην πρόταση για τη θέσπιση Περιφερειακού Τέλους Ανάπτυξης, εισάγοντας παράλληλα ως εναλλακτική τη δυνατότητα να αποδοθεί στις Περιφέρειες μέρος του Τέλους Ανθεκτικότητας.
Σε κάθε περίπτωση, αναμένονται εξελίξεις σε κεντρικό επίπεδο μέχρι και την θεσμοθέτησή του.
