Το Περιφερειακό Τέλος Ανάπτυξης και οι εναλλακτικές προτάσεις

• Νικη­φό­ρος Παπα­νι­κό­λας: «Η Περι­φε­ρειακή Αυτο­διοί­κηση χρειά­ζε­ται περισ­σό­τε­ρους πόρους και μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική αυτο­νο­μία» • Στο τελευ­ταίο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο κατα­τέ­θηκε η πρόταση να υπάρξει εναλ­λα­κτικά η δυνα­τό­τητα να απο­δο­θεί στις Περι­φέ­ρειες μέρος του Τέλους Ανθε­κτι­κό­τη­τας

Προ­βλη­μα­τι­σμό προ­κα­λεί η απόφαση που ελήφθη από την Γενική Συνέ­λευση της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας τον περα­σμένο Νοέμ­βριο και συζη­τή­θηκε στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου.

Το νέο τέλος (σύμφωνα με το σχετικό ψήφισμα) θα συμ­βά­λει στην ανα­πτυ­ξιακή δρα­στη­ριό­τητα των Περι­φε­ρειών και απο­τέ­λεσε πρόταση του προ­έ­δρου της ΕΝΠΕ και Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργου Χατζη­μάρ­κου.

Ειδι­κό­τερα στο ψήφισμα ανα­φέ­ρο­νταν τα εξής:

«Είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισα­χθεί για πρώτη φορά στη νομο­θε­σία της χώρας Περι­φε­ρειακό Τέλος Ανά­πτυ­ξης, ένα εργα­λείο που να συνδέει άμεσα την ανα­πτυ­ξιακή δρα­στη­ριό­τητα που λαμ­βά­νει χώρα εντός κάθε Περι­φέ­ρειας με την ενί­σχυση των ίδιων πόρων της. Ένα Αντα­πο­δο­τικό Τέλος, υπέρ των Περι­φε­ρειών της χώρας, στον καθο­ρι­σμό του οποίου απο­φα­σι­στικό ρόλο θα έχει το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο, με σκοπό τη χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, υπο­δο­μών, και ενί­σχυ­σης της κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής συνοχής των Περι­φε­ρειών.

Το κρίσιμο ζήτημα που καθιστά την προ­ο­πτική της Περι­φε­ρεια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης ως μια ρεα­λι­στική επιλογή είναι η παροχή θεσμι­κών εργα­λείων, ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και οικο­νο­μι­κών πόρων προς τις Περι­φέ­ρειες. ‘Οι Περι­φέ­ρειες έχουν τα λεφτά’ είναι μια ταμπέλα την οποία δεν μπο­ρούμε να υπη­ρε­τή­σουμε, αφού δεν πρό­κει­ται για πραγ­μα­τι­κό­τητα, αλλά για φήμη. Σήμερα οι ΚΑΠ, η μονα­δική, ουσια­στικά, πηγή εσόδων των Περι­φε­ρειών, οριακά καλύ­πτουν το κόστος των λει­τουρ­γι­κών δαπανών τους».

Ο πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ, στην ομιλία του, στο συνέ­δριο στήριξε την επιβολή του νέου τέλους ενώ σημεί­ωσε:

«Προ­τεί­νουμε την καθιέ­ρωση Περι­φε­ρεια­κού Τέλους Ανά­πτυ­ξης, ενός νέου χρη­μα­το­δο­τι­κού εργα­λείου που θα συνδέει την ανα­πτυ­ξιακή δρα­στη­ριό­τητα με την ενί­σχυση των Ιδίων Πόρων κάθε Περι­φέ­ρειας, επι­τρέ­πο­ντας τη χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, υπο­δο­μών, αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και κοι­νω­νι­κής συνοχής. Αυτό, είναι το αυτο­νό­ητο επόμενο βήμα. Να ξεκα­θα­ρί­σουμε επι­τέ­λους και του­λά­χι­στον μεταξύ μας, ότι η ταμπέλα με τίτλο “Τα χρήματα είναι στις Περι­φέ­ρειες”, κατε­βαί­νει σήμερα εδώ. Δεν είμαι και δεν είναι κανένας μας δια­τε­θει­μέ­νος να συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί με αυτή την εσφαλ­μένη φήμη να τον ακο­λου­θεί. Είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισα­χθεί στη νομο­θε­σία της χώρας ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο που να συνδέει την ανα­πτυ­ξιακή δρα­στη­ριό­τητα κάθε Περι­φέ­ρειας με την ενί­σχυση των Ιδίων Πόρων της. Ένα αντα­πο­δο­τικό Τέλος υπέρ των Περι­φε­ρειών. Ένα Περι­φε­ρειακό Τέλος Ανά­πτυ­ξης, στον καθο­ρι­σμό του οποίου απο­φα­σι­στικό ρόλο θα έχει το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο της κάθε Περι­φέ­ρειας, με σκοπό τη χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων, πρω­το­βου­λιών και έργων βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, υπο­δο­μών και ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και της κοι­νω­νι­κής συνοχής. Για εμάς, αυτό είναι ένα αυτο­νό­ητο επόμενο βήμα».

Στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο  Νοτίου Αιγαίου

Σημειώ­νε­ται πως το θέμα συζη­τή­θηκε στην συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου που έγινε στην Σύρο τον περα­σμένο Ιανουά­ριο, όπου ο κ. Χατζη­μάρ­κος ανέφερε ότι ‘ακού­γε­ται σαν ένας ακόμη φόρος αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πάνω από 40 χρόνια μιλάμε για ‘οικο­νο­μική αυτοτέλεια’ των Περι­φε­ρειών χωρίς να υπάρχει κατ ουσίαν’.

Ο Νικη­φό­ρος Παπα­νι­κό­λας

Ο επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας κ. Νικη­φό­ρος Παπα­νι­κό­λας έθεσε στο τραπέζι και άλλες δυνα­τό­τη­τες ανα­κα­τα­νο­μής πόρων.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, η θέση του Παπα­νι­κόλα στην συνε­δρί­αση που έγινε στην Σύρο, ήταν η ακό­λουθη:

«Το ζήτημα της χρη­μα­το­δό­τη­σης των Περι­φε­ρειών επα­νήλθε στο προ­σκή­νιο με αφορμή την πρόταση για τη θέσπιση Περι­φε­ρεια­κού Τέλους Ανά­πτυ­ξης. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το συγκε­κρι­μένο μέτρο προ­τά­θηκε για πρώτη φορά από τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου και Πρόεδρο της ΕΝΠΕ κατά τη διάρ­κεια της Γενικής Συνέ­λευ­σης της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα στις 12 και 13 Νοεμ­βρίου.

Ως περι­φε­ρειακή παρά­ταξη ‘Νέα Εποχή’, τοπο­θε­τη­θή­καμε εξαρχής απέ­να­ντι στη θέσπιση του συγκε­κρι­μέ­νου τέλους, καθώς εκτι­μούμε ότι εισάγει μια νέα οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση για τους πολίτες, σε μια περίοδο όπου τα νοι­κο­κυ­ριά ήδη αντι­με­τω­πί­ζουν σημα­ντι­κές πιέσεις από το αυξη­μένο κόστος ζωής.

Η θέση μας είναι σαφής: η ενί­σχυση της οικο­νο­μι­κής αυτο­τέ­λειας της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης δεν πρέπει να προ­κύ­ψει μέσα από νέους φόρους ή τέλη, αλλά μέσα από τη δικαιό­τερη κατα­νομή πόρων που ήδη εισπράτ­τει η κεντρική διοί­κηση από τους πολίτες. Οι Περι­φέ­ρειες οφεί­λουν να έχουν τα απα­ραί­τητα μέσα ώστε να καλύ­πτουν τις λει­τουρ­γι­κές τους ανάγκες και να υλο­ποιούν τις πολι­τι­κές που σχε­διά­ζουν, χωρίς όμως να δημιουρ­γού­νται πρό­σθετα βάρη για την κοι­νω­νία.

Στο πλαίσιο αυτό, προ­τεί­ναμε ως εναλ­λα­κτική λύση τη διο­χέ­τευση προς τον δεύτερο βαθμό αυτο­διοί­κη­σης μέρους υφι­στά­με­νων δημο­σίων εσόδων. Ενδει­κτικά, κατα­θέ­σαμε την πρόταση να απο­δο­θεί στις Περι­φέ­ρειες ένα μέρος του Τέλους Ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Παράλ­ληλα, θέσαμε στο τραπέζι και άλλες δυνα­τό­τη­τες ανα­κα­τα­νο­μής πόρων, όπως:

-μέρος του ΕΝΦΙΑ που εισπράτ­τε­ται σε κάθε περιοχή,

-ποσοστό από τα έσοδα που προ­κύ­πτουν από παρα­βά­σεις του Κώδικα Οδικής Κυκλο­φο­ρίας,

-μέρος του ΦΠΑ που παρά­γε­ται και εισπράτ­τε­ται στην εκά­στοτε Περι­φέ­ρεια, καθώς και

-έσοδα από δια­δι­κα­σίες νομι­μο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των.

Το θέμα αυτό συζη­τή­θηκε ανα­λυ­τικά και στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου της 19ης Ιανουα­ρίου 2026 στη Σύρο, όπου είχαμε την ευκαι­ρία να παρου­σιά­σουμε τις θέσεις και τις προ­τά­σεις μας.

Στην αμέσως επόμενη συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου, τον Φεβρουά­ριο, η περι­φε­ρειακή αρχή επα­νήλθε στο ζήτημα κατα­θέ­το­ντας πρόταση για τη θέσπιση Περι­φε­ρεια­κού Τέλους Ανά­πτυ­ξης, εισά­γο­ντας παράλ­ληλα ως εναλ­λα­κτική τη δυνα­τό­τητα να απο­δο­θεί στις Περι­φέ­ρειες μέρος του Τέλους Ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Το γεγονός αυτό δείχνει ότι οι προ­τά­σεις που κατα­θέ­σαμε ελή­φθη­σαν υπόψη, έστω και εν μέρει, γεγονός που θεω­ρούμε θετικό για τη δημόσια συζή­τηση γύρω από το μέλλον της περι­φε­ρεια­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Η ουσία του ζητή­μα­τος παρα­μέ­νει: η Περι­φε­ρειακή Αυτο­διοί­κηση χρειά­ζε­ται περισ­σό­τε­ρους πόρους και μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική αυτο­νο­μία. Αυτό, όμως, πρέπει να επι­τευ­χθεί μέσα από μια δίκαιη ανα­κα­τα­νομή των υφι­στά­με­νων δημό­σιων εσόδων και όχι μέσα από τη δημιουρ­γία νέων οικο­νο­μι­κών βαρών για τους πολίτες».

Προς το παρόν, η Περι­φε­ρειακή Αρχή επέμενε στην πρόταση για τη θέσπιση Περι­φε­ρεια­κού Τέλους Ανά­πτυ­ξης, εισά­γο­ντας παράλ­ληλα ως εναλ­λα­κτική τη δυνα­τό­τητα να απο­δο­θεί στις Περι­φέ­ρειες μέρος του Τέλους Ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Σε κάθε περί­πτωση, ανα­μέ­νο­νται εξε­λί­ξεις σε κεντρικό επίπεδο μέχρι και την θεσμο­θέ­τησή του.