Συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν: Το casus belli στο τραπέζι – Θετικό κλίμα και αγεφύρωτες διαφορές

Η εκα­τέ­ρω­θεν διάθεση Ελλάδας και Τουρ­κίας να παρα­μεί­νουν ενεργοί και λει­τουρ­γι­κοί οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας που καθιε­ρώ­θη­καν το 2023, δίχως οι δύο πλευρές να μετα­κι­νη­θούν κατ’ ελά­χι­στον από τις πάγιες θέσεις τους για όλες τις διμε­ρείς δια­φο­ρές, απο­τε­λεί το βασικό συμπέ­ρα­σμα από τη χθεσινή συνά­ντηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν.

Σε μια συνά­ντηση μίας ώρας και 45 λεπτών, η οποία κατα­γρά­φε­ται κατά γενική ομο­λο­γία θετική και εποι­κο­δο­μη­τική, τόσο ο κ. Μητσο­τά­κης όσο και ο κ. Ερντο­γάν επα­νέ­λα­βαν πάγιες θέσεις, με τον πρω­θυ­πουργό να ζητεί, μεταξύ άλλων, την άρση του casus belli και την παρα­πο­μπή σε διεθνές δικαιο­δο­τικό όργανο της οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πί­δας και την επίλυση του Κυπρια­κού με βάση τα ψηφί­σματα του ΟΗΕ, και τον πρόεδρο της Τουρ­κίας να μιλάει για τουρ­κική μειο­νό­τητα, να ζητεί την απρό­σκο­πτη συμ­με­τοχή της Αγκυρας στην ευρω­παϊκή άμυνα και να στη­λι­τεύει τη συνερ­γα­σία της Ελλάδας με το Ισραήλ.

Ανοι­χτοί δίαυλοι

Κατά τις πρώτες εκτι­μή­σεις, στο τετ α τετ που προη­γή­θηκε των κοινών δηλώ­σεων, οι δύο ηγέτες δεν κατόρ­θω­σαν έστω να μειώ­σουν την από­σταση των απόψεων σε κάποια ζητή­ματα και δια­φο­ρές. Γι’ αυτό και –όπως ήταν ανα­με­νό­μενο– απο­φα­σί­στηκε να δοθεί βάρος στην ανάγκη να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί και ενεργοί οι δομη­μέ­νοι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας (Πολι­τι­κός Διά­λο­γος, Θετική Ατζέντα, ΜΟΕ) έτσι ώστε να απο­φευ­χθούν οι κρίσεις και οι εντά­σεις το επόμενο διά­στημα.

Toύρκοι αξιω­μα­τού­χοι ανέ­φε­ραν στην «Κ» ότι η αναφορά του κ. Ερντο­γάν στο Διεθνές Δίκαιο έχει τη σημασία της, ειδικά σε μια συνά­ντηση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε κατόπιν πολλών ανα­βο­λών και καθυ­στε­ρή­σεων. Σχετικά με τη δήλωση του πρω­θυ­πουρ­γού για την παρα­πο­μπή του ζητή­μα­τος στα διεθνή δικα­στή­ρια, η εκτί­μηση στην τουρ­κική πρω­τεύ­ουσα είναι ότι δεν βρι­σκό­μα­στε σε μια τέτοια φάση.

Η συνο­μι­λία του κ. Ερντο­γάν με τον κ. Μητσο­τάκη έγινε σε καλό κλίμα, οι δύο ηγέτες άκουγαν με μεγάλη προσοχή τις θέσεις και τις απόψεις σε ήπιο τόνο, ενώ υπήρχαν και παρεμ­βά­σεις των δύο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών.

Στο δείπνο όπου παρα­κά­θισε και ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίος, οι δύο ηγέτες συνέ­χι­σαν τον διάλογο για τα ελλη­νο­τουρ­κικά, αλλά τους προ­σέγ­γι­σαν κάποια στιγμή οι υπουρ­γοί της Ελλάδας και της Τουρ­κίας και συνο­μί­λη­σαν για μερικά ζητή­ματα, όπως και ο επι­χει­ρη­μα­τίας Βύρων Νικο­λα­ΐ­δης (αδελφός του διπλω­μα­τι­κού συμ­βού­λου του πρω­θυ­πουρ­γού, Μίλτωνα Νικο­λα­ΐδη).

Την ώρα που ο κ. Γερα­πε­τρί­της με τον κ. Φιντάν προ­χω­ρού­σαν μαζί προς το δείπνο, τους ρωτή­σαμε πώς ήταν η συνά­ντηση και αστειευό­με­νοι μας είπαν «σκο­τω­θή­καμε μέσα», αλλά αμέσως μετά εξέ­φρα­σαν την ικα­νο­ποί­ησή τους από τα απο­τε­λέ­σματα. Οι δύο ηγέτες δεν έμειναν μόνο στα ελλη­νο­τουρ­κικά, αλλά μίλησαν και για τα επι­χει­ρη­μα­τικά με ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις που έχουν εξα­γο­ρά­σει τουρ­κι­κές βιο­μη­χα­νίες, όπως και τουρ­κι­κές που εξε­τά­ζουν να μπουν στην ελλη­νική αγορά.

Ως προς την ουσία των δηλώ­σεων Μητσο­τάκη – Ερντο­γάν, που απο­τέ­λε­σαν τη δημόσια απο­τύ­πωση της κατά­στα­σης των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­κρα­τι­κών σχέσεων στην παρούσα φάση, είναι σαφές ότι οι δύο αντι­προ­σω­πείες είχαν κάνει πολύ εντα­τική προ­ε­τοι­μα­σία, με απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρξει κάποια παρα­φω­νία, συνε­χί­ζο­ντας σε παρό­μοια θετικό κλίμα με εκείνο του Δεκεμ­βρίου 2023 στην Αθήνα.

«Ακόμη και όταν δια­φω­νούμε, είναι σημα­ντικό να μην οδη­γού­μα­στε σε κρίσεις και σε εντά­σεις», επα­νέ­λαβε ο κ. Μητσο­τά­κης, ενώ εκτί­μησε ότι οι δίαυλοι μετά το 2023 έχουν απο­δώ­σει «απο­τρέ­πο­ντας εντά­σεις που στο παρελ­θόν δοκί­μα­σαν τις σχέσεις μας».

Ο κ. Μητσο­τά­κης ζήτησε ανοιχτά την άρση του casus belli, σημειώ­νο­ντας ότι «είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσια­στική, στις μεταξύ μας σχέσεις». Μάλιστα, διε­ρω­τή­θηκε «αν όχι τώρα, πότε;». Ο κ. Μητσο­τά­κης απά­ντησε στην απο­στροφή του κ. Ερντο­γάν περί «τουρ­κι­κής μειο­νό­τη­τας της Δυτικής Θράκης», σημειώ­νο­ντας ότι πρό­κει­ται για θρη­σκευ­τική.

«Δεν μπο­ρούμε να αλλά­ξουμε τη γεω­γρα­φία, μπο­ρούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επι­λέ­γο­ντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο», κατέ­ληξε ο κ. Μητσο­τά­κης, μιλώ­ντας για την ανάγκη να τιμηθεί η παρα­κα­τα­θήκη του Ελευ­θε­ρίου Βενι­ζέ­λου και του Κεμάλ Ατα­τούρκ.

Ο κ. Ερντο­γάν έκανε, νωρί­τερα, αναφορά στη Δια­κή­ρυξη των Αθηνών του 2023. Ενώ υπο­γράμ­μισε ότι «παρόλο που τα υφι­στά­μενα ζητή­ματα είναι ακαν­θώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του Διε­θνούς Δικαίου, αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποι­κο­δο­μη­τι­κός διά­λο­γος και βούληση για λύση».

Μάλιστα, ο κ. Ερντο­γάν εξέ­φρασε την «ικα­νο­ποί­ησή» του για τη συμ­φω­νία στο συγκε­κρι­μένο θέμα με τον πρω­θυ­πουργό. Μετά τη συνά­ντηση εκδό­θηκε και κοινή δήλωση Ελλάδας – Τουρ­κίας, όπου περι­λαμ­βά­νο­νται περίπου όλα όσα ανέ­φε­ραν στις δηλώ­σεις τους οι δύο ηγέτες, ενώ υπε­γράφη σειρά διμερών συμ­φω­νιών.

Ανα­φο­ρές των δύο σε Συρία και Γάζα

Αίσθηση προ­κά­λεσε το γεγονός ότι ο κ. Ερντο­γάν δεν έκανε καμία αναφορά στο Κυπριακό και σε κάποια σημεία με τον κ. Μητσο­τάκη οι απόψεις τους φάνηκαν να συγκλί­νουν σε ζητή­ματα όπως η Συρία και πτυχές του Παλαι­στι­νια­κού.

«Απορ­ρί­πτουμε τις πρό­σφα­τες απο­φά­σεις του Ισραήλ να επε­κτεί­νει τον έλεγχό του στη Δυτική Οχθη και να απο­δυ­να­μώ­σει την Παλαι­στι­νιακή Αρχή. Θα ήθελα να τονίσω ιδιαί­τερα ότι η διαρκής ειρήνη και στα­θε­ρό­τητα στη Μέση Ανατολή εξαρ­τώ­νται από μια δίκαιη λύση στο παλαι­στι­νιακό ζήτημα με βάση δύο κράτη», ανέφερε ο κ. Ερντο­γάν. Ο Τούρκος πρό­ε­δρος εξέ­φρασε την ελπίδα ότι «η Ελλάδα, ως προ­σω­ρινό μέλος του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας των Ηνω­μέ­νων Εθνών για τη θητεία 2025-2026, θα δια­τη­ρή­σει την προ­ο­πτική της λύσης των δύο κρατών στην ατζέντα του συμ­βου­λίου προς όφελος της περιο­χής μας».

Ελλάδα – Τουρκία: Τα επτά κείμενα που υπε­γρά­φη­σαν στο Ανώτατο Συμ­βού­λιο Συνερ­γα­σίας

Ο κ. Μητσο­τά­κης μίλησε για την εκκί­νηση της δεύ­τε­ρης φάσης του ειρη­νευ­τι­κού σχεδίου για τη Γάζα, με στόχο τη στα­θε­ρό­τητα και την ασφά­λεια στη Μέση Ανατολή. «Θα το επα­να­λάβω και εδώ από την Αγκυρα, η Ελλάδα υπο­στη­ρί­ζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεα­λι­στική λύση για μια μόνιμη ειρήνη στην περιοχή. Τασ­σό­μα­στε υπέρ της μεταρ­ρύθ­μι­σης της Παλαι­στι­νια­κής Αρχής, ώστε να ανα­λά­βει ουσια­στικά τη διοί­κηση της Γάζας και της Δυτικής Οχθης. Ομως, ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση θεω­ρούμε τον πλήρη αφο­πλι­σμό της Χαμάς και την εξά­λειψη της τρο­μο­κρα­τίας, γιατί και το Ισραήλ έχει το δικαί­ωμα να ζει με ασφά­λεια».

Εξέ­φρασε την κατη­γο­ρη­μα­τική του αντί­θεση σε οποιο­δή­ποτε σχέδιο μπορεί να οδη­γή­σει σε ενδε­χό­μενη προ­σάρ­τηση της Δυτικής Οχθης από το Ισραήλ. «Κατα­δι­κα­στέα, επίσης, είναι η επέ­κταση εποι­κι­σμών που δημιουρ­γεί ουσια­στικά μια πραγ­μα­τι­κό­τητα στο πεδίο που καθιστά τη δημιουρ­γία του παλαι­στι­νια­κού κράτους ακόμη πιο σύνθετη άσκηση», πρό­σθεσε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Ο κ. Ερντο­γάν ανέφερε ότι συζή­τησε με τον κ. Μητσο­τάκη το τι μπορεί να γίνει για να εδραιω­θεί η στα­θε­ρό­τητα στη Συρία και να επι­τρα­πεί να φτάσει γρήγορα σε μια θέση όπου θα συμ­βά­λει στην ειρήνη στην περιοχή. «Είναι σαφές πόσο σημα­ντι­κός είναι ο εποι­κο­δο­μη­τι­κός ρόλος που ανα­λαμ­βά­νουμε σε αυτό το πλαίσιο, όχι μόνο για την ίδια τη Συρία, αλλά και για την ασφά­λεια της Ελλάδας και της Ευρώπης. Ελπί­ζουμε ότι όλα τα στοι­χεία της χώρας θα κινη­θούν προς το μέλλον με μια συμπε­ρι­λη­πτική κατα­νό­ηση βασι­σμένη στην αρχή της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας και ενό­τη­τας της Συρίας. Ως δύο γεί­το­νες και σύμ­μα­χοι, πιστεύω ειλι­κρινά ότι πρέπει να δια­τη­ρή­σουμε ανοι­χτούς τους διαύ­λους δια­λό­γου με βάση τη συνερ­γα­σία», ανέφερε ο Τούρκος πρό­ε­δρος, δίνο­ντας σημασία και στον ρόλο της Αθήνας.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός δήλωσε ότι η Συρία είναι ένα πεδίο όπου μπορούν η Ελλάδα και η Τουρκία να δου­λέ­ψουν από κοινού και για να υπάρξει πολι­τική στα­θε­ρό­τητα, «με σεβασμό στα δικαιώ­ματα και απόλυτη προ­στα­σία των θρη­σκευ­τι­κών μειο­νο­τή­των». Και πρό­σθεσε ότι οι υπουρ­γοί Οικο­νο­μι­κών των δυο χωρών θα μπο­ρού­σαν να συντο­νι­στούν και να εργα­στούν για προ­σπά­θειες για την ανοι­κο­δό­μηση της Συρίας. «Θα είναι προς αμοι­βαίο όφελος Ελλάδας και Τουρ­κίας μια σταθερή Συρία, η οποία θα επι­τρέ­ψει και στους πρό­σφυ­γες, τους πολλούς που βρί­σκο­νται στην Τουρκία και τους πολλούς που βρί­σκο­νται στην Ελλάδα, να επι­στρέ­ψουν επι­τέ­λους στην πατρίδα τους», ανέφερε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Πηγή: kathimerini.gr