Απεντάχθηκε η αποκατάσταση του κτηρίου Ακάβη και χάθηκαν 1,3 εκατ. ευρώ

• Με χα­μέ­νες προ­θε­σμί­ες, το ιστο­ρι­κό νε­ο­κλα­σι­κό της Ρόδου γί­νε­ται το πιο κα­θα­ρό σύμ­πτω­μα ενός μο­ντέ­λου έργων που ξε­κι­νούν στα χαρ­τιά και τε­λειώ­νουν σε διοι­κη­τι­κό αδιέ­ξο­δο

Το νήμα των απε­ντά­ξε­ων στα Δω­δε­κά­νη­σα δεν είναι απλώς μια τε­χνι­κή λε­πτο­μέ­ρεια χρη­μα­το­δό­τη­σης. Είναι μια ιστο­ρία για το πώς ο χρό­νος, οι προ­θε­σμί­ες και η διοι­κη­τι­κή αδρά­νεια με­τα­τρέ­πουν την ευ­και­ρία σε κό­στος, και το σχέ­διο σε εγκα­τά­λει­ψη. Στο κέ­ντρο αυτής της ει­κό­νας, το κτή­ριο Ακάβη στη Ρόδο, ένα εμ­βλη­μα­τι­κό ακί­νη­το με ιστο­ρι­κό βάρος και έντο­νη πα­ρου­σία στο αστι­κό τοπίο, γί­νε­ται η πιο ηχηρή υπεν­θύ­μι­ση ότι η πόλη μπο­ρεί να κοι­τά­ζει κα­θη­με­ρι­νά ένα μνη­μείο και ταυ­τό­χρο­να να αδυ­να­τεί να το επα­να­φέ­ρει στη ζωή.

Η επι­βε­βαί­ω­ση της απέ­ντα­ξης του έργου απο­κα­τά­στα­σης δεν αιφ­νι­δί­α­σε κα­νέ­ναν. Για μήνες το έργο πε­ρι­γρα­φό­ταν ως πρα­κτι­κά χα­μέ­νο, με ελά­χι­στη πρό­ο­δο και με χρη­μα­το­δο­τι­κές προ­θε­σμί­ες που λή­γουν στο τέλος του 2025. Το απο­τέ­λε­σμα, ωστό­σο, δεν είναι μόνο μια διοι­κη­τι­κή πράξη. Είναι μια συμ­βο­λι­κή ήττα για την πο­λι­τι­στι­κή δια­χεί­ρι­ση της Ρόδου και, κατ επέ­κτα­ση, για τον τρόπο που αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε την αξιο­ποί­η­ση της κλη­ρο­νο­μιάς στα νησιά.

Η απέ­ντα­ξη ως μη­χα­νι­σμός τε­λι­κής ακύ­ρω­σης

Στο διοι­κη­τι­κό επί­πε­δο, η απέ­ντα­ξη ση­μαί­νει ότι μια πράξη δεν μπο­ρεί να συ­νε­χί­σει να «τρέ­χει» εντός του πλαι­σί­ου που την χρη­μα­το­δο­τεί. Στην πράξη, αυτό συ­νε­πά­γε­ται ότι όσα δεν έγι­ναν μέσα στον δια­θέ­σι­μο χρόνο, δεν κα­λύ­πτο­νται πια από το συ­γκε­κρι­μέ­νο χρη­μα­το­δο­τι­κό κα­νά­λι και ο φο­ρέ­ας κα­λεί­ται είτε να βρει νέο ερ­γα­λείο είτε να απο­δε­χθεί ότι το έργο θα μεί­νει πίσω, ξανά, για αό­ρι­στο διά­στη­μα. Στο έγ­γρα­φο ανά­κλη­σης απο­φά­σε­ων έντα­ξης, που εκ­δό­θη­κε χθες από τον Γε­νι­κό Γραμ­μα­τέα Δια­χεί­ρι­σης Το­με­α­κών Προ­γραμ­μά­των ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ κ. Βα­σί­λειο Σια­δή­μα, το έργο «ΑΠΟ­ΚΑ­ΤΑ­ΣΤΑ­ΣΗ ΚΤΙ­ΡΙΩΝ ΑΚΑΒΗ» εμ­φα­νί­ζε­ται ρητά στη λίστα των πρά­ξε­ων των οποί­ων ανα­κα­λεί­ται η έντα­ξη.

Το κρί­σι­μο ση­μείο δεν είναι μόνο η κα­τα­γρα­φή του τί­τλου. Είναι το πο­λι­τι­κό και κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα που αφή­νει η ακύ­ρω­ση ενός έργου το οποίο ξε­κί­νη­σε με συ­γκε­κρι­μέ­νο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, συ­γκε­κρι­μέ­νο αφή­γη­μα αστι­κής ανα­ζω­ο­γό­νη­σης και συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νι­κό ορί­ζο­ντα. Στην πε­ρί­πτω­ση του Ακάβη, η αί­σθη­ση αδιε­ξό­δου ήταν σχε­δόν προ­δια­γε­γραμ­μέ­νη από την ίδια την πο­ρεία του έργου.

Έξι χρό­νια χα­μέ­νου χρό­νου με υπο­γρα­φή και διά­λυ­ση σύμ­βα­σης

Η ερ­γο­λα­βι­κή σύμ­βα­ση υπο­γρά­φη­κε στις 9 Νο­εμ­βρί­ου 2018, με ανά­δο­χο την εται­ρεία «Νι­κο­λιάς Ο.Ε.». Το έργο είχε εντα­χθεί στο Επι­χει­ρη­σια­κό Πρό­γραμ­μα του Υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, με στόχο την προ­ώ­θη­ση της αστι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας και ανα­ζω­ο­γό­νη­σης και με προ­θε­σμία εκτέ­λε­σης 20 μήνες. Στην πράξη, οι ερ­γα­σί­ες δια­κό­πη­καν το 2020, η σύμ­βα­ση δια­λύ­θη­κε και το κτή­ριο προ­στέ­θη­κε στη μακρά λίστα των δη­μο­τι­κών έργων που έμει­ναν στα χαρ­τιά.

Το πο­λι­τι­κό πρό­βλη­μα εδώ δεν είναι μόνο η δια­κο­πή. Είναι η αδυ­να­μία επα­νεκ­κί­νη­σης. Από το 2020 μέχρι σή­με­ρα με­σο­λά­βη­σε ένα κενό που δεν κα­λύ­φθη­κε με ένα νέο ώριμο σχέ­διο, με εξα­σφα­λι­σμέ­νο χρη­μα­το­δο­τι­κό μο­νο­πά­τι και με ένα ρε­α­λι­στι­κό χρο­νο­διά­γραμ­μα. Έτσι, η απέ­ντα­ξη δεν έρ­χε­ται ως κε­ραυ­νός, αλλά ως η τε­λι­κή σφρα­γί­δα σε μια δια­δι­κα­σία φθο­ράς που είχε ήδη κρι­θεί στο πεδίο.

Το κτή­ριο Ακάβη ως κα­θρέ­φτης της αδυ­να­μί­ας αξιο­ποί­η­σης της κλη­ρο­νο­μιάς

Το ακί­νη­το είναι δωρεά του Ηλία Τά­νους Ακάβη στον Δήμο Ρόδου. Κα­τα­σκευά­στη­κε το 1894 στην πε­ριο­χή Τα­μπά­χα­να, σε θέση με θέα προς το λι­μά­νι και μικρή από­στα­ση από το διοι­κη­τι­κό και εμπο­ρι­κό κέ­ντρο. Πρό­κει­ται για επι­βλη­τι­κό νε­ο­κλα­σι­κό συ­γκρό­τη­μα με διώ­ρο­φο κτή­ριο, υπό­γειους χώ­ρους και βοη­θη­τι­κά κτί­σμα­τα. Τα αρ­χι­τε­κτο­νι­κά του στοι­χεία, σφυ­ρή­λα­τα με­ταλ­λι­κά φου­ρού­σια, λί­θι­να γείσα, ξύ­λι­να τα­βά­νια, κου­φώ­μα­τα από κα­τρά­νι, δεν είναι απλές λε­πτο­μέ­ρειες. Είναι απο­τύ­πω­μα επο­χής, κοι­νω­νι­κής τάξης και αστι­κής κουλ­τού­ρας που η Ρόδος προ­βάλ­λει του­ρι­στι­κά, αλλά δυ­σκο­λεύ­ε­ται να προ­στα­τεύ­σει πρα­κτι­κά.

Κατά την ιτα­λι­κή πε­ρί­ο­δο ήταν γνω­στό ως «Με­γά­λο Σπίτι». Από το 1947 έως το 1990 στέ­γα­σε άπο­ρες οι­κο­γέ­νειες. Από τότε πα­ρα­μέ­νει ανε­νερ­γό και εκτε­θει­μέ­νο στη φθορά. Η ιστο­ρία του δεν είναι γραμ­μι­κή. Είναι γε­μά­τη με­τα­τρο­πές και χρή­σεις, κάτι που θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει πυ­ρή­να ενός σύγ­χρο­νου μο­ντέ­λου επα­νά­χρη­σης. Αντί γι’ αυτό, το κτή­ριο λει­τουρ­γεί σή­με­ρα ως στα­θε­ρή ει­κό­να εγκα­τά­λει­ψης στο πιο ορατό ση­μείο, εκεί όπου περ­νούν κά­τοι­κοι και επι­σκέ­πτες.

Η κοι­νω­νι­κή διά­στα­ση της εγκα­τά­λει­ψης στο πιο του­ρι­στι­κό βλέμ­μα της πόλης

Το πιο βαρύ στοι­χείο στην υπό­θε­ση Ακάβη είναι ότι η εγκα­τά­λει­ψη δεν συμ­βαί­νει σε μια γωνιά που δεν φαί­νε­ται. Συμ­βαί­νει σε μια πόλη που ζει από την ει­κό­να της και από την υπό­σχε­ση της αυ­θε­ντι­κό­τη­τας. Το κτή­ριο φω­το­γρα­φί­ζε­ται, σχο­λιά­ζε­ται, συ­γκρί­νε­ται με αρ­χο­ντι­κά άλλων ευ­ρω­παϊ­κών πό­λε­ων. Οι επα­να­λαμ­βα­νό­με­νοι του­ρί­στες, αυτοί που λει­τουρ­γούν σαν άτυ­ποι αξιο­λο­γη­τές της εξέ­λι­ξης μιας πόλης, ρω­τούν με καυ­στι­κό­τη­τα αν ήταν έτσι και πέ­ρυ­σι. Η σιωπή που ακο­λου­θεί δεν είναι μόνο αμη­χα­νία, είναι πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα χωρίς λόγια.

Για τους κα­τοί­κους, το Ακάβη δεν είναι μια αφη­ρη­μέ­νη έν­νοια πο­λι­τι­σμού. Είναι κα­θη­με­ρι­νή υπεν­θύ­μι­ση ότι ένα έργο 1,3 εκατ. ευρώ μπο­ρεί να ξε­κι­νή­σει, να δια­κο­πεί και τε­λι­κά να ακυ­ρω­θεί, χωρίς να υπάρ­ξει μια κα­θα­ρή αλυ­σί­δα λο­γο­δο­σί­ας που να πεί­θει πως το πά­θη­μα έγινε μά­θη­μα.

Τα Δω­δε­κά­νη­σα στην ίδια λίστα με άλλες απε­ντά­ξεις, αλλά με δικά τους κρί­σι­μα έργα

Η ει­κό­να δεν αφορά μόνο τη Ρόδο. Στην ίδια από­φα­ση ανά­κλη­σης έντα­ξης, εμ­φα­νί­ζο­νται έργα που αφο­ρούν άμεσα τα Δω­δε­κά­νη­σα και ει­δι­κά τη δια­χεί­ρι­ση απο­βλή­των, έναν τομέα που στα νησιά δεν είναι απλώς θέμα υπο­δο­μής, αλλά και όρος βιω­σι­μό­τη­τας για την του­ρι­στι­κή οι­κο­νο­μία.

Στον πί­να­κα πρά­ξε­ων πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η «ΕΠΕ­ΚΤΑ­ΣΗ ΧΥΤΑ ΝΗΣΟΥ ΚΩ», καθώς και η «Ολο­κλή­ρω­ση 2ου Κυτ­τά­ρου ΧΥΤ Καρ­πά­θου και προ­μή­θεια εξο­πλι­σμού δια­χεί­ρι­σης Αστι­κών Στε­ρε­ών Απο­βλή­των». Πρό­κει­ται για τί­τλους που δεν επι­τρέ­πουν ωραιο­ποι­ή­σεις. Όταν τέ­τοιου τύπου έργα βγαί­νουν εκτός χρη­μα­το­δο­τι­κής τρο­χιάς, η συ­ζή­τη­ση φεύ­γει από την αι­σθη­τι­κή της πόλης και περνά στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, στην υγεία, στο πε­ρι­βάλ­λον, στον του­ρι­σμό, στη δυ­να­τό­τη­τα ενός νη­σιού να δια­χει­ρι­στεί τον όγκο των απορ­ριμ­μά­των του σε πε­ριό­δους αιχ­μής. Ωστό­σο, μέσα σε αυτή τη λίστα, το Ακάβη ξε­χω­ρί­ζει για έναν λόγο που δεν είναι τε­χνι­κός. Ξε­χω­ρί­ζει επει­δή συ­μπυ­κνώ­νει την αί­σθη­ση ότι η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως επι­κοι­νω­νια­κό κε­φά­λαιο, αλλά όχι ως επι­χει­ρη­σια­κή προ­τε­ραιό­τη­τα με σχέ­διο, πα­ρα­κο­λού­θη­ση και επι­μο­νή.